VAN DINH VIENG LANG BAC

Bài thơ được viết năm 1976 trong không khí xúc động của nhân dân lúc công trình lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được hoàn thành sau khi giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, đồng bào m[r]

Tiết 118 Văn bản:

Viếng lăng Bỏc

Viễn Phương

Đối với cả dân tộc Việt Nam, Bác Hồ luôn là hình ảnh đẹp

đẽ mà gần gũi nhất Bác đã ra đi nh ng hình bóng Bác vẫn

ngời trong tim Với riêng ng ời dân miền Nam, đ ợc thăm viếng lăng Bác là một niềm hạnh phúc lớn lao! Nhà thơ Viễn

Ph ơng đã thay lời những ng ời con miền Nam gửi tới Bác

những tình cảm kính yêu nhất, chân thành và xúc động nhất qua bài thơ “Viếng lăng Bác” Bài thơ là một nén h ơng tri

ân sâu sắc công ơn của Bác, thể hiện tấm lòng của những

ng ời con đối với ng ời Cha già của dân tộc Việt Nam

Viếng lăng Bác ( Vieãn Phöông )

1 T¸c gi¶

Em biết gì về

nhà thơ Viễn

Phương ?

Viễn Phương tên thật là Phan Thanh Viễn

Quê: An Giang

Ông là một trong những cây bút xuất hiện sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng ở miền Nam Thơ Viễn Phương thường nhỏ nhẹ, giàu tình cảm và chất thơ mộng ngay trong hoàn cảnh

chiến đấu ác liệt ở chiến trường (Mắt sáng học trò,

Đám cưới giữa mùa xuân).

Viếng lăng Bác ( Vieãn Phöông )

2 Tác phẩm

Em biết gì về

sự ra đời của

bài thơ

“Viếng lăng

Bác”?

Bài thơ được viết năm 1976 trong không khí xúc động của nhân dân lúc công trình lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được hoàn thành sau khi giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, đồng bào miền Nam có thể thực hiện được mong ước viếng lăng Bác Tác giả cũng ở trong số những đồng bào, chiến sĩ từ miền Nam sau giải phóng được ra viếng Bác ở thủ đô Hà Nội Bài thơ

sau được phổ nhạc thành một bài hát rất hay

Viếng lăng Bỏc ( Vieón Phửụng )

II, Đọc - Hiểu nội dung văn bản:

1 Khổ thơ đầu

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong s ơng hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão tấp m a sa đứng thẳng hàng.

Em hiểu gỡ về nội dung của khổ thơ này? ( cỏch xưng hụ,

cỏc hỡnh ảnh?)

Câu thơ đầu là một thông báo nhưng gợi ra tâm trạng xúc động, tôn kính của một người con từ miền Nam xa xôi luôn mong mỏi

Được về bên Bác.=> cách xưng hô thành kính, thân thiết, gần gũi

“ Hàng tre” bên lăng là hình ảnh đầu tiên mà tác giả thấy được và

“bát ngát” là ấn tượng đậm nét.=> gợi sức sống mạnh mẽ, bền bỉ

Cây tre trải qua bao đời gắn bó, gần gũi với đời sống người Việt Nam

Nay đã trở thành “cây tre Việt Nam”- biểu tượng cho sức sống bền bỉ,

kiên cường của dân tộc: “Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”.=> như hình ảnh hàng quân danh dự

=> Bác đang yên nghỉ trong sự bảo vệ của cả dân tộc Việt Nam

2 Khổ thơ thứ 2

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa

xuân…

Khổ thơ có sử dụng những biện

pháp nghệ thuật nào? Tác dụng

trong việc diễn đạt nội dung?

Khổ thơ thứ 2 được tạo nên từ hai cặp câu với nhữnghình ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ, hoán

dụ sóng đôi

Cặp trên: câu đầu là một hình ảnh thực, làm nền cho hình ảnh ẩn dụ của câu sau xuất hiện:

Bác như “mặt trời” vĩ đại của dân tộc

“mặt trời”- Bác chính là những tư tưởng, đường lối của Bác luôn tỏa sáng, soi rọi Câu thơ thể hiện sự tôn kính,biết ơn sâu sắc của nhà thơ cũng như của toàn thể nhân dân đối với Bác

“Dòng người đi trong thương nhớ” hình ảnh thực,được liên tưởng như “kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân” là một ẩn dụ, hoán dụ đẹp

thể hiện tấm lòng thành kính của nhân dân ta “Bảy mươi chín mùa xuân” Bác đã hiến dâng trọn vẹn cho Tổ quốc, cho nhân dân này,

Bác thật vĩ đại biết bao! Điệp từ “ Ngày ngày “=>khẳng định sự

liên tục và bất tận của những dòng người vẫn “đi trong thương nhớ”

và “kết tràng hoa” kính dâng lên Người.=> thành kính và biết ơn sâu sắc

3 Khổ thơ thứ 3

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim.

Hình ảnh vầng trăng sáng dịu hiền gợi cho em suy nghĩ

điều gì? Kết cấu “vẫn biết… mà sao” nói lên tâm trạng

gì của tác giả?

Hai câu thơ đầu diễn tả chính xác và

tinh tế sự yên tĩnh, trang nghiêm và

ánh sáng dịu nhẹ, trong trẻo của không

gian trong lăng Bác Đồng thời hình

ảnh vầng trăng dịu nhẹ lại gợi nghĩ

đến tâm hồn, cốt cách thanh cao, đẹp,

trong sángvà những vần thơ tràn đầy

ánh trăng của Người

Câu thơ trên còn có thể hiểu hình ảnh Bác được ví như vầng trăng dịu hiền Trong tình yêu của nhân dân, Bác vừa là mặt trời, vầng trăng lại cũng vừa là “trời xanh mãi mãi” Dùng những hình ảnh đẹp, vĩnh hằng trong thiên nhiên để nói về sự bất tử của Bác là một cách để nhà thơ bày tỏ

sự ngưỡng vọng của mình Tuy nhiên “Vẫn biết… Mà sao nghe nhói

ở trong tim” Kết cấu câu thơ đã nói lên nỗi đau xót của nhà thơ trước một sự thật hiển hiện Dù vẫn tin Người đã hóa thành thiên nhiên nhưng

tác giả không sao tránh khỏi sự xúc động vô bờ khi vào đến trong lăng

4 Khổ thơ thứ tư

Mai về miền Nam th ơng trào n ớc mắt Mai về miền Nam nhớ Bác khôn nguôi Muốn làm đóa hoa tỏa h ơng đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Cũng giống như nhà thơ Thanh Hải trong “Mựa xuõn nho nhỏ”,

Viễn Phương cũng mong cỳ những mong ước của mỡnh Em

hiểu gỡ về những mong ước ấy?

Khổ thơ thứ tư diễn tả tâm trạng lưu luyến của nhà thơ muốn được ở mãi bên lăng Bác Nhưng nhà thơ cũng biết rằng đến lúc phải trở về Miền Nam và chỉ có thể gửi tấm lòng mình bằng cách muốn hóa thân,

hòa nhập Nhà thơ mong được làm con chim ca hót quanh lăng, làm đóa hoa tỏa hương thơm ngát và làm một cây tre trung hiếu- cây tre Việt Nam trước cửa lăng canh giữ cho giấc ngủ bình yên

của Người…

…Tất cả những hình ảnh thiên nhiên ấy nhỏ bé nhưng là những hình ảnh làm đẹp cho đời Hơn hết, nhà thơ chỉ muốn hóa thân vào đó để được

ở bên, nâng niu, canh giữ giấc ngủ của Người Tất cả tình cảm kính yêu, biết ơn của nhà thơ đã được gửi gắm qua ước nguyện chân thành ấy

Bốn khổ thơ khá cô đọng thể hiện niềm xúc động tràn đầy và lớn lao trong lòng tác giả khi viếng lăng Bác Hành trình cuộc viếng lăng đi từ ngoài vào trong, sự xúc động của nhà thơ theo đó cũng dâng tràn Đến

khi phải ra về, nhà thơ lưu luyến khôn nguôi…

* Nghệ thuật

1.Giọng điệu:

Cảm hứng bao trùm trong bài thơ là niềm xúc động thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn và tự hào pha lẫn nỗi xót đau khi tác giả

từ miền Nam ra thăm viếng lăng Bác Cảm hứng ấy đã chi phối giọng điệu của bài thơ Đó là giọng thành kính, trang nghiêm, phù hợp với không khí thiêng liêng ở lăng Giọng điệu này được tạo nên bởi nhiều yếu tố: thể thơ, nhịp điệu của các câu thơ, từ ngữ và hình ảnh…

2 Hình ảnh

Hình ảnh thơ trong bài có nhiều sáng tạo, kết hợp cả hình ảnh thực, hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng Hình ảnh ẩn dụ- biểu tượngvừa quen thuộc, gần gũi với hình ảnh thực lại vừa sâu sắc, có ý nghĩa khái quát và giá trị biểu cảm

3 Thể thơ và nhịp điệu

Thể thơ 8 chữ (nhưng có dòng có 7 hoặc 9 chữ) Cách gieo vần trong từng khổ cũng không cố đinh, có khi liền, có khi cách Nhịp thơ chậm như những bước đi chầm chậm vào lăng thể hiện sự trang nghiêm thành kính khi vào lăng Khổ thơ cuối nhịp hơi nhanh, điệp từ “muốn” nhấn mạnh hơn mong ước tha thiết và nỗi lưu luyến của tác giả

III, Luyện tập

Giáo viên cho học sinh nghe hoặc xem ca khúc “Viếng lăng Bác”

Do nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc

Sưu tầm những bài thơ, bài hát có

cùng đề tài với bài “Viếng lăng

Bác”