HS: Theo dâi vµ nghiªn cøu bµi to¸n. Tr×nh bµy bµi gi¶i. Tr×nh bµy lêi gi¶i bµi to¸n.. TiÕn tr×nh lªn líp. KiÓm tra bµi cò.. Träng l−îng riªng cña mét chÊt cã gi¸ trÞ b»ng träng l−îng c[r]
Trang 1Thứ ngày tháng năm 2010
Tiết 1, 2, 3: cơ học
I Mục tiêu
*Kiến thức: - Củng cố lại cho HS công thức tính vận tốc của chuyển động đều và
công thức tính vận tốc trung bình của chuyển động không đều
*Kĩ năng: - HS mô tả được chuyển động bàng hình vẽ, dựa vào hình vẽ HS giải được
các bài tập về chuyển động
*Thái độ: - HS có thái độ yêu thích môn học
- Rèn luyện cho HS tính nhanh nhẹn, cẩn thận tỉ mỉ chính xác
II Chuẩn bị
GV: Giáo án giảng dạy, tài liệu hướng dẫn, câu hỏi, bài tập
HS: Vở ghi, kiến thức, sách tham khảo
? Vận tốc của một chuyển động đều được
xác định như thế nào? Hãy viết hệ thức và
HS: - Vận tốc của chuyển động đều
được xác định bằng quãng đường đi
được trong một đơn vị thời gian
S : Quãng đường đi được t: Thời gian đi quãng đường S
v: Vận tốc Trong đó: + v có đơn vị là mét trên giây (m/s) nếu s có đơn vị là mét (m); t có
đơn vị là giây (s) + v có đơn vị là kilômét trên giờ (km/s) nếu s có đơn vị là kilômét (km); t có đơn vị là giờ (h)
Từ v =
t
S => S = vt hay t =
v S
HS: Vận tốc trung bình của chuyển
động không đều trên một quãng đường nào đó được tính bằng công thức:
S : Là tổng quãng đường đi
t : Là thời gian đi hết quãng đường đó
Trang 2Hoạt động 3: Luyện tập
Bài tập 1: Một ống bằng thép dài
l = 25m Dùng búa gõ vào một đầu ống
thì ở đầu kia của ống nghe thấy hai tiếng
gõ, tiếng nọ cách tiếng kia 0,055s
a) Giải thích tại sao gõ một tiếng lại nghe
thấy hai tiếng
b) Tìm vận tốc truyền âm trong thép biết
vận tốc truyền âm trong k2 là 333m/s và
truyền âm trong thép nhanh hơn không
khí
? Âm thanh truyền từ đầu ống theo những
môi trường nào? Quãng đường truyền âm
là bao nhiêu?
- Gọi HS lên trình bày bài giải
Bài toán 2: Một khẩu pháo trống tăng
bắn vào xe tăng Pháo thủ thấy xe tăng
tung lên sau 0,6s kể từ lúc bắn và nghe
thấy tiếng nổ sau 2,1s
a) Tìm khoảng cách từ súng tới xe Biết
vận tốc của âm là 330m/s
b) Tìm vận tốc của đạn
? Khi xe nổ âm truyền từ xe tới pháo thủ
mất bao nhiêu thời gian? Từ đó suy ra
khoảng cách giữa pháo thủ và xe
? Viên đạn truyền từ súng tới xe mất bao
nhiêu t/gian? Tính vận tốc của đạn?
GV: Gọi HS lên trình bày lời giải
Bài toán 3: Lúc 7h sáng một mô tô từ Sài
Gòn đến Biên Hoà cách nhau 30km Lúc
7h20 mô tô cách Biên Hoà 10km
a) Tính vận tốc của mô tô
b) Nếu đi lện tục không nghỉ thì mô tô
đến Biên Hoà lúc mấy giờ?
? Từ 7h đến 7h20 mô tô thực hiện một
khoảng thời gian bằng bao nhiêu? Trong
thời gian đó mô tô đi được một quãng
đường bằng bao nhiêu?
HS: Theo dõi bài toán và tìm lời giải
- Trả lời các câu hỏi của GV
- Trình bày lời giải bài toán
HS: Theo dõi bài toán
- Trả lời câu hỏi
- Trình bày bài giải
HS: Đọc nội dung bài toán
- Trả lời câu hỏi cảu GV
- Trình bày lời giải
Trang 3Bài toán 4: Một canô chạy giữa hai bến
sông cách nhau 90km Vận tốc của canô
đối với nước là 25km/h, vận tốc của nước
? Em hãy tính vận tốc của canô khi xuôi
dòng và khi ngược dòng so với bờ
? Thời gian đi ngược dòng và xuôi dòng
của canô em tính như thế nào?
- Yêu cầu HS lên trình bày lời giải
Bài toán 5: Một thuyền đi từ A đến B
cách nhau 6km mất 1h, rồi lại từ B về A
mất 1h30’
a) Tính vận tốc thực của canô và vận tốc
của dòng nước
b) Muốn vận tốc từ B về A mất 1h thì vận
tốc của canô bằng bao nhiêu
GV: Nếu gọi a là vận tốc của canô, b là
vận tốc của dòng nước thì khi đi từ A đến
B rồi từ B về A vận tốc của ca nô lần lượt
bằng bao nhiêu?
? Em hãy thiết lập hệ thức mối quan hệ
giữa vận tốc và thời gian khi xuôi và
ngược dòng?
Bài toán 6: Một người đi xe đạp từ A–>
B dài 24km Nếu đi liên tục thí sau 2h
người đó đến B, nhưng đi được 30 phút
người đó dừng lại 15 phút rồi đi tiếp Hỏi
uqngã đường sau người đó đi với vận tốc
bằng bao nhiêu để đến B kịp lúc
? Theo dự định nếu đi liên tục thì người
đó đi với vận tốc bằng bao nhiêu? Sau 30
a + b km/h Khi đi từ B về A vận tốc bằng :
HS: Đọc nội dung bài toán
- Theo dự tính người này đi với vận tốc
Trang 4phút người đó đi được một quãng đường
bằng bao nhiêu?
? Sau khi nghỉ người đó còn phải đi một
quãng đường bằng bao nhiêu để đến B?
Thời gian còn lại dành cho người đó bằng
bao nhiêu?
? Vận tốc người đó phải đi để đến B kịp
thời được tính như thế nào?
- Gọi HS lên trình bày bài giải
Bài toán 7: Một người đi xe đạp từ A–>B
theo dự định mất 4h Do nửa quãng đường
sau người đó tăng vận tốc thêm 3km/h nên
đến sớm hơn dự định là 20 phút
a) Tìm vận tốc dự định và quãng đường
AB?
b) Nếu đi được 1h do có việc người đó
phải ghé lại mất 30 phút Hỏi quãng
đường còn lại phải đi với vận tốc bằng
bao nhiêu để đến nơi đúng như dự định
GV: Nếu gọi S là độ dài quãng đường AB
v là vận tốc của người đi xe đạp
Theo điều kiện ban đầu thì giữa S và v
liên hệ với nhau bởi hệ thức nào?
- Do nửa quảng đường sau tăng vận tốc
thêm 3km/h nên đến sớm hơn bao nhiêu
thời gian? Tổng thời gian đi hết quãng
đường đó bằng bao nhiêu? Lập hệ thức
tính tổng thời gian đi hết quãng đường?
? Từ hai hệ thức vừa thành lập em hãy
đi một quãng đường bằng 24 – 6 = 18km
trong khoảng thời gian bằng 2 -
- HS thực hiện trình bày bài giải
HS: Đọc nội dung bài toán
- Hệ thức liên hệ giữa quãng đường S và vận tốc v :
v
S = 4
- Do nửa quãng đường sau tăng vận tốc thêm 3km/h nên tổng thời gian đi hết quãng đường là:
) 3 (
2
S v
- Viết các hệ thức tính vận tốc của chuyển động đều
- Vận tốc trung bình của chuyển động được tính như thế nào?
V Hướng dẫn về nhà
- Ôn lại kiến thức cũ
- Xem lại các bài tập đã chữa
Trang 5Thứ ngày tháng năm 2010
Tiết 4, 5, 6: Bài tập tính vận tốc
I Mục tiêu
*Kiến thức: - Củng cố lại cho HS công thức tính vận tốc của chuyển động đều và
công thức tính vận tốc trung bình của chuyển động không đều
*Kĩ năng: Rèn cho HS kĩ năng mô tả được chuyển động bàng hình vẽ, dựa vào hình
vẽ HS giải được các bài tập về chuyển động
*Thái độ: - HS có thái độ yêu thích môn học, Có tinh thần học hỏi
- Rèn luyện cho HS tính nhanh nhẹn, cẩn thận tỉ mỉ chính xác
II Chuẩn bị
GV: Giáo án giảng dạy, tài liệu hướng dẫn, câu hỏi, bài tập
HS: Vở ghi, kiến thức, sách tham khảo
Hoạt động 2: Bài tập tính vận tốc, vận tốc trung bình
Bài toán 1: Một HS đi từ nhà đến trường
sau khi đi được
4
1 quãng đường thì phát hiện mình quên sách nên vội trở về nhà
rồi đi ngay đến trường và trễ mất 15 phút
a) Tính vận tốc của em HS Biết quãng
đường từ nhà đến trường bằng 6km
b) Để đến đúng thời gian thì khi quay về
nhà và đi lần hai em HS đó phải đi với vận
tốc bao nhiêu?
GV: Gọi v là vận tốc dự định mà HS đó
đi, khi đó thời gian dự định để đi từ nhà
đến trường bằng bao nhiêu?
? Thực tế HS bị quên sách nên phải quay
về nhà do đó đến trường bị chậm 15 phút
Em hãy tính tổng quãng đường phải đi
của HS đó và thời gian đi quãng đường
đó?
? Giữa thời gian dự định và thời gian thực
tế phải đi liên hệ với nhau như thế nào?
- Yêu cầu HS trình bày bài giải
HS: nghiên cứu trả lời Gọi v là vận tốc dự định phải đi (v > 0) Thời gian từ nhà đến trường là:
đường thì quay trở về nhà và tiếp tục đi
đến trường, khi đó HS phải đi một quãng đường bằng 9km
=> Thời gian đi :
Trang 6GV: Nhận xét bài làm
Bài toán 2: Một thuyền máy xuôi dòng từ
A –> B rồi lại từ B –> A Biết vận tốc
của thuyền bằng 15km/h, vận tốc của
nước bằng 3km/h AB = 18km
a) Tính thời gian cả đi lẫn về
b) Trên đường từ B –> A thuyền hỏng
máy mất 24 phút thì sửa xong Tính thời
gian chuyển động của thuyền
? Thực tế khi từ B –> A Thuyền hỏng
mất 0,4h trong thời gian đó thuyền bị trôi
ngược trở lại một khoảng bằng bao nhiêu?
? Tổng cộng thuyền phải ngược một
quãng đường bằng bao nhiêu? Tìm thời
gian ngược dòng của thuyền
Gọi HS lên trình bày bài giải
Bài toán 3: Một thuyền đánh cá chuyển
động ngược dòng nước đánh rơi một cái
phao, do không phát hiện nên tiếp tục
chuyển động thêm 30 phút nữa thì mới
phát hiện và quay lại gặp phao nơi cách
chỗ rơi 5km Tìm vận tốc của nước biết
vận tốc của thuyền so với nước là không
đổi
? Khi rơi phao thuyền tiếp tục chuyển
động một thời gian bằng bao nhiêu?
Quãng đường đi được khi đó bằng bao
nhiêu?
? Khi quay trở lại đến lúc gặp phao thì
phao cách chỗ rơi một khoảng bằng bao
nhiêu?
Bài tập 4: Một chiếc bè bằng gỗ trôi trên
sông Khi cách bến phà 15km thì bị một
canô chạy cùng chiều vượt qua Sau khi
vượt qua bè được 45 phút thì canô quay
lại và gặp bè ở một nơi cách bến phà 6km
HS: đọc và nghiên cứu bài toán
- Trả lời câu hỏi
- Trình bày bài giải
HS: Đọc và nghiên cứu bài toán
Trả lời: Sau khi rơi thuyền tiếp tục chuyển động thêm 30 phút rồi mới phát hiện
- Khi quay lại gặp phao thì phao cách nơi bị rơi là 5km
- Trình bày
Trang 7
Tìm vận tốc của nước chảy
? Nếu gọi a là vận tốc canô, b là vận tốc
dòng nước thì kể từ lúc gặp bè rồi quay lại
thì bè trôi được một quãng đường bằng
bao nhiêu? canô chuyển động một quãng
đường bằng bao nhiêu?
? Kể từ lúc canô gặp bè lần 1 đến lúc gặp
thì gặp lần 2 thì bè trôi được bao xa?
- Gọi HS lên trinhg bày bài giải
Bài toán 5: Một ô tô chuyển động đều
một nơi và chuyển động ngược chiều
nhau Sau khi đi được 30 phút người đi xe
đạp dừng lại, nghỉ 30 phút rồi quay lại
đuổi theo người đi bộ (vân tốc như cũ)
Hỏi kể từ lúc khởi hành đến lúc đuổi kịp
người đi bộ mất bao nhiêu thời gian?
- Yêu cầu HS đọc nội dung bài toán
GV: Giả sử ban đầu hai người cùng xuất
phát tại A, sau khoảng 30 phút người đi
xe đạp đến B, người đi bộ đến D Em hãy
tính quãng đường S1 và S1’
? Trong thời gian nghỉ của người đi xe
đạp người đi bộ lại đi được quãng đường
S, em hãy tính S?
? Kể từ lúc bắt đầu đuổi người đi bộ người
đi xe đạp cách người đi bộ một khoảng
bằng bao nhiêu? Nếu gọi t là khoảng thời
gian người đi xe đạp đuổi người đi bộ thì
trong thời gian ấy người đi bộ đi được bao
HS: Đọc và nghiên cứu bài toán
HS: Trả lời các câu hỏi của GV
- Tính quãng đường đi được của người
đi xe đạp, của người đi bộ
- Trình bày bài giải
Trang 8
IV Củng cố
nhiêu ?
Bài toán 2: Lúc 6h một người đi xe đạp
xuất phát đi từ A về B với vận tốc
v1 = 12km/h Sau 2h một người đi bộ từ B
về A với vận tốc v2 = 4km/h
Biết AB = 48km
a) Hai người gặp nhau lúc mấy giờ? Nơi
gặp cách A bao nhiêu kilômet
b) Nếu người đi xe đạp sau khi đi được 2h
rồi ngồi nghỉ 1h thì hai người gặp nhau
lúc mấy giờ? Nơi gặp cách A bao nhiêu
kilômet
? Nếu gọi t là khoảng thời gian kể từ lúc
người đi bộ xuất phát tới khi hai người
gặp nhau, người đi xe đạp đi trong khoảng
bao nhiêu thời gian? Em hãy tính quãng
đường đi được của hai người, thiết lập
mqh rồi suy ra t
? Thực tế sau khi đi được 2h, người đi xe
đạp nghỉ mất 1h gọi t’ là khoảng thời
gian kể từ lúc người đi xe đạp xuất phát
tới khi hai người gặp nhau, người đi bộ đi
trong khoảng bao nhiêu thời gian? Người
đi xe đạp thực tế trên đường bao nhiêu
thời gian? Tính quãng đường đi được của
hai người?
Bài toán 3: Một người đi bộ từ C về B với
vận tốc v1 = 5km/h Sau khi đi được 2h
người ấy ngồi nghỉ 30phút rồi đi tiếp về
B Một người khác đi xe đạp khởi hành từ
A cũng đi về B (AC > CB, C nằm giưũa A
và B)với vận tốc v2 = 15km/h nhưng khởi
hành sau người đi bộ 1h
a) Tính quãng đường AC và BC, biết cả
hai người đến B cùng lúc và khi người đi
bộ bắt đầu ngồi nghỉ thì người đi xe đạp
đi được
4
3 quãng đường AC
b) Để gặp người đi bộ tại chỗ nghỉ, người
đi xe đạp phải đi với vận tốc bao nhiêu?
HS: Nghiên cứu bài toán
- Trả lời: t là khoảng thời gian kể từ lúc người đi xe đạp xuất phát tới khi hai người gặp nhau, người đi bộ đi trong khoảng bao nhiêu thời gian: t – 2 giờ
- Tính quãng đường đi được của hai người
Trang 9- Rèn kĩ năng giải các bài tập về tính vận tốc tính quãng đường
- Vận dụng giải được các bầi tập chuyển động có xảy ra sự cố
a) Tính khoảng cách AB biết vận tốc của
thuyền xuôi là v1 = 18km/h và ngượic là
v2 = 12km/h
b) Trước khi xuôi dòng t = 30phút có một
chiếc bè trôi theo dòng nước qua A Tìm
thời điểm các lần thuyền và bè gặp nhau,
khoảng cách từ nơi gặp nhau đến A
của thuyền là vt Khi bắt đầu khởi hành bè
trôi được một quãng đường bao nhiêu?
Tính thời gian thuyền và bè gặp nhau kể
tư lúc thuyền khởi hành
GV: Phân tích
Lần đầu thuyền gặp bè ở D, thuyền tiếp
tục chuyển động từ D –> B khi đó bè trôi
Trang 10đến E, thuyền quay lại thì gặp bè ở F
Bài toán 2: Hai điểm A, B cách nhau
72km cùng lúc một ôtô từ A và người đi
xe đạp từ B ngược chiều nhau sau 1h12’
thì gặp nhau , ôtô tiếp tục về B rồi quay
trở về A với vận tốc như cũ và gặp người
đi xe đạp sau 48phút kể từ lần gặp lần
trước
a) Tính vận tớc của ôtô và xe đạp
b) Nếu ôtô tiếp tục quay lại ở A thì gặp
người đi xe đạp sau bao lâu?
Bài toán 2: An và Bình cùng đứng giữa ở
một chiếc cầu Khi gặp Long đang đi xe
đạp về phía đầu cầu A, cách A đúng bằng
chiều dài cầu thì hai bạn chia tay, đi về
hai phía An đi về phía A với vận tốc
6km/h và gặp Long sau thời gian 3phút tại
A Sau đó hai bạn đèo nhau cùng đuổi
theo Bình và gặp bạn tại đầu cầu B sau khi
học gặp nhau là 3,75phút Biết vận tốcc
của An gấp 1,5 lần vận tốc của Bình
a) Tính chiều dài cầu, vận tốc người đi xe
đạp
b) Nếu hai bạn vẫn ngồi giữa cầu thì sữ
gặp Long sau bao lâu
Bài toán 3: Ba người cùng khởi hành từ A
lúc 8h để đến B (AB = S = 8km) Do chỉ có
HS: Theo dõi và nghiên cứu bài toán
V Trình bày bài giải
HS: Theo dõi vfa nghiên cứu tìm lời giải
V Trình bày lời giải bài toán
C E
Trang 11một xe đạp nên người thứ nhất chở người
thứ hai đến B với vận tốc v1 = 16km/h, rồi
quay lại đón người thư ba, trong khi đó
người thứ ba đi bộ đến B với vận tốc
v2 = 4km/h
a) Người thư 3 đến B lúc mấy giờ? Quãng
đường phải đi bộ là bai nhiêu
b) Để đến B chậm nhất lúc 9h, người thứ
nhất bỏ người thứ hai tại điểm nào đó rồi
quay lại đón người thứ ba Tìm quãng
đường đi bộ của người thư ba và người thứ
hai (vận tốc người đi bộ thứ hai bằng người
thư ba) Bười thư hai đến B lúc mấy giờ
Bài toán 4: Người thứ nhất khởi hành từ
A –> B với vận tốc v1 = 8km/h Cùng lúc
đó người thứ hai và thư ba cùng khởi hành
từ B –> A với vận tốc 4km/h và 15 km/h
Khi người thứ ba gặp người thư nhất thì lập
tức quay lại chuyển động về người thư hai
Khi gặp người thư hai thì lập tức quay lại
chuyển động về người thứ nhất, quá trình
cứ thế tiếp diễn cho đến khi ba người cùng
ở một nơi Hỏi kể từ lúc khởi hành cho đến
khi ba người cùng ở một noi người thứ ba
đi được quãng đường bao nhiêu Biết độ
dài quãng đường AB = 48km
Bài tập 5: Hai ôtô khởi hành đồng thời từ
thành phố A –> B, khoảng cách giưa hai
thành phố là S Ôtô thư nhất đi nửa quãng
đường đầu với vận tốc v1 và nửa quãng
đường sau đi với vận tốc v2 Ôtô thứ hai đi
trong nửa thời gian đầu với vận tốc v1 nửa
thời gian còn lại đi với vận tốc v2
Hỏi ôtô nào đến trước và đến trước bao
nhiêu lâu?
? Em hãy tính thời gian t ôtô thứ nhất đi cả
quãng đường?
? Gọi t’ là thời gian ôtô 2 đi cả quãng
đường, em hãy biểu diễn t’ theo S, v1 và v2
? Để so sánh được t và t’ em thực hiện ntn?
HS: Vẽ hình minh hoạ chuyển động
- Phân tích bài toán và tìm lời giải
V Trình bày lời giải bài toán
HS: Theo dõi bài toán
- Trình bày bài giải
HS: Đọc nội dung bài toán
- Tổng thời gian ôtô thứ nhất đi cả
quãng đường là
t =
2
1 2
S v
S
+
- Tời gian ôtô thứ hai đi cả quãng đường
là t’ =
2 1
2
v v
Trang 12- Bµi tËp vËn dông hai lùc c©n b»ng
- RÌn luyÖn kÜ n¨ng ph©n tÝch lùc, vËn dông gi¶i ®−îc c¸c bµi tËp vÒ lùc, hai lùc c©n b»ng