Phụ lục 1 XÁC ĐỊNH BIẾN DẠNG NÉN DƯ Ở NHIỆT ĐỘ PHÒNG VÀ Ở CÁC NHIỆT ĐỘ CAO HƠN Tiến hành thử cao su theo phương pháp này nhằm xác định ảnh hưởng của các biến dạng nén không đối một thời gian dài ở nhiệt độ phòng và ở nhiệt độ cao hơn. nhờ các phép thử này có thể đánh giá các tính chất nhớt, đàn hồi của các lớp lèn chặt, các lớp phủ, các vật giảm chấn. Ngoài ra có thể sử dụng các phép thử này để đánh giá mức độ lưu hoá. Để thử, lấy hai kiểu mẫu tiêu chuẩn có các kich thước khác nhau, nếu không có các chỉ dẫn gì đặc biệt thì càn áp dụng mẫu tiêu chuẩn A Mẫu tiêu chuẩn A là khối trụ có đường kính 13 ±0,5mm và cao 6,3± 0,3mm, được lưu hoá trong khuôn hoặc được cắt ra từ vật liệu thành phẩm. Mẫu tiêu chuẩn B tương từ, song có đường kính 29 ± 0,5mmvà cao 12,5 ±0,5mm. Các mẫu cũng có thể cắt ra từ các sản phẩm đã hoàn chỉnh hoặc thử nguyên cả các sản phẩm này đồng thời chú ý rằng hướng chất tải khi thử và khi sử dụng phải là một. Thử tối thiểu phải 3 mẫu. Cần bắt đầu thử không sớm trước 16 giờ ( trong các trường hợp đặc biệt không sớm trước 72 giờ) sau khi lưu hoá.It nhất trong suốt 3 giờ cuối cùng cần giữ mẫu ở nhiệt độ 23 ± 2 0 C. Cần đo độ cao của mẫu với độ chính xác đến 0,01mm, cần xác định lực với độ chính xác đến 0,05 ± 0,05N. Dụng cụ tạo nên các biến dạng không đổi (hình 1) gồm tối thiểu hai tấm thép không gỉ được đánh bóng, mà giữa chúng các mẫu được kẹp chặt. Bằng các vật đệm giữa các tấm thép để cho chúng có một khe hở cho trước h 1 . Khi độ cứng của cao su dưới 80 Shore A, dùng các mẫu A thì chiều cao của vật đệm là 4,72 ± 0,01mm, Dùng các mẫu thử B thì chiều cao của các vật đệm là 9,38 ± 0,01mm. Trước khi thử đo chiều cao của mẫu h 1 , ở nhiệt độ 23 ± 2 0 C với độ chính xác 0,01mm. Đặt các mẫu, trên các tấm thép của dụng cụ và ép đến chiều cao h 1 .Nếu cần làm giảm ma sát trên các bề mặt đỡ thí xoa các bề mặt này bằng bột tale hoặc dùng chất bôi trơn lỏng không tác dụng lên cao su, ví dụ dầu silicôn. Các kết quả thử các mẫu như thế khác với kết quả thử các mẫu không dùng chất bôi trơn. Sau khi giữ đủ nhiệt độ và thời gian cần thiết các mẫu dưới tải trọng, nhanh chóng tháo mẫu ra, để lên tấm bằng vật liệu có độ dẫn nhiệt không lớn và giữ suốt 30 ± 3 phút ở 23 ± 2 0 C. sau đó đo h 2 . Tiến hành thử ở 23 ± 2 0 c trong suốt 72 (-2) giờ hoặc ở 70 ± 2 0 C trong suốt 24 (-2) giờ. Nếu cần xác định ảnh hưởng của nhiệt độ thì thử mẫu trong suốt 24 (-2) giờ ở các nhiệt độ 85 ± 2 0 C, 100 ± 2 0 C, 150 ± 2 0 C. Đánh giá kết quả thử theo công thức sau: (%)100x h h B 1 2 ho h0 nd − − = Ở đây B n d là biến dạng nén dư. QUY ĐỊNH KỸ THUẬT BỐ TRÍ, LẮP ĐẶT GỐI CẦU CAO SU CỐT BẢN THÉP (Tài liệu tham khảo, biên dịch từ cuốn Recueil des règles de I'art- Evironnement des appareils d’appui en élastomere fretté Của LCPC và SRTRA xuất bản năm 1978) DỰ KIẾN BỐ TRÍ GỐI TRÊN ĐỒ ÁN THIẾT KẾ 1.1phần định nghĩa 1.1.1 Mố trụ cầu: Bộ phận của công trình có tác dụng truyền toàn bộ tải trọng trên mặt cầu xuống đất nền. 1.1.2 Gối cầu: Kết cấu truyền nối từ dầm cầu xuống mố trụ. Gối cầu có tác dụng: -Truyền toàn bộ lực thẳng đứng do trọng lượng bản thân của dầm và tải trọng khai thác. -Truyền toàn bộ hoặc một phần lực nằm ngang do ảnh hưởng của chiều dài dầm (ảnh hưởng của nhiệt độ, từ biền, co ngót .) hoặc do tác động của tải trọng khai thác ( lực hãm, lực ly tâm). -Truyền những phần chuyển động quay của phần dầm do tác động của tải trọng khai thác hoặc do hệ quả của những biến dạng khác của kết cấu. -Tiếp nhận cả những chuyển động khác của mố trụ cầu, với mức độ hạn chế. 1.1.3 Đường tim mố trụ: Đường kẻ qua trọng tâm các gối cầu cùng đặt trên mố trụ và tương ứng với mặt cắt ngang xiên của dầm cầu. Nói chung, mỗi mố trụ có một đường tim trừ trường hợp những trụ giữa của công trình nhịp giản đơn tĩnh định có hai đường tim. 1.1.4.Bệ kê dưới: Phần nhô lên ở mặt đỉnh mố trụ trên đó đạt gối cầu. 1.1.5. Bệ kê trên: Phần nhô lên ở mặt đáy dầm, tỳ vào mặt trên gối cầu. 1.1.6. Vùng gối: Những bộ phận công trình trực tiếp với gối cầu hoặc vùng phụ cận của gối cầu 1.1. Những quy định về vùng gối. Vùng gối phải đảm bảo: Việc đưa gối cầu vào lắp đặt dễ dàng, thuận lợi nhất. -Thị sát gối dễ dàng. -Việc thay thể gối khác hoặc sửa sang vùng gối dễ dàng. Muốn vậy, phải thoả mãn các điều kiện sau: -Những bề mặt tiếp xúc với mặt trên và mặt dưới cần phải phẳng, bề mặt tiếp xúc với mặt dưới gối cầu phải hết sức bằng ( nếu thi công đúng và lắp đặt tốt làm cho lực đè lên gối được phân bổ đều và nhằm tránh gối bị di dịch về phía sau). Gối cầu phải được đặt cao trên đỉnh mố trụ (chủ yếu đối với mố kiểu cọc hoặc mố kiểu chân dê, phải đặt tránh xa mặt nước). -Phải có một khoảng tĩnh cao dự phòng vừa đủ giữa đáy dầm và mặt trên mố trụ ( dự phòng biến động sau này và việc đặt kích). Việc kích dầm có thể là cần thiết, không những để thực hiện việc điều chỉnh độ cao mặt gối, ngoàI ra còn có những lý do khác (mố trụ bị lún, do phản lực lên mố trụ, hoặc cao trình mố trụ bị sai lệch, hoặc cần thay đổi khổ tĩnh không). Để thực hiện những nội dung trên, nói chung, nên tôn cao những phần bệ kê dưới gối, tốt hơn là tăng chiều dầy bệ kê trên, như vậy còn làm cho mố trụ vững chắc thêm. Bệ kê trên có chiều dầy nhỏ, được bê tông liền cùng với phần dầm, ngoài tác dụng chính của nó là tạo cho gối có được một mặt tiếp giáp bằng phẳng, còn tạo cho sự thuận tiện quan sát tình trạng gối và cho phép bảo vệ tốt phần cốt thép đáy dầm do có tầng bảo hộ dầy này, tránh được những hư hỏng vùng gối không lường trước ở khu vực khắc nghiệt của gối. Việc bố trí bệ kê thường phụ thuộc vào kich thước hình học của công trình, độ dầy của bệ kê có thể là trị số bằng chiều dầy hoặc trị số thay đổi, tuỳ thuộc tương quan giữa mặt của gối cầu với đáy dầm hoặc với mặt đỉnh của mố trụ. 1.2.1.Làm bệ kê: Những gờ thẳng đứng hoặc mép đứng của mố trụ phải cách xa mép chu vi của bệ kê ít nhất là 5cm. Đối với cầu kiểu bản và cầu bản mố nhẹ, những cạnh dài của gối thường đặt song song với đường tim gối. Đối với cầu chéo có góc xiên nhỏ hơn 78 0 , thường làm bệ kê và đặt gối cầu theo hướng dầm. Đối với cầu kiểu dầm có cuống, những cạnh dàI của gối thường đặt vuông góc cới tim dọc của dầm, tức là đường vuông góc với đường tim gối trùng với đường tim dọc trục dầm. 1.2.2.Kích thước của bệ kê theo mặt bằng: Bệ kê trên và bệ kê dưới không nhất thiết có cùng kích thước. Thường được định rộng ra hơn gối cầu một khoảng -không nhỏ hơn 5 cm. điều đó dẫn đến việc lựa chọn kích thước bệ thường rộng ra hơn so với kích thước gối cầu ít nhất là 10cm khi chiều dài bệ kê trên 10cm (chủ yếu đối với bệ kê trên). Phần gờ này cho phép: -Neo giữ những tấm thép nếu có (cần thiết cho bệ kê có chiều cao trên 4cm) -TRánh xảy ra vỡ lở mép cạnh bệ kê, do bóc ván khuôn, hoặc do lực truyền từ gối. -Kê chèn lại gối do bị chuyển dịch hoặc bị xoay rất nguy hiểm mà không thể mở rộng hoặc làm lại bệ kê được. Cuối cùng, đối với những gối kiểu trượt, những kích thước theo mặt bằng của bệ kê trên sẽ phải rộng hơn ít nhất 10cm so với kích thước cuả tấm trượt, những kích thước của bệ kê dưới nói chung sẽ ít nhất là bằng kich thứớc của tấm trượt cộng thêm một khoảng dịch vị dự kiến. 1.2.3.Chiều cao bệ kê: Trên cùng đường tim mố trụ có chiều cao bệ kê khác nhau, được biểu thị bằng khoảng cách H 0 theo chiều đứng giữa mặt trên mố trụ và đáy dầm, khoảng cách này được tính ở vị trí bất lợi nhất theo đường chân của bê kê ít nhất là bằng 15cm; đó là điều kiện thuận lợi để quan sát và để có thể nâng dầm lên dễ dàng. Sơ đồ dưới đây sẽ minh hoạ cho điều kiện nêu trên đối với hai trường hợp thường gặp nhất: Tuy nhiên có thể điều chỉnh 15cm trong những trường hợp sau: -Cần giảm trị số này, khi có sự xem xét về mặt cảnh quan, nhất là đối với các trụ giữa; trị số giảm có thể đến 12cm, nhưng phải đảm bảo việc thu nhỏ chiều cao này là cần thiết, có tính đến kích thước hình học chung của công trình và tỷ lệ giữa các bộ phận khác nhau ( chiều cao trụ, chiều dài hộp gối, khoảng cách các gối, dốc ngang hoặc những kết cấu khác biệt, bề rồng bầu dầm .), -Cần tăng trị số này, khi có sự xem xét về điều kiện tiếp cận, có thể xảy ra đối với một số kiểu cọc, trong trường hợp bộ phận gối đặt quá gần mép bệ kê gối, hoặc trường hợp mố kiểu tường ngăn, khi đó có thể phải tạo thuận lợi cho việc vét dọn rãnh thoát nước. Chiều cao tĩnh ở mặt trước của mép bệ kê gối có thể xác định theo công thức sau (đơn vị cm) H 0 =15 + 0,2 (D t -50) ( không nhỏ quá 15cm) Giá trị này đương nhiên được gia tăng tuỳ thuộc cự ly D 2 (xem hình bên) để tiện làm sạch rãng Nói chung rất dể dàng thực hiện sao cho bệ kê dưới cao hơn bệ kê trên với một chiều cao cần thiết. Cũng vậy để đạt chiêù cao tĩnh giữa mặt mố và dầm, chiều cao của bệ kê dưới nên lớn hơn 5cm. Đối với bệ kê trên, chiều cao không nhỏ hơn 2cm, trừ trường hợp dầm đúc sẵn có bố trí tấm bản đáy dầm thay cho bệ kê, như vậy đối với loại cấu trúc này, thực hiện làm bệ kê phải có nhiều giảI pháp. Bệ kê trên và dưới không còn quan trọng cần thiết khi việc kiểm tra và việc nâng hạ dầm được dựa vào cao trình mặt đáy của bản ngăn.v v. Nếu bệ kê trên được chế tạo sẵn nhờ vào bản thép kê gối thì bề dầy bản này không nhỏ hơn 6cm. 1.2.4. Bố trí cấu tạo vùng gối: Căn cứ từ những quy định trên, người ta có thể định được những kích thước bố trí cấu tạo vùng gối theo hướng dọc (theo đường tim mố trụ) cũng như hướng ngang, theo hình vẽ sau đây, trong đó những kích thước cơ bản ( theo cm) ghi trong dấu ngoặc là những trị số nhỏ nhất. 1.2.5.Kích thước mặt bằng đỉnh mố trụ. Đối với những dầm thẳng, cạnh bê của gối phải cách mép bên của đỉnh mố trụ từ 10cm trở lên. Từ đó có thể định được mặt cắt phù hợp cho bệ mố trụ, Hơn nữa đối với một số loại dầm khác, kích thước nặt bằng đỉnh mố trụ phải xác định phù hợp với giải pháp xây dựng lắp đặt cầu. Đối với những loại dầm kiểu hẫng liên tiếp, theo chỉ dẫn ở mục (2.3.3) cho thấy rằng khi đang xây lắp hẫng dầm, không cho phép đặt ngay vào gối chính thức. Người ta phải dự tính điểm kê đặt tạm thời. Những kích thước mặt bằng trụ phải đảm bảo có thể lắp đặt gối chính thức, những ụ kê phụ và vị trí kê kích dầm cần thiết khi lắp đặt cũng như khi thay gối cầu sau này ( xem sơ đồ B ở trang 6). 1.2.6. Trường hợp đặc biệt gối đặt thẳng đứng. Những gối kiểu trượt dùng trong trường hợp này phải đạt mục đích cho phép dẫn hướng bản mặt cầu ( cầu cong) hoặc cho tuyền lực ngang do sự cố như động đất, va chạm tầu bè .) Việc đặt gối cầu kiểu này khá phức tạp. Tuy nhiên, ở giai đoạn thiết kế nên xem khả năng sử dụng những kiểu gối đặc biệt, gối kiểu ‘’hình chậu’’, có chốt dẫn hướng (xem hình vẽ sau) Nếu sự chuyển dịch của gối đặc biệt không thoả mãn (thí dụ lực hướng ngang khá lớn), phải lắp gối kiểu trượt đặt thẳng đứng nhưng với điều kiện cần thiết là thay đổi một số cấu tạo khác của gối cho phù hợp. Do đặc tính của gối này trong trường hợp đặc biệt, đơn vị thiết kế và thi công phải lập hồ sơ hướng dẫn khá dầy đủ về phương pháp lắp gối kiểu trượt thẳng đứng này. NHỮNG THÍ DỤ VỀ BỐ TRÍ GỐI CHÍNH VÀ GỐI TẠM THỜI TRÊN MỐ TRỤ B) Mặt bằng một nửa đỉnh trụ của một cầu cá biệt . Ở đây B n d là biến dạng nén dư. QUY ĐỊNH KỸ THUẬT BỐ TRÍ, LẮP ĐẶT GỐI CẦU CAO SU CỐT BẢN THÉP (Tài liệu tham khảo, biên dịch từ cuốn Recueil des règles. phụ cận của gối cầu 1.1. Những quy định về vùng gối. Vùng gối phải đảm bảo: Việc đưa gối cầu vào lắp đặt dễ dàng, thuận lợi nhất. -Thị sát gối dễ dàng.