+ Cảm nhận về cái đẹp : Thiên nhiên mơn mởn đẹp đẽ ấy không phải do thi sĩ làm nên, mà có từ bao đời nay, như chỉ khi “nhìn cuộc đời bằng con mắt xanh non” thì con người mới phát hiện ra[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT QUANG TRUNG
TỔ NGỮ VĂN
ĐỀ CƯƠNG ÔN THI ĐẠI HỌC KHỐI C VÀ KHỐI D
NĂM HỌC 2011-2012PHẦN I: CÁC ĐỀ THI KHỐI C VÀ KHỐI C QUA CÁC NĂM
ĐỀ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC MÔN VĂN (KHỐI C) NĂM 2008
Cùng bộc lộ nỗi nhớ về Tây Bắc, trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng viết :
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi ! Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi
(Văn học 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2005, tr 76)Trong bài Tiếng hát con tàu, Chế Lan Viên viết :
Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ Nơi nào qua, lòng lại chẳng yêu thương ? Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở
Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn
(Văn học 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2005.tr.121)Cảm nhận của anh (chị) về đoạn thơ trên
PHẦN RIÊNG – THÍ SINH CHỉ ĐƯỢC LÀM 1 TRONG 2 CÂU : IIIa, IIIb
Câu IIIa (3 điểm)
Trong tác phẩm Chữ người tử tù, vì sao tác giả Nguyễn Tuân lại ví tấm lòng của nhân vậtquản ngục như “Một âm thanh trong trẻo chen vào giữa một bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn, xôbồ” ?
Câu IIIb (3 điểm)
Trong tác phẩm Một người Hà Nội, vì sao tác giả Nguyễn Khải lại gọi nhân vật bà Hiền là
“Hạt bụi vàng của Hà Nội” ?
Trang 2- Nổi bật lên ở tập Từ ấy là chất lãng mạn trong trẻo của một hồn thơ say men lý tưởng : Nhạycảm với cảnh đời, tình đời; một cái tôi trữ tình mới, trong đó ý thức cá nhân đang từng bước hòamình với đoàn thể, nhân quần; một giọng điệu thiết tha, sôi động, nồng nhiệt.
- Ở Việt Bắc thơ Tố Hữu bay bổng và rộng mở trong cảm hứng sử thi – trữ tình mang hào khíthời đại : Hình thức thơ giàu tính dân tộc và đại chúng
Câu II Cảm nhận về hai đoạn thơ (5,0 điểm)
1 Đoạn thơ trong bài Tây Tiến của Quang Dũng (2,0 điểm)
- Đoạn thơ bộc lộ nỗi nhớ da diết, vời vợi về miền Tây và người lính Tây Tiến Thiên nhiênmiền Tây xa xôi mà thân thiết, hoang vu mà thơ mộng, con người Tây Tiến gian khổ mà hào hoa
- Hình ảnh thơ có sự hài hòa nét thực nét ảo, vừa mông lung vừa gợi cảm về cảnh người; nhạcđiệu có sự hòa hợp giữa lời cảm thán với điệu cảm xúc (câu mở đầu trong một tiếng kêu vọng vàokhông gian), giữa mật độ dày những âm vần (rồi, ơi, chơi vơi, mỏi, hơi) với điệp từ (nhớ/nhớ) và lốiđối uyển chuyển (câu 3 với câu 4) đã tạo ra một âm hưởng tha thiết, ngậm ngùi …
2 Đoạn thơ trong bài Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên (2,0 điểm)
- Đoạn thơ bộc lộ nỗi nhớ sâu nặng về những miền quê đã từng qua, rồi kết tinh thành mộttriết lí sắc sảo Từ nỗi nhớ thương từ những vùng đất mang nặng nghĩa tình, thuộc về kỷ niệm riêng,cảm xúc thơ được đúc kết thành triết lí (các câu sau); phép điệp (nhớ/nhớ), phép đối xứng (khi ta ở -khi ta đi), câu hỏi tu từ (nơi nào qua lòng lại chẳng yêu thương) ? khiến đoạn thơ có sức truyền cảm
và súc tích như một châm ngôn
3 So sánh (1,0 điểm)
- Điểm tương đồng : Hai đoạn thơ đều bộc lộ nỗi nhớ tha thiết, bồi hồi, sâu lắng về thiên nhiên
và con người Tây Bắc
- Điểm khác biệt : Đoạn thơ trong bài Tây Tiến bộc lộ nỗi nhớ cụ thể của người trong cuộc,toát lên vẻ hào hoa, lãng mạn, hình ảnh thơ nghiêng về tả thực trực quan; còn đoạn thơ trong bài
Trang 3Tiếng hát con tàu là tình cảm nhớ thương đã được nâng lên thành qui luật của tâm hồn, hình ảnh thơnghiêng về khái quát và tượng trưng, chứa đựng vẻ đẹp trí tuệ.
Câu III a vì sao tấm lòng của nhân vật quản ngục được ví như “một âm thanh trong trẻo” ?(3,0 điểm)
1 Giới thiệu vài nét về tác giả và tác phẩm (0,5 điểm)
Nguyễn Tuân là nhà văn suốt đời say mê cái đẹp, nhất là cái đẹp của tài hoa và nhân cách; làngòi bút bậc thầy với phong cách sắc sảo, uyên bác, tài hoa
- Chữ người tử tù được coi là kiệt tác của Nguyễn Tuân trong tập Vang bóng một thời
Truuyện viết về cuộc gặp gỡ lạ lùng giữa Huấn Cao và quản ngục, mỗi nhân vật là hiện thâncho một vẻ đẹp cao quí trong đời
2 Về nhân vật quản ngục (1,5 điểm)
- Về vị thế, nhân vật quản ngục là đại diện cho bộ máy cai trị của triều đình mục nát, phảisống giữa một môi trường là thế giới nhà tù ô trọc, với chức phận cai quản và trừng phạt tù nhân
- Về phẩm chất, nhân vật quản ngục lại là “một tấm lòng trong thiên hạ” : Tâm hồn thuầnkhiết, tính tình ngay thẳng, biết quí trọng phẩm giá con người, có sở thích cao quý, đặc biệt là có
“tấm lòng biệt nhỡn tài” …
3 Ý nghĩa của hình ảnh so sánh (1,0 điểm)
- Là hình ảnh súc tích, tạo ra sự đối lập sắc nét giữa trong với đục, thuần khiết với ô trọc, caoquý với thấp hèn; giữa cá thể nhỏ bé, mong manh với thế giới hỗn tạp, xô bồ
- Là hình ảnh so sánh hoa mỹ, đắt giá, gây ấn tượng mạnh, thể hiện một sự khác quái nghệthuật sắc sảo, tinh tế giúp các tác giả làm nổi bật và đè cao vẻ đẹp của tâm hồn nhân vật Là chi tiếtnghệ thuật mang đậm dấu ấn phong cách tài hoa của Nguyễn Tuân
III.b Vì sao nhân vật bà Hiền được gọi là “hạt bụi vàng của Hà Nội”? (3,0 điểm)
1 Giới thiệu vài nét về tác giả và tác phẩm
Nguyễn Khải là nhà văn xông xáo, nhạy bén với những vấn đề thời sự, có khả năng phân tíchtâm lý sắc sảo, ở giai đoạn đổi mới, ông đặc biệt quan tâm đến số phận cá nhân trong cuộc sống đờithường giọng văn đôn hậu, trầm lắng, nhiều kinh nghiệm
- Một người Hà Nội là tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Khải giai đoạn đổi mới, thể hiện nhữngcảm nhận sâu sắc về vẻ đẹp và chiều sâu văn hóa của người Hà Nội qua nhân vật bà Hiền
2 Xem câu 3b phần II, đề 19 của đề thi đại học 2005 – khối D
***********************
ĐỀ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC, KHỐI D NĂM 2009
I PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)
Câu I (2,0 điểm)
Một trong những đặc điểm cơ bản của nền văn học Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975 là chủ yếumang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn Anh (chị) hãy nêu rõ nét chính đặc điểm trên Câu II (3,0 điểm)
Trang 4Hãy viết một bài văn ngắn (không quá 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến sau : “Mộtngười đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn đánh mất thêm nhiều thứ quí giá khácnữa”.
(Theo sách Dám thành công – Nhiều tác giả, NXB Trẻ, 2008, tr.90)
PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (câu III.a hoặc III.b)
Câu III.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
Phân tích hình ảnh thiên nhiên và cái tôi trữ tình trong đoạn thơ sau :
Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi.
Của ong bướm này đây tuần tháng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si;
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi, Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;
Tôi sung sướng, Nhưng vội vàng một nửa : Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
(Vội vàng Xuân Diệu, Ngữ văn 11,Tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr.22)
Câu III.b Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm)
Phân tích tình huống truyện trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu
BÀI GIẢI GỢI Ý
Câu I Đề yêu cầu trình bày một trong ba đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ 1945 đến
1975, đó là đặc điểm thứ ba in trong văn bản sách giáo khoa Ngữ văn 12 : khuynh hướng sử thi vàcảm hứng lãng mạn Thí sinh cần nêu được một số ý sau :
- Khái niệm văn học theo khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn : Khái niệm này đượchiểu từ hai đặc điểm đầu tiên của thời kì văn học này
+ Trong chiến tranh giải phóng dân tộc, lợi ích của cộng đồng là thiêng liêng nhất và được đặtlên trên hết; mọi người sẵn sàng hi sinh quyền lợi cá nhân, thậm chí cả mạng sống của mình
Trang 5+ Cuộc sống thời chiến và những ngày đầu xây dựng CNXH vô cùng gian nan nhưng đầyphấn khởi; con người luôn sống với lí tưởng và tương lai tất thắng của cách mạng nên rất lạc quan,tạo cho cơ sở cảm hứng lãng mạn trong văn học kháng chiến và cách mạng.
- Một số nét chính của đặc điểm trên :
+ Đề tài : Mang tính cộng đồng, trả lời cho vấn đề sống còn của dân tộc
+ Nhân vật chính diện : Đại diện cho lợi ích và phẩm chất của cộng đồng gắn liền với số phậncủa mình với cộng đồng
+ Giọng điệu, văn phong : Ngôn ngữ hào sảng, trang nghiêm, thể hiện sự ngưỡng mộ, ngợi cangười anh hùng Tinh thần lạc quan quán xuyến, tránh nói đến mất mát hi sinh và thất bại
- Hiệu quả của khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, khuynh hướng này đã đáp ứngđược yêu cầu phản ánh cuộc sống trong quá trình phát triển cách mạng; văn học thật sự góp phần tolớn cho chiến thắng của dân tộc trong hai cuộc kháng chiến trường kì và gian khổ
Câu II : Đây là câu hỏi nghị luận xã hội, bàn về vấn đề của cuộc sống : sự cần thiết của niềmtin Trình bày về vấn đề này trong khoảng 600 từ, thí sinh có thể có nhiềc cách diễn giải, nhưng cầnđảm bảo các yêu cầu chính về đề tài như sau :
- Niềm tin vào bản thân : là niềm tin cần thiết nhất trong tất cả các niềm tin, bởi nền tảng củathành công thật sự là bền vững là chỉ có thể dựa vào chính mình chứ không phải vào cái gì khác
- Đánh mất niềm tin vào bản thân là đánh mất tất cả, trong đó có những thứ quí giá nhất như
cơ hội, hạnh phúc, tình yêu … Cuộc sống muôn màu muôn vẻ, đầy đủ vị ngọt lẫn đắng cay, hạnhphúc và cả thất vọng Con người tin yêu vào cuộc sống, tin vào sức mạnh của mình tất yếu sẽ biếtđón nhận và vượt qua khó khăn để đến bờ thành công và hạnh phúc
Câu III.a : Thí sinh cần xác định rõ hai đối tượng cần phân tích trong đoạn trích, đó là 1 hìnhảnh thiên nhiên và 2 cái tôi trữ tình Có thể nhập hoặc tách riêng hai đối tượng trong quá trình phântích Sau đây là gợi ý cách làm theo cách tách riêng từng đối tượng
- Hình ảnh thiên nhiên : Thiên nhiên trong bài thơ Vội vàng :
+ Một thiên nhiên mùa xuân trần thế : Thiên nhiên này là một cõi thiên đường của màu sắc,hương vị, âm thanh, bề bộn và phong phú, cho ta thỏa thích ngắm nhìn và hưởng thụ, nhưng khôngphải là chốn bồng lai tiên cảnh mà là thiên nhiên trần thế, rất gần, ta chỉ với hai tay là ôm choànglấy được Làm rõ điều này bằng cách phân tích các từ “này đây” ở các vị trí khắp nơi trong các câuthơ
+ Một thiên nhiên của mùa xuân tình yêu : Bốn mùa của thiên nhiên đều tươi đẹp, nhưng đẹpnhất đối với tuổi trẻ, đó là thiên nhiên mùa xuân trong con mắt kẻ đang yêu say đắm “Ong bướm”
là của “tuần tháng mật” hoa, lá đang độ “xanh rì”, “yến anh” đang say trong “khúc tình si”, … Mộtmùa xuân “ngon như một cặp môi gần”
- Cái tôi trữ tình :
+ Cảm nhận về cái đẹp : Thiên nhiên mơn mởn đẹp đẽ ấy không phải do thi sĩ làm nên, mà có
từ bao đời nay, như chỉ khi “nhìn cuộc đời bằng con mắt xanh non” thì con người mới phát hiện ra
vẻ đẹp huy hoàng ấy Cặp mắt xanh non ấy là của thi sĩ Xuân Diệu, người đã hóa thân thành cái tôitrữ tình trong bài thơ Bài thơ mở ra với sự hiện diện của một cái tôi trữ tình đang đứng giữa đất trờitrong buổi thanh xuân của cuộc đời, trong tuổi thanh tân của thiên nhiên mùa thứ nhất trong năm.Nhân vật trữ tình ngơ ngác và sung sướng phát hiện vẻ đẹp của thiên nhiên
Trang 6+ Cảm nhận về thời gian : Cảm nhận về thời gian luôn là mối rung động xôn xao nhất củaXuân Diệu, thể hiện rõ trong bốn câu đầu trong bài thơ Vội vàng Nhân vật trữ tình xuất hiện vớimột ý muốn ngông cuồng : Muốn dừng thời gian lại : Tắt nắng, buộc gió Trước cảnh đẹp say lòng
và cảm thức về thời gian đang trôi, nhân vật trữ tình thể hiện sự băn khoăn nuối tiếc đầy nhạy cảm :
“Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa; tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân” Chú ý phân tích
cú pháp bất thường của câu thơ và âm hưởng hẫng hụt của ý thơ trong hai câu cuối này
- Hình ảnh thiên nhiên và hình ảnh cái tôi trữ tình hòa quyện với nhau, thấm đẫm chất XuânDiệu : Nồng nàn đắm say, nặng lòng với trần thế
Câu III.b
1 Giới thiệu chung :
- Năm 1975, Nguyễn Minh Châu quan tâm tiếp cận ở góc độ thế sự Ông là một trong nhữngcây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kì đổi mới
- Nguyễn Minh Châu sáng tác truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa năm 1983 Trong tác phẩmnày, nhà văn đã xây dựng được một tình huống truyện mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đờisống
2 Phân tích tình huống truyện :
a) Tình huống truyện :
- Nghệ sĩ Phùng đến một vùng ven biển miền Trung chụp một tấm ảnh cho cuốn lịch năm sau.Anh thấy cảnh chiếc thuyền ngoài xa, trong làn sương sớm, đẹp như tranh vẽ Phùng nhanh chóngbấm máy, thu lấy một hình ảnh không dễ gì gặp được trong đời
- Khi chiếc thuyền vào bờ, Phùng thấy hai vợ chồng hàng chài bước xuống Anh chứng kiếncảnh người chồng đánh vợ, đứa con ngăn bố Những ngày sau cảnh đó lại tiếp diễn, Phùng khôngngờ sau cảnh đẹp như mơ là bao ngang trái, nghịch lí của đời thường
b) Các nhân vật với tình huống
- Tình huống truyện được tạo nên bởi nghịch cảnh giữa vẻ đẹp chiếc thuyền ngoài xa với cáithật gần là sự ngang trái trong gia đình thuyền chài Gánh nặng mưu sinh đè trĩu trên vai cặp vợchồng Người chồng trở thành kẻ vũ phu Người vợ vì thương con nên nhẫn nhục chịu đựng sựngược đãi của chồng mà không biết mình đã làm tổn thương tâm hồn đứa con Cậu bé thương mẹ,bênh vực mẹ thành ra căm ghét cha mình
- Chánh án Đẩu tốt bụng nhưng lại đơn giản trong cách nghĩ Anh khuyên người đàn bà bỏchồng là xong, mà không biết bà cần một chỗ dựa kiếm sống và nuôi con khôn lớn
c) Ý nghĩa khám phá, phát hiện của tình huống
- Ở tình huống truyện này, cái nhìn và cảm nhận của nghệ sĩ Phùng, chánh án Đẩu là sự khámphá, phát hiện sâu sắc về đời sống và con người
- Đẩu hiểu được nguyên do người đàn bà không thể bỏ chồng là vì những đứa con Anh vỡ lẽ
ra nhiều điều trong cách nhìn nhận cuộc sống
- Phùng thấy chiếc thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa, còn sự thật cuộc đời thì ở rất gần Câuchuyện người đàn bà ở Tòa án huyện giúp anh hiểu rõ hơn cái có lí trong cái tưởng như nghịch lí ởgia đình thuyền chài Anh hiểu thêm tính cách Đẩu và hiểu thêm chính mình
3 Kết luận :
Trang 7Tình huống truyện Chiếc thuyền ngoài xa có ý nghĩa khám phá, phát hiện về sự thật đời sống,một tình huống nhận thức
- Tình huống truyện này đã nhấn mạnh thêm mối quan hệ gắn bó giữa nghệ thuật và cuộc đờicho sáng tạo nghệ thuật, đồng thời còn đặt ra mối quan hệ giữa người lãnh đạo (chánh án Đẩu) vớinhân dân (người đàn bà làng chài) Qua đó, khẳng định cái nhìn đa diện, nhiều chiều về đời sống,gợi mở những vấn đề mới của xã hội Việt Nam sau khi thống nhất đất nước
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (câu III.a hoặc III.b)
Câu III a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
Anh (chị) hãy phân tích những đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn Chữ người tử tù của NguyễnTuân
BÀI GIẢI GỢI Ý
Câu I (2,0 điểm)
Hoàn cảnh ra đời :
Trước đó, truyện ngắn “Vợ nhặt” có tên là “Xóm ngụ cư” Tác phẩm được viết ngay sau khicách mạng tháng 8 thành công, nhưng còn dang dở và mất bản thảo Sau khi hòa bình lập lại (1945),Kim Lân dựa vào cốt truyện cũ và viết truyện này
Ý nghĩa tựa đề :
Tựa đề “Vợ nhặt” có rất nhiều ý nghĩa Là một tựa đề lạ, tạo sự chú ý tò mò, lôi cuốn đối vớingười đọc, góp phần mang lại ý vị sâu sa cho chủ đề của truyện Xưa nay, người ta nhặt đồ vật,hàng hóa chứ không nói là nhặt vợ Thế mà anh Tràng tự nhiên “nhặt” được vợ thì quả là chuyệnbất ngờ, lí thú
Tựa đề này, Kim Lân còn nói lên một cách cay đắng về thân phận bi thảm của người nông dânlao động trong những năm bốn mươi, bị thực dân Pháp, phát xít Nhật bóc lột, áp bức thậm tệ …Đến nỗi thân phận con người giống như là một thứ đồ vật nhỏ bé đến nỗi người vợ mà người ta cóthể nhặt một cách dễ dàng như nhặt một đồ vật bị ai đó đánh rơi
Câu II (3,0 điểm) - Nghị luận xã hội
Để yêu cầu trình bày một triết lí nhân sinh về thời gian của đời người, qua đó thấy được giá trịcủa mỗi khoảnh khắc cuộc sống Ý kiến được rút ra từ sách Nguyên lí của thành công, nhan đề sách
có thể gợi ý nhiều điều Có thể tham khảo một số ý sau đây :
Trang 81 Giải thích ý kiến : Một đời người thường được tính bằng năm, được qui ra thành thời giantháng, ngày Vậy là một đơn vị nhỏ của đời người, đơn vị ấy xếp kế tiếp nhau, tạo nên dòng thờigian của một đời người.
Câu III.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
- Giới thiệu Xuân Quỳnh và bài thơ Sóng :
+ Xuân Quỳnh là một trong những số nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trẻ thời kíchống Mỹ Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên,tươi tắn, vừa chân thành, đằm thắm và luôn da diết về khát về hạnh phúc đời thường Sóng đượcsáng tác ngày 29/12/1967 trong chuyến đi thực tế ở vùng biển Diêm Điền (Thái Bình), là một bàiđộc đáo về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh Bài thơ in trong tập Hoa dọcchiến hào (1968)
- Nội dung chính :
Toàn bộ bài thơ đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người khát khao yêu thương :
+ Tâm hồn đầy những trạng thái phức tạp, bí ẩn khi Dữ dội và dịu êm - Ồn ào và lặng lẽnhưng cũng biết khao khát vươn lên thể hiện cái lớn lao của tình yêu khi : Sóng không hiểu nổimình – Sóng tìm ra tận bể
- Khát vọng tình yêu ấy cũng là khát vọng muôn đời của nhân loại mà mãnh liệt nhất là củatuổi trẻ Cũng như sóng, nó mãi mãi trường tồn, vĩnh hằng với thời gian : Ôi con sóng ngàn xưa –
và ngày sau vẫn thế - nỗi khát vọng tình yêu – bồi hồi trong ngực trẻ
+ Tâm hồn chân thành, tha thiết trong tình yêu : Trước muôn trùng sóng bể - hình ảnh thơmang lại những suy nghĩ về siêu hình, triết lí về thân phận lẻ loi, nhỏ bé của con người trước vũ trụbao la, về sự hữu hạn của đời người so với sự vô hạn của trời đất Những người phụ nữ khát khaoyêu thương chỉ đăm đắm một điều gần gũi : Tình yêu Cho nên, nhà thơ chỉ : Em nghĩ về anh, em.+ Người phụ nữ băn khoăn về khởi nguồn của tình yêu và bộc bạch một cách hồn nhiên, chânthành sự bất lực không lí giải được câu hỏi muôn đời ấy trong tình yêu : Em cũng không biết nữa –Khi nào ta yêu nhau Đây là một cách cắt nghĩa về tình yêu rất Xuân Quỳnh, một cách cắt nghĩa rấttrữ tình, rất trực cảm
+ Yêu thương nên nhung nhớ - Nỗi nhớ của một trái tim đang yêu được Xuân Quỳnh diễn tảthật mãnh liệt : Nhớ thường trực cả khi thức, khi ngủ, bao trùm lên cả không gian; nhớ cồn cào, dadiết, không thể nào yên, không thể nào nguôi Nó cuồn cuộn dào dạt như những đợt sóng biển triềnmiên, vô hồi, vô hạn; nhịp thơ trong suốt bài thơ này là nhịp sống, nhưng rõ nhất là ở đoạn thơ này :
Trang 9Con sóng dưới lòng sâu – Con sóng lên mặt nước – Ôi con sóng nhớ bờ - Ngày đêm không ngủđược.
Hình tượng sóng và em bổ sung đắp nghĩa, đắp đổi cho nhau nhằm diễn tả sâu sắc hơn, ámảnh hơn tình yêu và nỗi nhớ, cùng với lòng thủy chung vô hạn của một trái tim đang rạo rực yêuthương Nỗi nhớ được diễn tả qua hình tượng con sóng nhớ bờ : “Ngày đêm không ngủ được”, vẫnchưa đủ, chưa thỏa lại một lần nữa được thể hiện qua nỗi nhớ trực tiếp : “Lòng em nhớ đến anh – cảtrong mơ còn thức” Nỗi nhớ ấy không chỉ tồn tại trong ý thức mà còn len lỏi vào trong tiềm thức,
đi vào cả trong giấc mơ
+ Yêu thương và chung thủy nên lúc nào cũng : Hướng về anh một phương dù trong hòancảnh nào xuôi về phương bắc hay ngược về phương nam Trời đất có bốn phương, tám hướngnhưng với “em” chỉ có một phương là “anh” Ý thơ thật mới, thật táo bạo
+ Yêu thương tha thiết, mãnh liệt nhưng cũng tỉnh táo nhận thức dự cảm những trắc trở, thửthách trong tình yêu; đồng thời cũng tin tưởng vào sức mạnh tình yêu sẽ giúp người phụ nữ vượtqua thử thách đến với bến bờ hạnh phúc Sóng sẽ đến bờ, áng mây nhỏ bé sẽ vượt qua biển rộng đểbay về xa Một lọat hình ảnh ẩn dụ được bố trí thành một hệ thống tương phản, đối lập để nói lêncảm nhận và niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của tình yêu
+ Yêu thương dữ dội nhưng cao thượng, vị tha Nhân vật trữ tình khao khát hòa con sóng nhỏcủa mình vào biển lớn tình yêu – để sống hết mình cho tình yêu – để tình yêu riêng hóa thân vĩnhviễn thành tình yêu muôn thuở : Làm sao được tan ra – Thành trăm con sóng nhỏ - Giữa biển lớntình yêu – Để ngàn năm còn vỗ
- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong bài thơ được thể hiện qua những yếu tố nghệ thuậtđặc sắc : Âm điệu như nhịp sống thể hiện nhịp tâm hồn, nhịp tình cảm trong tâm hồn người phụ nữ,hình tượng trung tâm, xuyên suốt bài thơ với đủ mọi sắc thái, cung bậc như tâm hồn người phụ nữđang yêu; sự kết hợp hài hòa giữa hình tượng sóng và em, tuy hai là một, có lúc phân chia, có lúclại hòa nhập để nói lên những nét, những phương diện phong phú, phức tạp, nhiều khi mâu thuẫnnhưng thống nhất trong tâm hồn người con gái đang yêu
- Qua hình tượng sóng, trên cơ sở khám phá sự tương đồng, hòa hợp giữa sóng và em, bài thơdiễn tả tình yêu của người phụ nữ thiết tha, nồng nàn, chung thủy, muốn vượt lên thử thách của thờigian và sự hữu hạn của đời người Sóng là một bài thơ tình yêu rất tiêu biểu cho tư tưởng và phongcách thơ Xuân Quỳnh ở giai đoạn đầu Một bài thơ gợi cảm, duyên dáng, vừa hồn nhiên, trong sáng,vừa ý nhị, sâu xa
Câu III.b Theo chương trình nâng cao (5,0 điểm)
- Yêu cầu : Làm rõ những nét đặc sắc nghệ thuật (chứ không phải nội dung) truyện ngắn Chữngười tử tù, qua nghệ thuật ấy cho thấy hiệu quả ý nghĩa của tác phẩm cũng như phong cách nghệthuật của tác giả Nguyễn Tuân
- Phân tích : Nghệ thuật đặc sắc trong truyện ngắn Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân
1 Nghệ thuật tạo dựng tình huống :
Nghệ thuật này tạo nên kịch tính và sự hấp dẫn cho cốt truyện Tác giả chọn một hoàn cảnhoái oăm để cho ba nhân vật với những số phận và xu hướng chính trị khác nhau gặp nhau buộc họphải tìm ra cách ứng xử và bộc lộ đầy đủ tính cách của mình Những con người đó có những điểmtương đồng là yêu cái đẹp, trong cái “Thiên lương” nhưng ở hai vị thế kẻ tử tù và ngục quan, luôn
va chạm với nhau trong một tình huống bất thường
Trang 102 Nghệ thuật khắc họa tính cách :
- Bút pháp của chủ nghĩa lãng mạn trong việc khắc họa tính cách nhân vật : Nhân vật trong tácphẩm Chữ người tử tù mang đậm dấu ấn của chủ nghĩa lãng mạn, cho nên có nhiều yếu tố phithường, được tô vẽ theo ý đồ chủ quan của tác giả Điều này thể hiện trước hết qua nhân vật HuấnCao, một con người đi ra từ nguyên mẫu Cao Bá Quát đã được huyền thoại hóa, vừa hào hoa, vừaanh hùng Để làm nổi bật tính cách khác người ấy của Huấn Cao, tác giả sử dụng một cách đầy hiệuquả các nghệ thuật cường điệu (tiếng đồn về “tài bẻ khóa vượt ngục” của người tù, sự nhún nhườngquá mức của cai ngục …) Tính cách của viên cai ngục và thầy thơ lại cũng được phác họa thànhcông theo hướng đó
- Nghệ thuật “vẽ mây, nảy cân” trong việc khắc họa tính cách nhân vật Nguyễn Tuân khôngmiêu tả, trần thuật trực tiếp nhiều khía cạnh trong tác phẩm, mà để những điều đó hiện lên gián tiếpqua thái độ, sự đánh giá của các nhân vật
3 Cách tạo không khí cổ xưa cho câu chuyện : Cảnh đề lao, hình dáng, ngôn ngữ các nhân vậtcủa thiên truyện đều mang dáng dấp của cảnh vật và con người thời xưa Giọng điệu, cách xưng hôcũng rất cổ kính với nhiều từ Hán Việt Diễn biến câu chuyện cũng như nhịp điệu sống của ngườixưa
- Hiệu quả của các biện pháp nghệ thuật ấy; phần này có thể viết trong khi phân tích phần trên,cho thấy ý nghĩa nội dung tác phẩm được nâng cao, đầy tính thẩm mỹ
- Nhận xét về phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân : Những biện pháp nghệ thuật trênkhẳng định tài hoa và uyên bác của nhà văn Nguyễn Tuân
****************
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐÁP ÁN ĐỀ THI THỬ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2012 Trường THPT Quang Trung Môn: VĂN, khối C
ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian làm bài: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ THI THỬ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2012
Môn thi: VĂN, khối C
(Thời gian làm bài: 180 phút)
PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH
Câu I (2,0 điểm) Anh/ chị hãy những nét chính về tình cảm nhân đạo và bút pháp nghệ thuật của
Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ
Câu II (3,0 điểm):
Anh/chị hãy viết một bài văn không quá 600 từ trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến sau:
"Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa”
PHẦN RIÊNG -Thí sinh chỉ được làm 1 trong 2 câu: III.a hoặc III.b
Câu III.a (5 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về hai khổ thơ sau :
Gió theo lối gió mây đường mây Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
(Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử)
Lớp lớp mây cao đùn núi bạc
Trang 11Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa Lòng quê dợn dợn vời con nước
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.
(Tràng giang – Huy Cận)
Câu III.b (5 điểm) Trong tác phẩm Một người Hà Nội, vì sao tác giả Nguyễn Khải lại gọi nhân vật
bà Hiền là “hạt bụi vàng của Hà Nội”?
(Đáp án - Thang điểm có 04 trang)
Trang 12Câu Ý Nội dung Điểm
I Những nét chính về tình cảm nhân đạo và bút pháp nghệ
thuật của Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ 2,0
1 Tình cảm nhân đạo (1,0 điểm)
- Tấm lòng thương cảm sâu xa đối với những kiếp người nhỏ
bé, sống cơ cực, quẩn quanh, mòn mỏi nơi phố huyện nghèonàn, tăm tối
- Sự trân trọng, nâng niu những nét đẹp bình dị và khao khátđổi đời âm thầm của họ
0,5 0,5
2 Bút pháp nghệ thuật (1,0 điểm)
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa lãng mạn với hiện thực, giữa tự
sự với trữ tình trong loại truyện không có cốt truyện
- Phối hợp nhuần nhị giữa tả cảnh với tả tình; sử dụng điêuluyện ngôn ngữ văn xuôi giàu chất thơ
0,5 0,5
II Trình bày suy nghĩ về ý kiến: "Một người đã đánh mất
niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa”
3,0
1 Giải thích ý kiến (0,5 điểm)
Về nội dung trực tiếp, câu trích này nói về hậu quả của việcđánh mất niềm tin vào bản thân
Về thực chất, ý kiến này đề cập đến vai trò quyết định củalòng tự tin
0,5
2 Bàn luận về tự tin và mất tự tin (1,5 điểm)
- Người có lòng tự tin luôn khẳng định năng lực và phẩm chấtcủa mình, coi đó là nguồn sức mạnh chân chính, có ý nghĩaquyết định, giúp con người vững vàng, lạc quan và thành côngtrong cuộc sống Do đó tự tin là đức tính quý báu
- Khi mất tự tin:
+ Con người không còn tin vào phẩm chất và năng lực của bảnthân nên sẽ đánh mất những điều kiện cơ bản và cần thiết giúpđạt đến những giá trị quý báu: nghị lực và ý chí, hi vọng và lạcquan
+ Con người không còn khả năng đương đầu với những khókhăn, thử thách, nên dễ dàng buông xuôi, bỏ mất những cơ hộitốt trong cuộc sống
- Luôn sống tự tin nhưng tránh chủ quan Phải cảnh giác vớiviệc tự tin mù quáng Phải tỉnh táo để biết lắng nghe; biết họchỏi, hợp tác; biết tu dưỡng phẩm chất và trau dồi năng lực của
Trang 13bản thân vì đó là cơ sở của lòng tự tin
IIIa Cảm nhận về hai đoạn thơ trong Đây thôn Vĩ Dạ và Tràng
giang
- Nhà thơ Hàn Mặc Tử và nhà thơ Huy Cận là hai đại diện tiêu
biểu của phong trào Thơ mới Bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử và bài thơ Tràng giang của Huy Cận cũng là hai trong
số những bài thơ mới xuất sắc nhất
- Bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ viết về cảnh và người thôn Vĩ Dạvừa trong sáng, thanh khiết vừa huyền ảo, mộng mơ trong kí
ức đẹp mà buồn của Hàn Mặc Tử
- Bài thơ Tràng giang được gợi hứng từ cảnh trời chiều sôngnước, khắc họa bức tranh thiên nhiên sông dài trời rộng mênhmang lúc chiều hôm và tâm trạng của một nhà thơ luôn mangmột nỗi “sầu thiên cổ”
- Nội dung: vẻ đẹp của dòng sông Hương chảy quanh thôn Vĩ
Ấn tượng chung là sự chia li, buồn bã: gió mây đôi ngả đôi đường, dòng nước buồn, hoa lá lay động hiu hắt Không gian ngập ánh trăng (sông trăng, bến trăng, thuyền chở trăng) mang
vẻ đẹp lung linh, huyền ảo Câu hỏi như từ hiện tại với tới quá khứ, đầy sự băn khoăn, trăn trở, da diết
- Nghệ thuật: nhân hóa (dòng nước buồn thiu), ẩn dụ (thuyềnđậu bến sông trăng, chở trăng về), câu hỏi tu từ cuối khổ thơ
- Nội dung: Cảnh trời chiều sông nước được tạo hình rất ấntượng và đặc biệt: lớp lớp mây chồng chất tạo thành hình nhưnúi, cánh chim nhỏ không chịu nổi sức nặng của bóng chiều,khẽ nghiêng cánh làm bóng chiều sa xuống thể hiện sự tinh
tế trong quan sát và tưởng tượng của nhà thơ Hai câu thơ cuốikhổ và cũng là cuối bài thơ mang nặng một nỗi buồn: nỗi buồnnhớ quê So với nỗi buồn của cổ nhân, nỗi buồn của chủ thểtrữ tình còn da diết hơn, sâu sắc hơn
- Nghệ thuật: ngôn ngữ giàu hình ảnh, dùng từ láy “dợn dợn”,
sử dụng thi liệu cổ điển mà câu thơ vẫn mang vẻ đẹp hiện đại
- Điểm tương đồng: hai khổ thơ đều tái hiện cảnh sông nước,đều thể hiện nỗi buồn da diết, khó bày tỏ thành lời, đều đượcthể hiện dưới hình thức câu thơ bảy chữ có sự cách tân rõ rệt
về ngôn từ, câu cú
- Điểm khác biệt:
+ Khổ thơ của Hàn Mặc Tử là cảnh sông Hương huyền ảo,buồn da diết trong đêm trăng, thể hiện nỗi niềm riêng của mộtnhà thơ đang ở trong một hoàn cảnh đặc biệt: bệnh tật, xa cách
Trang 14với mọi người+ Khổ thơ của Huy Cận là cảnh dòng sông Hồng mênh mang,cảnh trí hùng vĩ trong ráng chiều Tâm trạng của chủ thể trữtình trong bài thơ là nỗi niềm của cả một thế hệ, thế hệ thanhniên của một dân tộc mất nước.
III.b Hình tượng nhân vật bà Hiền (5,0 điểm)
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật:
− Nguyễn Khải là một nhà văn có nhiều gắn bó với Hà Nội.Ông yêu mến và nghĩ nhiều về vẻ đẹp của đất kinh kỳ
− "Một người Hà Nội" là khám phá của Nguyễn Khải về vẻ
đẹp Hà Nội được thể hiện qua nhân vật bà Hiền − "hạt bụivàng của Hà Nội"
- Đoạn kết, tác giả viết : “Một người như cô…ánh vàng!”
0,5
2 Một người như Bà Hiền “chết đi thật tiếc”, vì Bà Hiền là
kết tinh của vẻ đẹp người Hà Nội truyền thống và Hà Nội hôm nay
2,5
− Bà Hiền là một người phụ nữ xinh đẹp, có phong cách sangtrọng, quí phái
− Có suy nghĩ sâu xa khi xây dựng gia đình
− Có quan niệm sống và giáo dục con cái một cách đúng đắn,sâu sắc
− Có niềm tin vào giá trị, sức mạnh của những truyền thốngvăn hóa tốt đẹp
− Giữa thời Hà Nội sống trong kinh tế thị trường, bà vẫn giữcái phong cách của người Hà Nội: phong lưu, nề nếp, văn hóa
3 Vì sao tác giả gọi nhân vật bà Hiền là “hạt bụi vàng của
− Nguyễn Khải muốn ca ngợi vẻ đẹp của người Hà Nội hàohoa, lịch lãm, truyền thống, tiêu biểu cho nét đẹp văn hóa toàndiện của đất kinh kỳ
− Hình ảnh bà Hiền đối lập với hình ảnh một số người Hà Nộihôm nay Qua sự đối lập đó, Nguyễn Khải cũng thể hiệnnhững trăn trở, ưu tư về cách sống, phẩm chất con người HàNội trong thời kinh tế thị trường
− Cùng với hình ảnh "cây si bị đổ", nhà văn bày tỏ niềm tinvào sức sống đẹp đẽ, trường tồn của người Hà Nội
4 Đánh giá chung (0,5 điểm)
Nhân vật bà Hiền là kiểu nhân vật biểu trung cho sựthay đỏi quan niệm nghê thuật và con người của Nguyễn Khải.Chính ở đây, nhà văn thẩm thấu được cuộc hành trình tinh
Trang 15thần của con người trong cuộc đời Phẩm chất đẹp đẽ của Bà
hiền là căn cốt giúp bà hiền có thể sống tốt trong mọi thời đại,
mọi mối quan hệ, dù thời cuộc thăng trầm: thức thời mà chu
đáo, khôn ngoan mà tự trọng, linh hoạt mà trung thực, đôn hậu
mà bản lĩnh, đảm bảo giá trị của con người với tư cách con
người và tư cách công dân một đất nước Đó là kiểu thống
nhất giữa thân phận và gía trị, cá nhân và cộng đồng Chính
cái giọng trần thuật đầy chất tự nhiên, dân dã, pha với vốn
hiểu biết, trải nghiệm, vừa hoài nghi, suy ngẫm, đầy triết lí,
bao nhiều góc nhìn của con ngươi được phơi bày
Lưu ý: thí sinh có thể làm theo nhiều cách khác nhau song phải đảm bảo đầy đủ những ý trên.
KÌ THI TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2010
MÔN THI: NGỮ VĂN; Khối C
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH (5,0 điểm)
PHẦN RIÊNG (5,0 điểm)
Thí sinh chỉ được làm một trong hai câu (câu III.a hoặc III.b)
Câu III.a Theo chương trình Chuẩn (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ sau :
Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay ?
(Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử, Ngữ văn 11,
Tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr 39)
Lớp lớp mây cao đùn núi bạc
Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa.
Lòng quê dợn dợn vời con nước,
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà
Trang 16(Tràng giang – Huy Cận, Ngữ văn 11,
Tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr 29)
Câu III.b Theo chương trình Nâng cao (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn văn sau:
(…) Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân Tôi đã nhìn say sưa làn mây mùa xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu
mà nhìn xuống dòng nước Sông Đà Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm, Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu
mà từ đó, người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế thường miêu
Hồ Chí Minh là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, đồng thời là tác gia lớn Trong sáng tác, Hồ Chí Minh
có phong cách nghệ thuật hết sức đa dạng, độc đáo, thể hiện trên các thể loại với những nét đặc sắcriêng
- Văn chính luận của Người rất ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứngthuyết phục, giàu tính chiến đấu, đa dạng về bút pháp, về giọng điệu nhưng cũng rất giàu cảm xúc,tình cảm
Trang 17- Truyện và kí của Người rất hiện đại, thể hiện tính chiến đấu mạnh mẽ, sắc bén Tác phẩm củaNgười luôn toát lên cái nhìn hóm hỉnh, nụ cười trào lộng nhẹ nhàng, giàu tình cảm nhưng vô cùngthâm thuý.
- Thơ ca thể hiện sâu sắc và tinh tế con người chiến sĩ và con người thi sĩ Hồ Chí Minh Nhữngbài thơ tuyên truyền cách mạng thì nhẹ nhàng mộc mạc, dễ hiểu, dễ nhớ giàu màu sắc dân gian hiệnđại nhưng cũng giàu tính triết lí khái quát, dễ đi sâu vào nhận thức, tình cảm của người đọc Nhữngbài thơ nghệ thuật giàu tính thẩm mĩ, kết hợp hài hoà giữa màu sắc cổ điển và bút pháp hiện đại
- Tuy đa dạng và phong phú trong phong cách sáng tác, nhưng vẫn thống nhất ở tư duy thơ biểuhiện bằng hình tượng thơ luôn vận động về phía sự sống, ánh sáng và con người
Câu II (3 ĐIỂM)
A Giải thích
+ Axít là một loại hoá chất ăn mòn
+ Vô trách nhiệm là không muốn đảm đương bất cứ việc gì, với bất cứ ai và cả chính mình
Ý nghĩa; Phê phán lối sống vô trách nhiệm làm suy thoái xã hội; đề cao cách sống có tráchnhiệm
A Bình luận:
Thế nào là Sống vô trách nhiệm ?
+ Đối với bản thân: Không tự nghiêm khắc để rèn luyện nhân cách; sống buông thả, sốnghoài, sống phí
+ Đối với gia đình: không dành tình thương và trách nhiệm cho hạnh phúc gia đình
+ Đối với xã hội: không cống hiến để xã hội phồn vinh
Lối sống này làm cho xã hội ngày càng suy thoái ở mọi mặt
Thế nào là sống có trách nhiệm ?
(Ngược lại với thói vô trách nhiệm)
Nêu những dẫn chúng về con người lịch sử, con người xã hội, đã sống một đời sống hữuích
Khẳng định giá trị con người khi sống có trách nhiệm
Liên hệ bản thân, đề ra lối sống hữu ích và tuyên chiến với thói vô trách nhiệm
PHẦN RIÊNG (5,0 ĐIỂM)
CÂU III.a THEO CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN (5,0 điểm)
Thí sinh có thể trình bày nhiều cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo những ý cơ bản sau đây
I Giới thiệu:
- Hàn Mặc Tử và Huy Cận là hai trong những thi sĩ nổi tiếng của phong trào “Thơ mới” 1941) của Việt Nam Cả hai đều mang nỗi buồn thế hệ
(1932 “Đây thôn Vĩ Da” và ‘Tràng giang” là những bài thơ thuộc hàng kiệt tác trong vườn “Thơ mới”
- Hai chủ thể trữ tình trong hai đoạn thơ đều mang cái “tôi” bế tắc, cô đơn và tha thiết, khao kháthạnh phúc cuộc đời
II Nội dung
1 Cái “tôi” trữ tình trong đoạn thơ của Hàn Mặc Tử.
a Cảm giác cô đơn vì chia cách
- Mượn hình ảnh thiên nhiên bộc lộ tâm trang
+ Gió, mây như đôi bạn “tâm giao” của tạo vật luôn quấn quýt bên nhau, thế nhưng ở đây, “gió” ở đầu kia, còn mây tận cuối trời tạo một khoảng cách vời vợi
+ gió, mây đứng bên nhau nhưng “Gió theo lối gió” còn “mây đường mây” như hai ốc đảo cô đơn
Trang 18+ Hình ảnh “ dòng nước buồn thiu” vì chứng kiến cảnh chia lìa và cô đơn của “gió, mây”.
Dòng nước “buồn thiu” kia, có ý nghĩa tượng trưng cho dòng đời tăm tối của xã hội ViệtNam trước cách mạng tháng Tám
b Niềm khao khát hạnh phúc cuộc đời
- Những hình ảnh: thuyền, bến sông, ánh trăng giàu ý nghĩa tượng trưng cho niềm khao khát hạnhphúc cuộc đời
- Hình ảnh con thuyền “mô côi’ nằm trên bến khắc khoãi đợi chờ một “vầng trăng hạnh phúc”, đãgợi niềm tha thiết hướng đến hơi ấm tình người, tình đời và “ngôi vườn cuộc đời”
=> “Đây thôn Vĩ Dạ” tuy có thấp thoáng bóng dáng của tình yêu lứa đôi qua giai thoại “bứcbưu ảnh” của một tiểu thư xứ Huế gởi đến Hàn Mặc Tử và trở thành niềm cảm hứng cho sự xuấthiện của tuyệt tác thi ca này
Nhưng, đièu đáng quý, là Hàn Mặc Tử đã vượt qua những nỗi đau thân thế và tình riêng để hướngđến một tình yêu quê hương xứ sở
2 Cái “tôi” trữ tình trong đoạn thơ của Huy Cận
a Sự buồn lắng cô đơn trước thời khắc của ngày tàn.
- Hình ảnh thiên nhiên “Lớp lớp mây cao” ngỡ như tươi sáng nhưng thật sự “đùn” lại thành nặng
nề, u ám
- Cả buổi chiều nặng nề ấy như đè nặng trên cánh chim nhỏ, nhưng đó là “cánh chim” hiện thâncủa chủ thể trữ tình kiên quyết từ bỏ tràng giang u ám của cuộc đời, để tìm một chân trời mới
b Đau đáu một tình yêu thầm kín với quê hương, xứ sở.
- Hình ảnh con nước buồn “vời con nước” và mất luôn cả tín hiệu sự sống “không khói hoànghôn”, càng làm cho nỗi buồn thêm thấm sâu
- Đó là nỗi buồn của chủ thể trữ tình mang nặng “ nỗi nhớ nhà”- quê hương xứ sở trong cảnh nướcmất nhà tan
3, Đánh giá chung
- Đều mượn thiên nhiên để bộc lộ tâm trạng
- Cả hai đều là những thi sĩ lãng mạn với cái tôi trữ tình hoang mang bế tắc trước dòng đời u ám
- Tha thiết hướng đến hạnh phúc cuộc đời
- Gởi gắm tình yêu thầm kín với quê hương, xứ sở
- Ý thơ giàu tính nhân văn
- Hồn thơ u uẩn mà tình thơ cao đẹp
CÂU III.b THEO CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO (5,0 điểm)
Đề bài yêu cầu thí sinh trình bày cảm nhận của mình về hai đọan văn viết về hình ảnh dòng sôngtrong hai tác phẩm khác nhau Mỗi thí sinh có thể có những cảm nhận, có cách trình bày riêng Sauđây là một số gợi ý:
1 Hình ảnh sông Đà nhìn trong tổng thể dòng sông
a Vẻ đẹp trữ tình của con sông
- Hình dáng mượt mà , đầy nữ tính thấp thóang ẩn hiện trong mây trời huyền ảo , diễm lệ của núirừng Tây Bắc
- Màu sắc rất độc đáo và đặc sắc của con sông: con sông mỗi mùa có sắc màu riêng và rất khác biệtvới màu sắc của những dòng sông khác Màu xanh của nó là màu xanh ngọc bích, khác với màuxanh canh hến của sông Gâm, sông Lô Màu đỏ của con sông là màu lừ lừ chín đỏ như da mặt mộtngười bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn, bực bội vào mỗi độ thu về
Đó là thứ màu sắc gợi cảm, đầy ấn tượng
b Cái tôi trữ tình của Nguyễn Tuân