Đặc điểm của Sulbactam: cấu trúc, tác dùng? Là dẫn chất penam, được bán tổng hợp từ 6-APA, tương tự PNC nhưng không có nhóm thế ở C6, S4 được oxy hóa thành SO2.. Độc tính chủ yếu của kh
Trang 1I CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1.Khung cấu trúc chung của họ beta – lactam: tên gọi và hình ảnh
Câu 2 Tên gọi các penicillin thường có tận cùng là gì? Ví dụ?
Các penicillin thường có tận cùng là cillin
Ví dụ: oxacillin natri, meticillin natri, ampicillin, amoxicillin, …
Câu 3 Các penicillin có cấu trúc chung là 6 – APA, vậy 6 – APA là gì?
Acid 6 – amino penicillanic
Câu 4 Cấu trúc penam là sự ngưng kết giữa β-lactam và dị vòng nào? lactam và dị vòng nào?
Dị vòng 5 cạnh thiazolidin
Câu 5 Phương pháp hóa học định lượng các penicillin là gì?
Định lượng bẳng:
Phương pháp oxy hóa khử (phương pháp iod)
Phương pháp chuẩn độ điện thế (dung dịch chuẩn độ: Hg (II) nitrat)
Câu 6 Kể tên các Cephalosporin thuộc thế hệ thứ 3?
Cefsulodin được sử dụng dưới dạng muối natri
Cefoperazon
Cefotiam (tác dụng phụ trên sự đông máu và có tác động antabuse), dạng ester cefotiam hexetyl uống được; ceftibuten sử dụng được bằng đường uống
Cefotaxim, cefmenoxim, ceftriaxon, ceftizoxim, ceftazidim, cefixim (uống được), cefpodoxim proxetil (uống được), cefetamet pivoxyl (uống được), cefdinir (uống được)
Cefotetan dạng muối natri
Moxolactam: kháng khuẩn và ức chế không thuận nghịch beta lactamase
Câu 7 So với các penicillin, nhìn chung cephalosporin có ưu và khuyết điểm gì ?
Ưu điểm:
Phổ kháng khuẩn rộng hơn
Bền hơn đối với sự thủy giải của acid và
penicillinase
Ít gây dị ứng
Khuyết điểm:
Nhiều tác dụng phụ hơn
Trang 2Câu 8 Đặc điểm của Sulbactam: cấu trúc, tác dùng?
Là dẫn chất penam, được bán tổng hợp từ 6-APA, tương tự PNC nhưng không có
nhóm thế ở C6, S4 được oxy hóa thành SO2
Cách dùng: lọ bột pha tiêm
Thuốc có tác dụng ức chế β-lactamase
Câu 9 Độc tính chủ yếu của kháng sinh nhóm β-lactam và dị vòng nào? lactam?
Các kháng sinh penicillin rất ít độc, tai biến chủ yếu do dị ứng, dị ứng nhẹ gây ngứa, nổi mề đay; dị ứng nặng gây shock phản vệ, có thể xảy ra cho người dùng thuốc lần đầu, ít xảy ra ở trẻ em
Câu 10 Đặc điểm của cephalosporin thế hệ thứ 3? So với thế hệ 1, 2 có gì khác?
cephalosporin thế hệ thứ 1 cephalosporin thế hệ thứ 2 cephalosporin thế hệ thứ 3
Dự phòng phẫu thuật
trường hợp nhiễm trùng
ngoài bệnh viện
Phổ kháng khuẩn:
Gram (+) mạnh
Gram (-) yếu
Dự phòng phẫu thuật trường hợp nhiễm trùng ngoài bệnh viện
Phổ kháng khuẩn:
Gram (+) yếu hơn 1
Gram (-) mạnh hơn 1
Dự phòng phẫu thuật trường hợp nhiễm trùng tại bệnh viện
Phổ kháng khuẩn:
Chủ yếu trên VK Gram (-) Enterobacteriaaceae
đa đề kháng
Câu 11 Kể tên kháng sinh β-lactam và dị vòng nào? lactamase có tác động antabuse tránh sử dụng chung với rượu
Cefamadol, cefoperazon, cefotetan, moxalactam, …
Câu 12 Phản ứng định tính chung cho vòng β – lactam là phản ứng nào?
Phản ứng của penicillin với hydroxylamin (NH2OH) tạo thành dẫn chất của acid
hydroxamic, chất này tạo phức với Fe2+ (màu đỏ) hoặc Cu2+ (xanh ngọc) (thể hiện tính không bền vững của β – lactam)
Câu 13 Khung cấu trúc cephem là phối hợp của vòng azetidine-lactam và dị vòng nào? 2-lactam và dị vòng nào? on với dị vòng nào?
Phối hợp với dị vòng dihydrothiazin
Câu 14 Độc tính của Cephalosporin
Độc tính với thận
Rối loạn về máu dẫn đến xuất huyết
Có tác động antabuse: Khi dùng với rượu sẽ gây tác dụng phụ như đau đầu, chóng mặt
Câu 15 Cephalosporin C: tác dụng, công dụng, cấu trúc?
Trang 3 Cấu trúc: gồm 2 thành phần là nhánh bên 7 – aminoadipic và acid 7 – aminoce – phalosporinic (7ACA)
Công dụng: Bán tổng hợp Cephalosporin
Câu 16 Kể tên 10 Kháng sinh thuộc nhóm aminosid, kháng sinh nào có nguồn gốc tự nhiên, kháng sinh nào có nguồn gốc bán tổng hợp?
Kháng sinh có nguồn gốc
tự nhiên 1 Streptomycin2 Neomycin
3 Gentamicin
4 Fortamicin
5 Kanamycin
6 Paramomycin
Kháng sinh có nguồn gốc bán tổng hợp
1 Amikacin
2 Dibekacin
3 Netilmicin
4 Arbekacin
Câu 17 Vì sao kháng sinh nhóm aminosid không hấp thu ở đường uống?
Vì trong cấu trúc aminosid có nhóm NH2 và nhóm OH nên phân tử rất phân cực
không thấm qua màng tế bào do đó khó hấp thu bằng đường uống.
Câu 18 Genin trong streptomycin là gì?
Genin trong streptomycin là streptidin
Câu 19 Mô tả đặc điểm cấu trúc chung của aminosid?
Aminosid (aminoglycosid) là những heterosid thiên nhiên có cấu tạo bởi sự liên kết giữa một genin có cấu trúc aminocyclitol với nhiều đường (oses) mà ít nhất một oses
là ose amin
Câu 20 Cho biết liên quan cấu trúc và tác dụng của họ kháng sinh aminosid
Trang 4 Chức amin cần thiết cho sự tương tác với thụ thể ở tiểu đơn vị 30S ribosom của vi khuẩn
Các nhóm OH có vai trò trong phổ kháng khuẩn do điều chỉnh sự hấp thu kháng sinh
Câu 21 Định lượng các aminosid bằng phương pháp nào?
Phương pháp sinh học
Câu 22 Cấu trúc chloramphenicol, mô tả cụ thể cấu trúc gồm những phần nào?
Cấu trúc chloramphenicol gồm ba thành phần chính: nhân benzen nitro hóa ở vị trí para, chuỗi amino – 2 – propandiol – 1,3 và nhóm dicloroacetyl Trong cấu trúc có 2 C* nên có 4 đồng phân quang học, nhưng chỉ có đồng phân D(-) threo là có hoạt tính sinh học Sự toàn vẹn về cấu trúc phải được đảm bảo thì chloramphenicol mới có hoạt tính
Câu 23 Các kháng sinh được sản xuất từ Micromonospora thường có tận cùng là
gì trong tên gọi?
Thường có tận cùng là micin
Câu 24 Kanamycin được chiết xuất từ môi trường nuôi cấy của micromonospora hay
streptomyces?
Streptomyces
Câu 25 Amkacin được bán tổng hợp từ kháng sinh nào?
Được bán tổng hợp từ Kanamycin
Câu 26 Cơ chế tác động của nhóm aminosid?
Ức chế sinh tổng hợp protein của vi khuẩn (cơ chế diệt khuẩn) Aminosid gắn vào tiểu đơn vị 30S gây việc đọc nhầm tín hiệu dẫn đến sản xuất protein lạ khiến vi khuẩn không thể sử dụng được Quá trình vận chuyển thuốc qua màng đến mục tiêu tác động phụ thuộc vào oxy nên aminosid không tác động trên vi khuẩn yếm khí
Câu 27 Phổ kháng khuẩn của aminosid?
Phổ kháng khuẩn của kháng sinh aminosid là phổ rộng, tập trung chủ yếu là Gram âm,
ái khí nhất là Enterobacterie và trực khuẩn Gram dương (Corynebacterium, Listeria)
Tác động trên Staphylococcus aureus kể cả chủng tiết ra penicillinase, trên Neisseria miningitidis và Gonorrhoea
Tác động trung bình trên liên cầu nhóm D
Không tác động trên H influenzae, còn những chủng yếm khí thì không nhạy cảm với aminosid
Câu 28 Enzym do vi khuẩn tiết ra có thể làm bất hoạt các kháng sinh aminosid
Trang 5 Vi khuẩn tiết ra các enzym làm giới hạn sự cố định của kháng sinh trên các thụ thể của ribosome: acetyl transferase (acetyl hóa chức amin), adenylyl transferase và
phosphotrasferase (acyl hóa nhóm OH)
Câu 29 Phản ứng chuyển thành maltol tạo phức màu tím với FeCl3 dùng để nhận biết phần cấu trúc nào trong kháng sinh Streptomycin?
Nhận biết phần đường 5 cạnh mà cụ thể ở đây là nhóm streptose
Câu 30 Phần streptidin trong Streptomycin nhận biết được bằng phản ứng nào?
Nhận biết bằng phản ứng Sakaguchi: tạo màu đỏ với NaCl và α naphtol
Câu 31 Chỉ định điều trị của spectinomycin
Liều dùng người lớn có chức năng thận bình thường: tiêm bắp 0,5 – 1,5g/24h
Câu 32 Độc tính chủ yếu của aminosid
Độc tính trên tai có thể dẫn đến điếc (độc tính không hồi phục)
Độc tính trên thận gây suy thận (độc tính có hồi phục)
Câu 33 Những aminosid nào chỉ được dùng ngoài hoặc uống?
Câu 34 Khung cấu trúc chung của quinolon có tên là gì?
Câu 35 Kể tên các quinolon thế hệ sau
Ofloxacin
Câu 36 Phổ kháng khuẩn của quinolon?
Phổ kháng khuẩn của qinolon thế hệ 1: Phổ kháng khuẩn hẹp, chỉ có tác dụng trên một
số vi khuẩn
đường ruột và đường tiết niệu E coli, Proteus, Salmonella,
Enterobacter, Gonorrhea.Phổ kháng khuẩn của quinolon thế hệ 2: Fluoroquinolon có phổ kháng khuẩn rộng, đặc biệt có hiệu quả cao chống vi khuẩn Gram (-) hiếu khí
Câu 37 Các flouroqinolon thường có tận cùng là gì?
Trang 6 Các flouroqinolon thường có tận cùng là floxacin.
Câu 38 Quinolon chuyển tiếp giữa thế hệ 1 và thế hệ 2 là gì?
Flumequin
Câu 39 Cơ chế tác động của nhóm quinolon
AND gồm hai chuỗi Những chuỗi này phải tách ra trước khi sao chép Trong quá trình tách, sự
duỗi AND xảy ra AND gyrase chịu trách nhiệm điều khiển quá trình này Tế bào người ko có AND gyrase nhưng chứa topoisomerase enzym có chức năng tương tự Fluoroquinolon chỉ ức chế AND gyrase ở liều điều trị; nồng độ cao hơn gấp 100 –
1000 lần sẽ ức chế topoisomerase
Câu 40 Thuốc thử Natri nitroprussid tác dụng lên vị trí nào của quinolon?
Nhóm C=O cho phản ứng với natri nitroprussiat cho màu
Câu 41 Ofloxacin có thể được định lượng bằng phương pháp nào?
Phương pháp môi trường khan: HClO4 0,1Ntrong acid acetic băng
Câu 42 Chỉ định của kháng sinh quinolon thế hệ 1
Chỉ định: trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu bởi vi khuẩn Gram (-)
Câu 43 Tác dụng phụ của nhóm quinolon
Những biến chứng về sụn đã thấy ở động vật chưa trưởng thành khi dung liều lớn hơn liều cho người, do đó khuyến cáo không dùng thuốc cho trẻ em < 16 tuổi
Có những biến chứng trên gân ngay cả khi dùng liều ngắn
Câu 44 Độc tính chủ yếu của Cloramphenicol
Độc tính máu: Suy tủy bất sản, thiếu máu bất sản
Hội chứng xám: đối với trẻ sơ sinh gây nôn mửa, thân nhiệt hạ, da xám, choáng và trụy tim mạch
Tai biến loại Herxheimer: khi trị bệnh thương hàn, hoặc bệnh brucella hay bệnh ho gà, dùng chloramphenicol với liều tấn công mạnh, vi khuẩn chết hàng loạt phóng thích nội độc tố gây viêm
phúc mạc, xuất huyết ruột, hạ thân nhiệt bất thình lình, suy tim mạch trầm trọng
Câu 45 Cơ chế tác động của nhóm phenicol
Chloramphenicol ức chế sự sinh tổng hợp protein ở vi khuẩn do gắn vào thụ thể
chuyên biệt trên tiểu đơn vị 50S của ribosome khiến ARN vận chuyển không giải mã được
Câu 46 Cấu trúc chung của nhóm macrolid
Là những heterosid thân dầu:
Trang 7 Aglycon là một vòng lacton lớn được hydroxy hóa.
Phần ose gồm các đường amino
Số nguyên tử trong vòng lacton 14-16
Câu 47 Điểm khác nhau trong cấu trúc của Erythromycin, Spiramycin,
Azithromycin, Flurithromycin.
Erythromycin Spiramycin Azithromycin Flurithromycin
Vòng Lacton có 14
nguyên tử
Vòng Lacton có 16 nguyên tử
Vị trí C10 gắn thêm đường amino
Vòng Lacton 15 nguyên tử có N
Không còn nhóm ceton C10
Vòng Lacton có 14 nguyên tử
C9 có gắn thêm F
Câu 48 Phản ứng Fujiwara đặc trưng cho nhóm nào trong phân tử
chloramphenicol
Đặc trưng cho nhóm gem – diclo (dicloacetyl)
Câu 49 Các phương pháp định lượng chloramphenicol?
Phương pháp vô cơ hóa, xác định hàm lượng Cl-, từ đó suyra hàm lượng
chloramphenicol
Phương pháp quang phổ tử ngoại ở 278 nm
Phương pháp sắc ký lớp mỏng
Phương pháp vi sinh
Câu 50 Cách sử dụng kháng sinh hợp lý
Chỉ dùng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn
Chọn đúng kháng sinh
Chọn dạng dùng thích hợp
Sử dụng kháng sinh đúng liều
Sử dụng kháng sinh đúng thời gian quy định
Sử dụng kháng sinh dự phòng hợp lý
Phối hợp kháng sinh khi cần thiết
Câu 51 Thế kỷ VII -lactam và dị vòng nào? XII, hóa chất nào được sử dụng làm thuốc
Các muối vô cơ của thủy ngân: HgS (đan sa)
Câu 52 Phân biệt tên IUPAC, tên thông dụng và tên biệt dược của Paracetamol, cho ví dụ
Tên khoa học (IUPAC) : N – (4 – hydroxyphenyl)acetamide
Trang 8 Tên thông dụng : Acetaminophen, Paracetamol.
Tên biệt dược : Tylenol, Panadol
Câu 53 Nguồn nguyên liệu động vật để tổng hợp heparin?
Heparin là một glucosaminoglycan sulfat hóa, dưới dạng anion, có trong các dưỡng bào, có trọng lượng phân tử khoảng 12 000, được điều chế từ niêm mạc ruột lợn hoặc
mô phôi bò
Câu 54 Morphin là hoạt chất được lấy cây nào?
Được chiết xuất từ các hạt trong vỏ mầm cây anh túc ( cây thuốc phiện)
Tên khoa học: Papaver somniferum L
Câu 55 Các dung môi hữu cơ như methanol, aceton … chủ yếu thu được từ kĩ nghệ nào?
Chưng cất gỗ
Câu 56 Kháng sinh thuộc họ tetracycline có thể dùng uống trong bữa ăn, và trong công thức có nhiều hơn một nhóm thế N,N-lactam và dị vòng nào? dimethylamin so với các tetracycline khác?
Kháng sinh MINOCYCLIN
Câu 57 Kháng sinh đầu tiên trong họ cyclin dùng trong lâm sàng có gắn nhóm glycylcyclin
Glycylcycline = tigecyclin
Câu 58 Giả thích tại sao các cyclin gây đổi màu men răng ở trẻ em?
Vì cyclin tích lũy ở ngà răng, men răng nên đối với trẻ em đang trong quá trình Calci hóa thì cyclin sẽ tạo phức chelat với Ca2+ thành cyclin-calcium-orthophosphat dẫn đến
hư hại men răng, vàng răng vĩnh viễn
Câu 59 Mục đích của việc gắn nhóm glycyl vào trong phần tử của kháng sinh họ cyclin
Mục đích:
Mở rộng phổ của cyclin
Tăng nhạy cảm với các vi khuẩn kháng tetracyclin
Câu 60 Cơ chế tác dụng của Rifapicin
Cơ chế tác động: Rifampincin ức chế ADRP (DNA dependent RNA polymerase) dẫn tới ức chế tổng hợp RNA vi khuẩn
Câu 61 Các nguyên liệu dùng để tổng hợp INH
γ – picolin
acid citric
Trang 9 Pyridin.
Câu 62 Phương pháp định lượng INH, Ethambutol?
Thủy phân INH bằng acid hay kiềm giải phóng hydrazin Định lượng Hydrazin bằng phương pháp iod
Ethambutol định lượng trong môi trường khan, chuẩn độ bằng HClO4 0.1N trong môi trường acid acetic băng và thủy ngân acetat chỉ thị tím tinh thể
Câu 63 Các thuốc thử có thể dùng định tính Isoniazid
Các thuốc thử:
Câu 64 Cơ chế tác động đề xuất của Pyrazinamid
Pyrazinamide khuếch tán vào u hạt của VK lao, nơi mà pyrazinamidase của VK lao sẽ chuyển đổi pyrazinamid thành dạng pyrazinoic acid hoạt tính làm giảm pH môi trường làm VK lao không phát triển (do VK lao không phát triển trong môi trường acid)
Axit Pyrazinoic được cho là ức chế enzym tổng hợp axit béo (FAS),sự tích tụ axit pyrazinoic làm phá vỡ màng tế bào và cản trở việc sản xuất năng lượng
Câu 65 Trong môi trường kiềm tetracyclin bị phân hủy thành chất nào?
Isotetracycline
Câu 66 Trong môi trường acid loãng tetracyclin bị chuyển thành chất nào?
4 - epitetracyclin
Trang 10II CÂU HỎI MỞ RỘNG (4đ)
Tại sao nhóm kháng sinh kháng khuẩn Sulfamid hiện nay không thực sự phát triển tiềm năng? Giải thích và phân tích các thuận lợi và khó khắn khi phát triển nghiên cứu nhóm sulfamid?
Trả lời
Thuận lợi:
Thuốc nhóm sulfamid có nhiều loại nên có thể linh hoạt trong việc sử dụng loại thuốc phù hợp với tình trạng của bệnh nhân
hấp (viêm phổi, viêm phế quản, viêm họng), nhiễm khuẩn tiết niệu, sinh dục, đường ruột (lỵ trực khuẩn, viêm ruột), viêm màng não, đau mắt hột, bệnh ngoài da
Hấp thu tốt qua đường tiêu hóa và khuếch tán tốt tới các tổ chức trong cơ thể (kể cả hàng rào máu não)
Là kháng sinh phổ rộng, tác dụng trên hầu hết cầu khuẩn và trực khuẩn Gram (+) và Gram (-)
Khó khăn:
Có nhiều độc tính, tác dụng phụ:
Thuốc thải trừ chủ yếu qua thận, tạo tinh thể ở dạng acetyl hóa không tan nên
có thể gây đái máu hoặc vô niệu
Thuốc có thể gây viêm thận kẽ, thiếu máu tan máu do thiếu G6PD, giảm tiểu cầu, bạch cầu hạt, gây suy tủy
Gây hội chứng Steven-Johnson, hội chứng Lyell (Hội chứng Lyell là tập hợp những triệu chứng về da và nội tạng rất nặng, tỉ lệ tử vong 25-100%), gây
vàng da
Tình trạng vi khuẩn kháng thuốc và kháng chéo giữa các sulfamid cao nên phải hạn chế sử dụng Vi khuẩn đề kháng bằng các cơ chế như tăng tổng hợp PABA hay tăng tính thấm đồi với sulfamid
Sulfamid chỉ có tác dụng kiềm khuẩn chứ không có tác dụng kiềm khuẩn nên ngay từ lần đầu tiên phải sử dụng liều cao để tránh tình trạng kháng thuốc xảy ra nhưng đồng thời cũng tăng khả năng xuất hiện những tác dụng phụ
Đã tìm được kháng sinh thay thế
Sulfamid gắn vào các protein huyết tương tạo phức hợp bền dẫn đến các thuốc khác tồn tại ở trạng thái tự do (vì không thể gắn vào protein huyết tương) tăng độc tính
quan tâm lớn đối với cả hệ sinh thái thủy sinh và sức khỏe cộng đồng, vì chúng có thể dẫn đến nguy cơ kháng thuốc
Do đó: nhóm kháng sinh kháng khuẩn Sulfamid hiện nay không thực sự phát triển tiềm năng
Thuận lợi khi phát triển nghiên cứu nhóm thuốc sulfamid: