PHẦN ĐỌC HIỂU CÂU HỎI NỘI DUNG ĐỊNH HƯỚNG TRẢ LỜI 1 0,5 điểm - Xác đinh phương thức biểu đạt của văn bản hay đoạn trích.. 2,0 điểm Qua đoạn thơ trên, viết một đoạn văn theo kiểu diễn dị
Trang 1BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NGỮ VĂN 9
NHỮNG TÌNH CẢM ĐẸP
TÌNH CẢM GIA ĐÌNH TÌNH MẪU TỬ TÌNH PHỤ TỬ LÒNG HIẾU THẢO – TRÁCH NHIỆM CON CÁI VỚI CHA MẸ
TÌNH THẦY TRÒ VÀ TRUYỀN THỐNG TÔN SƯ TRONG ĐẠO
TÌNH BẠN
Trang 2I HƯỚNG DẪN CÁCH LÀM
1 PHẦN ĐỌC HIỂU
CÂU HỎI
NỘI DUNG ĐỊNH HƯỚNG TRẢ LỜI
1
(0,5 điểm)
- Xác đinh phương thức biểu đạt của văn bản hay đoạn trích
- Xác định thể loại, thể thơ…
2
(0,5 điểm)
- Xác định và nêu nội dung cơ bản của văn bản, đoạn trích, hay phần trích nhỏ lấy ra từ ngữ liệu
- Giải thích và nêu ý hiểu một số
từ ngữ hay thông tin đặc biệt, quan trong có trong đoạn trích
- Nêu nội dung bao gồm nghĩ đen (nghĩa trực tiếp từ ngữ liệu) và cả thống điệp gửi gắm qua nội dung cụ thể
3
(1,0 điểm)
- Xác định và nêu tác dụng của một biện pháp nghệ thuật tu từ trong ngữ liệu hay một câu trích
cụ thể
- Xác định rõ biện pháp và từ ngữ có chứa biện pháp tu từ đã xác định
- Nêu tác dụng:
+ Tác dụng về nội dung: nhấn mạnh, làm nổi bật nội dung gì?
+ Tác dụng về biểu hiện thái độ: nổi bật thái độ của người viết với vẫn đề hay đối tượng được nhắc đến trong nội dung + Tác dụng về diễn đạt lời văn, lời thơ, lời hát…
4
(1,0 điểm)
- Nêu một thống điệp ý nghĩa từ ngữ liệu
- Giải thích lí do lựa chọn thông điệp đó
- Nêu rõ thông điệp mình đón nhận từ ngữ liệu đề bài đã cho
- Lý giải lựa chọn:
+ Giải thích thông điệp đó
+ Vì sao em lựa chọn thông điệp (qua ý nghĩa với bản thân, với xã hội…)
2 PHẦN VIẾT ĐOẠN NGHỊ LUẬN
2.1 Hình thức
- Đảm bảo hình thức đoạn văn khoảng 200 chữ (2/3 trang giấy thi)
- Đoạn văn được viết theo những kiểu đoạn phổ biến như đoạn diễn dịch, đoạn quy nạp, đoạn tổng-phân-hợp…
- Đoạn văn có thể kết hợn mộ số yêu cầu kiến thức về tiếng Việt như kiểu câu theo cấu tạo (câu đơn câu ghép), kiểu câu theo chức năng (câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu khiến…),
Trang 3kiến thức về thành phần biệt lập (thành phần phụ chú, thành phần tình thái…) hay khỏi ngữ…
2.2 Nội dung
- Đoạn văn nghị luận sử dung các thao tác nghị luận như giải thích (là gì), chứng minh, phân tích, tổng hợp
- Các bước gợi ý
BƯỚ
C
1 Đặt vấn đề: Đoạn trích/ văn bản [nêu tên văn bản và tên tác giả] đã
cho chúng ta một bài học sâu sắc về [nêu vấn đề]
1 câu văn
2 Giải thích khái niệm: là một tình cảm cao đẹp, cần có trong mỗi
người [nêu định nghĩa A là B]
3 Trình bày lý do, vì sao cần thiết, nêu biểu hiện, nêu ý nghĩa, chứng
minh gắn gọn về những tình cảm cao đẹp đó
4 Phản đề: Nêu những biểu hiện trái ngược với vấn đề để nhắc nhở
phê bình – Trong thực tế đời sống, bên cạnh những biểu hiện đúng
đắn vẫn còn không ít những hành vi đi ngược lại đạo lý
1-2 câu văn
5 Giải pháp – phương hướng giải quyết vấn đề: Chúng ta cần có
những hành động phù hợp như
- Làm những hành động đúng là gì
- Làm gì trước những hành động sai trái
Có thể gộp chung hai bước vào cùng làm một
6 Liên hệ bản thân: Mỗi học sinh chúng ta cần rèn luyện đạo đức,
không ngừng hoàn thiện bản thân từ những việc làm nhỏ nhất
II ĐỀ BÀI ĐỌC HIỂU VÀ ĐOẠN VĂN
Bài 1 Học sinh đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng Những mùa quả lặn rồi lại mọc Như mặt trời, khi như mặt trăng
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên Còn những bí và bầu thì lớn xuống Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn
Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi
Trang 4Và chúng tôi một thứ quả trên đời Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.
(Mẹ và Quả - Nguyễn Khoa Điềm, Thơ Việt Nam 1945 – 1985,
NXB Văn học, Hà Nội, 1985)
Câu 1 ( 0,5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt của đoạn thơ trên, cho biết thể thơ?
Câu 2 ( 0,5 diểm) Nêu nội dung đoạn thơ đã cho?
Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ rõ và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong
câu thơ sau:
Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi Mình vẫn còn một thứ quả non xanh
Câu 4 (1,0 điểm) Từ đoạn trích đã cho, em đón nhận thông điệp sâu sắc là gì? Hãy lý giải
vì sao em lựa chọn thông điệp ấy
Câu 5 (2,0 điểm) Qua đoạn thơ trên, viết một đoạn văn theo kiểu diễn dịch (khoảng 200
chữ - 2/3 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về tình mẫu tử
_
Bài 2 Học sinh đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu
Mẹ ta không có yếm đào nón mê thay nón quai thao đội đầu
rối ren tay bí tay bầu váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa
Cái cò sung chát đào chua
câu ca mẹ hát gió đưa về trời
ta đi trọn kiếp con người cũng không đi hết mấy lời mẹ ru
Bao giờ cho tới mùa thu trái hồng trái bưởi đánh đu giữa rằm bao giờ cho tới tháng năm
mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao
(Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Nguyễn Duy)
Câu 1 ( 0,5 điểm) Hãy cho biết phương thức biểu đạt của đoạn trích đã cho?
Câu 2 ( 0,5 diểm) Nêu nội dung đoạn thơ trên?
Trang 5Câu 3 (1,0 điểm) Chỉ rõ và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong
câu thơ sau:
ta đi trọn kiếp con người cũng không đi hết mấy lời mẹ ru
Câu 4 (1,0 điểm) Từ đoạn trích đã cho, em đón nhận thông điệp sâu sắc là gì? Hãy lý giải
vì sao em lựa chọn thông điệp ấy
Câu 5 (2,0 điểm) Qua đoạn thơ trên, viết một đoạn văn theo kiểu diễn dịch (khoảng 200
chữ - 2/3 trang giấy thi) trình bày suy nghĩ của em về tình cảm gia đình
_
Bài 3 Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Mẹ là cơn gió mùa thu Cho con mát mẻ lời ru năm nào
Mẹ là đêm sáng trăng sao Soi đường chỉ lối con vào bến mơ
Mẹ luôn mong mỏi đợi chờ Cho con thành tựu được nhờ tấm thân
Mẹ thường âu yếm ân cần Bảo ban chỉ dạy những lần con sai
Mẹ là tia nắng ban mai Sưởi con ấm lại đêm dài giá băng Lòng con vui sướng nào bằng
Mẹ luôn bênh cạnh nhọc nhằn trôi đi
Mẹ ơi con chẳng ước gì Chỉ mong có Mẹ chuyện gì cũng qua…
(Lăng Kim Thăng, Mẹ là tất cả - Quehuong.ogr)
Câu 1 (0,5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về nội dung của câu thơ:
Mẹ ơi con chẳng ước gì Chỉ mong có Mẹ chuyện gì cũng qua…
Câu 3 (1,0 điểm) Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong những câu
thơ sau:
Mẹ là cơn gió mùa thu Cho con mát mẻ lời ru năm nào
Mẹ là đêm sáng trăng sao Soi đường chỉ lối con vào bến mơ
Câu 4 (1,0 điểm) Qua đoạn trích trên, em đón nhận thông điệp sâu sắc nhất là gì Vì sao? Câu 5 (2,0 điểm) Viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em
về tình mẫu tử
Trang 6Bài 4 Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
(Kính tặng thầy Lê Thường)
Em nghe thầy đọc bao ngày Tiếng thơ đỏ nắng, xanh cây quanh nhà Mái chèo nghiêng mặt sông xa Bâng khuâng nghe vọng tiếng bà năm xưa
Nghe trăng thở động tàu dừa Rào rào nghe chuyển cơn mưa giữa trời
Đêm nay thầy ở đâu rồi Nhớ thầy, em lại lặng ngồi em nghe
(Nghe thầy đọc thơ, Trần Đăng Khoa – 1967)
Câu 1 (0,5 điểm) Nêu phương thức biểu đạt chính?
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của 2 dòng thơ đầu:
Em nghe thầy đọc bao ngày Tiếng thơ đỏ nắng, xanh cây quanh nhà
Câu 3 (1 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
Mái chèo nghiêng mặt sông xa Bâng khuâng nghe vọng tiếng bà năm xưa
Câu 4 (1 điểm) Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua bài thơ trên là gì? Nêu lí do em chọn
thông điệp đó?
Câu 5 (2 điểm) Từ bài thơ phần đọc hiểu, hãy viết 1 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về truyền thống tôn sư trọng đạo.
_
Bài 5 Học sinh đọc kĩ văn bản sau và thực hiện các yêu cầu
Tết năm kia bố mẹ già tất bật nhặt lá mai, trang hoàng nhà đón chờ con cháu.
Chợt xe bưu phẩm dừng trước cửa, người ta ôm vào đủ loại quà kèm bưu thiếp ghi:
“Bố mẹ ăn tết vui vẻ, sang năm chúng con sẽ về”.
Tết năm sau lại hăm hở dọn nhà Lại xe đỗ cửa Lại quà ngổn ngang Và lời chúc quen thuộc.
Tết năm này con cháu về, thấy nhà mình thiếu tết Cây mai nguyên lá Mái nhà xanh rêu Quà năm cũ còn nguyên, vương bụi.
Thế mà bố mẹ rưng rưng nói: “Năm nay có tết rồi!”.
Trang 7(Trần Hoàng Trúc – Tết, nguồn https://tuoitre.vn).
Câu 1 (0,5 điểm) Cho biết phương thức biểu đạt của văn bản trên
Câu 2 (0,5 điểm) Nêu ý hiểu của em về câu: “Năm nay có tết rồi!”.
Câu 3 (1,0 điểm) Xác định và nêu tác dụng một biện pháp tu từ có trong những câu văn
sau: Tết năm sau lại hăm hở dọn nhà Lại xe đỗ cửa Lại quà ngổn ngang Và lời chúc quen thuộc.
Câu 4 (1,0 điểm) Thông điệp sâu sắc nhất em đón nhận qua văn bản và hãy cho biết vì sao
em lại lựa chọn thông điệp ấy
Câu 5 (2,0 điểm) Từ văn bản đã cho, em có suy nghĩ gì về ý nghĩa của gia đình đối với mỗi người
Bài 6 Học sinh đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi
Nhà thơ Đặng Hiển có một bài thơ viết về mẹ trong tình huống đặc biệt - mẹ vắng nhà ngày bão:
Mấy ngày mẹ về quê Nhưng chị vẫn hái lá
Là mấy ngày bão nổi Cho thỏ mẹ, thỏ con
Con đường mẹ đi về Em thì chăm đàn ngan
Cơn mưa dài chặn lối Sớm lại chiều no bữa
Bố đội nón đi chợ
Hai chiếc giường ướt một Mua cá về nấu chua
Ba bố con nằm chung
Vẫn thấy trống phía trong Thế rồi cơn bão qua
Nằm ấm mà thao thức Bầu trời xanh trở lại
Mẹ về như nắng mới
Nghĩ giờ này ở quê Sáng ấm cả gian nhà.
Mẹ cũng không ngủ được
Thương bố con vụng về
Củi mùn thì lại ướt.
(Đặng Hiển, Mẹ vắng nhà ngày bão)
Câu 1 (0,5 điểm) Nêu phương thức biểu đạt chính của bài thơ đã cho?
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của những câu thơ sau:
Nhưng chị vẫn hái lá Cho thỏ mẹ, thỏ con
Em thì chăm đàn ngan Sớm lại chiều no bữa
Bố đội nón đi chợ Mua cá về nấu chua
Trang 8Câu 3 (1 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
Mẹ về như nắng mới Sáng ấm cả gian nhà.
Câu 4 (1 điểm) Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua bài thơ trên là gì? Nêu lí do em chọn
thông điệp đó?
Câu 5 (2 điểm) Từ bài thơ phần đọc hiểu, hãy viết 1 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tình cảm gia đình.
_
Bài 7 Học sinh đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu
Giữa dòng đời xô bồ, ngày ngày đối mặt với những khó khăn và toan tính, người ta nhắc nhiều đến sự cho đi luôn kèm nhận quyền lợi nào đó Dường như nhiều người đã cho
là sự hiển nhiên, rằng không ai cho không ai cái gì mà không tính đến vụ lợi Có lẽ bởi vậy
mà khi cặp đôi học trò Minh Hiếu - Tất Minh (trường THPT Triệu Sơn 5, tỉnh Thanh Hóa) suốt 10 năm liền cõng nhau đến trường bất kể nắng mưa, bất kể giông bão, người ta bỗng thấy sao mà kỳ diệu quá.
Thương cậu bạn Tất Minh bị khuyết tật bẩm sinh từ lúc mới chào đời với hai chân bị liệt, một tay bên phải không thể cử động, nam sinh cùng xóm Minh Hiếu đã ngày ngày tình nguyện cõng bạn đến trường từ năm lớp 2 Hai cậu học trò cứ dần gắn bó một cách nhẹ nhàng như thế, dần trở thành điều quen thuộc như hơi thở Để rồi sau 12 năm, công đèn sách không phụ hai cậu học trò khi cả Minh và Hiếu đều đạt trên 28 điểm, không môn nào dưới 9 trong kỳ thi tốt nghiệp vừa qua.
Thời gian tới khi biết điểm, dù phải xa nhau hay vẫn bên cạnh cõng nhau đến trường thì tình bạn ở cả hai vẫn sẽ mãi vẹn nguyên như thế Bởi như lời khẳng định chắc nịch của
cả hai: "Vạn sự đều có khởi đầu và kết thúc, chỉ có tình bạn là bên nhau mãi mãi".
(Theo Báo điện tử Kênh 14, ngày 07/9/2020)
Câu 1 (0,5 điểm) Hãy xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên
Câu 2 (0,5 điểm) Vì sao có thể nói hành trình của Minh Hiếu (nhân vật nhắc tới trong đoạn
trích) là hành trình kì diệu?
Câu 3 (1,0 điểm) Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ được sử dụng trong câu văn sau:
Hai cậu học trò cứ dần gắn bó một cách nhẹ nhàng như thế, dần trở thành điều quen thuộc như hơi thở.
Câu 4 (0,5 điểm) Nêu thái độ của tác giả và bài học của em sau khi đọc đoạn trích trên Câu 6 (2,0 điểm) Từ tinh thần đoạn trích đã cho, em hãy viết đoạn văn tổng-phân-hợp
(khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ của em về tình bạn
_
Bài 8 Học sinh đọc kĩ bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu
Trang 9Lặng rồi cả tiếng con ve, Con ve cũng mệt vì hè nắng oi.
Nhà em vẫn tiếng ạ ời, Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.
Lời ru có gió mùa thu, Bàn tay mẹ quạt mẹ đưa gió về.
Những ngôi sao thức ngoài kia, Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.
Đêm nay con ngủ giấc tròn,
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh, Mẹ, 1972)
Câu 1 (0,5 điểm) Nêu phương thức biểu đạt chính và thể thơ của bài thơ đã cho?
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của những câu thơ sau:
Lặng rồi cả tiếng con ve, Con ve cũng mệt vì hè nắng oi.
Nhà em vẫn tiếng ạ ời, Kẽo cà tiếng võng mẹ ngồi mẹ ru.
Câu 3 (1 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
Đêm nay con ngủ giấc tròn,
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
Câu 4 (1 điểm) Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua bài thơ trên là gì? Nêu lí do em chọn
thông điệp đó?
Câu 5 (2 điểm) Từ bài thơ phần đọc hiểu, hãy viết 1 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tình cảm gia đình.
_
Bài 9 Học sinh đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu
Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế
bà mò cua xúc tép ở đồng Quan
bà đi gánh chè xanh Ba Trại Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn
Bom Mỹ dội, nhà bà tôi bay mất đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiền thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết
bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại
Trang 10dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi khi tôi biết thương bà thì đã muộn
bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi!
(Nguyễn Duy, Đò Lèn, 1982, Trích từ tập Ánh trăng)
Câu 1 (0,5 điểm) Nêu phương thức biểu đạt chính và thể thơ của bài thơ đã cho?
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của những câu thơ sau:
Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi khi tôi biết thương bà thì đã muộn
bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi!
Câu 3 (1 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế
bà mò cua xúc tép ở đồng Quan
bà đi gánh chè xanh Ba Trại Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn
Câu 4 (1 điểm) Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua bài thơ trên là gì? Nêu lí do em chọn
thông điệp đó?
Câu 5 (2 điểm) Từ bài thơ phần đọc hiểu, hãy viết 1 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tình cảm gia đình.
_
Bài 10 Học sinh đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu
Con sẽ như giọt nắng trước hiên bà mùa đông.
Giọt nắng tìm kim giọt nắng quét nhà giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa giọt nắng ỷ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn.
…
Dù con sinh bà đã không còn nữa nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu đàn ong tháng 3
ông trăng tháng 6
bà gửi cho con mẹ
và câu hát
mai con lớn rồi vẫn đủ yêu thương.
Trang 1110.12.2001 (Tuyết Nga, Nói với con về bà ngoại)
Câu 1 (0,5 điểm) Nêu phương thức biểu đạt chính và thể thơ của bài thơ đã cho?
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của những câu thơ sau:
Dù con sinh bà đã không còn nữa nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu đàn ong tháng 3
ông trăng tháng 6
bà gửi cho con mẹ
và câu hát
mai con lớn rồi vẫn đủ yêu thương.
Câu 3 (1 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông
Câu 4 (1 điểm) Thông điệp mà em tâm đắc nhất qua bài thơ trên là gì? Nêu lí do em chọn
thông điệp đó?
Câu 5 (2 điểm) Từ bài thơ phần đọc hiểu, hãy viết 1 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tình cảm gia đình.
_
Bài 11 Học sinh đọc kĩ đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu
Mỗi nghề có một lời ru
Dở hay thầy cũng chọn ru khúc này Lời ru của gió màu mây
Con sông của mẹ đường cày của cha
Bắt đầu cái tuổi lên ba Thầy ru điệp khúc quê nhà cho em Yêu rồi cũng nhớ yêu thêm
Tình yêu chẳng có bậc thềm cuối đâu!
Từ trong vòm mát ngôi trường Xin lời ru được dẫn đường em đi (Con đường thầy ngỡ đôi khi Tuổi thơ lăn một vòng bi tới rồi!) Hẳn là thầy cũng già thôi
Hóa thân vào mỗi cuộc đời các em