Ngân sách Nhà nước

3.1.1 Khỏi ni?m: Ngân sách nhà nước là hệ thống các quan hệ kinh t? giữa nhà nước với các chủ thể trong xã hội, phát sinh trong quá trình nhà nu?c huy động, phõn ph?i và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất c?a nhà nu?c nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các chức năng của nhà nước về mọi mặt. 3.1.2. é?c di?m Hoạt động của NSNN g?n li?n v?i quy?n l?c kinh t?, chớnh tr? c?a nhà nu?c được NN tiến hành trờn co s? lu?t d?nh. Cỏc ho?t d?ng thu – chi NSNN luụn g?n ch?t v?i vi?c th?c hi?n cỏc ch?c nang và nhi?m v? c?a NN trong th?i kỡ. Hoạt động thu - chi của NSNN chứa đựng các quan h? kinh tế, quan h? l?i ớch nhất định trong đó lợi ích qu?c gia, lợi ích của tổng thể được đặt lên hàng đầu và chi phối các lợi ích khác. Ho?t d?ng thu – chi cu? NSNN mang tớnh khụng hoàn tr? tr?c ti?p là ch? y?u. NSNN mang tính kế hoạch và cân đối 3.1.1 Khỏi ni?m: Ngân sách nhà nước là hệ thống các quan hệ kinh t? giữa nhà nước với các chủ thể trong xã hội, phát sinh trong quá trình nhà nu?c huy động, phõn ph?i và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất c?a nhà nu?c nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các chức năng của nhà nước về mọi mặt. 3.1.2. é?c di?m Hoạt động của NSNN g?n li?n v?i quy?n l?c kinh t?, chớnh tr? c?a nhà nu?c được NN tiến hành trờn co s? lu?t d?nh. Cỏc ho?t d?ng thu – chi NSNN luụn g?n ch?t v?i vi?c th?c hi?n cỏc ch?c nang và nhi?m v? c?a NN trong th?i kỡ. Hoạt động thu - chi của NSNN chứa đựng các quan h? kinh tế, quan h? l?i ớch nhất định trong đó lợi ích qu?c gia, lợi ích của tổng thể được đặt lên hàng đầu và chi phối các lợi ích khác. Ho?t d?ng thu – chi cu? NSNN mang tớnh khụng hoàn tr? tr?c ti?p là ch? y?u. NSNN mang tính kế hoạch và cân đối Ho?t d?ng thu-chi c?a NSNN g?n ch?t v?i th?c tr?ng c?a n?n kinh t? và cỏc ph?m trự giỏ tr? nhu giỏ c?, lói su?t, t? giỏ h?i doỏi… Ho?t d?ng thu-chi NSNN thực chất là sự phân chia nguồn l?c tài chính quốc gia nh?m giải quyết hài hoà các mối quan hệ về lợi ích kinh t? giữa các chủ thể trong xã hội. Ho?t d?ng thu-chi NSNN thực chất là sự phân chia nguồn l?c tài chính quốc gia nh?m giải quyết hài hoà các mối quan hệ về lợi ích kinh t? giữa các chủ thể trong xã hội.

Chương III Ngân sách Nhà nước

NỘI DUNG CHƯƠNG HỌC

3.1 Nh ng v n đ chung v ngân sách nhà ữ ấ ề ề

3.1 Nh ng v n đ chung v ngân sách nhà ữ ấ ề ề

n ướ c

n ướ c

3.2 Thu ngân sách nhà n ướ c

3.2 Thu ngân sách nhà n ướ c

3.3 Chi ngân sách nhà n ướ c

3.3 Chi ngân sách nhà n ướ c

3.4 B i chi NSNN và các bi n pháp cân ộ ệ

3.4 B i chi NSNN và các bi n pháp cân ộ ệ

đ i NSNN ố

3.4 H th ng NSNN và phân c p qu n lý ệ ố ấ ả

3.4 H th ng NSNN và phân c p qu n lý ệ ố ấ ả

3.1 Nh ng v n đ chung v NSNN ữ ấ ề ề

3.1 Nh ng v n đ chung v NSNN ữ ấ ề ề

3.1.1 Khỏi ni m: ệ

3.1.1 Khỏi ni m: ệ

Ngân sách nhà nước là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể trong xã hội, phát sinh trong quá trình nhà nước huy động,

trong xã hội, phát sinh trong quá trình nhà nước huy động, phõn phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất c a nh nủ à ước nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các chức

tiền tệ tập trung lớn nhất c a nh nủ à ước nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các chức

năng của nhà nước về mọi mặt

3.1.2 Đ c đi m Đ c đi m ặ ặ ể ể

- Hoạt động của NSNN gắn liền với quyền lực kinh tế, chớnh trị của nhà nước được NN tiến hành trờn cơ sở luật định

- Cỏc hoạt động thu – chi NSNN luụn gắn chặt với việc thực hiện cỏc chức năng và nhiệm

vụ của NN trong thời kỡ

- Hoạt động thu - chi của NSNN chứa đựng các quan hệ kinh tế, quan hệ lợi ớch nhất định trong đó lợi ích quốc gia, lợi ích của tổng thể được đặt lên hàng đầu và chi phối các lợi ích khác

- Hoạ ộạ ột đ ng thu – chi cu NSNN mang tớnh khụng hoàn tr tr c ti p là ch y u.t đ ng thu – chi cu NSNN mang tớnh khụng hoàn tr tr c ti p là ch y u.ảả ả ựả ự ếế ủ ếủ ế

- NSNN mang tính kế hoạch và cân đối

- Hoạt động thu-chi của NSNN gắn chặt với thực trạng của nền kinh tế và cỏc phạm trự giỏ trị như giỏ cả, lói suất, tỉ giỏ hối đoỏi…

3.1.3 Vai trũ của ngõn sỏch nhà nước

- Ngân sách nhà nước là công cụ huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu của nhà nư ớc.

- NSNN là công cụ để điều tiết vĩ mô nền kinh tế - xó hội

+ Là công cụ để định hướng sản xuất kinh doanh xác lập cơ cấu kinh tế hợp lý của nền kinh tế quốc dân

+ Là công cụ để điều tiết thị trường, bình ổn giá cả và kiểm soỏt lạm phát.

+ Là công cụ để điều tiết thu nhập giữa các thành phần kinh tế và các tầng lớp dân cư nhằm đảm bảo công bằng xã hội.

3.2 Thu ngõn sỏch nhà n ướ c

3.2 Thu ngõn sỏch nhà n ướ c

3.2.1 Khỏi ni m thu NSNN ệ

3.2.1 Khỏi ni m thu NSNN ệ

Thu NSNN là hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thái giá trị phỏt sinh trong quá trình nhà nước dùng quyền lực chính trị huy động các nguồn lực tài chính trong xã hội để hình thành quỹ tiền tệ tập trung quan trọng nhất nhà nước (quỹ NS)

3.2.2 Phõn lo i thu NSNN ạ

3.2.2 Phõn lo i thu NSNN ạ

- Căn cứ vào nội dung kinh tế của các khoản thu

+ Thu thuế

+ Thu phí, lệ phí

+ Thu từ hoạt động kinh tế của NN: thu từ lợi tức từ hoạt động gúp vốn liờn doanh, cổ phần của NN, thu hồi tiền cho vay (cả gốc và lói) của NN, thu hồi vốn đầu tư của NN tại cỏc cơ sở kinh tế - bỏn hoặc đấu giỏ DNNN

+ Thu từ bỏn hoặc cho thuờ tài sản thuộc sở hữu nhà nước

+ Thu từ hoạt động hợp tác lao động với nước ngoài.

+ Thu khác

- Căn cứ vào tính chất phát sinh các khoản thu

+ Thu thường xuyên

+ Thu không thường xuyên

- Căn cứ vào tớnh chất cõn đối NSNN

+ Thu trong cân đối ngân sách nhà nước

+ Thu ngoài cân đối NSNN (thu bù đắp thiếu hụt NSNN)

3.2.3 Cỏc nhõn t nh h ố ả ưở ng đ n thu NSNN ế

-Thu nhập GDP bình quân đầu người.

-Tỷ suất doanh lợi trong nền kinh tế

-Khả năng xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên (dầu

mỏ và khoáng sản)

-Mức độ trang trải các khoản chi phí của nhà nước -Tổ chức bộ máy thu nộp

- Các nhân tố khác…

3.2.4 Các nguyên t c thi t l p h th ng thu NSNN ắ ế ậ ệ ố

- Nguyên t c n đ nh lâu dài Nguyên t c n đ nh lâu dài ắ ổ ắ ổ ị ị

- Nguyên t c đ m b o công b ng Nguyên t c đ m b o công b ng ắ ắ ả ả ả ả ằ ằ

- Nguyên t c rõ ràng, ch c ch n Nguyên t c rõ ràng, ch c ch n ắ ắ ắ ắ ắ ắ

- Nguyên t c gi n đ n Nguyên t c gi n đ n ắ ắ ả ả ơ ơ

(Thực hiện các cam kết ….)

3.3 Chi ngõn sỏch nhà nước

3.3.1 Khái ni m ệ

quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ lớn nhất của nhà nước - quỹ ngân sách, nhằm thực hiện các chức năng của nhà nước về mọi

3.3.2 Phõn lo i chi NSNN ạ

3.3.2 Phõn lo i chi NSNN ạ

- Căn cứ vào cỏc lĩnh vực hoạt động

+ Chi đầu tư phát triển kinh tế + Chi phát triển văn hoá, giáo dục, y tế + Chi quản lớ hành chớnh

+ Chi phúc lợi xã hội + Chi cho an ninh quốc phòng.

+ Chi khác: Chi trả nợ, chi viện trợ,…

- Căn cứ vào mục đích chi tiêu

+ Chi cho tích luỹ + Chi tiêu dùng

- Căn cứ vào tính chất phát sinh các khoản chi :

+ Chi thường xuyên + Chi không thường xuyên

3.3.3 Cỏc nhõn t nh h ố ả ưở ng đ n chi NSNN ế

nhiệm vụ kinh tế, xã hội mà nhà nước đảm nhiệm trong từng thời kỳ.

chính trị, xã hội; giá cả, lãi suất, tỷ giá hối

đoái

3.3.4 Cỏc nguyờn t c t ch c chi NSNN ắ ổ ứ

- Dựa trên khả năng các nguồn thu để hoạch định chi tiêu

- Tiết kiệm và hiệu quả

- Trọng tâm, trọng điểm

- Nhà nước và nhân dân cùng làm trong việc bố trí các khoản chi của ngân sách nhà nước nhất là các khoản chi mang tính chất phúc lợi xã hội.

- Phân biệt rõ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội các cấp theo luật định để bố trí các khoản chi cho thích hợp.

- Kết hợp chặt chẽ các khoản chi ngân sách nhà nước với khối lư ợng tiền tệ có mặt trong lưu thông với các phạm trù giỏ trị.

3.4 Bội chi NSNN và cỏc biện phỏp cõn đối NSNN

3.4.1 Khái niệm

đắp các khoản chi NSNN trong một thời kỳ nhất định

3.4.2 Các loại bội chi

3.4.2 Bi n pháp cân đ i NSNN ệ ố

3.4.2 Bi n pháp cân đ i NSNN ệ ố

 Những giải pháp tăng thu

- Công cụ thuế

+Ban hành các thuế mới, +Hoàn thiện các sắc thuế hiện hành theo hướng thay đổi mức thuế suất, mở rộng diện điều tiết của thuế

+Hoàn thiện bộ máy hành thu (tăng cường thanh tra giám sát, phẩm chất đao đức án bộ ngành thuế, )

- Bồi dưỡng các nguồn thu nội bộ

- Các giải pháp khác

 Những giải pháp giảm chi

- Cắt giảm những khoản chi chưa cấp bách

- Rà soát, xây dựng v à hoang thiện các định mức chi tiêu khoa học và hợp lý

- Thực hành tiết kiệm chống tham ô tham nhũng lãng phí

- Tinh giảm và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước

 Tạo nguồn bù đắp thiếu hụt

- Vay trong ngoài nước

3.5 H th ng NSNN và phõn c p qu n lý ệ ố ấ ả

a Khái niệm

Hệ thống ngân sách là tổng thể các cấp ngân sách gắn bó hữu cơ với nhau trong quá trình thực hiện

nhiệm vụ thu, chi của mỗi cấp ngân sách tương ứng với cấp chính quyền.

b Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước

Nguyên tắc phân cấp

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 NSNN là gì? Phân tích đặc điểm của NSNN.

2 Phân tích vai trò của NSNN

3 Thu NSNN là gì? Trình bày các tiêu thức phân loại

thu NSNN.

4 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến Thu NSNN

Nêu 1 số biện pháp nhằm tăng thu NSNN Việt nam.

5 Phân tích các nguyên tắc thiết lập hệ thống thu

NSNN Cần phải áp dụng những biện pháo gì để chống thất thu NSNN Việt nam?

6 Chi NSNN là gì? Trình bày các tiêu thức phân loại chi NSNN.

7 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chi NSNN.

8 Phân tích các nguyên tắc chi NSNN Để hạn chế thất thoát NS, Việt nam cần phải áp dụng những biện pháp gì?

9 Bội chi NSNN là gì? Các loại bội chi NSNN?

10 Phân tích các giải pháp cân đối NSNN.