Để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức Lịch sử tốt, không chỉ dạy học lịch sử trong giờ Lịch sử mà tôi còn kết hợp giảng dạy trong các tiết Tập đọc, Kể chuyện, Đạo đức, … Kiến nghị: Để cá[r]
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
l LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1 Ý nghĩa, tầm quan trọng của môn Lịch sử.
Theo Bác Hồ: “Dân ta phải biết sử ta cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.”Lịch sử là hồn phách của dân tộc “Ôn cố, tri tân” là một quá trình phát triển tư duy
và hình thành nhân cách con người
Trong chương trình Tiểu học, Lịch sử là một môn học có vị trí đặc biệt Nó đảmnhận việc giáo dục nhân cách, đạo đức, nhân sinh quan, thế giới quan, góp phần hìnhthành những phẩm chất của con người Việt Nam và bồi dưỡng lòng yêu nước, lòng
tự tôn, tự cường dân tộc
Bác Hồ cũng từng tự hào nói rằng: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước
Đó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâmlăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn,
nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước và
cướp nước.” Duy trì, tiếp nối và phát huy những truyền thống quý báu đó của dân ta
từ ngàn xưa chính là mục đích, là nhiệm vụ cao cả, thiêng liêng của môn Lịch sửtrong nhà trường
2 Thực trạng việc dạy học Lịch sử hiện nay.
Hiện nay, các nhà trường Tiểu học đang thực hiện giảng dạy theo nội dungchương trình SGK mới Tuy chương trình Lịch sử lớp 4 theo SGK mới được đưavào giảng dạy từ năm học 2005 - 2006, nhưng từ đó đến nay, nhiều giáo viên vẫnkhông tránh khỏi lúng túng trong việc sử dụng và khai thác sách giáo khoa Mặc dùtrong những năm gần đây, tỉ lệ giáo viên đi học để nâng cao trình độ đào tạo tăngnhiều, góp phần nâng cao chất lượng dạy học Tuy nhiên, hầu hết số giáo viên đượcđào tạo để nâng chuẩn đều vừa dạy vừa học theo các hình thức đào tạo tại chức, đàotạo từ xa nên việc học tập có nhiều hạn chế Bộ, Sở, Phòng giáo dục và đào tạo cũng
đã có các chương trình bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng về phương pháp dạy họcnhưng việc tiếp cận với phương pháp dạy học mới, phát huy tính tích cực của học
Trang 2sinh còn dừng lại ở mức độ.Vì thế, truyền thụ một chiều vẫn là thực trạng diễn rahàng ngày trong dạy học Lịch sử và trở thành căn bệnh trầm kha chưa có thuốc chữahữu hiệu
Không ít giáo viên chưa nắm kĩ phương pháp đặc thù của các môn học nóichung và môn Lịch sử nói riêng Cho nên việc dạy học Lịch sử cho học sinh cònnhiều hạn chế Học sinh của chúng ta chưa hứng thú trong giờ học lịch sử, chưa nắmvững các kiến thức, chưa thể hiện rõ tinh thần dân tộc qua các giờ Lịch sử, Một sốgiáo viên còn lúng túng khi dạy Lịch sử: Ví dụ như khi dạy bài “Chiến thắng BạchĐằng do Ngô Quyền lãnh đạo (938)” giáo viên giới thiệu làng cổ Đường Lâm là quêcủa hai vua nhưng ngoài Ngô Quyền lại không biết ông vua thứ hai là ai Hay khidạy bài “Quang Trung đại phá quân Thanh” giáo viên chưa giải thích rõ được vì saoNguyễn Huệ lên ngôi trước khi tiến quân ra Bắc đánh quân Thanh, Đó là nhữngtrăn trở của mỗi giáo viên trong giờ Lịch sử
Thực tế mà mọi người đều thấy là một bộ phận lớp trẻ Việt Nam hiện nay íthiểu biết về lịch sử nước nhà nhưng lại “thuộc lòng” lịch sử Trung Quốc Đây làhậu quả sau một thời gian dài phim ảnh lịch sử nước này được trình chiếu dày đặctrên sóng truyền hình Rõ ràng nước láng giềng đã thành công trong việc quảng bávăn hóa, lịch sử của họ thông qua phim ảnh Vậy tại sao Việt Nam lại chưa làm đượcđiều này? Thêm vào đó, “dư âm” của “cú sốc điểm sử” với hàng nghìn thí sinh thiđại học được 0 môn sử càng dấy lên trong xã hội sự lo lắng cho lớp chủ nhân tươnglai của đất nước lớn lên mà không biết đến nguồn gốc, truyền thống dân tộc mình.Nhiều người cho rằng, giáo dục Việt Nam dạy sử quá sớm (bắt đầu từ lớp 4) khi mà
ở cái tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” liệu các em có cảm nhận được hết khí thế oaihùng của non sông, đất nước qua những trang sử rực ánh hào quang ấy? Hay ngaytại bậc học nền móng, các em đã bị những số liệu, những sự kiện lịch sử khô cứnglàm cho sợ mà sinh ra tâm lí “chán” lịch sử như hiện nay?
Chính vì những lẽ trên, trong trong quá trình dạy học, tôi đã miệt mài suy nghĩ
tìm tòi với mong muốn tìm ra: “Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 4” với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy học
Lịch sử ở trường chúng tôi, giúp các em yêu thích lịch sử nước nhà, ham khám phá,tìm tòi những kiến thức lịch sử, bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước,
Trang 3II THỜI GIAN THỰC HIỆN
- Năm học 2010 - 2011, năm học 2011 - 2012
III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Tìm hiểu thực trạng kĩ năng học Lịch sử của học sinh lớp 4, tình hình dạymôn Lịch sử lớp 4 hiện nay của giáo viên trong trường, thực hành, xác định biệnpháp dạy học Lịch sử cho học sinh lớp 4 Đề xuất một số biện pháp thực hiện dạyhọc Lịch sử cho học sinh lớp 4 theo hướng tích cực nhằm nâng cao chất lượng dạymôn Lịch sử lớp 4
IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
- Học sinh lớp 4
V MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Với đề tài này, tôi mong muốn được nâng cao nhận thức của bản thân về việcdạy học Lịch sử cho học sinh, tìm ra các biện pháp khắc phục tồn tại, khó khăn, giúpgiáo viên soạn giảng linh hoạt, trên cơ sở đó giúp học sinh hình thành kỹ năng họcLịch sử hiệu quả
- Cung cấp những tri thức thực tiễn về tổ chức dạy học Lịch sử cho học sinh lớp 4
- Xem xét tính khả thi của đề tài
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để thực hiện được mục đích của để tài đặt ra, tôi mạnh dạn nghiên cứu, họchỏi, tìm tòi, áp dụng những phương pháp sau:
1 Phương pháp nghiên cứu lí luận (đọc tài liệu)
2 Phương pháp phân tích tổng hợp.
3 Phương pháp điều tra.
4 Phương pháp thực nghiệm.
5 Phương pháp đàm thoại.
6 Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm.
VII TIẾN TRÌNH NGHIÊN CỨU
Trang 41.Dự giờ, thăm lớp, tiếp xúc với học sinh, giáo viên Tìm hiểu thực trạng dạy học môn Lịch sử.
-2 Đề ra phương hướng, các biện pháp để dạy học môn Lịch sử cho học sinhmột cách có hiệu quả
3 Dạy thực nghiệm, phân tích các kết quả bằng số liệu thống kê
4 Rút ra bài học kinh nghiệm
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trang 5I CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC
1 Cơ sở tâm sinh lí của việc dạy học Lịch sử.
Để tổ chức dạy học Lịch sử cho học sinh, chúng ta cần hiểu rõ về đặc điểmnhận thức và quá trình tư duy của học sinh Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh là cơ
sở nền móng của việc xây dựng các phương pháp dạy học lịch sử ở Tiểu học
Lịch sử vốn là một môn học đặc thù, kiến thức lịch sử là những gì đã diễn ratrong quá khứ Chính vì thế, nhiệm vụ dạy học lịch sử là khôi phục lại bức tranh quákhứ để từ đó rút ra bài học từ quá khứ, vận dụng nó vào trong cuộc sống hiện tại vàtương lai
Do đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học còn non yếu, chưa đầy đủ, sâu sắc
và chưa đạt đến trình độ tư duy khái quát cao nên việc trình bày và giảng dạy kiếnthức phải hết sức đơn giản, nhẹ nhàng, cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ Đặc biệt, tư duy củacác em luôn dựa trên các hình ảnh lịch sử cụ thể nên khi trình bày phải hết sức coitrọng việc tạo biểu tượng cụ thể Đây là cơ sở để đề xuất các biện pháp hình thànhnăng lực học lịch sử cho học sinh Tiểu học
2 Cơ sở sử học của việc dạy học Lịch sử trong trường Tiểu học.
Dạy học lịch sử phải dựa trên những cơ sở sử học, nó liên quan mật thiết vớicác sự kiện, hiện tượng, nhân vật tiêu biểu – người thật, việc thật trong lịch sử.Trong việc khôi phục lại những bức tranh lịch sử ấy, dù ở cấp Tiểu học vẫn phảiđảm bảo tính chính xác, khoa học; tính tư tưởng chính trị; tính vừa sức; tính thựctiễn - học đi đôi với hành
II THỰC TRẠNG DẠY - HỌC LỊCH SỬ
1 Địa điểm nghiên cứu
Trường Tiểu học tôi đang giảng dạy thuộc địa bàn dân cư có mặt bằng dân tríchưa cao, địa phương không có các di tích lịch sử, bảo tàng lưu giữ hiện vật lịch sử
để làm tư liệu giảng dạy thực tế
2 Đánh giá thực trạng
Trang 6Qua thực tế giảng dạy nhiều năm ở khối 4, tôi nhận thấy việc dạy học Lịch sửcòn một số hạn chế Học sinh lớp tôi trong năm học 2010 - 2011, qua một số lầnkiểm tra, tôi thấy chất lượng học Lịch sử của các em còn hạn chế ở những điểm sau:
- Chưa biết cách theo dõi kênh chữ kết hợp kênh hình để tìm hiểu nội dungbài (chiếm khoảng 25%)
- Các em chưa biết cách học linh hoạt các nội dung chính trong một bài học.Các em thường học máy móc các ý trong phần ghi nhớ cuối bài nên hiệu quả khôngcao (chiếm khoảng 71,4%)
- Ghi nhớ các sự kiện, nhân vật, thời gian và ý nghĩa các cuộc khởi nghĩa cònhạn chế Học sinh thường bị nhầm lẫn giữa các sự kiện, nhân vật, thời gian lịch sửvới nhau VD: Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938;Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi năm 968 Học sinh lại nhớ thành : Ngô Quyền đánh tan quânNam Hán trên sông Bạch Đằng năm 968 ; Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi năm 938 (chiếmkhoảng 42,8%)
3 Nguyên nhân của thực trạng
Về phía giáo viên:
- Do trình độ chưa đồng đều, hạn chế khả năng tiếp thu vận dụng phươngpháp dạy học mới nên một số giáo viên quen dạy học theo phương pháp cũ, tronggiờ Lịch sử, giáo viên dạy theo lối truyền thụ một chiều: Thầy giảng- trò nghe, chỉchú trọng vào việc học thuộc lòng hay đúng hơn là “học vẹt” để đối phó với các kìthi
- Giáo viên tiểu học được coi là một ông thầy tổng thể nhưng trong thực tế
“ông thầy tổng thể” ấy không thể làm tổng thể mọi việc một cách chu đáo, vẹn toàn.Trong quá trình dạy, người giáo viên phải chuẩn bị một lượng kiến thức lớn cho cácmôn Toán, Tiếng Việt, Khoa học, Lịch sử và Địa lí,… Thời gian lên lớp và chuẩn bịgiáo án đã chiếm trọn thời gian của mỗi giáo viên Vì vậy, việc tự học, tự bồi dưỡngkiến thức còn hạn chế Nhiều giáo viên chưa thực sự nắm vững các kiến thức lịch sử
- Điều kiện giảng dạy còn nhiều khó khăn
Về phía học sinh:
Trang 7- Học sinh mới làm quen với môn Lịch sử từ lớp 4 nên bước đầu các em cònnhiều bỡ ngỡ, chưa quen với cách giảng, cách học lớp 4.
- Học sinh ngại học Lịch sử vì học Lịch sử phải ghi nhớ nhiều sự kiện, số liệu
- Trình độ tư duy của các em còn non yếu nên việc tiếp thu, lĩnh hội các kiến thứclịch sử còn hạn chế
III MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 4
Trong quá trình giảng dạy ở lớp 4, tôi nhận thấy rằng việc hình thành kiếnthức lịch sử để tiến tới bồi dưỡng lòng yêu nước, lòng tự tôn, tự cường dân tộc chomỗi học sinh chính là cái đích của dạy lịch sử mà mỗi giáo viên mong muốn Giáoviên cần phải có những biện pháp phù hợp để dạy lịch sử cho học sinh Vì vậy tôimạnh dạn xin được trình bày một số biện pháp mà tôi đã sử dụng trong quá trìnhthực hiện đề tài nhằm giúp học sinh học tốt môn Lịch sử sau đây:
1 Biện pháp thứ nhất: Không coi Lịch sử là môn phụ.
Trên thực tế giảng dạy, tôi thấy môn Lịch sử chưa tìm được chỗ đứng xứng đángtrong nhà trường Lịch sử chỉ được xem là một “môn phụ” trong hệ thống các mônhọc, số tiết vào loại ít nhất Phải có sự thay đổi mang tính cách mạng về quan niệmđối với môn Lịch sử Phải xây dựng và hình thành quan niệm đúng đắn về vị trí vàtầm quan trọng của môn Lịch sử từ các cấp quản lí giáo dục đến cha mẹ học sinh vàtoàn xã hội Không có quan niệm đúng đắn về môn học thì tất cả những đề xuất vềđổi mới nội dung, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn đềukhông thể thực hiện để đem lại kết quả như mong muốn Theo giáo sư Phan Huy
Lê, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam: “Thế hệ trẻ lớn lên qua nền giáo dụcphổ thông mà không yêu mến lịch sử dân tộc, không có một vốn hiểu biết cần thiếtvề lịch sử và văn hóa dân tộc và nhân loại, không có một niềm tự tin dân tộc, thì làmsao có thể hoàn chỉnh được phẩm chất của người công dân Việt Nam Từ đặc điểm
đó, môn Lịch sử càng phải được đặt đúng vị thế và chức năng của nó trong hệ thốnggiáo dục phổ thông.”
Trang 8Vì vậy, khi giảng dạy, tôi luôn quan niệm Lịch sử là một môn học quan trọng,luôn dành thời lượng từ 35- 40 phút cho một tiết lịch sử, không cắt xén thời gian củaLịch sử cho việc dạy các môn khác.
2 Biện pháp thứ hai: Tìm hiểu chương trình, nội dung dạy học Lịch sử lớp 4.
Từ đó, xác định những phương pháp dạy học đặc trưng riêng cho mỗi dạng bài.
Trong chương trình dạy học Lịch sử ở lớp 4, chúng ta gặp các dạng bài học cơbản sau:
2.1 Dạng bài có nội dung về cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước, tình hình kinh tế
- chính trị, văn hóa- xã hội.
a Mục tiêu:
Học xong loại bài này, học sinh biết và hiểu:
- Hoàn cảnh ra đời, địa phận (cương vực địa lí); thời gian ra đời và tồn tại của nhànước; tên vua, tên nước, nơi đóng đô,…
- Hiểu một cách đơn giản về tổ chức bộ máy nhà nước
- Biết được những nét chính về đời sống kinh tế, vật chất; văn hóa tinh thần của conngười trong xã hội
Học sinh có kĩ năng:
- Vẽ hoặc mô tả đơn giản bộ máy chính quyền nhà nước
- So sánh ở mức độ thấp tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của các triềuđại hoặc các giai đoạn lịch sử khác nhau
Học sinh có thái độ: Có ý thức tìm hiểu lịch sử dân tộc qua các triều đại thôngqua phim ảnh, các câu chuyện lịch sử,…
b Nội dung.
- Nước Văn Lang
- Nước Âu Lạc
- Nước ta dưới ách đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc
- Nhà Lý dời đô ra Thăng Long
- Nhà Trần thành lập
- Nhà Trần và việc đắp đê
- Nước ta cuối thời Trần
- Nhà Hậu Lê và việc tổ chức, quản lí đất nước
Trang 9- Trịnh- Nguyễn phân tranh.
- Cuộc khẩn hoang ở Đàng Trong
- Thành thị ở thế kỉ XVI- XVII
- Những chính sách về kinh tế và văn hóa của vua Quang Trung
- Nhà Nguyễn được thành lập
c Những điều cần lưu ý và phương pháp dạy học.
Khi dạy các bài dạng này, cần lưu ý một số điểm sau:
- Phải cho học sinh biết được hoàn cảnh ra đời, địa phận (cương vực địa lí); thời
gian ra đời và tồn tại của nhà nước; tên vua, tên nước, nơi đóng đô,…
- Giáo viên hướng dẫn học sinh vẽ được sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước một cách
đơn giản hoặc ở mức độ thấp hơn là mô tả được tổ chức bộ máy nhà nước: Đứngđầu chính quyền (Nhà nước) là ai? Gồm những tầng lớp nào? Bên dưới chínhquyền trung ương là những đơn vị hành chính nào? Gồm mấy cấp? Đứng đầumỗi cấp là tầng lớp nào?
- Mô tả được những nét chính về đời sống kinh tế, vật chất, tinh thần của con
người trong xã hội; cách tổ chức quân đội, luật pháp…
- Đối với dạng bài này, tôi thường sắp xếp thành từng ý, gợi mở vấn đề rồi tổ chức
dẫn dắt cho học sinh tìm hiểu thông tin qua phương pháp vấn đáp- tìm tòi, thảoluận nhóm, đàm thoại, Với dạng bài này, cần áp dụng tối đa phương pháp sửdụng đồ dùng dạy học Mặt khác, việc miêu tả, giải thích, phân tích của giáo viêncũng rất quan trọng vì nó liên quan tới một số thuật ngữ, khái niệm khó
Để dạy tốt loại bài này, tôi thường thực hiện trình tự bài giảng như sau:
- Mô tả tình hình nước ta cuối hay sau thời kì nào đó(tình hình đất nước, quan lại,
chính quyền, cuộc sống của các tầng lớp trong xã hội,…)
- Trong tình cảnh đó, chính quyền (hay nhân dân hoặc nhân vật lịch sử,…) đã làm
gì và làm như thế nào?
- Kết quả của những việc làm đó?
Ví dụ: Bài 15- Nước ta cuối thời Trần
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Trang 10biết tình hình nước ta cuối thời
đô hộ nước ta
Trên cơ sở những nội dung cơ bản trên, tôi đã căn cứ vào nội dung cụ thể củatừng bài để vận dụng lịnh hoạt các phương pháp: kể chuyện, thảo luận nhóm, truyềnđạt,….để chuyển tải nội dung bài học một cách hiệu quả
2.2 Dạng bài có nội dung về nhân vật lịch sử.
- Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
- Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (938)
- Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân
- Quang Trung đại phá quân Thanh,
c Những điều cần lưu ý và phương pháp dạy học.
Chương trình lịch sử tiểu học không giới thiệu tiểu sử các nhân vật lịch sử, màthông qua cuộc đời hoạt động và sự nghiệp của nhân vật để làm sáng tỏ những sựkiện cơ bản của lịch sử dân tộc Ví dụ Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhấtđất nước vào năm 968… Như vậy nhân vật lịch sử bao giờ cũng gắn liền với sự kiệnlịch sử, giáo viên phải biết khai thác tốt các sự kiện để làm nổi bật những hoạt động
và công lao to lớn của nhân vật
Trang 11Khi dạy những bài về nhân vật lịch sử, giáo viên cần lưu ý một số điểm cơ bảnsau:
- Mỗi bài đều có hình ảnh (tranh vẽ hoặc chân dung) nhân vật lịch sử giúp học sinh
nắm bắt được diện mạo, hình thức bên ngoài của nhân vật Giáo viên cần sử dụng
và khai thác triệt để những bức ảnh này nhằm phục vụ nội dung bài học
- Khi trình bày về nhân vật, phải cho học sinh biết nhân vật đó là người như thế
nào? (Sinh ra khi nào? Ở đâu? Làm gì? Có tính cách gì nổi bật? Tài năng, đức độ
ra sao? )
- Kể chuyện hoặc miêu tả những hoạt động của họ để làm cơ sở cho việc đánh giá
khách quan công lao của các nhân vật đối với lịch sử Khi kể chuyện hay tườngthuật, miêu tả tình tiết các hoạt động,có thể kết hợp phân tích để học sinh hiểuhơn nội dung, bản chất sự kiện
- Trên cơ sở khai thác những nội dung đó, giáo viên tiến hành giáo dục tư tưởng,
tình cảm, thái độ cho học sinh về lòng biết ơn, sự khâm phục, kính trọng đối vớinhân vật lịch sử một cách tự nhiên, có hiệu quả nhất Thông thường, đối với dạngbài này phương pháp chủ đạo là kể chuyện, miêu tả, tường thuật kết hợp với hỏiđáp để khắc sâu hình ảnh nhân vật trong tâm trí học sinh
Ví dụ: Bài 7- Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.(Lịch sử, lớp 4)
Hoạt động 1: Tình hình nước ta sau khi Ngô Quyền mất.
Ở hoạt động này, tôi tập trung sử dụng phương pháp hỏi- đáp để học sinh nêuđược tình cảnh đất nước bị chia cắt
Hoạt động 2: Vài nét về tiểu sử của Đinh Bộ Lĩnh.
- Thực hiện hoạt động này cần sử dụng phương pháp kể chuyện Khi giảng dạy,
tôi thường tổ chức học sinh đọc nội dung sách giáo khoa kết hợp với hiểu biếtcủa bản thân để kể lại tiểu sử của Đinh Bộ Lĩnh Nếu trường hợp học sinh không
kể được, tôi sẽ dẫn dắt, gợi mở cho các em bằng các câu hỏi gợi ý: Đinh Bộ Lĩnhsinh ra khi nào? Ở đâu? Làm gì? Có tính cách gì nổi bật? Tài năng, đức độ rasao?
Hoạt động 3: Công lao của Đinh Bộ Lĩnh.
Tôi thường tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm để thấy được những đóng gópcủa Đinh Bộ Lĩnh
Trang 122.3 Dạng bài có nội dung về các cuộc khởi nghĩa, kháng chiến, chiến thắng, chiến dịch, phản công,…
a Mục tiêu:
Học sinh biết và hiểu:
- Thời gian, địa diểm diễn ra các cuộc khởi nghĩa, chiến thắng, chiến dịch…
- Những nét chính về diễn biến và ý nghĩa của các thắng lợi đó
Học sinh có khả năng: Tường thuật, miêu tả những nét chính của cuộc khởi nghĩahay chiến dịch đã học
Học sinh có thái độ: biết ơn những người đã làm nên những sự kiện vĩ đại củalịch sử dân tộc và có ý thức bảo vệ những thành quả của cách mạng
b Nội dung:
- Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
- Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo (938)
- Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược (lần 1, lần 2)
- Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
- Chiến thắng Chi Lăng
- Nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Thăng Long
- Quang Trung đại phá quân Thanh,
c Những điều cần lưu ý và phương pháp dạy học.
Loại bài này chiếm một tỉ lệ khá cao trong chương trình Với loại bài này, cầncho học sinh biết, hiểu những nội dung sau:
- Nguyên nhân, hoàn cảnh dẫn đến cuộc khởi nghĩa/kháng chiến/ chiến dịch,…
- Khái lược diễn biến cuộc khởi nghĩa/ kháng chiến/ chiến dịch,…
Để học sinh hiểu sâu hơn những nội dung trên, giáo viên nhất thiết sử dụng bản
đồ, lược đồ, tranh ảnh,… dẫn dắt học sinh xác định và mô tả được vị trí, khu vực, địabàn diễn ra cuộc khởi nghĩa/ kháng chiến/ chiến dịch,…, phải trình bày diễn biến củacác sự kiện trên hệ thống kênh hình Đặc biệt phải coi hệ thống kênh hình là nguồntri thức để khai thác
Ví dụ: Bài 16- Chiến thắng Chi Lăng (Lịch sử 4)