Điều tra đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã đồng bẩm huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy, cô trong khoa quản lý tài nguyên, trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã giảng dạy và hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho em trong

- -

ĐỖ THU HÀ

Tên đề tài:

ĐIỀU TRA, ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC SINH HOẠT TẠI

XÃ ĐỒNG BẨM, HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Địa chính môi trường Khoa : Quản lý Tài nguyên Khóa học : 2014 - 2018

Thái Nguyên, năm 2018

- -

ĐỖ THU HÀ

Tên đề tài:

ĐIỀU TRA, ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC SINH HOẠT TẠI

XÃ ĐỒNG BẨM, HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy

Chuyên ngành : Địa chính môi trường

Khóa học : 2014 - 2018

Giảng viên hướng dẫn : TS Trần Thị Phả

Thái Nguyên, năm 2018

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là một khâu rất quan trọng trong quá trình học tập của mỗi sinh viên nhằm hệ thống lại toàn bộ lượng kiến thức đã học, vận dụng lý thuyết vào thực tiễn Qua đó sinh viên ra trường sẽ hoàn thiện hơn về kiến thức lý luận, phương pháp làm việc, năng lực công tác nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của công việc sau này

Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy, cô trong khoa quản

lý tài nguyên, trường đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã giảng dạy và hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường, trong thời gian vừa qua các thầy, cô khoa quản lý tài nguyên đã tạo điều kiện cho em được trải nghiệm thực tế về công việc và ngành nghề mà mình đang học tại Trung tâm Nước SH&VSMT nông thôn Thái Nguyên em

đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Điều tra, đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo TS Trần Thị Phả đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ em trong quá trình hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này

Do trình độ có hạn mặc dù đã rất cố gắng song khóa luận tốt nghiệp của

em không thể tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được những ý kiến chỉ bảo của các thầy cô giáo, đóng góp của bạn bè để bài khóa luận tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2018

Sinh viên

Đỗ Thu Hà

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Ngày lấy mẫu, vị trí lấy mẫu nước giếng tại xã Đồng Bẩm 16 Bảng 4.1 Diện tích, cơ cấu đất đai năm 2017 xã Đồng Bẩm 20 Bảng 4.2: Kết quả điều tra về tình hình sử dụng nguồn nước sinh hoạt của

người dân trên địa bàn xã Đồng Bẩm 26 Bảng 4.3: Kết quả điều tra ý kiến của người dân về nước giếng khoan tại xã

Đồng bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 28 Bảng 4.4 Kết quả phân tích chất lượng nước giếng khoan 30 Bảng 4.5: Kết quả điều tra ý kiến của người dân về nước giếng đào tại xã

Đồng bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 31 Bảng 4.6 Kết quả phân tích chất lượng nước giếng đào 32 Bảng 4.7: Kết quả điều tra ý kiến của người dân về việc sử dụng các thiết bị

lọc nước 33 Bảng 4.8: Kết quả điều tra ý kiến mức độ ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt

người dân đang dùng 33 Bảng 4.9 Kết quả điều tra chất lượng nước sinh hoạt thay đổi theo mùa 34 Bảng 4.10: Ước tính lượng nước thải sinh hoạt của xã Đồng Bẩm năm 2017 36 Bảng 4.11: Tải lượng chất ô nhiễm trung bình do mỗi người hàng ngày đưa

vào môi trường khi chưa xử lý 37

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 4.1 Kết quả điều tra về tình hình sử dụng nguồn nước sinh hoạt của người dân trên địa bàn xã Đồng Bẩm 27 Hình 4.2 Kết quả điều tra ý kiến của người dân về nước giếng khoan tại xã Đồng bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 28 Hình 4.3 Kết quả điều tra ý kiến của người dân về nước giếng đào tại xã Đồng bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 31 Hình 4.4 Kết quả điều tra ý kiến mức độ ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt người dân đang dùng 34 Hình 4.5 Kết quả điều tra chất lượng nước sinh hoạt thay đổi theo mùa 35

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Các từ viết tắt Đầy đủ

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC HÌNH iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 3

* Mục tiêu chung 3

1.3 Ý nghĩa của đề tài 3

1.4 Yêu cầu của đề tài 4

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 5

2.1 Cơ sở khoa học của chuyên đề 5

2.1.1 Cơ sở pháp lý 5

2.1.2 Cơ sở khoa học 6

2.2 Hiện trạng môi trường nước trên thế giới và ở Việt Nam 9

2.2.1 Hiện trạng môi trường nước trên thế giới 9

2.2.2 Hiện trạng môi trường nước ở Việt Nam 10

2.2.3 Hiện trạng môi trường nước tại Thái Nguyên 12

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 15

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 15

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 15

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 15

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 15

3.3 Nội dung nghiên cứu 15

3.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã ĐồngBẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh

Thái Nguyên 15

3.3.2 Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên 15

3.3.3 Đề xuất một số giải pháp giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do nước sinh hoạt 16

3.4 Phương pháp nghiên cứu 16

3.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin thứ cấp 16

3.4.2 Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm 16

3.4.3 Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm 17

3.4.4 Phương pháp phỏng vấn 17

3.4.5 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu 17

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 18

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã Đồng Bẩm 18

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 18

4.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế xã hội 22

4.1.3 Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên tới môi trường nước sinh hoạt tại xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 26

4.2 Tình hình sử dụng nước sinh hoạt của xã Đồng Bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 26

4.3 Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Đồng Bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên 28

4.3.1 Đánh giá chất lượng nước giếng khoan 28

4.3.2 Đánh giá chất lượng nước giếng đào 30

4.3.3 Ý kiến của người dân về chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Đồng Bẩm 33

4.4 Các nguồn khả năng gây ô nhiễm nguồn nước của xã Đồng Bẩm 35

4.5 Đề xuất các biện pháp nhằm bảo vệ và hạn chế ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt 38

4.5.1 Giải pháp công tác và chính sách 38

4.5.2 Giải pháp về kỹ thuật 39

4.5.3 Giải pháp tuyên truyền giáo dục 40

Phần 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 42

5.1 Kết luận 42

5.2 Đề nghị 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

Phần 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Tài nguyên nước là thành phần chủ yếu của môi trường sống, quyết định

sự thành công trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh quốc gia Hiện nay nguồn tài nguyên thiên nhiên quý hiếm và quan trong này đang phải đối mặt với nguy cơ ô nhiễm và cạn kiệt Nhu cầu phát triển kinh tế nhanh với mục tiêu lợi nhuận cao, con người đang cố tình bỏ qua các tác động đến môi trường một cách trực tiếp hoặc gián tiếp Nguy cơ thiếu nước, đặc biệt là nước ngọt và nước sạch là một hiểm họa lớn đối với sự tồn vong của con người cũng như toàn bộ sự sống trên trái đất Do đó con người cần phải nhanh chóng có các biện pháp bảo vệ

và sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên nước

Trong những năm vừa qua sự tăng dân số, quá trình công nghiệp hiện đại hoá, sự phát triển vượt bậc của khoa học kĩ thuật, sự phân hoá xã hội

hoá-đã tạo nên những thách thức to lớn đối với môi trường Các quá trình khai thác các yếu tố môi trường đế phục vụ cho nhu cầu tiêu dung ngày càng tăng của xã hội loài người đã tạo nên sự mâu thuẫn ngày càng sâu sắc giữa sự hưu hạn của tài nguyên và tham vọng vô cùng của con người về phát triển

Từ những yêu cầu của thực tiễn các quốc gia đã cùng nhau đánh giá hiện trạng môi trường nước trong giai đoạn hiện nay và trong thời gian tới

Để giải quyết các vấn đề về môi trường nước hiện tại, con người cần phải quan tâm đến môi trường, bằng các công cụ luật pháp, chính sách, kinh tế, giáo dục môi trường…

Cũng như nhiều nước đang phát triển trên thế giới có thu nhập thấp với dân số đông Việt Nam đang đối đầu với những vấn đề gay cấn do tài nguyên thiên nhiên bị xuống cấp và sự sa sút của chất lượng môi trường

Đồng Hỷ là một huyện miền núi phía đông bắc tỉnh Thái Nguyên Diện tích 427.73 km2, dân số 88.439 người Đồng Hỷ giáp huyện Chợ Mới tỉnh Bắc Kạn ở phía bắc, huyện Võ Nhai về phía đông bắc; giáp huyện Phú Lương về phía tây; giáp thành phố Thái Nguyên và huyện Phú Bình về phía nam và giáp huyện Yên Thế thuộc tỉnh Bắc Giang về phía đông

Xã Đồng Bẩm là một xã thuộc huyện Đồng Hỷ Đồng Bẩm đang trở thành khu vực đô thị hoá mạnh mẽ của huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên, nhờ vị trí địa lý thuận lợi, nằm trên trục quốc lộ 1B và chỉ cách trung tâm thành phố bởi con sông Cầu Một số dự án lớn như trường Đại học Việt Bắc, khu nhà ở Đồng Bẩm HUDS, khu đô thị Picenza, siêu thị đã và đang được triển khai đưa vào sử dụng Là khu vực tiềm năng có mật độ dân số tăng lên đáng kể đồng nghĩa với nhu cầu chất lượng cuộc sống cũng phải tăng lên Vì vậy, việc điều tra, đánh giá chất lượng môi trường nói chung và chất lượng nước sinh hoạt nói riêng là hết sức cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

Căn cứ vào tình hình trên, chúng ta phải thường xuyên điều tra, đánh giá rồi từ đó lập báo cáo gửi các cơ quan chức năng có những chính sách, biện pháp thích hợp nhằm phòng ngừa, giảm thiểu đến mức thấp nhất, hạn chế và

xử lý các vấn đề về ô nhiễm môi trường, suy giảm môi trường, sự cố môi trường và hiểm hoạ môi trường nhằm đảm bảo sức khoẻ và chất lượng cuộc sống cho nhân dân trong tỉnh cũng như hướng tới sự phát triển bền vững và toàn diện trên địa bàn xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên Xuất phát từ vấn đề trên, được sự nhất trí của nhà trường, ban chủ

nhiệm khoa, dưới sự hướng dẫn của giảng viên TS Trần Thị Phả em tiến hành nghiên cứu chuyên đề: “Điều tra, đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu của đề tài

* Mục tiêu chung

Điều tra, đánh giá chất lượng nước sinh hoạt Nắm được chất lượng môi trường nước từ đó đề xuất các biện pháp quản lý và bảo vệ môi trường nước tại xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

* Mục tiêu cụ thể

- Đánh giá chất lượng nguồn nước, từ đó có những đề xuất cải thiện các

giải phát cấp nước sạch đạt tiêu chuẩn vệ sinh môi trường cho người dân tại địa bàn xã Đồng Bẩm

- Bảo đảm nguồn nước của xã luôn sạch, đảm bảo sức khỏe và vệ sinh

môi trường bền vững

- Tìm hiểu các tác động của điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Đồng Bẩm đến môi trường nước

- Nắm được chất lượng môi trường nước xã Đồng Bẩm Đề xuất các biện

pháp quản lý và bảo vệ môi trường nước

1.3 Ý nghĩa của đề tài

* Ý nghĩa học tập và nghiên cứu:

- Tìm hiểu và nắm rõ nội dung và cách đánh giá hiện trạng môi trường của xã

- Vận dụng và phát huy được kiến thức đã học vào thực tế nghiên cứu môi trường

* Ý nghĩa thực tiễn:

- Giúp cho cơ quan chức năng thấy rõ hiện trạng môi trường nước của xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ từ đó đề xuất các biện pháp quản lý và bảo vệ môi trường

- Vận dụng một cách tổng hợp những kiến thức đã học vào thực tế qua quá trình thực hiện đề tài

- Rèn luyện phương pháp tiếp cận với nghiên cứu khoa học,phương pháp tiếp cận nhân dân địa phương

1.4 Yêu cầu của đề tài

- Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Đồng Bẩm

- Điều tra thu thập thông tin, phân tích để xác định các nguồn, yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt

- Số liệu phải trung thực khách quan

- Kết quả phân tích các thông số về chất lượng nước phải chính xác

- Những kiến nghị đưa ra phải có tính khả thi, phù hợp với điều kiện của xã

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Cơ sở khoa học của chuyên đề

2.1.1 Cơ sở pháp lý

Để quản lý môi trường, quốc hội và Bộ Tài nguyên Môi trường đã ban hành nhiều văn bản luật và dưới luật nhằm quản lý ngày càng chặt chẽ và hiệu quả hơn:

- Căn cứ vào Luật Bảo vệ môi trường được quốc hội thông qua ngày 29/11/2005

- Căn cứ vào nghị định số 80/2006 NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính Phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều luật bảo vệ môi trường

- Quyết định số 22/2006 QĐ-BTNMT ngày 18/12/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc áp dụng TCVN về môi trường

- Căn cứ vào Luật Tài nguyên nước đã được Quốc hội nước CHXHXNVN thông qua ngày 29/11/2005

- Nghị định số 162/2003/ NĐ - CP ngày 19 tháng 12 năm 2003 của Chính phủ ban hành quy chế thu thập, quản lí, khai thác, sử dụng dữ liệu, thông tin về tài nguyên nước

- Quyết định số 51/2008/QĐ - BNN của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về ban hành bộ chỉ số theo dõi và đánh giá nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn

- QCVN 24:2009/BTNMT quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp

- Hệ thống các tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 5942-1995, TCVS 505- BYT/QĐ1992, TCVN 5945-1995, TCVN 5944-1995 )

+ QCVN 08: 2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt

+ QCVN 09: 2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm

+ QCVN 24: 2009/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước thải công nghiệp

+ TCVN 5942-1995: Giá trị giới hạn cho phép các thông số và nồng độ chất ô nhiễm cơ bản trong nước mặt

+ TCVN 5945-2005: Giá trị giới hạn cho phép của các thông số và nồng

độ chất ô nhiễm cơ bản trong nước thải

+ QCVN 01:2009/BYT - Quy chuẩn Việt Nam về chất lượng nước ăn uống ban hành ngày 17/6/2009 (thay thế Tiêu chuẩn Vệ sinh nước ăn uống ban hành kèm theo Quyết định 1329/2002/QĐ-BYT ngày 18/4/2002) (Bộ Y

- Môi trường là một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tượng và các thực thể của tự nhiên mà ở đó, cá thể, quần thể, loài có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản ứng thích nghi của mình ( GS.TS Vũ Trung Tạng)

- Theo định nghĩa của UNESCO (1981) thì môi trường của con người bao gồm toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra, những cái hữu hình (đô thị, hồ chứa ) và những cái vô hình (tập quán, niềm tin, nghệ thuật ), trong đó con người sống bằng lao động của mình, họ khai thác các tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu

của mình

* Chức năng của môi trường

- Môi trường là không gian sống cho con người và thế giới sinh vật

- Môi trường là nơi chứa đựng các nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người

- Môi trường là nơi chứa đựng các chất phế thải do con người tạo ra trong quá trình sống

- Chức năng lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người

- Bảo vệ con người và sinh vật khỏi những tác động từ bên ngoài

* Tiêu chuẩn môi trường

Theo luật bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2005: "Tiêu chuẩn môi trường là những chuẩn mực, giới hạn cho phép, được quy định dùng làm căn

cứ để quản lý môi trường"

*Ô nhiễm môi trường nước

Sự ô nhiễm môi trường nước là sự thay đổi thành phần và tính chất của nước gây ảnh hưởng đến hoạt động sống bình thường của con người và sinh vật.[1]

* Tài nguyên nước

Là một dạng tài nguyên thiên nhiên đặc biệt, vừa vô hạn vừa hữu hạn và chính bản thân nước có thể đáp ứng các nhu cầu của cuộc sống ăn uống, sinh hoạt hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng, giao thông vận tải thủy, du lịch Tài nguyên nước được phân thành 3 dạng chủ yếu theo vị trí

cũng như đặc điểm hình thành, khai thác và sử dụng Đó là nguồn nước trên mặt đất (nước mặt), nước dưới đất (nước ngầm) và nước trong khí quyển (hơi nước).[1]

* Nước sinh hoạt

Là nước dùng để ăn uống, vệ sinh của con người “Nước sạch” là nước đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng nước sạch của tiêu chuẩn Việt Nam [1]

* Nguồn nước sinh hoạt

Là nguồn có thể cung cấp nước sinh hoạt hoặc nước có thể xử lý thành nước sạch một cách kinh tế.[1]

* Nước ngầm

Là một dạng nước dưới đất, tích trữ trong các lớp đất đá trầm tích bở rời như cặn, sạn, cát bột kết, trong các khe nứt, hang caxtơ dưới bề mặt trái đất,

có thể khai thác cho các hoạt động sống của con người"

Theo độ sâu phân bố, có thể chia nước ngầm thành nước ngầm tầng mặt

và nước ngầm tầng sâu Ðặc điểm chung của nước ngầm là khả năng di chuyển nhanh trong các lớp đất xốp, tạo thành dòng chảy ngầm theo địa hình Nước ngầm tầng mặt thường không có lớp ngăn cách với địa hình bề mặt Do vậy, thành phần và mực nước biến đổi nhiều, phụ thuộc vào trạng thái của nước mặt Loại nước ngầm tầng mặt rất dễ bị ô nhiễm Nước ngầm tầng sâu thường nằm trong lớp đất đá xốp được ngăn cách bên trên và phía dưới bởi các lớp không thấm nước Theo không gian phân bố, một lớp nước ngầm tầng sâu thường có ba vùng chức năng:

+ Vùng thu nhận nước

+ Vùng chuyển tải nước

+ Vùng khai thác nước có áp

Khoảng cách giữa vùng thu nhận và vùng khai thác nước thường khá xa,

từ vài chục đến vài trăm km Các lỗ khoan nước ở vùng khai thác thường có

áp lực Ðây là loại nước ngầm có chất lượng tốt và lưu lượng ổn định Trong các khu vực phát triển đá cacbonat thường tồn tại loại nước ngầm caxtơ di chuyển theo các khe nứt caxtơ Trong các dải cồn cát vùng ven biển thường

có các thấu kính nước ngọt nằm trên mực nước biển

2.2 Hiện trạng môi trường nước trên thế giới và ở Việt Nam

2.2.1 Hiện trạng môi trường nước trên thế giới

Nước, bao gồm cả nước ngọt và nước mặn, là nhu cầu thiết yếu đối với sản xuất và cuộc sống Nước do thiên nhiên ban tặng, là nguồn tài nguyên vô tận và quốc gia nào cũng có Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế và xã hội, gia tăng dân số, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu khiến nguồn nước trở thành một vấn đề báo động toàn cầu

Nhiều quốc gia, kể cả một số nước thuộc vùng nhiệt đới, thiếu nước sạch cho sản xuất và sinh hoạt Không ít nước rất khốn khổ vì quá nhiều nước, như

lũ lụt, lở đất Có những lúc, tại một số nước trong khi vùng này bị khô hạn, vùng khác phải lo thoát nước đi Kinh tế, đời sống và xã hội phát triển thì nhu cầu về nước càng nhiều Trong khi, nguồn nước bị ô nhiễm ngày càng nguy hiểm Sự biến đổi khí hậu toàn cầu làm đảo lộn việc "phân phối" nguồn nước

tự nhiên.Trước tình trạng đó, chính phủ nhiều nước kêu gọi tiết kiệm nước, sử dụng và khai thác nước hợp lý

Theo Viện Nước quốc tế Xtốc-khôm (SIWI), cơ quan tổ chức sự kiện này, tình trạng ô nhiễm nguồn nước đang gia tăng ở mọi nơi trên Trái đất, với trung bình mỗi ngày khoảng hai triệu tấn chất thải sinh hoạt bị đổ ra sông, hồ

và biển Nghiêm trọng nhất là tại các nước đang phát triển, có đến 70% lượng chất thải công nghiệp không qua xử lý bị trực tiếp đổ vào các nguồn nước, khiến nguồn nước cho sinh hoạt con người bị ô nhiễm nghiêm trọng Tại một

số nước, có tới một nửa số bệnh nhân phải vào điều trị tại bệnh viện là do không được tiếp cận những điều kiện vệ sinh phù hợp vì thiếu nước và các bệnh liên quan đến nước Thiếu vệ sinh và thiếu nước sạch là nguyên nhân gây tử vong cho hơn 1,6 triệu trẻ em mỗi năm

Tổ chức FAO cảnh báo, trong 15 năm tới sẽ có gần hai tỷ người phải sống trong tình trạng bị thiếu nước

Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố báo cáo về vấn đề này với nhan

đề "Giữ gìn nước cho tất cả mọi người", trong đó kêu gọi cộng đồng thế giới quản lý tốt hơn các nguồn nước trước nguy cơ khan hiếm nước trên toàn cầu Báo cáo của WB nhấn mạnh, các nguồn nước phục vụ sinh hoạt của con người và sản xuất nông nghiệp đang bị giảm nghiêm trọng Hiện có một phần sáu số dân thế giới không được tiếp cận nguồn nước sạch và 30% không được tiếp cận các điều kiện vệ sinh cơ bản

Thông kê của UNICEF tại khu vực Đông Nam Á cho thấy chất lượng nước ở khu vực này ngày càng trở nên đe dọa lớn cho trẻ em Tình trạng ô nhiễm a-sen (thạch tín) và Flo (Fluoride) trong nước ngầm đang bị đe dọa nghiêm trọng tình trạng sức khỏe của 50 triệu con người trong khu vực Công trình nghiên cứu mới đây đã cho thấy những bệnh do sử dụng nước bẩn gây ra

đã ảnh hưởng đến sức khỏe và làm giảm khả năng học hành của các em

2.2.2 Hiện trạng môi trường nước ở Việt Nam

Hiện nay, môi trường nước ở nhiều đô thị, khu công nghiệp và làng nghề ngày càng bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi nước thải, khí thải và chất thải rắn Ở các thành phố lớn, hàng trăm cơ sở sản xuất công nghiệp đang gây ô nhiễm môi trường nước do không có công trình và thiết bị xử lý chất thải Với tốc độ

công nghiệp hóa, đô thị hoá khá nhanh cùng sự gia tăng dân số là nguyên nhân chính gây áp lực ngày càng nặng nề đối với tài nguyên nước

Liên tiếp trong thời gian qua, trên địa bàn cả nước, hiện tượng ô nhiễm môi trường nước đã làm cho hiện tượng cá chết bất thường hàng loạt Mặc dù các cấp, các ngành đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường nhưng tình trạng ô nhiễm nước là vấn đề rất đáng lo ngại

Ô nhiễm nguồn nước xuất phát từ việc các ao, hồ, sông tiếp nhận nhiều loại nguồn thải, môi trường nước mặt đang ở tình trạng ô nhiễm tại nhiều nơi Tuy nhiên, nguồn thải chính tác động đến môi trường nước mặt ở nước ta là nước thải nông nghiệp, công nghiệp và nước thải sinh hoạt Mức độ gia tăng các nguồn nước thải hiện nay ngày càng lớn với quy mô rộng ở hầu hết các vùng miền trong cả nước Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều ngành công nghiệp được mở rộng quy mô sản xuất cũng như phạm vi phân bố Cùng với đó là sự gia tăng lượng nước thải lớn, trong khi đó, mức đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải chưa đáp ứng yêu cầu

Nước thải sinh hoạt chiếm trên 30% tổng lượng thải trực tiếp ra các sông

hồ hay kênh rạch dẫn ra sông Theo số liệu tính toán của cơ quan môi trường cho thấy Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Hồng là 2 vùng tập trung nhiều lượng nước thải sinh hoạt nhất cả nước Vùng Đông Nam bộ với toàn bộ các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nơi tập trung các KCN lớn, là vùng có lượng phát sinh nước thải công nghiệp lớn nhất cả nước Số lượng KCN có hệ thống xử lý nước thải vẫn đang ở mức trung bình (50-60%), hơn nữa, 50% trong số đó vẫn chưa hoạt động hiệu quả

Theo các nghiên cứu tác động Môi trường của cơ quan Tổng cục Môi trường cho thấy: ở ngành công nghiệp dệt may, ngành công nghiệp giấy và bột giấy, nước thải thường có độ pH trung bình từ 9-11; chỉ số nhu cầu ôxy

sinh hoá (BOD: là lượng oxy cần thiết cung cấp cho vi sinh vật để oxi hóa các chất hữu cơ), nhu cầu ôxy hoá học (COD: là khối lượng oxy cần tiêu hao trên

1 lít nước thải) có thể lên đến 700mg/1 và 2.500mg/1; hàm lượng chất rắn lơ lửng cao gấp nhiều lần giới hạn cho phép Hàm lượng nước thải của các ngành này có chứa xyanua (CN-) vượt đến 84 lần, H2S vượt 4,2 lần, hàm lượng NH3 vượt 84 lần tiêu chuẩn cho phép nên đã gây ô nhiễm nặng nề các nguồn nước mặt trong vùng dân cư

Bên cạnh những nguồn thải nêu trên, nước thải nông nghiệp cũng là vấn

đề đáng quan tâm hiện nay Đó là nguyên nhân chính gây ảnh hưởng đến nguồn nước tại những địa phương có nền kinh tế nông nghiệp phát triển mạnh như vùng Đồng bằng Sông Cửu Long Nước thải từ hoạt động nông nghiệp có chứa hóa chất bảo vệ thực vật hay thuốc trừ sâu là thành phần độc hại cho môi trường và sức khỏe con người Đặc biệt, các khu vực này, đời sống dân cư vẫn gắn với nguồn nước sông, dùng làm nước sinh hoạt hay sử dụng để nuôi trồng thủy sản [2]

Ở Việt Nam hiện có khoảng 17,2 triệu người (tương đương 21,5% dân số) đang sử dụng nguồn nước sinh hoạt từ giếng khoan, chưa được kiểm nghiệm hay qua xử lý Theo thống kê của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên và Môi trường, trung bình mỗi năm Việt Nam có khoảng 9.000 người tử vong vì nguồn nước và điều kiện vệ sinh kém Cũng theo đánh giá tổng hợp của Bộ, hàng năm gần 200.000 người mắc bệnh ung thư mới phát hiện mà một trong những nguyên nhân chính bắt nguồn từ ô nhiễm môi trường nước[4]

2.2.3 Hiện trạng môi trường nước tại Thái Nguyên

Thái Nguyên là tỉnh nằm trong lưu vực sông Cầu, trung bình mỗi năm cung cấp khoảng 3,54 tỷ m3 nước mặt Tuy nhiên, hiện nay Thái Nguyên đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước và nguồn nước đang bị ô nhiễm

Theo kết quả quan trắc môi trường định kỳ chất lượng nguồn nước mặt tại 49 điểm quan trắc của các sông, suối, trong đó có 27 điểm tại các suối đổ trực tiếp vào sông Cầu do Sở TN&MT Thái Nguyên thực hiện năm 2011 cho thấy, chất lượng nước lưu vực sông Cầu đã bị ô nhiễm nhẹ chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng và vi sinh vật gây bệnh, điển hình là đoạn chảy qua khu vực và các suối tiếp nhận trực tiếp nước thải của các đô thị, khu khai thác khoáng sản, KCN Đặc biệt, phía hạ lưu sông Công (khu vực tiếp giáp với địa phận

Hà Nội), do tiếp nhận nước thải từ bãi rác Nam Sơn, nguồn nước đã bị ô nhiễm hưu cơ, hàm lượng các chất ô nhiễm dinh dưỡng như amoni, ni tơ vượt tiêu chuẩn từ 2 - 5 lần

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do phần lớn các nguồn thải từ hoạt động khai khoáng, sản xuất công nghiệp, nước thải từ sinh hoạt, chăn nuôi có chứa chất độc hại như dầu mỡ, kim loại nặng, chất rắn lơ lửng, độ màu, hàm lượng chì (Pb), kẽm (Zn), Asen (As), Cadmi (Cd), đều xả thải trực tiếp vào lưu vực sông Cầu với ước tính khoảng 50 triệu m3 nước thải/năm, cụ thể:

Nước thải từ các cơ sở công nghiệp: Theo Báo cáo kết quả công tác quản

lý môi trường trên địa bàn Thái Nguyên năm 2014, toàn tỉnh có trên 1.000 cơ

sở công nghiệp, thuộc các ngành nghề khai khoáng, luyện kim, chế biến thực phẩm, sản xuất vật liệu xây dựng Trong đó, ngành luyện kim, cơ khí của Nhà máy Gang thép Thái Nguyên và KCN Sông Công mỗi năm xả thải ra môi trường hơn 6 triệu m3 nước thải có chứa dầu mỡ, kim loại nặng; Ngành khai thác khoáng sản có lưu lượng nước thải phát sinh trên 12 triệu m3/năm, thành phần ô nhiễm chính là chất rắn lơ lửng, độ màu, kim loại nặng Đặc biệt, nước thải ở các mỏ kim loại màu, hàm lượng Pb, Zn, As, Cd vượt từ 3,5 - 20 lần Bên cạnh đó, ngành sản xuất giấy, nông lâm hàng năm phát sinh khoảng 700.000 m3 nước thải; Ngành chế biến thực phẩm phát sinh khoảng 200.000

m3/năm; Ngành sản xuất vật liệu xây dựng phát sinh trên 470.000 m3/năm,

thành phần gây ô nhiễm chủ yếu là các chất hữu cơ và chất rắn lơ lửng, làm đục nguồn nước mặt và có mùi hôi

Nước thải từ sinh hoạt: Lượng nước thải sinh hoạt phát sinh khoảng trên

33 triệu m3/năm, thành phần ô nhiễm chính là chất hữu cơ, vi sinh vật, gây mùi hôi, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe

Nước thải y tế: Mỗi năm, ngành y tế xả thải khoảng 830.000 m3 nước thải có chứa chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng và vi sinh vật gây bệnh Mặc dù các

cơ sở y tế đã đầu tư hệ thống xử lý nước thải, nhưng một số chỉ tiêu hữu cơ như nitơ, phốt pho trong nước thải sau khi xử lý vẫn cao

Nước thải từ hoạt động nông nghiệp, chăn nuôi: Việc sử dụng phân bón không đúng quy trình và sử dụng quá nhiều hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu trong hoạt động sản xuất nông nghiệp là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước Bên cạnh đó, hầu hết các trang trại chăn nuôi của tỉnh chưa

có hệ thống xử lý nước thải, trong số các trang trại đang hoạt động, chỉ có 10% có báo cáo ĐTM và cam kết BVMT; 6 trang trại thực hiện kê khai nộp phí BVMT đối với nước thải Do vậy, lượng nước thải phát sinh từ các hoạt động này ảnh hưởng lớn đến chất lượng nguồn nước.[3]

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

- Hiện trạng môi trường nước trên địa bàn xã Đồng Bẩm, huyện Đồng

Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi: Chuyên đề được nghiên cứu tại địa bàn xã Đồng Bẩm huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm thực tập: Trung tâm Nước SH&VSMT nông thôn Thái Nguyên

- Thời gian: Từ 14/8/2017 đến 30/11/2017

3.3 Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã ĐồngBẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

- Điều kiện tự nhiên

- Điều kiện kinh tế xã hội

3.3.2 Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

- Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Đồng Bẩm, huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên

- Ý kiến của người dân về chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Đồng Bẩm

- Một số căn bệnh có liên quan đến nguồn nước sinh hoạt

3.3.3 Đề xuất một số giải pháp giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do nước sinh hoạt

3.4 Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin thứ cấp

- Tài liệu về tình hình khai thác và sử dụng nước sinh hoạt trên địa bàn

xã Đồng Bẩm huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên

- Tài liệu về công tác quản lý chất lượng môi trường trên địa bàn nghiên cứu

- Tài liệu về các văn bản pháp quy về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên nước, TCVN, QCVN và các tài liệu có liên quan

3.4.2 Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm

- Lấy ngẫu nhiên 5 mẫu nước ngầm tại giếng đào, giếng khoan tại một số

hộ gia đình trên địa bàn xã

Bảng 3.1: Ngày lấy mẫu, vị trí lấy mẫu nước giếng

tại xã Đồng Bẩm

STT Kí hiệu

mẫu

Ngày lấy

1 NN1 30/10/2017 Giếng đào nhà ông Trần Quang Biểu xóm

Cách lấy mẫu:Lấy mẫu theo các tiêu chuẩn quốc gia sau:

- TCVN 6663-6:2008 (ISO 5667 - 6:2005) - Chất lượng nước - Lấy mẫu Hướng dẫn lấy mẫu ở sông và suối

- TCVN 6663-11:2011(ISO 5667 - 11:2009) - Chất lượng nước - Lấy mẫu - Phần 11: Hướng dẫn lấy mẫu nước ngầm

3.4.3 Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm

Các phương pháp phân tích:

- pH: Máy đo chất lượng nước đa chỉ tiêu

- DO: Máy đo chất lượng nước đa chỉ tiêu

- COD: Phương pháp oxy hóa chuẩn độ bằng KMnO4

- BOD5: Phương pháp cấy và pha loãng

- Độ cứng: Phương pháp chuẩn độ EDTA

- Fe: Phương pháp so màu, sử dụng máy trắc qung UV - VIS

3.4.5 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu

- Tổng hợp các kết quả phân tích được mang so sánh với các QCVN để đánh giá chất lượng nước sinh hoạt xem có đạt QCVN hay không Quy chuẩn Việt Nam được so sánh: QCVN 08:2008/BTNMT, QCVN 09:2008/BTNMT

và QCVN 02:2009/BYT

- Xử lý các số liệu điều tra được trên phần mềm excel để đưa ra đánh giá, nhận xét chính xác đầy đủ

Phần 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

4.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã Đồng Bẩm

4.1.1 Điều kiện tự nhiên

- Mùa hè: Nóng ẩm, mưa nhiều được kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10

- Mùa đông: Lạnh, khô hanh thường kéo dài từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau

Nhiệt độ: Hàng năm có nhiệt độ trung bình là 25oC

Nắng: Tổng số giờ nắng trung bình năm dao động từ 1300 – 1750 giờ; phân bố đều cho các tháng trong năm

Mưa: Lượng mưa tập trung chủ yếu từ tháng 5 – 10 Lượng mưa trung bình 2000 -2500 mm

Độ ẩm không khí: Độ ẩm không khí trung bình năm là 87,58%

4.1.1.4 Đặc điểm thủy văn

Thủy văn của xã Đồng Bẩm chịu ảnh hưởng và phụ thuộc vào chế độ thủy văn của sông Cầu, suối Linh Nham

Sông Cầu là con sông chính của tỉnh và gần như chia Thái Nguyên ra thành hai nửa bằng nhau theo chiều Bắc Nam Sông bắt đầu chảy vào Thái Nguyên từ

xã Văn Lang huyện Đồng Hỷ và đến địa bàn Nga My, huyện Phú Bình.[5]

4.1.1.5 Các nguồn tài nguyên

*Tài nguyên đất

Tổng diện tích đát tự nhiên của toàn xã là 402,28 ha , đã đưa vào sản xuất và sử dụng vào các mục đích khác nhau 99,4% diện tích Trong đó đất nông nghiệp 211,67 ha, chiếm 52,62% tổng diện tích tự nhiên Hiện trạng sử dụng đất năm 2017 của xã Đồng Bẩm huyện Đồng Bẩm được thể hiện tổng quát ở bảng sau, cụ thể như sau :

Bảng 4.1 Diện tích, cơ cấu đất đai năm 2017 xã Đồng Bẩm

(ha)

Cơ cấu (%)

1.1.1.2.1 Đất bằng trồng cây hằng năm khác BHK 45,53 99,11 1.1.1.2.2 Đất nương rẫy trồng cây hằng năm khác NHK 0,41 0,89

2.2.3.1 Đất xây dựng trụ sở của tổ chức sự nghiệp DTS 0,45 5,26