BÀI 5: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU LỤC VÀ KHU VỰC Tiết 2: Khu vực mỹ Latinh I – Một số vấn đề về tự nhiên Mỹ Latinh : Gồm Trung Mỹ và Nam Mỹ Vị trí địa lý : ở 2 bán cầu Bắc và Nam Diện tích :[r]
Trang 1BÀI 5: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA CHÂU LỤC VÀ KHU VỰC
Tiết 2: Khu vực mỹ Latinh
I – Một số vấn đề về tự nhiên
Mỹ Latinh : Gồm Trung Mỹ và Nam Mỹ
Vị trí địa lý : ở 2 bán cầu Bắc và Nam
Diện tích : 20,2 triệu km2, chiếm 1/7 diện tích thế giới
Địa hình
Trung Mỹ nhiều ngọn núi gập ghềnh nằm gần biển Caribe
Rừng nhiệt đới bao phủ gần hết diện tích lãnh thổ Trung Mỹ
Nam MỹThay đổi rõ rệt từ tây sang đông ( Cao nguyên -> đồng bằng)
Đất rộng, có những vùng đất khô: sa mạc Atacama, đông Patagonia…
Khí hậu
Trung Mỹ Khí hậu eo đất trung mỹ và quần đảo ĂNG TI không phân hoá phức tạp do
địa hình đơn giản , giới hạn lãnh thổ hẹp
Nam Mỹ Khí hậu nam mỹ có sự phân hóa phức tạp do vị trí lãnh thổ kéo dài trên nhiều
vĩ độ , địa hình đa dạng
Khí hậu ở Trung và Nam Mỹ là những kiểu khí hậu :
Khí hậu xích đạo
Khí hậu cận xích đạo
Khí hậu nhiệt đới ẩm và nhiệt đới khô
Khí hậu núi cao
Khí hậu cận nhiệt đới địa trung hải , cân nhiệt đới lục địa & cận nhiệt đới hải dương Khí hậu ôn đới hải dương và ôn đới lục địa )
Tài nguyên ( Nam Mỹ và Trung Mỹ )
rất giàu có về nông sản, lâm sản và khoáng sản (chuối chiếm 95% sản lượng toàn thế giới, cà phê 80%, đường 42%, nitơrát 95%, bạc 45%, đồng 22%, dầu mỏ 16% )
II – Một số vấn đề về dân cư và xã hội
Dân cư và xã hội:
* Dân cư nghèo đói: 37% - 62% dân cư sống dưới mức nghèo khổ
- Đô thị hóa tự phát: 75% dân thành thị nhưng 1/3 số thị dân sống trong điều kiện khó khăn
- Nguồn lợi lớn tự nhiên được khai thác song không mang lợi ích đến cho đại đa
số bộ phận dân cư các nước Mĩ Latinh Mức sống của người dân rất chênh lệch
* Nguyên nhân :
- Cải cách ruộng đất không triệt để, địa chủ chiếm phần lớn diện tích đất nông nghiệp
- Thu nhập giữa người giàu và người nghèo có sự chênh lệch lớn
* Hậu quả : Ô nhiễm môi trường ; sức ép với phát triển kinh tế; khó khăn cho quản lí
xã hội
Vì sao các nước Mĩ Latinh có điều kiện thiên nhiên thuận lợi để phát triển kinh tế nhưng tỉ lệ người nghèo ở khu vực này vẫn cao?
Trang 2* Tuy các nước sớm dành được độc lập nhưng lại duy trì chế độ phong kiến quá lâu thành thế lực cản trở các cuộc cải cách khiến cho cải cách không triệt để, không đạt hiệu quả cao
* Thiên chúa giáo không tạo điều kiện cho việc xây dựng chế độ dân chủ đại nghị như của các nước Bắc Mĩ, vươn lên giành độc lập cả về chính trị và phát triển kinh tế - nên rơi vào vòng lệ thuộc tư bản nước ngoài
- Do hậu quả bóc lột nặng nề của chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha
- Do các lãnh đạo của các nước Mĩ Latinh chưa kịp thời đề ra đường lối phát triển kinh
tế độc lập mang tính cải cách, sáng tạo phù hợp với tình hình của họ Các nước Mĩ Latinh đã áp dụng mô hình phát triển của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, là càc nước chịu ảnh hưởng của Thiên chúa giáo và là những quốc gia không mấy phát triển trong thời gian qua
- Nhà nước thiếu khả năng tổ chức, quản lí, chưa lựa chọn được con dường đúng đắn
để phát triển đất nước
Tôn giáo
- Tôn giáo chủ yếu tại là Công giáo Ngoài ra còn có Hồi giáo, Phật giáo và những tôn giáo truyền thống của người da đen gốc châu Phi
Ba ngôn ngữ thông dụng nhất ở vùng này đều phát xuất từ tiếng La Tinh Đó là:
- Tiếng Bồ Đào Nha
- Tiếng Pháp
- Tiếng Tây Ban Nha
Châu Mỹ La Tinh (Latin America) được tạo ra và được dùng phổ biến là do 2 lý do chính:
1 Lý do thực tế: Các nước và đảo trong vùng này chịu ảnh hưởng của các nước
có nền văn hóa và ngôn ngữ phát xuất từ văn hóa và ngôn ngữ Latinh
2 Lý do lịch sử khi vua Napoleon III của Pháp ra lệnh sử dụng từ Châu Mỹ La Tinh (Latin America) kể từ thập niên 1860
II MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ KINH TẾ
1.THỰC TRẠNG
- Kinh tế phát triển không ổn định, tổng nợ nước ngoài lớn
- Nền kinh phát triển thiếu ổn định:
- Phụ thuộc vào nước ngoài
2.NGUYÊN NHÂN
- Tình hình chính trị, kinh tế thiếu ổn định
- Duy trì chế độ phong kiến lâu
- Các thế lực thiên chúa giáo cản trở
- Đường lối phát triển kinh tế- xã hội chưa đúng đắn, chưa xây dựng được đường lối phát triển KT-XH độc lập, tự chủ phụ thuộc vào nước ngoài nhiều
3.BIỆN PHÁP
- Củng cố bộ máy nhà nước
- Phát triển giáo dục
- Quốc hữu hoá một số ngành kinh tế
- Tiến hành công nghiệp hoá
- Tăng cường và mở rộng buôn bán, hợp tác với thế giới
Trang 3Kết quả: Xuất khẩu tăng nhanh, khống chế dược lạm phát
_
Tiết 3: Khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á
I ) Đặc điểm của khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á
1) Tây Nam Á:
-Vị trí địa lí : phía Tây Nam của châu Á
-Diện tích lãnh thổ: khoảng 7 triệu km2
-Dân số hơn 313 triệu người
-Ý nghĩa vị trí địa lí : Tiếp giáp giữa 3 châu lục, án ngữ kênh đào Xuy-ê, có vị trí địa lí chiến lược quan trọng
-Điều kiện tự nhiên: khí hậu khô nóng, nhiều núi, cao nguyên, hoang mạc
-Tài nguyên thiên nhiên: chiếm 50% trữ lượng dầu mỏ của thế giới
-Đặc điểm nổi bật về xã hội: cái nôi của nền văn minh nhân loại, phần lớn theo đạo Hồi
2) Trung Á:
-Là một vùng của châu Á ko tiếp giáp với đại dương
-Diện tích : 5,6 triệu km2
-Dân số : 61,3 triệu người
-Điều kiện tự nhiên: khí hậu cận nhiệt và ôn đới lục địa, nhiều thảo nguyên và hoang mạc
-Tài nguyên thiên nhiên: nhiều khoáng sản, có trữ lượng dầu mỏ khá lớn
-Đặc điểm nổi bật về xã hội: chịu ảnh hưởng của Liên Xô cũ và LB Nga, phần lớn theo đạo Hồi
à Có nhiều điểm chung:
-Có vị trí địa lí - chiến lược quan trọng
-Giàu tài nguyên, đặc biệt là dầu khí
-Phần lớn dân cư theo đạo Hồi
II ) Một số vấn đề của khu vực Tây Nam Á và khu vực Trung Á:
1 Vai trò cung cấp dầu mo
-Trữ lượng dầu mỏ lớn
- Giữ vai trò quan trọng trong cung cấp dầu mỏ cho thế giới, Tây Nam Á chiếm 50% trữ lượng thế giới
àCần khai thác có kế hoạch và hợp lí nguồn dầu mỏ, khai thác phải đi đôi với bảo vệ môi trường
- Trong giai đoạn hiện nay nhu cầu năng lượng ngày càng lớnà vai trò của Tây á càng lớnà trở thành nơi cạnh tranh ảnh hưởng của nhiều cường quốcàgây mất ổn định khu vực
2 Xung đột sắc tộc , tôn giáo và nạn khủng bố
a Hiện tượng : xung đột xảy ra ở nhiều quốc gia
b Nguyên nhân:
- Do tranh chấp quyền lợi
- khác biệt về tư tưởng, định kiên kiến về tôn giáo, dân tộc
- Các thế lực bên ngoài can thiệp nhằm vụ lợi
c Hậu quả
-Gây mất ổn định ở nhiều quốc gia,
-đời sống người dân bị đe doạ, kinh tế bị hủy hoại và chậm phát triển
-Ảnh hưởng tới giá dầu và phát triển kinh tế của thế giới