Nội dung chính của chương 2 là đánh giá thực trạng công tác định hướng nghề nghiệp thông qua báo cáo kết quả khảo sát đánh giá hoạt động định hướng nghề nghiệp đối với 4[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Định hướng nghề nghiệp cho học sinh Trung học phổ thông đã được Đảng và Nhà nước ta coi trọng, đã có nhiều chủ trương, quyết định ban hành để thực hiện hoạt động này như Quyết định 126 /CP của Chính phủ, Điều 27 của Luật giáo dục năm 2005…Hoạt động định hướng nghề nghiệp tầm quan trọng đặc biệt, nó giúp học sinh có sự lựa chọn nghề nghiệp đúng hướng, sự lựa chọn không tự phát theo phong trào mà có sự tham gia tư vấn của các chuyên gia, các phần mềm tư vấn, hướng học trên cơ sở năng khiếu, năng lực bản thân, gia cảnh, nhu cầu của thị trường lao động… Vì vậy, hoạt động này góp phần điều chỉnh sự mất cân đối về cơ cấu lao động hiện nay như “thừa thầy thiếu thợ”, thiếu nguồn lao động chất lượng cao khi nền kinh tế hội nhập trong bối cảnh toàn cầu hóa
Trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, khi làm hồ sơ tuyển sinh Đại học, Cao đẳng hầu hết các em học sinh lớp 12 còn rất bỡ ngỡ, lúng túng trong việc lựa chọn chuyên ngành học, nguyên nhân sâu xa xuất phát từ việc các em không có thông tin về các ngành nghề, công việc sau khi ra trường, nhu cầu thị trường lao động đối với các ngành nghề… chính vì lẽ đó, rất nhiều trường hợp lựa chọn chuyên ngành, trường ứng tuyển theo cảm tính, hoặc theo xu hướng, theo bạn bè Điều này, về sau sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quá trình học tập cũng như sự nghiệp của các em sau này Chính
vì lý do trên, học viên đã quyết định chọn đề tài : “Hoàn thiện hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh”
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là Hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12, được thực hiện trên phạmvi tỉnh Bắc Ninh
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ nội dung hoạt động định hướng nghề nghiệp, các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động định hướng nghề nghiệp và đưa ra các biện pháp nhằm hoàn thiện hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
Trang 2Với đối tượng nghiên cứu, phạm vi và mục tiêu nghiên cứu như trên, phương pháp nghiên cứu được sử dụng để có được nguồn dữ liệu sơ cấp là phương pháp điều tra
xã hội học với số lượng điều tra là 400 em học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Nội dung điều tra là tìm hiểu thực tế triển khai hoạt động định hướng nghề nghiệp, nội dung hoạt động định hướng nghề nghiệp đã triển khai, các yếu tố ảnh hưởng/tác động đến hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh nhằm nắm được thực trạng triển khai hoạt động định hướng nghề nghiệp, các nội dung thiếu sót, các vấn đề hạn chế, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
Dữ liệu thứ cấp được lấy từ Dữ liệu nghiên cứu từ Tổng cục thống kê: số liệu thống kế về dân số và lao động, số liệu thống kê về Giáo dục, y tế, văn hóa và đời sống; kết quả điều tra từ Bộ Lao động Thương binh và Xã hội: Bản tin cập nhật thị trường lao động tại Việt Nam
Luận văn bao gồm 3 chương, bao gồm những nội dung chính sau:
Chương 1 Cơ sở lý luận về hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12
Hoạt động định hướng nghề nghiệp nghiệp (hướng nghiệp) là một phần quan trọng của tư vấn học đường ngày nay, trên thế giới đã có rất nhiều nhà nghiên cứu, công trình nghiên cứu như: “Tổng quan thị trường nghề nghiệp trên thế giới” - Tomasco Gazoni, “Tom of All Trades or The Plain Pathways to Perferment” – Poowell,
Jesse B Davis (1981 – 1955); Frank Parsons (1854–1908) - Choosing a
Vocation…
Chương 1 nêu ra khái niệm về nghề nghiệp, định hướng nghề nghiệp và các quan điểm phân loại nghề nghiệp của một số nhà nghiên cứu như E.A Climốp, Phạm Tất Dong hay quan điểm tam giác hướng nghiệp của K.K Platonov,
Các khái niệmvề định hướng nghề nghiệp đều đề cập đến nội dung chung là:
Trang 3- Đặc điểm cá nhân: tâm lý, tính cách, năng lực, sở trường
- Yêu cầu nghề;
- Yêu cầu của thị trường lao động
Định hướng nghề nghiệp là giúp người được định hướng tìm được sự phù hợp của
3 khía cạnh nói trên
Ngoài ra, nội dung chương 1 cũng trao đổi về nội dung hoạt động hướng nghiệp bao gồm 3 hoạt động chính: định hướng nghề, tư vấn nghề và tuyển chọn nghề Các yếutố ảnh hưởng đến hoạt động hướng nghiệp bao gồm: người định hướng nghề nghiệp, các em học sinh lớp 12, nhà trường và gia đình
Định hướng nghề nghiệp có tác động đến hiều chủ thể trong xã hội, trong đó có trường phổ thông (giúp các em làm quen với những nghề cơ bản trong xã hội, những nghề có vị trí then chốt trong nền kinh tế, hướng dẫn phát triển hứng thú nghề nghiệp, đồng thời giúp các em học sinh hình thành năng lực nghề nghiệp tương ứng, giáo dục cho học sinh thái độ lao động đúng đắn) và tác động đến xã hội thông qua việc giảm thiểu tỉ lệ thất nghiệp
Chương 2 Đánh giá thực trạng hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
Trong chương này, trước tiên học viên trình bày nội dung liên quan tới thông tin về đặc điểm kinh tế xã hội, dân số và lực lượng lao động tại tỉnh Bắc Ninh Bên cạnh
đó, chương 2 cũng nêu rõ được thực trạng thị trường lao động tại Việt Nam (tỉ lệ thất nghiệp, số lượng lao động, số lượng thất nghiệp…) nói chung và địa bàn tỉnh Bắc Ninh nói riêng
Nội dung chính của chương 2 là đánh giá thực trạng công tác định hướng nghề nghiệp thông qua báo cáo kết quả khảo sát đánh giá hoạt động định hướng nghề nghiệp đối với 400 học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Trong báo cáo kết quả khảo sát, nội dung sẽ được chia thành hai phần: kết quả khảo sát đối với những
Trang 4học sinh chưa từng tham gia chương trình định hướng nghề nghiệp và kết quả khảo sát đối với những học sinh đã từng tham gia chương trình định hướng nghề nghiệp Chương trình khảo sát nhằm mục đích tìm hiểu thực tế triển khai hoạt động định hướng nghề nghiệp đối với các em học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, do vậy, kết quả thu được sẽ phải làm rõ các nội dung sau:
- Tỉ lệ học sinh được định hướng nghề nghiệp
- Đối tượng thực hiện định hướng nghề nghiệp cho các em học sinh;
- Nội dung chương trình định hướng nghề nghiệp: giới thiệu về nghề nghiệp, nhu cầu thị trường, đánh giá năng lực, tính cách của học sinh…
- Đánh giá về vai trò của định hướng nghề nghiệp đối với các em học sinh Thông qua kết quả khảo sát, có thể thấy hoạt động định hướng nghề nghiệp đã dần đang được chú trọng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, tuy nhiên chưa phổ biến và chỉ đang tập trung tại một số trường trọng điểm, quy mô chưa lớn và chưa có tầm ảnh hưởng rộng Nội dung định hướng nghề nghiệp cũng chưa được triển khai đầy đủ, chỉ đang dừng lại tại hoạt động tư vấn nghề và định hướng nghề, chưa cung cấp cho các em nhiều thông tin về các nghề nghiệp cũng như nhu cầu lao động của các nghề
Chương 3 Giải pháp hoàn thiện hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
Dựa trên nội dung cơ sở lý luận và báo cáo kết quả khảo sát hoạt động định hướng nghề nghiệp cho học sinh lớp 12 trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, trong chương 3, học viên đề xuất các giải pháp chính như sau:
Giải pháp để hoàn thiện hoạt động tư vấn nghề: Bằng các sử dụng các công cụ
xác định tính cách bản thân phổ biến hiện nay đó là bộ công cụ đánh giá tính cách DISC và MBTI
+ Bộ công cụ DISC
Trang 5Lý thuyết DISC đã bắt đầu được phát triển từ năm 1928, khi tiến sĩ William Moulton Marston mô tả về lý thuyết này trong cuốn “Emotions of Normal People” (tạm dịch: Cảm xúc người thường) Các cách phân loại tính cách theo DISC mà các đánh giá hiện nay áp dụng đều xuất phát từ nghiên cứu của tiến sĩ Marston Theo lý thuyết DISC, hành vi của con người có thể được phân thành 4 kiểu:
D – Viết tắt của DOMINANT
I – Viết tắt của INFLUENCER
S – Viết tắt của STEADY RELATOR
C – Viết tắt của COMPLIANT
Mỗi cá nhân đều có một kiểu tính cách chính và đa số các hành vi của họ thường là kết quả từ sự kết hợp của ít nhất 2 kiểu tính cách nói trên Công cụ đánh giá DISC thường được dùng với mục đích: Phân tích nhóm, hướng nghiệp, huấn luyện và tư vấn, Quản lý kế hoạch phát triển cá nhân, giải quyết mâu thuẫn…
+ Bộ công cụ MBTI
Trắc nghiệm tính cách Myers-Briggs, hay Chỉ số phân loại Myers-Briggs (Myers-Briggs Type Indication), thường được viết ngắn gọn là MBTI, là một phương pháp
sử dụng các câu hỏi trắc nghiệm tâm lý để tìm hiểu tâm lý, tính cách cũng như cách con người nhận thức thế giới xung quanh, đưa ra quyết định cho một vấn đề MBTI phân loại tính cách dựa trên 4 nhóm cơ bản, mỗi nhóm là một cặp lưỡng phân của 8 yếu tố chức năng, nhận thức:
Xu hướng Tự nhiên: Hướng ngoại (Extraversion) - Hướng nội (Introversion)
Tìm hiểu và Nhận thức Thế giới: Giác quan (Sensing) - Trực giác (INtution)
Quyết định và chọn lựa: Lý trí (Thinking) - Tình cảm (Feeling)
Cách thức và Hành động: Nguyên tắc (Judgment) - Linh hoạt (Perception)
Mỗi yếu tố của 4 nhóm trên kết hợp với nhau tạo thành 16 nhóm tính cách MBTI, mỗi nhóm tính cách sẽ phù hợp với từng công việc cụ thể mà mỗi người có thể xem xét và lựa chọn cho mình một cách hợp lý
Trang 6Ngoài giải pháp hoàn thiện hoạt động tư vấn nghề thông qua sử dụng các công cụ đánh giá tính cách, học viên đề xuất thêm giải pháp xây dựng kế hoạch nghề nghiệp, đây là hoạt động giúp xác định mục tiêu cơ bản của định hướng nghề nghiệp, học sinh dùng mẫu này để cung cấp thông tin cho người định hướng nhằm mục đích trao đổi rõ hơn về nhu cầu bản thân, đồng thời giúp các em xác định và thống nhất được mục tiêu của bản thân, phấn đấu hoàn thiện bản thân để đạt được mục tiêu trong tương lai của mình Đồng thời cũng giúp người định hướng nắm được và luôn theo sát kết quả thực hiện trong thực tiễn của các em, nhằm đưa ra những định hướng, tư vấn kịp thời
Hoàn thiện hoạt động định hướng nghề: gồm hai nội dung
+ Xây dựng Từ điển nghề nghiệp: được hiểu là danh mục tất cả các ngành nghề hiện có trên thị trường lao động Từ điển này sẽ cung cấp những thông tin:
Tên công việc, mã công việc
Chức năng của công việc;
Nhiệm vụ chính của công việc;
Yêu cầu với người thực hiện: trình độ chuyên môn, tính cách, kỹ năng…
+ Xây dựng danh mục thông tin tham khảo
Danh mục thông tin tham khảo được đề xuất với mục đích giúp người đọc có được toàn bộ thông tin liên quan về đến các chuyên ngành, các trường đại học: điểm chuẩn, điểm sàn, tỉ lệ chọi, nội dung đào tạo, các trường đào tạo cùng chuyên ngành tương đương…
Hoàn thiện hoạt động tuyển chọn nghề
+ Khảo sát, cân đối nhu cầu thị trường: căn cứ vào phương hướng, quy mô, tốc độ tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh trong thời gian từ 5 đến 10 năm tới
+ Dự báo cung cầu cầu lao động thời kỳ 2011 – 2020
Đề xuất khác
Trang 7+ Tăng cường truyền thông về vai trò hoạt động định hướng nghề nghiệp, các chương trình hướng nghiệp: thể hiện ở hai nội dung: truyền thông về vai trò của hoạt động định hướng nghề nghiệp và truyền thông về nội dung, chương trình định hướng nghề nghiệp được tổ chức trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh
+ Đa dạng và nâng cao năng lực cán bộ định hướng nghề nghiệp: cán bộ định hướng nghề nghiệp bao gồm các thầy cô giáo, các cán bộ tư vấn