* Tâm sự của người phụ nữ: mong đợi, m ơ íc nhưng cũng đầy lo lắng, mơ hồ ám ảnh về tương lai, về số phận của mình (không biết sẽ trôi dạt về đâu? Với ai?).. Nghiªn cøu tiÕp vÒ chïm c[r]
Trang 1(Tiết 1)
Trang 2Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1: Đặc điểm nổi bật nhất của ca dao là gì?
Câu hỏi 2: Phương thức biểu đạt chủ yếu của ca dao là:
Câu hỏi 3: Nhân vật trữ tình thường gặp nhất trong ca dao là:
A Những bài thơ hoặc những câu nói có vần điệu
B Diễn tả cuộc sống thường nhật của con người
C Đúc kết những kinh nghiệm trong đời sống thực tiễn
D Diễn tả đời sống tâm hồn phong phú của người lao động
A Tự sự
B Biểu cảm
C Miêu tả
D Nghị luận
A Người dân thường
B Người phụ nữ
C Người đàn ông
D Em bé
Trang 3Câu hỏi 4: Ca dao không có đặc điểm nghệ thuật nào?
Câu hỏi 5: Thể thơ thường gặp trong ca dao là:
A Sử dụng lối nói so sánh, ẩn dụ
B Sử dụng phong phú phép lặp từ ngữ và điệp cấu trúc
C Ngôn ngữ đời thường nhưng giàu giá trị biểu đạt
D Miêu tả nhân vật với tính cách đa dạng, phức tạp
A Lục bát
B Bốn chữ
C Song thất lục bát
D Năm chữ
Trang 4Mấy trăm năm thấp thoáng mộng bình yên Những hội hè đình đám… (Hoàng Cầm)
Trang 5I Tiểu dẫn:
Ca dao là những hòn ngọc quý của nhân dân
- Ca dao diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân
- Phân loại ca dao: Ca dao than thân, ca dao yêu thương tình nghĩa, ca dao hài hước…
- Đặc điểm nghệ thuật: Lời ngắn, thể thơ lục bát hoặc lục bát biến thể Ngôn ngữ gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày, giàu hình ảnh so sánh
ẩn dụ, sö dông c¸c c«ng thøc mang s¾c th¸i d©n gian
Trang 6- Mở đầu: “Thân em như” => lời than thân thêm ngậm ngùi, xót xa, gây sự chú ý tới người đọc
- Biện pháp nghệ thuật: so sánh Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
II Đọc hiểu văn bản:
1 Đọc
2 Bố cục:
- Bài 1; 2: Ca dao than thân
- Bài 3; 4; 5; 6: Ca dao yêu thương, tình nghĩa
III Tìm hiểu văn bản: :
1 Bài 1 và 2: Tiếng hát than thân
A, Bài 1:
- Nhân vật trữ tình: người phụ nữ
Trang 7Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
+ Hình ảnh “tấm lụa đào”: tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi
phới của người con gái
+ Tấm lụa “phất phơ giữa chợ”: số phận chông chênh, không khác gì một món hàng để mua bán
* Tâm sự của người phụ nữ: mong đợi, m ơ íc nhưng cũng đầy lo lắng, mơ
hồ ám ảnh về tương lai, về số phận của mình (không biết sẽ trôi dạt về
đâu? Với ai?)
Trang 8Hướng dẫn:
Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen
Ai ơi nếm thử mà xem!
Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi
Học sinh hoạt động theo nhóm:
Phân tích bài ca dao số 2 - Lời than thân là của ai?
(Nhân vật trữ tình là ai?)
- Mở đầu?
- Biện pháp nghệ thuật?
- Hình ảnh nghệ thuật?
Hình ảnh đó có đặc điểm gì?
Gợi liên tưởng gì?
- Hình ảnh đó gửi gắm tâm sự
gì của người phụ nữ?
Trang 9- Mở đầu: “Thân em nh ”
- Biện pháp nghệ thuật: so sánh
+ Hình ảnh “củ ấu gai”:
Ruột trong: trắng >< Vỏ ngoài: đen
=> Hình dáng bên ngoài đen đủi, xấu xí không
hấp dẫn nh ng phẩm chất bên trong thì tuyệt vời
không dễ nhận ra
Thân em nh củ ấu gai Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen.
Ai ơi, nếm thử mà xem!
Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi.
Dị bản: Thân em nh củ ấu gai Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen
Không tin bóc vỏ mà xem
ăn rồi mới biết rằng em ngọt bùi
- Hai câu sau: Lời mời mọc da diết, lời bộc bạch giản dị chân thành - sự tự ý
B, Bài 2:
- Nhân vật trữ tình: ng ời phụ nữ
Trang 10Nhận xét:
- Điểm chung giữa hai bài ca dao: Đều có mở đầu là “Thân em nh ”, đây là lời than thân của ng ời phụ nữ
- Điểm riêng: hình ảnh so sánh khác nhau, mỗi bài có sắc thái tình cảm riêng
-Thân em nh tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
-Thân em nh củ ấu gai
Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen
Ai ơi nếm thử mà xem!
Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi.
Trang 11Củng cố:
-Tại sao lại có nhiều bài ca dao mở đầu là “thân em nh ” đến vậy?
-Thủ pháp so sánh có hiệu quả nh thế nào? Qua đó ta hãy tìm ra tâm sự
chung của ng ời phụ nữ trong xã hội x a?
Câu 2: Từ nội dung của 2 bài ca dao, em liên t ởng đến bài thơ nào? Của
ai? (Đ học ở THCS)ã
Câu 1: Em hãy tìm những câu ca dao có mở đầu là “thân em nh ” và trả lời câu hỏi sau:
Trang 12Thân em nh hạt m a rào Hạt rơi xuống giếng hạt vào v ờn hoa
Thân em nh lá đài bi,
T liệu: Những bài ca dao có mở đầu là “Thân em nh ”
Thân em nh hạt m a sa Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày
Thân em nh giếng giữa đàng
Ng ời khôn rửa mặt, ng ời phàm rửa chân.
Thân em nh con cá rô thia
Ra sông mắc l ới, vào đìa mắc câu
Thân em nh cái cọc rào Mọt thì anh đổi, cớ sao anh phiền.
Thân em nh miếng cau khô
Ng ời thanh tham mỏng, ng ời thô tham dày.
Trang 13Hå Xu©n H ¬ng
Th©n em võa tr¾ng l¹i võa trßn
B¶y næi ba ch×m víi n íc non
R¾n n¸t mÆc dÇu tay kÎ nÆn
Mµ em vÉn gi÷ tÊm lßng son.
Trang 14Bµi tËp vÒ nhµ:
1 T×m tiÕp nh÷ng bµi ca dao vµ nh÷ng c©u th¬ trong v¨n häc
viÕt cã më ®Çu lµ “Th©n em nh ” Ph©n biÖt s¾c th¸i ý nghÜa
cña chóng
2 Nghiªn cøu tiÕp vÒ chïm ca dao Y£U TH¦¥NG T×NH NGHÜA