Phân tích, chứng minh: Thí sinh có thể chọn và phân tích một trong số các truyện ngắn trong chương trình Ngữ văn lớp 11 để làm sáng tỏ vấn đề song phải đảm bảo một số yêu cầu cơ bản sau:[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 11 THPT
Môn thi: NGỮ VĂN
ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian: 180 phút (không kể giao đề)
(Đề thi có 02 câu) Ngày thi: 08/ 10/2012
Câu 1 (8,0 điểm)
Suy nghĩ của anh/chị về câu nói sau:
“Con người hình thành từ những suy nghĩ của chính bản thân họ Họ sẽ hành động theo những gì họ nghĩ”.
(Mahatma Gandhi)
Câu 2 (12,0 điểm)
“Ở truyện ngắn, mỗi chi tiết đều có vị trí quan trọng như mỗi chữ trong bài thơ tứ tuyệt Trong đó những chi tiết đóng vai trò đặc biệt như những nhãn tự trong thơ vậy”.
(Nguyễn Đăng Mạnh – Trong cuộc tọa đàm về cuốn sách
Chân dung và đối thoại của Trần Đăng Khoa báo Văn nghệ số 14, 4/1999)
Anh/chị hãy giải thích ý kiến trên Chọn phân tích một truyện ngắn trong chương trình Ngữ văn lớp 11 để làm sáng tỏ ý kiến trên
Hết
- Thí sinh không được sử dụng tài liệu
- Giám thị không giải thích gì thêm.
Họ tên thí sinh: Chữ kí giám thị số 1:
Số báo danh: Chữ kí giám thị số 2:
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 11 THPT
Trang 2ĐỀ CHÍNH THỨC Môn thi: Ngữ văn
HƯỚNG DẪN CHẤM
(Bản hướng dẫn chấm gồm 03 trang)
I Phần hướng dẫn chung
Do đặc trưng môn Ngữ văn và tính chất của kì thi học sinh giỏi, giáo viên cần nắm vững yêu cầu hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm, chủ động linh hoạt trong vận dụng tiêu chuẩn cho điểm, không đếm ý cho điểm một cách đơn thuần
Bản hướng dẫn chỉ xác định yêu cầu cơ bản, trên cơ sở đó, người chấm cân nhắc từng trường hợp cụ thể để cho điểm Nếu học sinh làm bài theo cách riêng, khác với đáp án, nhưng đáp ứng được những yêu cầu cơ bản hoặc trình bày có lí lẽ
và căn cứ thì vẫn cho đủ điểm với từng phần như hướng dẫn qui định
Việc chi tiết hoá thang điểm (nếu có) so với thang điểm trong hướng dẫn chấm phải đảm bảo không sai lệch với hướng dẫn chấm và được thống nhất thực hiện trong hội đồng chấm thi Những bài viết có cảm xúc và sáng tạo cả về nội dung lẫn hình thức cần được khuyến khích
II Đáp án và thang điểm
Câu 1 (8 điểm)
Suy nghĩ của anh/chị về câu nói sau:
“Con người hình thành từ những suy nghĩ của chính bản thân họ Họ
sẽ hành động theo những gì họ nghĩ” (Mahatma Gandhi)
a.Yêu cầu về kỹ năng:
Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội; kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu
loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp
b.Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể đưa ra những ý kiến riêng, trình bày theo nhiều cách
khác nhau nhưng cần chân thành, hợp lý, chặt chẽ, thuyết phục và nêu bật
được các ý chính sau:
1 Giải thích:
- “Suy nghĩ” là cách hiểu, cách đánh giá thể hiện nhận thức, quan
niệm của bản thân về những vấn đề trong cuộc sống
- Suy nghĩ là tiền đề quyết định đến ý thức, hành động, nhân cách và
lối sống của con người (mối quan hệ lôgic giữa suy nghĩ và hành động)
2đ
2 Bình luận, chứng minh :
- Câu nói giúp con người ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của suy nghĩ
4đ
Trang 3đối với hành động và việc hình thành nhân cách lối sống của mỗi con người.
- Hướng con người đến suy nghĩ tích cực, lối sống lạc quan, sự tự tin,
biết yêu đời yêu cuộc sống, biết tha thứ, bao dung
- Suy nghĩ tích cực để có hành động đúng đắn, cao cả Đó là yếu tố
quan trọng để đi đến thành công
- Ngược lại nếu một người luôn sống trong suy nghĩ tiêu cực luôn bị
bao vây bởi sự sợ hãi, nỗi chán chường, tuyệt vọng, thù hận… sẽ dẫn đến
những hành động mù quáng, ngu ngốc… cản trở sự thành công, gây ảnh
hưởng xấu đến bản thân gia đình và xã hội
- Chứng minh qua văn học, cuộc sống
3 Liên hệ bản thân:
- Học cách suy nghĩ tích cực, lối sống lạc quan ; cởi bỏ khỏi những
suy nghĩ ích kỉ, hạn hẹp bó buộc bản thân
- Hãy tự mình vươn tới những chân trời mới bằng cách luôn “Hướng
về phía mặt trời”; có trách nhiệm trong mỗi suy nghĩ và hành động của
chính bản thân mình
- Có mục đích sống đúng đắn, tự tin, kiên cường theo đuổi để đạt
được mục đích đó
2đ
Câu 2 (12 điểm)
Ở truyện ngắn, mỗi chi tiết đều có vị trí quan trọng như mỗi chữ
trong bài thơ tứ tuyệt Trong đó những chi tiết đóng vai trò đặc biệt như
những nhãn tự trong thơ vậy” (Nguyễn Đăng Mạnh)
Anh/chị hãy giải thích ý kiến trên Chọn phân tích một truyện ngắn
trong chương trình Ngữ văn lớp 11 để làm sáng tỏ ý kiến trên
a Yêu cầu về kĩ năng:
- Thí sinh có kỹ năng giải thích, so sánh, bình luận các vấn đề lý luận
văn học và thể hiện việc nắm bắt, lý giải vấn đề qua việc phân tích một tác
phẩm Thí sinh vừa cần phải nắm vững từng kĩ năng, vừa cần biết phối hợp
các kĩ năng ấy thành một chỉnh thể chung, một bài làm thống nhất
- Bố cục rõ ràng chặt chẽ
- Diễn đạt lưu loát, câu văn giàu hình ảnh Không mắc lỗi chính tả,
dùng từ, ngữ pháp
b Yêu cầu về kiến thức:
Thực chất đề bài yêu cầu thí sinh phải biết vận dụng lý luận văn học
và những kiến thức về tác phẩm để giải thích, chứng minh luận đề Thí sinh
có thể làm bài theo nhiều cách nhưng cần nêu được những nội dung sau:
A Mở bài:
- Giới thiệu vị trí “chi tiết” trong tác phẩm truyện ngắn 1đ
Trang 4- Trích dẫn ý kiến.
B Thân bài:
1 Giải thích:
- Chi tiết là những biểu hiện nhỏ nhặt nhưng lại là yếu tố nghệ thuật
quan trọng trong tác phẩm tự sự, là thành phần cấu tạo nên cốt truyện nhằm
phục vụ dụng ý nghệ thuật của nhà văn
- Truyện ngắn cô đọng hàm súc về dung lượng nên mọi chi tiết đều
phải có sự lựa chọn kĩ lưỡng của nhà văn
- Chi tiết trong tác phẩm truyện ngắn có một vị trí đặc biệt quan trọng
như “nhãn tự” trong thơ tứ tuyệt Chi tiết góp phần hình thành tính cách nhân
vật, chủ đề tác phẩm, khẳng định sự tinh tế, độc đáo tài hoa của nhà văn
- Cách đánh giá của Giáo sư Nguyễn Đăng Mạnh không chỉ đặt ra
yêu cầu sáng tạo các chi tiết độc đáo mà còn mở ra một hướng mới trong
tiếp nhận truyện ngắn thông qua các chi tiết độc đáo
3đ
2 Phân tích, chứng minh:
Thí sinh có thể chọn và phân tích một trong số các truyện ngắn trong
chương trình Ngữ văn lớp 11 để làm sáng tỏ vấn đề song phải đảm bảo một
số yêu cầu cơ bản sau:
- Giới thiệu vị trí tác giả, tác phẩm trong nền văn học
- Lựa chọn và phân tích các chi tiết độc đáo làm nên giá trị của tác phẩm
- Khẳng định tài năng của nhà văn
7đ
C Kết bài:
- Khẳng định lại vai trò của chi tiết trong truyện ngắn
- “Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn” đó là qui luật của sáng tạo
1đ
………Hết………