Bằng những rung động mới mẻ và sâu lắng, bằng chính sự trải nghiệm của người trong cuộc, qua bài thơ “Đồng chí”, Chính Hữu đã diễn tả thật sâu sắc tình đồng chí gắn bó thiêng liêng của a[r]
Trang 1CáC Cách Mở bài của một bài văn nghị luận
1 Chuyện ngời con gái Nam Xơng - Nguyễn Dữ
- MB1: Đợc xây dựng theo một cốt truyện dân gian, "Chuyện ngời
con gái Nam Xơng" của Nguyễn Dữ có thể coi là một tác phẩm hay nhất trong cuốn "Truyền kỳ mạn lục" Nhân vật chính của tác phẩm
là Vũ Thị Thiết (Vũ Nơng) - một ngời con gái quê ở Nam Xơng đẹp ngời đẹp nết Không chỉ có vậy, khi nhắc đến nhân vật này ngời
đọc không thể quên đợc nỗi oan khổ vô bờ mà nàng phải chịu vì ngời chồng đa nghi thô bạo
- MB2: Trong văn học Việt Nam đã có không ít tác phẩm mang tên
gọi truyền kỳ hoặc có tính chất truyền kỳ song đợc tôn vinh là “ thiên cổ kỳ bút” thì cho đến nay chỉ có một “Truyền kỳ mạn lục” của Nguyễn Dữ “Chuyện ngời con gái Nam Xơng” đợc rút trong tập những câu chuyện kỳ lạ đó Nhân vật chính của tác phẩm là Vũ Nơng đã để lại trong lòng ngời đọc niềm cảm thơng sâu sắc
2 Truyện Kiều - Nguyễn Du
- MB1: “ Dẫu sỳng đạn nặng đường ra hỏa tuyến
Đi đường dài em giữ Truyện Kiều theo”
(Chế Lan Viờn)
Trải qua mấy trăm năm với bao thử thỏch giụng tố của thời gian Truyện Kiều của Nguyễn Du vẫn giữ vị trớ hàng đầu trong nền văn học dõn tộc Một trong những nguyờn nhõn làm cho Truyện Kiều cú sức sống lõu bền trong lũng bạn đọc là vỡ nhiều nhõn vật của Nguyễn Du đó trở thành bất tử, người đọc nhớ nhõn vật hơn cả cốt truyện
Đú chớnh là do nghệ thuật miờu tả nhõn vật của Nguyễn Du Đoạn trớch……… sẽ giỳp
ta hiểu rừ điều đú
- MB2: Cú một nhà thơ mà người Việt Nam khụng ai là ko yờu mến, cú một truyờn thơ
mà hơn 200 năm qua khụng mấy người Việt Nam khụng thuộc lũng nhiều đoạn hay vài cõu Người ấy, thơ ấy đó trở thành niềm tự hào của dõn tộc Việt Nam, đỳng như Tố Hữu đó ngợi ca:
“ Tiếng thơ ai động đất trời
Nghe như non nước vọng lời nghỡn thu
Ngàn năm sau nhớ Nguyễn Du
Tiếng thương như tiếng mẹ ru mỗi ngày”
-MB3: Khi nói đến tác giả của Truyện Kiều, không chỉ nhân dân
lao động mà tất cả các nhà văn, nhà nghiên cứu đều thốt nhất tên gọi: “ Đại thi hào dân tộc” Với “con mắt trông thấu sáu cõi và tấm lòng nghĩ tới muôn đời” (Mộng Liên Đờng), Nguyễn Du nổi tiếng trớc hết bởi cái tâm của một ngời luôn nghĩ đến nhân dân, luôn bênh vực cho những cuộc đời, những số phận éo le, oan trái, đặc biệt là ngời phụ nữ trong xã hội cũ Những câu thơ của Nguyễn Du sở dĩ
có thể khắc sâu trong lòng đọc nh vậy còn bởi trong Truyện Kiều
Trang 2ông đã bộc lộ sự tài hoa, sắc sảo trong việc miêu tả nhân vật Đoạn trích
- MB4: Nguyễn Du là một bậc thầy về tả cảnh Nhiều câu thơ tả
cảnh của ông có thể coi nh là chuẩn mực cho vẻ đẹp của thơ ca cổ
điển Nguyễn Du ko chỉ giỏi về tả cảnh mà còn giỏi về tả tình, tả tâm trạng Trong quan niệm của ông, hai yếu tố tình và cảnh không tách rời nhau mà luôn đi liền với nhau, bổ sung cho nhau
Đoạn trích Kiều ở lầu Ngng Bích là sự kết hợp giao hòa của hai yếu
tố này
- MB5: Nguyễn Du là một nhà thơ lớn của dân tộc Ông đã đóng
góp cho kho tàng văn học Việt Nam nhiều tác phẩm đặc sắc, đặc biệt là Truyện Kiều Đó là một trong số những đỉnh cao chói ngời của nền văn học Việt Nam, cũng nh Văn học thế giới Truyện Kiều không chỉ thành công về mặt nội dung mà còn đặc sắc về mặt nghệ thuật Đáng chú ý là bút pháp tả cảnh ngụ tình đợc thể hiện khá rõ qua đoạn trích Kiều ở lầu Ngng Bích, tiêu biểu nhất là tám câu thơ cuối
- MB 6: Thời gian vẫn trôi đi và bốn mùa luôn luân chuyển Con
ng-ời chỉ xuất hiện một lần trong đng-ời và cũng chỉ một lần ra đi mãi mãi vào cõi vĩnh hằng Nhng những gì là thơ, là văn, là nghệ thuật
đích thực thì vẫn còn mãi mãi với thời gian Truyện Kiều của
Nguyễn Du là một tác phẩm nghệ thuật nh thế, đặc biệt là đoạn trích……
- MB7: Trong vô số những nạn nhân của xã hội phong kiến có một
tầng lớp mà hết thảy các nhà văn nhân đạo đều đau xót trân trọng và tập trung viết về họ đó là ngời phụ nữ Trong số những tác phẩm viết về đề tài này nổi bật nhất phải kể đến truyện Kiều của Nguyễn Du ở cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19 Nhân vật Thuý Kiều là điển hình cho những ngời phụ nữ tài sắc vẹn toàn, đức hạnh thanh cao nhng lại bị cuộc đời vùi dập, xô đẩy vào những đau thơng bất hạnh Ta sẽ thấy rõ điều đó qua các đoạn trích: “Chị em Thuý Kiều”, “Mã giám Sinh mua Kiều”, “Kiều ở lầu Ngng Bích”
3 Đồng chí - Chính Hữu
- MB1: Chớnh Hữu là nhà thơ quõn đội trưởng thành trong cuộc khỏng chiến chống
Phỏp.Phần lớn thơ ụng hướng về đề tài người lớnh với lời thơ đặc sắc, cảm xỳc dồn nộn, ngụn ngữ hàm sỳc, cụ đọng giàu hỡnh ảnh Bài thơ “Đồng chớ” là một trong những bài thơ viết về người lớnh hay của ụng Bài thơ đó diễn tả thật sõu sắc tỡnh đồng chớ gắn
bú thiờng liờng của anh bộ đội thời khỏng chiến
-MB2: Trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc vĩ đại, hỡnh ảnh người lớnh mói mói là
hỡnh ảnh cao quý nhất, đẹp đẽ nhất Hỡnh tượng người lớnh đó đi vào lũng người và văn chương với tư thế, tỡnh cảm và phẩm chất cao đẹp Một trong những tỏc phẩm ra đời sớm nhất, tiờu biểu và thành cụng nhất viết về tỡnh cảm của những người lớnh Cụ Hồ là
Trang 3“Đồng chớ” của Chớnh Hữu Bằng những rung động mới mẻ và sõu lắng, bằng chớnh sự trải nghiệm của người trong cuộc, qua bài thơ “Đồng chớ”, Chớnh Hữu đó diễn tả thật sõu sắc tỡnh đồng chớ gắn bú thiờng liờng của anh bộ đội thời khỏng chiến
- MB3: Bài thơ “Đồng chớ” ra đời vào đầu năm 1948, sau chiến dịch Việt Bắc của
quõn và dõn ta đỏnh thắng cuộc tiến cụng quy mụ lớn của thực dõn Phỏp cuối năm
1947 lờn khu căn cứ địa Việt Bắc Nhà thơ Chớnh Hữu lỳc đú là chớnh trị viờn đại đội thuộc trung đoàn Thủ đụ, cựng đơn vị của mỡnh tham gia chiến đấu suốt chiến dịch Đầu năm 1948 Chớnh Hữu viết bài thơ này Bài thơ là kết quả của những trói nghiệm thực va những cảm xỳc sõu xa của tỏc giả với đồng đội trong chiến dịch Việt Bắc Bài thơ núi về tỡnh đồng đội, đồng chớ thắm thiết, sõu nặng của những người lớnh cỏch mạng mà phần lớn họ xuất thõn từ nụng dõn Đồng thời bài thơ cũng thể hện lờn hỡnh ảnh chõn thực, giản dị mà cao đẹp của anh bộ đội trong thời kỡ đầu của cuộc khỏng chiến chống thực dõn Phỏp cũn rất khú khăn thiếu thốn
- MB4: Núi đến thơ trước hết là núi đến cảm xỳc và sự chõn thành Khụng cú cảm xỳc,
thơ sẽ khụng thể cú sức lay động hồn người, khụng cú sự chõn thành chỳt hồn của thơ cũng chỡm vào quờn lóng Một chỳt chõn thành, một chỳt lóng mạn, một chỳt õm vang
mà Chớnh Hữu đó gieo vào lũng người những cảm xỳc khú quờn Bài thơ " Đồng chớ" với nhịp điệu trầm lắng mà như ấm ỏp, tươi vui; với ngụn ngữ bỡnh dị dường như đó trở thành những vần thơ của niềm tin yờu, sự hy vọng, lũng cảm thụng sõu sắc của một nhà thơ cỏch mạng Phải chăng, chất lớnh đó thấm dần vào chất thơ, sự mộc mạc đó hũa dần vào cỏi thi vị của thơ ca tạo nờn những vần thơ nhẹ nhàng và đầy cảm xỳc?
- MB5: Cuộc khỏng chiến chống Phỏp đi qua hơn 50 năm nhưng vẫn để lại những dấu
ấn ko thể mờ phai về những năm thỏng hào hựng của dõn tộc trong những năm thỏng
ấy đó nảy sinhbiết bao h/ả đẹp mà đẹp nhất là hỡnh ảnh người lớnh và tỡnh cảm đồng chớ đồng đội của họ Bờn cạnh những bài thơ nổi tiếng một thời như Nhớ (Hồng Nguyờn), Tõy tiến (Quang Dũng) thỡ Đồng chớ của Chớnh Hữu cũng là một thi phẩm đặc sắc
4 Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Phạm Tiến Duật
- MB1: Có những tác phẩm đọc xong, gấp sách lại là ta quên ngay,
cho đến lúc xem lại ta mới chợt nhớ là mình đã đọc rồi Nhng cũng
có những cuốn sách nh dòng sông chảy qua tâm hồn ta để lại những ấn tợng chạm khắc trong tâm khảm.“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là một tác phẩm nh thế Nhà thơ Phạm Tiến Duật đã xây dựng một tợng đài bằng thơ về ngời chiến sĩ hồn nhiên, ngang tàng và ngạo nghễ thời đại chống Mĩ
- MB2: Phạm Tiến Duật là một trong những nhà thơ tiêu biểu của
thế hệ nhà thơ trẻ những năm kháng chiến chống Mĩ Bản thân là anh bộ đội Trờng Sơn, tác giả cảm thông và hiểu rõ tâm tình ngời lính, nhất là ngời chiến sĩ vận tải dọc Trờng Sơn chở vũ khí, quân trang từ hậu phơng lớn ra tiền tuyến lớn Cùng với thế hệ thanh niên hăng hái "Xẻ dọc trờng sơn đi cứu nớc / Mà lòng phơi phới dậy tơng lai" Phạm Tiến Duật mang niềm vui hăm hở của tuổi trẻ ra chiến tr-ờng Nhà thơ đã tạo cho mình một giọng điệu thơ rất lính : khỏe
Trang 4khoắn, tự nhiên, tràn đầy sức sống, tinh nghịch tơi vui mà giàu suy tởng Bài thơ về tiểu đội xe không kính là tác phẩm tiêu biểu nhất của giọng thơ ấy, của hồn thơ ấy
- MB3: Phạm Tiến Duật là một trong những gơng mặt xuất sắc của
thơ ca Việt Nam thời chống Mĩ cứu nớc Ông đợc gọi là "Viên ngọc Tr-ờng Sơn của thơ ca" bởi thi sĩ đã mang cả hào khí thời đại cùng dãy Trờng Sơn vào thơ Đặc biệt mảng thơ về ngời lính lái xe của ông
đã để lại ấn tợng thật thú vị, đó là "Vết xe lăn" nóng bỏng trong những bài thơ Trờng Sơn thời chống Mĩ Trong số những vần thơ thông minh, dí dỏm về ngời lính lái xe Trờng Sơn của Phạm Tiến Duật, phải kể đến Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- MB4: Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc của dân tộc ta là một
bản anh hùng ca bất diệt Trong những tháng năm sục sôi khí thế
“Xẻ dọc Trờng Sơn đi cứu nớc ”ấy nhân dân Miền Bắc đã không tiếc sức ngời,sức của chi viện cho Miền Nam ruột thịt Trong những
đoàn quân điệp trùng nối nhau ra trận có chàng trai trẻ Phạm Tiến Duật Anh đợc tôi luyện và trởng thành trong chiến tranh và trở thành nhà thơ chiến sỹ Thơ anh không cuốn hút ngời đọc bằng ngôn từ mợt mà, âm điệu du dơng mà nó khiến ngời đọc say bằng chính sự tự nhiên, sống động, gân guốc, độc đáo và đậm chất lính tráng.“Bài thơ về tiểu đôi xe không kính” là một thi phẩm tiêu biểu cho hồn thơ đó
- MB5: Phạm Tiến Duật là nhà thơ trẻ và lớn lờn “trong sắc ỏo của anh bộ đội
Trường Sơn” giữa những ngày ỏc liệt nhất của cuộc chiến tranh nhõn dõn chống Mỹ Tiếng thơ Phạm Tiến Duật hỡnh thành và lớn lờn với những bài thơ “ Trường Sơn đụng
- Trường Sơn tõy, lửa đốn, gửi em cụ thanh niờn xung phong, nhớ ”đó gúp phần trẻ hoỏ thơ Việt Nam thời chống Mỹ Bài thơ “bài thơ về tiểu đội xe khụng kớnh” được rỳt
ra trong tập thơ “Vầng trăng - quầng lửa” của tỏc giả Trong bài thơ tỏc giả đó xõy dựng một hỡnh tượng độc đỏo những “chiếc xe khụng kớnh” chắn giú vẫn băng băng trờn đường ra trận vỡ chiến trường miền Nam ruột thịt
5 Đoàn thuyền đánh cá- Huy Cận
- MB1: “Chàng Huy Cận khi xa hay sầu lắm/Nỗi nhớ thơng không
biết đã tan cha?” (Mai sau) Trớc cách mạng tháng Tám, thơ Huy Cận thờng u sầu ảo não Nhng từ khi cách mạng tháng Tám thành công đã tiếp thêm cho thơ ông một luồng sinh khí mới, những trang thơ dạt dào niềm vui khi viết về cuộc sống mới, con ngời mới Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” là một tác phẩm mang cảm xúc nh thế Nó đã ghi lại hành trình đẹp đẽ của đoàn thuyền: ra khơi lúc hoàng hôn,
đánh cá lúc trăng lên và trở về lúc bình minh Nhng có lẽ khung cảnh
đẹp đẽ và hùng vĩ nhất là lúc đoàn thuyền ra khơi đợc thể hiện rõ trong khổ thơ đầu
Trang 5- MB2: Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận là một "bài thơ cuộc
đời" Bài thơ đợc sáng tác năm 1958 nhân một chuyến đi thực tế ở vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả Thông qua một đêm đánh cá của đoàn thuyền lớn trên biển, tác giả ca ngợi cuộc sống lao động mới mẻ của ngời lao động tràn đầy lạc quan tin tởng, làm chủ thiên nhiên, biển cả bao la Qua bài thơ ta cảm nhận đợc không khí lao động khẩn
tr-ơng, hăng say, nhộn nhịp
- MB3: Huy Cận là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong
trào Thơ Mới Sau cách mạng ông nhanh chóng hoà nhập vào công cuộc kháng chiến vĩ đại và trờng kì của dân tộc Hoà bình lập lại, từng trang thơ Huy Cận ấm áp hơi thở của cuộc sống đang lên Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”đợc sáng tác ở Hòn Gai năm 1958 nhân một chuyến đi thực tế dài ngày Bài thơ thực sự là một bài ca ca ngợi cuộc sống của những con ngời lao động mới
- MB4: Huy Cận là nhà thơ nổi tiếng trong phong trào Thơ mới Sau Cỏch mạng, thơ
Huy Cận tràn đầy niềm vui, niềm tin yờu cuộc sống mới Thiờn nhiờn vũ trụ là nguồn cảm hứng dồi dào trong thơ Huy Cận và nú mang những nột đẹp riờng Một trong những bài thơ được nhiều người yờu thớch nhất là bài “ Đoàn thuyền đỏnh cỏ” được viết năm 1958 tại vựng biển Quảng Ninh Với bỳt phỏp lóng mạn kết hợp hiện thực và nhiều hỡnh ảnh kỡ vĩ, trỏng lệ ,bài thơ đó ca ngợi thiờn nhiờn vũ trụ và con người lao động trong cuộc sống mới ở miền Bắc thời kỳ xõy dụng chủ nghĩa xó hội
- MB5: Trớc đây nửa thế kỷ, khi mới cầm bút Huy Cận trình làng bài
“Tràng giang” với khổ thơ đầu đặc sắc:
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp Con thuyền xuôi mái nớc song song Thuyền về nớc lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng
Giữa cái mênh mông, rộng dài của sông nớc, con thuyền và cành củi khô biểu tợng cho kiếp sống của con ngời trôi xuôi, bơ vơ vô định Trớc cái bơ vơ vô định ấy, thi sĩ đã bâng khuâng thơng mình,
th-ơng ngời, muốn chia sẻ tấm lòng “sầu trăm ngả” tới bạn đọc Từ ấy trở đi, hình tợng trong thơ “ con ngời” và “vũ trụ” trở thành một nét riêng trong thi pháp thơ Huy Cận Đến năm 1958, nét riêng ấy lại
đợc thể hiện rõ ràng trong bài “Đoàn thuyền đánh cá” Bài thơ ra
đời năm 1958 trong mạch nguồn cảm xúc biết bao yêu thơng về một cuộc sống “ mỗi ngày lại sáng” Đó vừa là một bức tranh đẹp đẽ, vừa là một khúc ca hào hứng, phấn khởi, say mê với công việc của mình Đó là những con ngời làm chủ cuộc sống mới
6 Bếp lửa - Bằng Việt
- MB1: Đọc “Bếp lửa” của Bằng Việt tôi đã mờng tợng ra một chàng
trai trẻ trong cái giá lạnh của mùa đông Ki-ép ở đất nớc U-crai-na xa
Trang 6xôi đơng cặm cụi sởi ấm những nguồn thơng qua từng chữ, từng câu mà đợc thắp lên ngọn lửa đợm đà của một thời thơ ấu đẹp đẽ sống bên ngời bà yêu dấu Đến nay đã hơn bốn thập kỉ kể từ khi bài thơ ra đời, ta thực khó rõ đã có bao nhiêu trái tim rung cảm mỗi khi đến với “Bếp lửa” Chỉ biết đằng sau mạch cảm xúc dạt dào của hoài niệm kia sẽ là gì nếu không phải một tình lan tỏa với cái nóng, cái nồng đợm của “Bếp lửa quê nhà”, với sự ấm áp, ấp iu của “ngọn lửa tình ngời”
- MB2: Chỉ là một tiếng gà mái nhảy ổ cục tác trong nắng tra, chỉ
là một bếp lửa chờn vờn trong sơng sớm, mà có biết bao nghĩa
tình, mà sao tha thiết, lắng sâu đến thế! Thì ra, có khi những
điều nhỏ nhoi, giản dị nhất lại ẩn chứa tâm tình, chắt đọng những điều thiêng liêng, là hiện hình của những tình cảm thiết
tha chân thành, không thể nào quên Tiếng gà tra đánh thức
trong Xuân Quỳnh những kỉ niệm về một thời thơ ấu sống trong
tình yêu thơng của bà Còn với Bằng Việt, Bếp lửa lại trở thành một
hình ảnh biểu trng cho sự ấm áp nồng đợm của tình bà cháu
- MB3: Mỗi ngời khi xa quê họ đều nhớ về quê hơng với những kỷ
niệm gần gũi nhất, thân thơng nhất Tế Hanh nhớ về quê là nhớ về dòng sông Giang Nam nhớ về quê là nhớ về những buổi trốn học
đuổi bớm Rồi “kẻ nhớ canh rau muống”, “ ngời nhớ cà đầm tơng” Những cái bình thờng quen thuộc tởng chừng nh chẳng có gì
đáng nhớ nhng khi xa rồi mới không thể nào quên Bằng Việt trong những năm tháng du học ở Liên xô nhớ da diết về hình ảnh bếp lửa với ngời bà thân thơng Một ngời bà giàu tình ân nghĩa
7 ánh trăng - Nguyễn Duy
- MB1: Nguyễn Duy thuộc thế hệ nhà thơ trởng thành trong cuộc
kháng chiến chống Mĩ cứu nớc Nguyễn Duy nổi tiếng với các bài thơ nh : “Tre Việt Nam”, “Hơi ấm ổ rơm”, Hiện nay, Nguyễn Duy vẫn tiếp tục sáng tác, ông viết đều những bài thơ tài hoa,
đậm chất suy t “ánh trăng” (1978) là một trong những bài thơ của Nguyễn Duy đợc nhiều ngời a thích bởi tình cảm chân thành, sâu sắc, tứ thơ bất ngờ, mới lạ
- MB2: Cuộc kháng chiến đã qua đi, ngời lính trong chiến tranh giờ
đây đã về với cuộc sống hàng ngày Tởng nh sự bận rộn hôm nay sẽ khiến ngời ta quên lãng quá khứ Nhng có một lúc nào đó trong đời thờng những kỉ niệm chiến tranh lại nh những thớc phim quay chậm hiện về Nguyễn Duy gửi tới bạn đọc thi phẩm “ánh trăng” cũng chính là gửi tới bạn đọc thông điệp : Không nên sống vô tình, phải biết thủy chung nghĩa tình cùng quá khứ
- MB3: Không biết tự bao giờ trăng đã trở thành nàng thơ, thành
ng-ời bạn tri âm tri kỉ của biết bao tâm hồn thi sĩ Với ánh sáng huyền
Trang 7diệu, với chu kì tròn khuyết lạ lùng, trăng đã gợi cho các thi nhân cổ kim nhiều thi tứ Trong miền thơ mênh mang ấy, “ánh trăng ”của Nguyễn Duy nh một lời tâm sự chân thành ,đã neo lại trong tâm hồn ngời đọc những tâm trạng riêng,những suy ngẫm riêng giàu trăn trở
- MB4: Thơ xưa cũng như nay, thiờn nhiờn luụn là nguồn cảm hứng sỏng tỏc vụ tận
cho cỏc nhà văn, nhà thơ Đặc biệt là ỏnh trăng Xưa, Lý Bạch khi đối diện với vầng trăng đó giật mỡnh thảng thốt nhớ cố hương Nay, Nguyễn Duy, một nhà thơ tiờu biểu cho thế hệ trẻ sau năm 1975 cũng gúp vào mảng thơ thiờn nhiờn một ỏnh trăng.Và đối diện trước vầng trăng, người lớnh đó giật mỡnh về sự vụ tỡnh trước thiờn nhiờn, vụ tỡnh với những kỉ niệm nghĩa tỡnh của một thời đó qua Bài thơ “Ánh trăng” giản dị như một niềm õn hận trong tõm sự sõu kớn ấy của nhà thơ
- MB5: Ta gặp đõu đõy ngũi bỳt tài hoa của Nguyễn Duy trong tỏc phẩm : “Tre Việt
Nam”, “Hơi ấm ổ rơm” Nhưng khi hoà bỡnh lập lại, ụng đó chuyển sang một trang mới viết về sự chuyển mỡnh của đất nước, của con người cuộc sống đời thường đang che lấp mất dần những điều đỏng quý mà họ vốn cú Bài thơ “Ánh trăng” là một bài thơ tiờu biểu cho chủ đề đú Bài thơ như một lời tự nhắc nhở của tỏc giả về những năm thỏng gian lao đó qua của cuộc đời người lớnh gắn bú với thiờn nhiờn đất nước đồng thời thức dậy trong tõm hồn người lớnh lũng trung hiếu trọn vẹn với nhõn dõn
8 Làng - Kim Lân
- MB1: Quê hơng là gì hả mẹ
Mà cô giáo dạy phải yêu?
Quê hơng là gì hả mẹ
Ai đi xa cũng nhớ nhiều?
(Đỗ Trung Quân)
Trong trái tim mỗi con ngời luôn có một khoảng dành riêng cho quê hơng, tình cảm ấy dạt dào cháy bỏng và có sức sống mãnh liệt, bền
bỉ Đặc biệt trong hoàn cảnh khó khăn, nguy hiểm, tình cảm ấy càng tỏa sáng rạng ngời Với ngòi bút sắc sảo chân thực cùng tâm hồn đồng cảm sâu sắc, nhiều nhà văn Việt Nam hiện đại đã khắc họa thành công hình ảnh con ngời Việt Nam có tình yêu làng quê tha thiết Nhng có lẽ thành công hơn cả là nhà văn Kim Lân với nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng -một lão nông nghèo luôn nặng lòng với quê hơng, tình quê ấy gắn bó hòa nhập trong tình yêu đất nớc
- MB2: Kim Lân là nhà văn có vốn sống vô cùng phong phú và sâu
sắc về nông thôn Việt Nam.Các sáng tác của ông đều xoay quanh cảnh ngộ và sinh hoạt của ngời nông dân Văn bản “Làng” đợc sáng tác vào thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp với nhân vật chính là ông Hai - một lão nông hiền lành, yêu làng, yêu
n-ớc và gắn bó với kháng chiến
Trang 89 Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long
- MB1: Nguyễn Thành Long là một cây bút chuyên về truyện ngắn.
Ông đã rất thành công ở các tác phẩm khai thác đề tài về những con ngời lao động mới trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông là truyện ngắn "Lặng
lẽ Sa Pa" Tác phẩm không chỉ vẽ ra một bức tranh thiên nhiên đẹp
và thơ mộng mà còn là lời ca ngợi những con ngời đang ngày đêm miệt mài lao động cống hiến cho Tổ quốc
- MB2: “Trong cái im lặng của Sa Pa, dới những dinh thự cũ kĩ của
Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên, ngời ta chỉ nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, có những con ngời làm việc và lo nghĩ nh vậy cho đất nớc”
“Có những ngời làm việc và lo nghĩ cho đất nớc”, đó là những con ngời lao động thầm lặng, hi sinh hạnh phúc cá nhân, tìm hạnh phúc trong lao động Nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn
“Lặng lẽ Sa Pa” (Nguyễn Thành Long) là một bức chân dung kí hoạ
đẹp đẽ về con ngời này
- MB3: Nguyễn Thành Long là một cây bút có tên tuổi về truyện
ngắn đợc nhiều bạn đọc a thích Các tác phẩm của ông thờng phản
ánh các cuộc sống sôi động đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ trên
đất nớc Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” là truyện ngắn nh vậy Truyện đã khắc hoạ đợc chân dung của ngời lao động mới, đó là anh thanh niên với những phẩm chất đáng quí: cởi mở, hiếu khách, yêu công việc, khiêm tốn và có phong cách thật đẹp
- MB4: Gấp lại truyện ngắn “Lặng lẽ Sa pa” của Nguyễn Thành
Long, lòng ta cứ xao xuyến vấn vơng trớc vẻ đẹp của những con
ng-ời, trớc những tình cảm chân thành, nồng hậu trong một cuộc sống
đầy tin yêu Dù đợc miêu tả ít hay nhiều nhân vật nào của “Lặng lẽ
Sa pa” cũng hiện lên với nét cao quí đáng khâm phục Trong đó anh thanh niên làm công tác khí tợng kiêm vật lý địa cầu đã để lại cho chúng ta nhiều ấn tợng khó phai mờ
- MB5: Nguyễn Thành Long là một trong những cõy bỳt văn xuụi đỏng chỳ ý trong
những năm 60 – 70, chỉ chuyờn viết về truyện ngắn và kớ “Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn nhẹ nhàng cú cốt truyện đơn giản nhưng thật thỳ vị và ẩn chứa bờn trong nhiều ý vị sõu sắc Tỏc phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cỏch sống và suy nghĩ của những con người lao động bỡnh thường mà cao cả, những con người đầy quan tõm, đầy trỏch nhiệm đối với đất nước mà tiờu biểu là anh thanh niờn làm cụng tỏc quan trắc khớ tượng Nhõn vật anh thanh niờn chỉ hiện ra trong chốc lỏt nhưng vẫn là điểm sỏng nổi bật nhất của bức tranh về phẩm chất và tõm hồn tốt đẹp của con người mới trong cụng cuộc xõy dựng chủ nghĩa xó hội ở miền Bắc mà tỏc giả tập trung thể hiện
- MB6: Nếu là con chim chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả
Trang 9Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình.
Một nhà thơ đã từng viết nh vậy song chỉ đến khi đọc truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”
của Nguyễn Thành Long, tiếp xúc với các nhân vật trong tác phẩm
đặc biệt là anh thanh niên ta mới thấy thấm thía hơn ý nghĩa của những vần thơ trên Anh thanh niên trong tác phẩm là ngời có những phẩm chất đáng quí: cởi mở, hiếu khách, yêu công việc, khiêm tốn và có phong cách thật đẹp
10 Chiếc lợc ngà - Nguyễn Quang Sáng
- MB1: Có một nhà văn đã nói rằng : "Không có câu chuyện cổ tích
nào đẹp bằng chính cuộc sống viết ra" Cuộc chiến tranh chống Mĩ của dân tộc ta với biết bao câu chuyện đã trở thành huyền thoại
đ-ợc các nhà văn ghi lại nh những câu chuyện cổ tích hiện đại Trong
số ấy phải kể đến "Chiếc lợc ngà" của Nguyễn Quang Sáng Nhân vật cô bé Thu tám tuổi có một tình yêu cha đằm thắm, kì lạ, tiêu biểu cho những điều kì diệu mà những con ngời Việt Nam đã viết nên
- MB2: Chỳng ta đang sống trong một đất nước hoà bỡnh, được sự dỡu dắt, yờu
thương của cha mẹ, được đựa vui dưới mỏi trường đầy ắp tiếng ca Chỳng ta cú thể quờn được chăng những trang sử hào hựng ấy, ngày cỏc lớp cha anh đi trước đó hi sinh
cả tớnh mạng Mỏu của cỏc anh đó nhuộm màu phỡ nhiờu cho đất nước, sự hi sinh tươi đẹp cho thế hệ chỳng ta ngày hụm nay Cỏc anh đó hi sinh cả thể xỏc lẫn tinh thần, hi sinh cả những hạnh phỳc mà lẽ ra cỏc anh phải được hưởng Chiến tranh, vựng trời của tan thương và chết chúc Trong mưa bom lửa đạn, trong chất cay xố của mựi thuốc sỳng, tỡnh cảm cao đẹp nhất của tỡnh đồng chớ đồng đội trào dõng Những bựi ngựi dấu tận đỏy lũng của những người cha lờn đường chiến đấu gửi lại quờ hương đứa con thõn yờu nhất của mỡnh để rồi trong giờ phỳt hiếm hoi giữa cuộc hành quõn nỗi nhớ con khụng cũn dấu được Tỡnh cảm thiờng liờng ấy càng mónh liệt hơn trong tỏc phẩm
“Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sỏng
- MB3: Ra đời cách đây hơn 50 năm, nhng truyện ngắn Chiếc lợc
ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng, mỗi lần đọc lại vẫn đem đến cho chúng ta niềm xúc động lạ thờng Sức hấp dẫn của tác phẩm không phải chỉ ở cốt truyện ít nhiều li kì, hay tính cách nhân vật khác lạ mà chính là ở nội dung sâu sắc và cảm động của câu chuyện: Tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh
11 Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải
- MB1: Mùa xuân luôn là nguồn cảm hứng vô tận của các thi nhân.
Nguyễn Bính đã từng đánh thức ngời nhà quê trong mỗichúng ta bằng “Mùa xuân xanh”, Hàn Mạc Tử thì bâng khuâng xao xuyến
Trang 10nơi đất khách quê ngời với “Mùa xuân chín” Còn ‘‘Mùa xuân xuân nho nhỏ’’ củaThanh Hải lại là tâm nguyện sau cùngcủa ông về tình yêu cuộc sống, về khát vọng đợc cống hiến sức lực của mình cho
đất nớc khi ông sắp lâm chung
- MB2: Mùa xuân vốn là đề tài vô tận của thi nhân xa và nay Nếu
nh họa sĩ dùng đờng nét và sắc màu, nhạc sĩ dùng giai điệu và
âm thanh thì thi sĩ lại dùng ngôn từ để diễn tả cảm xúc của mình
- đặc biệt là tình yêu thiên nhiên, yêu cảnh sắc quê hơng Ta đã từng bắt gặp một sắc cỏ xuân non tơ trong thơ Nguyễn Du, một nét xuân chín rạo rực của thi sĩ họ Hàn, hay một mùa xuân xanh
t-ơi tắn nhẹ nhàng trong thơ Nguyễn Bính Và xúc động biết bao khi ta đợc hòa mình vào “Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ xứ Huế – Thanh Hải để rồi thêm hiểu và yêu cuộc sống hơn
-MB3: Mùa xuân đã gợi cảm hứng cho không biết bao thi nhân nghệ
sĩ, ta bắt gặp một đôi bớm trắng “phất phới sấn hoa bay” trong thơ Lê Thánh Tông, một màu xanh “rợn chân trời” của cỏ non trong thơ của Nguyễn Du hay “Mùa xuân chín” với những cô thôn nữ, trẻ trung, xinh đẹp của Hàn Mặc Tử Nhng bằng hình tợng “ Mùa xuân nho nhỏ” rất độc đáo của Thanh Hải đã tạo nên một dấu ấn riêng trong vờn thơ xuân đất Việt Bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ”đợc sáng tác 1980 trong khung cảnh hoà bình, xây dựng đất nớc Một hồn thơ trong trẻo Một điệu thơ ngân vang Đất nớc xuân vui tơi rộn ràng
12 Viếng lăng Bỏc - Viễn Phương
- MB1: Chủ tịch Hồ Chớ Minh - vị cha già kớnh yờu của dõn tộc Việt Nam – đó cống
hiến trọn đời mỡnh vỡ sự nghiệp giải phúng đất nước Người ra đi năm 1969, để lại biết bao nỗi thương nhớ và xút xa cho Tổ quốc Cú nhiều nhà thơ đó viết bài thơ tưởng nhớ
về Bỏc, và “Viếng lăng Bỏc” của Viễn Phương là một trong những bài thơ xuất sắc nhất Chỳng ta hóy cựng đến với bài thơ để cảm nhận được cảm xỳc ấy
- MB2: Nếu nh hoạ sĩ dùng đờng nét và màu sắc, nhạc sĩ dùng giai
điệu và âm thanh thì thi sĩ lại dùng hình ảnh để diễn tả cảm xúc của mình Có lẽ vì thế mà thơ là những gì cô đọng nhất, tinh tế nhất Bài thơ “Viếng lăng Bác” để lại cho ta nhiều ấn tợng khắc sâu trong tâm khảm về vị cha già kính yêu của dân tộc Ngời đã dành tình thơng yêu vô vàn cho Miền Nam, miền đất đi trớc về sau Bác thờng hay bảo “Miền Nam luôn trong trái tim tôi” Ngời cha ấy đã đi
xa để lại muôn vài tình thơng, niềm tiếc nuối trong lòng mỗi ngời dân Bài thơ “Viếng Lăng Bác” thể hiện nỗi xúc động bồi hồi, niềm thành kính, cảm xúc trào dâng mãnh liệt của nhà thơ Viễn Phơng
từ thành phố giải phóng ra thăm Bác Bài thơ là một dồn nén kết tinh tình cảm chân thành thơng nhớ Bác Không chỉ riêng nhà thơ
mà còn là tình cảm lớn của hàng triệu chiến sĩ đồng bào Miền