Lịch sử văn minh ấn độ

Lịch sử văn minh thế giới - lịch sử văn minh ấn độ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

BÀI TÌM HIỂU MÔN LỊCH SỬ VĂN MINH THẾ GIỚI

CƠ SỞ HÌNH THÀNH – PHÁT TRIỂN & THÀNH TỰU

CỦA NỀN VĂN MINH ẤN ĐỘ

Giáo viên hướng dẫn : ĐINH TIẾN HIẾU

Mã môn học: HIS1053 4

Sinh viên thực hiện :

Năm học 2020 – 2021

MỤC LỤC

CHƯƠNG I: PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG II: NỘI DUNG 1

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NỀN VĂN MINH ẤN ĐỘ 1

1 Vị trí địa lý 1

2 Điều kiện tự nhiên: 2

3 Điều kiện xã hội 7

II NHỮNG THÀNH TỰU CỦA NỀN VĂN MINH ẤN ĐỘ 11

1 Xã hội trong nền văn minh Ấn Độ: 11

2 Tôn giáo: 12

3 Chữ viết và ngôn ngữ: 13

4 Văn học: 14

5 Triết học: 15

6 Kiến trúc và điêu khắc: 15

7 Toán học: 17

8 Y học: 17

CHƯƠNG III: LỜI KẾT 18

CHƯƠNG I: PHẦN MỞ ĐẦU

Văn minh, văn là sự sáng tạo, minh là tốt đẹp, là sự kết hợp đầy đủ các yếu tố

tiên tiến tại thời điểm xét đến để tạo nên, duy trì, vận hành và tiến hoá xã hội loài người Các yếu tố của văn minh có thể hiểu gọn lại là di sản tích lũy tri thức, tinh thần và vật chất của con người kể từ khi loài người hình thành cho đến thời điểm xét đến

Sự phát triển của loài người dẫn đến sự phát triển của các nền văn minh trên thế giới với những giá trị văn hóa, vật chất và tinh thần nổi bật Nổi bật trong số đó chúng ta có thể kể đến nền văn minh Ấn Độ - một nền văn minh xuất hiện từ khá sớm với những thành tựu đáng giá, ảnh hưởng lớn đến nền văn minh của cả nhân loại

Chính vì vậy hôm nay chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu về đề tài không mới nhưng lại đầy sức cuốn hút: “ Nền văn minh Ấn Độ” Hãy cùng nhau đi tìm những câu trả lời cho những điều mà chúng ta chưa biết: Nền văn minh Ấn Độ xuất hiện

từ khi nào, do đâu, từ khi xuất hiện nền văn minh ấy thì có điều gì mới xảy ra với con người và thiên nhiên nơi đây,…?

CHƯƠNG II: NỘI DUNG

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NỀN VĂN MINH ẤN ĐỘ

1 Vị trí địa lý

Khái niệm Ấn Độ dùng ở đây không phải là nói tới khái niệm địa - chính trị hiện đại, tức là nước Cộng hòa Ấn Độ ngày nay mà là khái niệm địa -lịch sử, văn hóa Do đó nền văn minh Ấn Độ cổ xưa trải rộng trên toàn bộ bán đảo Ấn Độ bao gồm lãnh thổ các quốc gia ngày nay là Ấn Độ, Pakistan,

BanglẤn Độesh, Butan, Nepan.

Vị trí của Ấn Độ có những điểm rất độc đáo Nằm ở phía Nam Châu Á, bán đảo Ấn Độ gần như hình tam giác, được coi là một “tiểu lục địa” do sự rộng lớn và tính chất khép kín, riêng biệt của nó Ở phía Đông Bắc bán đảo

bị chắn bởi dãy Hymalaya hùng vĩ được coi là “ nóc nhà của thế giới” ngăn cách Ấn Độ với thế giới bên ngoài Vùng núi cao phía Bắc là dãy Hymalaya quanh năm tuyết phủ, hiểm trở và bí ẩn được coi là chỗ trú ngụ của các nhà hiền triết, tăng lữ các phái và của thần linh

Vùng cao nguyên Đê-can là vùng rừng rậm khắc nghiệt và hiểm trở nhưng lại có quần thể sinh vật vô cùng phong phú Từ bên ngoài vào Ấn Độ rất khó khăn, các con đèo nhỏ tương đối thấp là con đường bộ duy nhất để giao lưu với bên ngoài Chính qua những con đường này mà người Ba tư, Hy Lạp, Mông Cổ, người Thổ đi qua để vào Ấn Độ, cũng như các thương nhân hay nhà truyền giáo Ấn Độ đi ra bên ngoài Bao quanh ba mặt Đông, Tây, Nam Ấn Độ là Ấn Độ Dương Tuy nhiên vào thời cổ đại thì việc giao lưu bằng đường biển rất khó khăn và không thực sự phổ biến Ấn Độ còn là một khu vực giàu tài nguyên khoáng sản đặc biệt thu hút các thương nhân đến đây giao lưu, buôn bán

Vị trí địa lý của Ấn Độ tạo cho Ấn Độ tính chất tách biệt khỏi phần còn lại của thế giới, tạo ra một thế giới riêng Mặt khác, không vì thế mà Ấn Độ không giao lưu với bên ngoài Theo thời gian, những yếu tố văn hóa từ bên ngoài cũng xâm nhập vào nơi đây và văn minh Ấn Độ cũng ảnh hưởng đến bên ngoài, chủ yếu là khu vực Đông Nam Á

2 Điều kiện tự nhiên:

Thiên nhiên Ấn Độ vô cùng phong phú, đa dạng bao gồm những điều kiện

thời tiết khác nhau trên phạm vi địa lý rộng lớn và địa hình đa dạng ảnh hưởng sâu sắc tới nền văn minh của cư dân Bán đảo Ấn Độ gần như bị chia cắt bởi dãy núi Vindya, tạo ra hai miền Nam Bắc rõ rệt, thậm chí hai miền Đông Tây cũng có những điểm khác nhau lớn Nửa phía Bắc là hai đồng bằng rộng lớn do sông Ấn và sông Hằng tạo nên Đây chính là cái nôi của nền văn minh Ấn Độ, đồng thời cũng là khu vực văn minh phát triển rực rỡ nhất, không chỉ của Ấn Độ mà còn của cả thế giới Cổ đại

Đồng bằng sông Ấn ngày nay nằm ở lãnh thổ Pakistan Sông Ấn bắt nguồn từ dãy núi Himalaya và đổ ra vịnh Ả Rập Lưu vực sông Ấn là nơi khởi phát của nền văn minh Ấn Độ, nền văn minh Harappa - Mohenjo- Daro nổi tiếng Cư dân bản địa cổ xưa gọi đó là sông Sindu nhưng người láng giềng Ba Tư phát âm chệch thành Hindu nên gọi tên nước Hindu, ban đầu là

để gọi miền Bắc Ấn Độ sau đó thành tên cả bán đảo Người Hy Lạp gọi tên xong là Indus và tên nước là India, trở thành tên quốc tế của Ấn Độ Tuy nhiên chính người Ấn Độ lại gọi nước mình là Bharat, theo tên một ông vua huyền thoại của nước mình

Trong khi đó đồng bằng sông Hằng nằm ở khu vực Đông Bắc Ấn Độ ngày nay vẫn là vùng tập trung đông đúc của cư dân Ấn Độ Sông Hằng ( Ganga) là con sông quan trọng nhất của tiểu lục địa Ấn Độ Sông Hằng là con sông bắt nguồn từ dãy Himalaya của Bắc Trung bộ Ấn Độ, chảy theo hướng Đông Nam qua BanglẤn Độesh và vào vịnh Bengan Tên của sông được đặt theo tên vị nữ thần Hindu Ganga Sông Hằng là một trong những khu vực sông phì nhiêu và có mật độ dân số cao nhất thế giới Sông Hằng

có nhiều chi, phụ lưu sông tạo thành một mạng lưới đường thủy dày đặc cũng như tạo ra một đồng bằng châu thổ rộng lớn và phì nhiêu nhất thế giới Dòng chính của sông Hằng tiếp tục chảy theo hướng Nam trước khi đổ vào

Vịnh Bengan Lưu lượng nước hàng năm của sông Hằng chỉ xếp sau sông Amazon (châu Mỹ) và sông Congo (châu Phi) Do sông Hằng mang theo trong mình lượng phù sa lớn nên vùng đồngbằng châu thổ do nó tạo ra tiếp tục mở rộng về phía vịnh Bengan

Sông Hằng có một vị trí đặc biệt trong lịch sử nền văn minh Ấn Độ Sự phì nhiêu của đồng bằng sông Hằng là điều kiện đặc biệt quan trọng cho cư dân Ấn Độ xây dựng nên nền văn minh rực rỡ nhất của mình – nền văn minh sông Hằng Dấu ấn của nó đậm nét trong các thành tựu văn minh, đặc biệt đây là dòng sông thiêng trong tôn giáo lớn nhất – Hinđu giáo Đối với tín đồ tôn giáo này – chiếm phần lớn dân cư Ấn Độ, được tắm trong dòng nước sông Hằng để tẩy rửa mọi uế tạp cuộc đời là hạnh phúc thiêng liêng Các nghi lễ tôn giáo quan trọng nhất của người Hinđu giáo cũng được tiến hành bên bờ sông Hằng Đó được xem là dòng Sông Mẹ trong tâm thức người Ấn Độ

Hai miền đồng bằng trù phú tạo nên bởi sông Hằng và sông Ấn đã là những điều kiện vô cùng thuận lợi cho sự phát triển nền văn minh Cũng giống như sông Nile ở Ai Cập, sông Euphrat và Tigre ở Lưỡng Hà, Hoàng

Hà vàTrường Giang ở Trung Quốc, lưu vực của hai dòng sông này rất màu

mỡ và là nơi khởi nguồn của nền văn minh Với lượng phù sa màu mỡ và lượng mưa dồi dào, ở đây cư dân có thể canh tác dễ dàng bằng công cụ đồng từ rất sớm.Và nền văn minh vì thế cũng ra đời sớm

Nửa phía Nam là vùng cao nguyên Đêcan, với núi cao rừng rậm chiếm phần lớn diện tích lãnh thổ, ít thuận lợi.Có hai dãy núi Gat Đông và Gat Tây chạy dọc hai bên bờ biển, tạo thành hai đồng bằng duyên hải kéo dài, thuận lợi cho cuộc sống con người Vùng mỏm phía Nam của tiểu lục địa lại

có nhiều dãy núi với hơi nóng phả rất khắc nghiệt, khiến cư dân khó sinh

sống nơi đây.

Sự chia cắt về địa hình tạo cho Ấn Độ một khí hậu cực kỳ phong phú, đa dạng Vùng chân núi Himalaya có khí hậu lạnh, với tuyết rơi và các ngọn núi phủ băng vĩnh cửu “Mặc dầu vậy, vai trò của Himalaya giữ cho Ấn Độ đằng sau nó được nhiều thế kỷ bình yên, chậm rãi xây dựng nền văn hóa riêng biệt của mình, vẫn hết sức là rõ ràng, chắc chắn” Sự hùng vĩ của Himalaya phải chăng tạo cho con người Ấn Độ có những suy tư về các vị thần bất tử và ý nghĩa của cuộc sống con người như người Hy Lạp suy tư về đỉnh Olempơ? Miền đồng bằng sông Ấn chịu ảnh hưởng của sa mạc Thar với cát bay dữ dội Phải chăng đó là nguyên nhân chôn vùi nền văn minh thung lũng sông Ấn, nền văn minh đầu tiên của người Ấn Độ? Miền Đồng bằng sông Hằng rộng lớn, có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, phú sa màu mỡ, rất thuận lợi cho sự phát triển của nền nông nghiệp nhiệt đới như khu vực ĐôngNam Á

Khí hậu Ấn Độ quanh năm khô nóng, mùa hè khắc nghiệt, mùa đông dễ chịu nhưng không kéo dài Tính hai mặt của khí hậu có tác động sâu sắc đến đời sống văn hóa, tinh thần của người dân đất nước này, khiến cho người

Ấn Độ vừa khổ hạnh, trầm tư, vừa hồn hậu, phóng khoáng, cuộc sống thấm đẫm màu sắc tâm linh, luôn coi trọng các giá trị tinh thần

Điều kiện tự nhiên như khí hậu nóng ẩm, lượng phù sa dồi da, lượng nước ở sông Ấn và sông Hằng lớn thuận lợi để phát triển một nền văn minh lúa nước lâu đời, truyền thống, tạo nên các tín ngưỡng tâm linh độc đáo, các lễ hội đặc sắc

Mặc dù Ấn Độ tương đối tách biệt với thế giới bên người nhưng con đường cho sự du nhập giá trị văn hóa và bản thân nền văn minh Ấn Độ vừa tiếp thu, vừa ảnh hưởng tới các quốc gia trên thế giới

Qua những con đường bộ duy nhất ở phía Tây Bắc, qua những chuyến tiếp xúc đường biển hiếm hoi, người Ấn Độ đã giao lưu với các tộc người khác Tuy nhiên từ ban đầu, sự tiếp xúc này không có ý nghĩa nhiều đối với sự hình thành của nền văn minh Ấn Độ Điều đó chỉ quan trọng ở chỗ sau này trong quá trình phát triển của nền văn minh Ấn Độ, những yêu tố du nhập từ bên ngoài đã được “Ấn Độ hóa” và góp phần làm phong phú và rực rỡ hơn nền văn minh vĩ đại này

Những ảnh hưởng đó chủ yếu qua đường bộ, từ hoạt động trao đổi, buôn bán tới các hoạt động truyền giáo, du lịch…Người Hy Lạp, người Ả Rập rồi người Mông Cổ đã lần lượt đến Ấn Độ Nhưng có những bằng chứng rõ ràng khẳng định rằng người Ấn Độ đã tiếp thu những thành tựu từ nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà, những nền văn minh ra đời sớm nhất thế giới Chẳng hạn có những sản phẩm thủ công được tìm thấy ở thành phố cổ Harappa mô phỏng như ở Lưỡng Hà J.Nehru đã trích lời nhà khảo cổ John Marshall, người phát hiện ra di chỉ khảo cổ Harappa và Mohenjo – Daro rằng: “Nền Văn minh thung lũng Indius có quan hệ và buôn bán với những nền văn minh chị em của nó: Ba

Tư và Ai Cập, vượt xa chúng trên một vài phương diện”

Ngoài ra còn những dấu tích khác về mặt nhân chủng học chứng tỏ sự giống nhau giữa cư dân thung lũng sông Ấn và miền Nam cao nguyên Đêcan với cư dân Địa Trung Hải và khu vực Lưỡng Hà Điều đó chứng tỏ đó có sự giao lưu của những nền văn minh này và Văn minh thung lũng sông Ấn đó cũng giao lưu, tiếp thu các giá trị văn minh từ bên ngoài

Tóm lại, những điều kiện trên đây đã tạo cho cư dân Ấn Độ những điều kiện khá thuận lợi xây dựng nên những nền văn minh rực rỡ của mình từ rất sớm Những điều kiện này đồng thời cũng quy định nhiều đặc trưng và hướng phát triển của các thành tựu văn minh

3 Điều kiện xã hội

Ấn Độ chiếm 2,4% diện tích đất với trên 17,5% dân số thế giới, là quốc gia có diện tích đất canh tác nhiều hơn bất kỳ nước nào khác ngoại trừ Hoa Kỳ Diện tích mặt nước chỉ sau Canada và Mỹ Người Ấn Độ chủ yếu xoay quanh cuộc sống nông nghiệp tại các làng nhỏ Theo điều tra dân số năm 2001, dân cư Ấn Độ gồm hai nhóm chính: Indo-Aryan 72%, Dravidian 25% ; 3% còn lại thuộc về người Mông Cổ và những chủng thiểu số khác

3.1 Sự xâm lược của tộc người Aryan thời tiền sử đặt những nền móng đầu tiên của nền văn minh Ấn Độ

Nhiều ý kiến cho rằng dân cư Ấn là một hỗn hợp của chủng tộc bản địa Dravidian với chủng tộc Aryan xâm nhập Sự thực những người Aryan đó là dân di trú hơn là kẻ xâm lăng Nhưng họ khoẻ mạnh, dai sức, ăn uống nhiều, thô bạo, can đảm, chiến đấu giỏi, cho nên chẳng bao lâu đã làm chủ cả Bắc Ấn Họ dùng cung tên, chủ tướng mặc áo giáp, chiến xa, sử dụng rìu búa và giáo mác Họ còn thô lỗ, không biết giả nhân giả nghĩa tuyên bố rằng cai trị để khai hoá Ấn Độ Họ chỉ muốn chiếm được đất cày, nhiều đồng cỏ cho bò, ngựa, và khi ra trận họ hò hét không phải để đề cao tinh thần dân tộc, quốc gia gì cả, mà chỉ để hô hào “chiếm cho được nhiều bò”

Cũng như mọi dân tộc khác, người Aryen cấm cả đồng tộc kết hôn lẫn chủng ngoại kết hôn, nghĩa là không được kết hôn với người trong họ gần mà cũng không được kết hôn với người ngoài thị tộc Người Aryen phải cấm các cuộc hôn nhân với thổ dân để giữ cho khỏi bị lai Đầu tiên, sự phân chia đẳng cấp dựa theo màu da: một bên là giống mũi cao, một bên là giống người mũi tẹt, một bên là dân Aryen, một bên là dân tộc Naga và Dravidien, phải theo qui tắc kết hôn với người cùng dòng giống Ngay người Aryen thời xưa, hôn nhân cũng được tự do giữa kẻ sang người hèn, miễn là cùng dòng giống và quan hệ huyết thống không quá gần

Về phương diện xã hội, các điển lễ càng ngày càng phức tạp hơn, lúc bấy giờ cần có một người chuyên làm trung gian giữa con người và các vị quỉ thần, nên tầng lớp Bà La Môn nhanh chóng đông lên, giàu có lên, uy quyền tăng lên Với nhiệm vụ giáo dục thanh niên, họ truyền miệng lại lịch sử, văn học và các luật lệ của cha ông cho các thế hệ sau, thành thử họ có thể tái tạo lại lịch sử và chuẩn bị tương lai theo ý họ Cuối cùng, những người này tạo được uy tín cho tầng lớp của

họ, và lần lượt họ vượt lên trên các tầng lớp khác trong xã hội Ấn Độ

Người Ấn-Aryen nuôi bò cày và vắt sữa bò, họ không coi bò là một linh vật, và

hễ có thể kiếm được thịt thì họ sẽ ăn, sau khi dâng một vài miếng cho các tu sĩ hoặc các vị thần Ruộng là của công, phân phát cho mỗi gia đình trong làng nhưng công việc dẫn thuỷ nhập điền thì làm chung, tuyệt nhiên không được bán ruộng đất cho người làng khác và chỉ được truyền lại cho con trai, cháu trai Đại đa số dân chúng là tiểu nông cày cấy lấy ruộng của mình, người Aryen rất không đồng tình với lối làm việc lãnh tiền công Ta có thể tin rằng thời đó không có đại điền chủ, không có kẻ nghèo quá, không có triệu phú cũng không có những túp liều bẩn thỉu Tại các châu thành, có thợ thủ công độc lập và thợ thủ công tập nghề, họ làm đủ mọi nghề lặt vặt, cả ngàn năm trước công nguyên họ đã biết tổ chức chặt chẽ thành các phường: phường kim thuộc, phường mộc, phường đá, phường da, phường ngà, phường đan thúng mủng, sơn nhà, trang hoàng, làm đồ gốm, nhuộm, đánh cá, chèo ghe, săn bắn, đánh bẫy, làm đồ tế, làm mứt, cạo râu, đấm bóp, bán hoa, làm bếp Như vậy có thể thấy đời sống của họ khá phát triển Phường tự quy định lấy công việc làm ăn và có khi còn làm trọng tài xử các cuộc xích mích trong gia đình, trong phường Ở giai đoạn này, giá cả không tuỳ theo luật cung cầu, người bán nói thách

mà kẻ nào ngớ ngẩn thì phải mua đắt, tuy nhiên ở triều đình cũng có một viên chức xem xét các món hàng và định giá bán cho người sản xuất

3.2 Văn minh sông Ấn ( Từ đầu thiên kỉ III đến giữa thiên kỉ II TCN )

Khí hậu vùng châu thổ sông Ấn ẩm hơn ngày nay Sông ngòi không chỉ là đường thông thương mà còn cung cấp nước tưới cho những miền đất bằng trong châu thổ Những bộ tộc đầu tộc đầu tiên ở tiểu lục địa ad sống dọc hai bên bờ sông Hằng và sông Ấn Nền văn minh đầu tiên đã phát triển rực rỡ ở châu thổ sông Ấn này là Pakistan

Đây là thời kỳ người Đraviđa đã xây dựng nên những nền văn minh đầu tiên ở lưu vực sông Ấn Trước kia người ta cũng không biết nhiều về giai đoạn lịch sử này Mãi đến năm 1920, nhờ phát hiện ra dấu tích hai thành phố cổ Mohenjo- daro

và Harappa người ta mới biết về nó Ở đây, qua các di vật khảo cổ người ta có thể suy ra phần nào sự phát triển kinh tế, văn hóa Còn về lịch sử tương đối cụ thể của

nó thì người ta vẫn chưa biết đến Di chỉ khảo cổ của hai thành phố Harappa và Mohenjo-daro đã chứng minh rằng thành phố được chia làm thành 2 khu tách biệt: khu “thánh” và khu “phố”.Qua các tài liệu khảo cổ học, có thể thấy thời kì văn minh sông Ấn là thời kì Ấn Độ đã bước vào xã hội có giai cấp, có nhà nước, có sự mâu thuẫn giữa giai cấp thống trị và giai cấp bị trị, có sự phân biệt giữa thành thị

và nông thôn

Người ta tạm đặt tên cho nó là nền văn hóa Mohenjo-daro và Harappa Có người gọi đây là nền văn minh sông Ấn

Không ai biết các cư dân vùng châu thổ sông Ấn là ai hoặc họ đến từ đâu Chúng ta cũng không hiểu chữ viết của họ Nền văn minh châu thổ sông Ấn kéo dài hàng thế kỉ nhưng đã chấm chứt khoảng hơn 3000 năm trước Người ta không

rõ tại sao nó chấm dứt nhưng có thể do nhiều nguyên nhân như là dịch bệnh, lũ lụt, kinh tế suy sụp… Tất cả dấu tích của đô thị này đã bị chôn vùi dưới cát cho đến khi chúng được phát hiện vào thập niên 1920