Bai giang ve Ban do tu duy

tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV đổi mới PPDH, giúp HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách làm thiết thực triển khai nội dung dạy học có hiệu quả - một trong năm nội [r]

Sử dụng bản đồ tư duy góp phần dạy học tích cực

và hỗ trợ công tác quản lí nhà trường

TS Trần Đình Châu- Bộ Giáo dục & Đào tạo

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 2

MỞ ĐẦU

• Hiện nay, chúng ta thường ghi chép

thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, con số Với cách ghi chép này, chúng

ta mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não

- não trái, mà chưa sử dụng kỹ năng

bên não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không gian và cách ghi chép thông thường khó nhìn được tổng thể của cả vấn đề.

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 4

MỞ ĐẦU

• Qua nghiên cứu cho thấy, nhiều học

sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào bộ não mà chỉ học thuộc lòng, học vẹt, thuộc một cách máy móc,

thuộc nhưng không nhớ được kiến

thức trọng tâm, không nắm được “sự kiện nổi bật” trong tài liệu đó, hoặc

không biết liên tưởng, liên kết các kiến thức có liên quan với nhau

Bản đồ tư duy

• BĐTD còn gọi là sơ đồ tư duy,

lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở

rộng một ý tưởng, tóm tắt những

ý chính của một nội dung, hệ

thống hóa một chủ đề… bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh,

đường nét, màu sắc, chữ viết

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 6

Bản đồ tư duy

• Nghĩa của cụm từ BĐTD không hiểu theo nghĩa bản

đồ thông thường như bản đồ địa lí mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, việc thiết kế

BĐTD theo mạch tư duy của mỗi người, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu

khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dung nhưng mỗi người

có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng do đó việc lập BĐTD phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người

Ưu điểm của bản đồ tư duy

• Dễ nhìn, dễ viết.

• Kích thích hứng thú học tập và khả

năng sáng tạo của HS

• Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của

bộ não

• Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 8

Tác giả Tony Buzan

- Anthony "Tony" Peter Buzan (sinh năm 1942) tại Luân Đôn (Anh) là một

tác gia, nhà tâm lý và là cha đẻ của phương pháp tư duy Mind map (Sơ đồ

tư duy Giản đồ ý) Ông hiện là tác giả của 92 đầu sách, được dịch ra trên

30 thứ tiếng, xuất bản trên 125 quốc gia Tony Buzzan là cố vấn cho một

số tổ chức chính phủ và các công ty đa quốc gia hàng đầu thế giới như như Hewlett Packard, IBM, BP, Barclays International, EDS , giảng viên thường xuyên của các đại học Oxford, Cambridge Là một nhân vật truyền thông toàn cầu, ông đã xuất hiện trên 100 giờ ở các chương trình truyền hình, trên 1000 giờ ở các chương trình truyền thanh trong nước và trên thế giới với hơn 3 tỉ khán giả

- Tony Buzan là người sáng tạo ra phương pháp tư duy Mind Map (bản đồ tư duy).

- Ông nghiên cứu chuyên sâu về bộ não, trí nhớ; tìm ra qui luật khi xây dựng

bản đồ gồm nhiều nhánh, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống.

- Bản đồ tư duy giúp luyện tập trí não.

-> http://vi.wikipedia.org/wiki/Tony_Buzan

Bản đồ tư duy giúp gì?

Bản đồ tư duy sẽ giúp:

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 12

Sử dụng BĐTD trong dạy học

• Cho HS làm quen với bản đồ tư duy bằng cách giới thiệu cho HS một số “bản đồ”

cùng với dẫn dắt của GV để các em làm quen.

• Tập “đọc hiểu” BĐTD, sao cho chỉ cần

nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể thuyết trình được nội dung một bài học

hay một chủ đề, một chương theo mạch

lôgic của kiến thức

lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba mỗi ý

lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn các nhánh này

như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút

chít” các đường nhánh có thể là đường

thẳng hay đường cong

Sử dụng BĐTD trong dạy học

• Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy: Chọn

key words- tên chủ đề hoặc hình vẽ của chủ đề chính cho vào vị trí trung tâm, chẳng hạn:

đường thẳng song song, hình bình hành, hình

chữ nhật, bảo vệ môi trường, truyện Kiều, để

HS có thể tự mình ghi tiếp kiến thức vào tiếp các nhánh “con”, “cháu”, “chắt” theo cách hiểu của các em

• Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân

• Viết lại theo ý của mình, nên chừa

khoảng trống để có thể bổ sung ý (nếu sau này cần)

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 18

Điều cần tránh khi ghi chép trên BĐTD

• Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài

GIỚI THIỆU MỘT SỐ BĐTD VẼ TRÊN MÁY TÍNH

VÀ VẼ TRÊN GIẤY, BÌA…

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 20

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 22

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 24

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 26

Giản dị- GDCD

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 28

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 30

Phương tiện thiết kế BĐTD

• Phương tiện để thiết kế BĐTD khá đơn giản, chỉ cần giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…hoặc dùng phần mềm Mindmap, vì vậy có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay Điều quan

trọng là GV hướng cho HS có thói quen lập

BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách

sắp xếp kiến thức một cách khoa học, lôgic

• HS hoạt động nhóm thông qua BĐTD

trên lớp học , hoặc hoạt động cá thể,

ôn luyện tập ở nhà…

Kết luận

• Qua nghiên cứu và thực nghiệm giảng dạy ở một số

trường THCS cho thấy: Sử dụng thành thạo và hiệu quả BĐTD trong dạy học sẽ mang lại nhiều kết quả tốt

và đáng khích lệ trong phương thức học tập của HS

và PP giảng dạy của GV, có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường phổ thông và cho lập kế hoạch

công tác quản lí Học sinh sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát

triển tư duy

• Việc sử dụng BĐTD giúp cán bộ quản lí có cái nhìn

tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV đổi mới PPDH, giúp

HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách

làm thiết thực triển khai nội dung dạy học có hiệu quả

- một trong năm nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà

03/02/24 trandinhchau@moet.edu.vn 34

Tài liệu tham khảo

1 Trần Đình Châu, Sử dụng bản đồ tư duy – một biện

pháp hiệu quả hỗ trợ học sinh học tập môn toán-

Tạp chí Giáo dục, kì 2- tháng 9/2009.

2 Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Sử dụng bản đồ

tư duy góp phần TCH HĐ học tập của HS, Tạp chí

Khoa học giáo dục, số chuyên đề TBDH năm 2009.

3.Tony Buzan - Bản đồ Tư duy trong công việc – NXB

Lao động – Xã hội.

4 Stella Cottrell (2003), The study skills handbook (2nd

edition), PalGrave Macmillian.

Tony Buzan).

Bài tập thực hành (20 phút)

• Đề nghị mỗi thầy cô thiết kế một

bản đồ tư duy lập kế hoạch công

tác, hoặc triển khai một ý tưởng

hoặc 1 bài dạy học theo chuyên

môn của mình.

• Ban giám khảo sẽ chấm bài và

công bố, trao giải thưởng khi tổng kết lớp học.