Tài liệu Vinh pdf

Thành phố Vinh là tỉnh lị của tỉnh Nghệ An và đã được Chính phủ quy hoạch để trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa của vùng Bắc Trung BộViệt Nam[1].. Nhằm thực hiện đề án “Phát triển thà

Thành phố Vinh là tỉnh lị của tỉnh Nghệ An và đã được Chính phủ quy hoạch để trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa của vùng Bắc Trung BộViệt Nam[1] Thành phố Vinh hiện là một trong 4 đô thị loại I của Việt Nam [2]

Điều kiện tự nhiên

Diện tích & Dân số

• Diện tích 105 km²

• Dân số: 438.796 người (2008)

Vinh

Địa lý

Trụ sở Ủy ban Nhân dân : 25 - 27 Lê Mao - TP Vinh

Vị trí:

Diện tích: 105 km²

Số phường/xã:16 phường, 9 xã

Dân số

Số dân: 438.796 người (2008)

- Nông thôn

18,84%

- Thành

Mật độ: 2.695 người/km² Thành

phần dân tộc:

Việt

Hành chính

Chủ tịch Hội đồng nhân dân :

Nguyễn Xuân Sinh

Chủ tịch

Ủy ban nhân dân :

Hoàng Đăng Hảo

Thông tin khác

Điện thoại trụ sở: (038)3.840039

Số fax trụ sở: (038)3.840039 Địa chỉ

mạng: http://www.vinhcity.gov.vn/

Hiện quy mô dân số của thành phố Vinh là 438.796 người, trong đó nội thị là 356.159 người Dự kiến đến năm 2010 là 450.000 người, trong đó nội thị là 375.000 người và đến năm 2025 quy mô là 800.000 người và nội thị là 685.000 người

Hiện nay, đất xây dựng đô thị đạt khoảng 2.074 ha, dự kiến nhu cầu sử dụng đất đô thị của thành phố là 7.307 ha, và đến năm 2025 dự kiến nhu cầu sử dụng đất đô thị mở rộng khoảng 15.009 ha, trong đó đất tại thành phố Vinh là 8.633 ha và khu mở rộng là 6.376 ha

Nhằm thực hiện đề án “Phát triển thành phố Vinh trở thành trung tâm kinh tế, văn hoá vùng Bắc Trung bộ” đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, từ nay đến năm 2025, thành phố Vinh sẽ mở rộng địa giới hành chính để có diện tích 250 km² Sau khi mở rộng, diện tích của thành phố Vinh sẽ bao gồm thành phố Vinh hiện nay và toàn bộ diện tích thị xã

Cửa Lò, phần phía Nam huyện Nghi Lộc, phía Bắc huyện Hưng Nguyên Ranh giới thành phố mới sẽ là phía Bắc là đường Nam Cấm, phía Tây là đường tránh Vinh, phía Nam là sông Lam và phía Đông là biển Đông

Vị trí địa lý

Thành phố Vinh có tọa độ địa lý từ 18°38'50” đến 18°43’38” vĩ độ Bắc, từ 105°56’30” đến 105°49’50” kinh độ Đông Vinh là thành phố nằm bên bờ sông Lam, phía Bắc giáp huyện Nghi Lộc, phía Nam và đông nam giáp huyện Nghi Xuân, phía Tây và Tây nam giáp huyện

Hưng Nguyên Thành phố cách thủ đô Hà Nội 295 km về phía Bắc, cách Thành phố Hồ Chí Minh 964 km và cách trung tâm kinh tế miền Trung là thành phố Đà Nẵng 472 km về phía Nam

Địa hình

Địa hình Thành phố Vinh được kiến tạo bởi hai nguồn phù sa, đó là phù sa sông Lam và phù sa của biển Sau này Sông Lam đổi dòng chảy về mạn Rú Rum, thì miền đất này còn nhiều chỗ trũng và được phù sa bồi lấp dần Địa hình bằng phằng và cao ráo nhưng không đơn điệu

Khí hậu

Vinh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có 2 mùa rõ rệt và có sự biến động lớn từ mùa này sang mùa khác

Nhiệt độ trung bình 24°C, nhiệt độ cao tuyệt đối 42.1°C, nhiệt độ thấp tuyệt đối 4°C Độ

ẩm trung bình 85-90% Số giờ nắng trung bình 1.696 giờ Năng lượng bức xạ dồi dào, trung bình 12 tỷ Keal/ha năm, lượng mưa trung bình hàng năm 2.000mm thích hợp cho các loại cây trồng phát triển

Có hai mùa gió đặc trưng: Gió tây nam - gió khô xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 9 và gió đông bắc - mang theo mưa phùn lạnh ẩm ướt kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau

Hành chính

Các đơn vị hành chính bao gồm:

• 16 phường: Lê Mao, Hà Huy Tập, Đội Cung, Lê Lợi, Hưng Bình, Cửa Nam, Quang Trung, Trường Thi, Hồng Sơn, Trung Đô, Bến Thuỷ, Đông Vĩnh, Hưng Phúc, Quán Bàu, Hưng Dũng, Vinh Tân

• 9 xã: Nghi Phú, Hưng Đông, Hưng Lộc, Hưng Hòa, Nghi Ân, Nghi Kim, Nghi Liên, Nghi Đức, Hưng Chính

Xuất xứ tên gọi

Vinh, tên ban đầu có tên là Kẻ Ván Sau đó, lần lượt đổi thành Kẻ Vinh, Vinh Giang, Vinh Doanh, Vinh Thi Cuối cùng, tên chính thức của thành phố được rút gọn lại thành một tiếng là Vinh và tồn tại mãi cho đến tận bây giờ

Vinh Doanh là tên trấn thời nhà Lê, có thôn Vĩnh Yên và thôn Yên Vinh, nay là địa bàn thành phố Vinh Thôn này sau là làng Vĩnh Yên, thuộc xã Yên Trường, tổng Yên Trường, huyện Chân Phúc, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An Đến thời nhà Nguyễn, thuộc huyện

Nghi Lộc Nơi đây có chợ Vĩnh và làng Yên Vinh, còn gọi là làng Vang, là nơi có Tòa Công sứ Pháp được xây dựng năm 1897 ở ngoài thành Nghệ An, phía tây thành, cạnh sông

Vĩnh Giang và chợ Vĩnh Theo Đinh Xuân Vịnh, trong Sổ tay địa danh Việt Nam, thì vì

Tòa Công sứ Pháp đóng ở thôn Yên Vinh, nên về sau tên gọi Vinh dần dần thay thế cho tên gọi cũ là Vĩnh (tiếng địa phương gọi là Vịnh)[3]

Lịch sử

Ngày 1 tháng 10 năm 1788 Hoàng đếQuang Trung đã quyết định cho xây dựng đế đô tại vùng đất Yên Trường, nay thuộc phường Trung Đô - Thành phố Vinh - Nghệ An và đặt tên

là thành Phượng Hoàng Trung Đô Và bằng việc xây dựng đơn vị hành chính: Phượng Hoàng - Trung Đô đã khẳng định vị thế của đất Yên Trường trong sự cân đối hài hòa với

Đông Đô ở miền Bắc, Tây Đô ở miền Nam và trong chiến lược lâu dài của Hoàng đế Quang Trung là sẽ xây dựng Yên Trường thành kinh đô của đất Việt

Từ đời vuaGia Long đến các đời vua Tự Đức, Thành Thái, Duy Tân, Khải Định vùng đất Yên Trường tiếp tục được coi trọng xây dựng Dấu tích các cổng Thành cổ Nghệ An đã là một minh chứng cho công cuộc xây dựng và phát triển vùng đất này

Ngày 20 tháng 10 năm 1898, vua Thành Thái ra đạo dụ thành lập thị xã Vinh cùng với các thị xã Thanh Hóa, Huế, Fai-Fo (Hội An ngày nay), Quy Nhơn và Phan Thiết Ngày 30 tháng 8 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương chuẩn y đạo dụ này Thị xã lúc đầu bao quanh thành Nghệ An, sau dần dần phát triển về phía Nam

Ngày 10 tháng 12 năm 1927, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định hợp nhất thị xã Vinh, thị xã Bến Thủy (thành lập ngày 11 tháng 3 năm 1914) và thị xã Trường Thi (thành lập ngày 27 tháng 8 năm 1917) thành Thành phố Vinh - Bến Thủy, do Công sứ Nghệ An kiêm chức đốc lý (tức thị trưởng)

Khi Việt Nam độc lập năm 1945, Vinh trở thành thị xã tỉnh lị tỉnh Nghệ An Ngày 10 tháng

10 năm 1963, Vinh trở thành thành phố trực thuộc tỉnh, là đô thị loại III Trong những năm

chiến tranh chống Mỹ, Vinh là một trong những thành phố miền Bắc bị không quân Mỹ

ném bom tàn phá nặng nề nhất

Từ năm 1975, Vinh là tỉnh lị tỉnh Nghệ Tĩnh Sau chiến tranh, thành phố được xây dựng lại theo kiểu thiết kế đô thị của Đông Đức và Liên Xô như các đại lộ lớn, rộng và các dãy nhà chung cư Và từ năm 1991, trở lại tỉnh lị tỉnh Nghệ An và năm 1993 được công nhận là đô thị loại II

Ngày 30-9-2005, Chính phủ ban hành Quyết định 239QĐ-CP phê duyệt Đề án xây dựng và phát triển Vinh trở thành đô thị trung tâm Bắc Trung bộ

Ngày 5 tháng 9 năm 2008, tại Quyết định số 1210/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã công nhận TP Vinh là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Nghệ An [4] Hiện nay thành phố đang hướng tới đô thị trung tâm vùng Bắc Trung Bộ

Kinh tế

Về cơ cấu kinh tế, dịch vụ chiếm khoảng 55% lao động của toàn thành phố Tiếp đó là công nghiệp - xây dựngchiếm 40% và nông lâm nghiệp chiếm phần còn lại (5%)

Thành phố Vinh nằm trên trục giao thông huyết mạch Bắc - Nam về cả đường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không, nắm giữ vị trí trọng yếu trên con đường vận chuyển

từ Nam ra Bắc và ngược lại

Địa danh, văn hóa

Phượng Hoàng Trung Đô

Phượng Hoàng Trung Đô là kinh thành do vua Quang Trung (tức Nguyễn Huệ, 1752-1792) xây dựng bên dòng sông Lam và núi Dũng Quyết, nay thuộc thành phố Vinh - tỉnh Nghệ

An Thành được xây vào năm 1788 Tại đây vua Quang Trung đã tập trung 10 vạn quân trước khi tiến ra Bắc để giành lại thành Thăng Long lúc bấy giờ đang bị quân Thanh xâm chiếm Ngôi thành này dự định được xây dựng để thay thế kinh đô Phú Xuân, được đặt tên theo ý nghĩa chim Phượng Hoàng, một loài chim có trong truyền thuyết Trung Đô còn có

ý nghĩa là kinh đô nằm giữa vùng lãnh thổ do Quang Trung kiểm soát

Thành cổ Nghệ An

Năm 1803, Gia Long ra Bắc, chọn làng Vĩnh Yên nằm phía Tây bắc Dũng Quyết (khu vực thành cổ bây giờ) xây trấn sở Năm 1884 chính thức dời trấn từ Dũng Quyết về Vĩnh Yên, cho xây thành Nghệ An bằng đất Mãi đến năm 1831 vua Minh Mạng mới cho xây lại thành bằng đá ong theo kiểu Vô-băng (Vô-băng là tên một tướng Pháp có sáng kiến thiết

kế kiểu thành này) Thành có 6 cạnh, chu vi dài 603 trượng (2.412 m), cao 1 trượng, 1 tấc,

5 thước (4,42 m), diện tích: 420.000 m², bao xung quanh có hào rộng 7 trượng (28 m), sâu

8 thước ta (3,20 m) Lúc khởi công, triều đình nhà Nguyễn đã huy động 1000 lính Thanh Hoá, 4000 lính Nghệ An Đến thời Tự Đức, khi nâng cấp phải lấy 8599 phiến đá sò từ Diễn Châu và đá ong từ Nam Đàn, 4.848 cânvôi, 155 cân mật mía, với tổng kinh phí là 3.688 quan tiền

Thành cổ có 3 cửa ra vào Cửa tiền là cửa chính hướng về phía Nam, cửa để vua ngự giá, các quan trong lục bộ triều đình và tổng đốc ra vào Cửa Tả hướng về phía đông, Cửa hữu hướng về phía Tây Muốn đi qua các cửa đều phải qua một cái cầu Bên trong, công trình lớn nhất là hành cung, phía đông hành cung có dinh thống đốc, phía nam có dinh bố chánh

và án sát, dinh lãnh binh, dinh đốc học, phía bắc có trại lính và nhà ngục Sau này phía tây

có nhà giám binh người Pháp Toàn bộ được trang bị 65 khẩu thần công, 47 khẩu đặt ở các vọng gác, số còn lại tập trung ở hành cung và dinh thống đốc

Trải qua nhiều biến cố của lịch sử và sự phá hoại của chiến tranh, di tích thành cổ hầu như không còn lại gì, chỉ còn lại 3 cổng thành và khu hồ bao quanh Tỉnh Nghệ An và Thành phố Vinh đã có quy hoạch khôi phục lại di tích và cải tạo thành một công viên văn hoá lớn của thành phố

Cồn Mô - Ngã ba Bến Thủy

Cồn Mô được xây dựng thành tượng đài kỷ niệm cuộc đấu tranh của nhân dân Nghệ An trong phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh năm 1930 - 1931, với chiều cao 10m, rộng 16.2m Trên tượng đài khắc biểu tượng búa liềm, mặt trước gắn biểu tượng trống Xô Viết Trên nền bia còn khắc ghi lại những sự kiện lịch sử diễn ra ở Cồn Mô

Khu di tích ngã ba Bến Thủy có diện tích 6.400 m² Qua thời gian và chiến tranh tàn phá, cảnh vật thay đổi, cột điện lịch sử đã không còn nữa Nhưng tại đây, để ghi lại sự kiện lịch

sử anh hùng của nhân dân, tỉnh Nghệ An và chính quyền thành phố Vinh đã xây dựng tượng đài công nông binh để giáo dục truyền thống đấu tranh anh dũng của cha anh

Đền thờ Vua Quang Trung

Đền thờ Vua Quang Trung được xây dựng với ý nghĩa muôn đời ghi nhớ công lao to lớn

và tôn vinh sự nghiệp vĩ đại của Hoàng Đế Quang Trung, góp phần nêu cao truyền thống yêu nước cho các thế hệ mai sau Đền toạ lạc trên đỉnh thứ 2 núi Dũng Quyết, cao 92m so với mực nước biển, nơi cách đây 220 năm, ngày 1/10/1788 Vua Quang Trung hạ chiếu cho xây dựng Phượng Hoàng - Trung Đô Đó được xem là đất tứ linh có 4 chi: Chi hướng về Tây gọi là Long thủ (đầu Rồng), chi hướng phía Đông Nam gọi là Phượng dự (cánh

Phượng Hoàng), chi hướng về Đông Bắc gọi là Quy bối (lưng Rùa), chi hướng về phía Tây Nam gọi là Kỳ Lân (con Mèo)

Công trình bao gồm các hạng mục chính: Khu Tiền đường diện tích 180 m², khu Trung đường diện tích 160 m² và khu Hậu cung 60 m², nhà Tả vu, Hữu vu, diện tích mỗi nhà 80 m²

Chùa Cần Linh

Chùa được xây dựng từ thời nhà Lê, trên một vùng đất, trước đây thuộc Làng Vang, tổng Yên tường, huyện Hưng Nguyên Nay thuộc phường Cửa Nam thành phố Vinh Chùa thờ

Phật Thích Ca - vị tổ của đạo Phật - và các vị sư tăng đã từng trụ trì trong chùa, trong vùng Tổng diện tích: 5.208 m², gồm có các kiến trúc sau: Tam quan, bái đường, chính điện, tăng đường, nhà tả vu, hữu vu Hàng năm, chùa có tổ chức rất nhiều các ngày lễ

Bảo tàng

• Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh

Địa chỉ: số 6 đường Đào Tấn, Thành phố Vinh

• Bảo tàng Quân khu IV

Địa chỉ: Số 189, đường Lê Duẩn, Thành phố Vinh

• Bảo tàng Tổng hợp Nghệ An

Địa chỉ: Số 04 đường Đào Tấn, Thành phố Vinh

Địa điểm du lịch

Lâm viên Dũng Quyết

Với diện tích 15.6 ha, bao gồm toàn bộ khu vực núi Dũng Quyết và vùng đất bằng phẳng của phường Trung Đô]], phường Bến Thuỷ Lâm viên Dũng Quyết có 39 hạng mục công trình Trong đó có những công trình chủ yếu như sau:

Theo quy hoạch, trên các cao điểm của núi Quyết sẽ xây dựng các công trình như: Đền thờ Quang Trung, tượng Uy minh Vương - Lý Nhật Quang, cáp treo vượt sông Lam Phía Đông núi có vách đá cao dựng đứng gần 100 m sẽ là nơi tổ chức các cuộc thi thể thao leo núi

Trong khu vực di tích thành Phượng Hoàng Trung Đô sẽ khôi phục lại một đoạn bờ thành

và xây đền thờ Quang Trung Trên núi Kỳ lân dựng tượng vua Quang Trung trong tư thế của một vị đại nguyên soái đang duyệt hàng vạn hùng binh

Công viên Hồ Cửa Nam

Công viên trực thuộc Công ty Du lịch Nghệ An, với tổng diện tích 14 ha, trong đó có 10 ha mặt hồ Ngay kề bên là Sông Cửa Tiền uốn lượn tạo khu cảnh mềm mại nên thơ Tại đây

có nhiều khu vực vui chơi giải trí như: bến du thuyền, nhà hàng thuỷ tạ, công viên sinh vật cảnh, bể bơi

Người Thành Vinh

• Chính trị: Chu Huy Mân, Nguyễn Mạnh Cầm, Nguyễn Thị Minh Khai (Bí thư Thành ủy Sài Gòn- Gia Định), Lê Viết Thuật (Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ)

• Khoa học: Nguyễn Xiển, Nguyễn Khánh Toàn

• Văn học - Nghệ thuật: Nguyễn Văn Tý, Chính Hữu, Thanh Tâm Tuyền

Giáo dục và đào tạo

Hiện nay trên địa bàn thành phố có 3 trường đại học, 10 trường cao đẳng và 1 Phân hiệu Đại học Công nghiệp TPHCM, nhiều trường trung học chuyên nghiệp, trung tâm dạy nghề

và 75 trường học từ bậc học phổ thông tới ngành học mầm non Sắp tới trên địa bàn thành phố Vinh sẽ có thêm các trường Đại học vùng được thành lập như: Đại học VTC, Phân hiệu Đại học Xây dựng, Phân hiệu Đại học Kỹ thuật TPHCM, Phân viện Đại học Y Dược…

Đại học và Cao đẳng

• Trường Đại học Vinh (1959)

• Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh

• Trường Đại học Công nghệ Vạn Xuân

• Phân hiệu Đại học Công nghiệp TPHCM (cơ sở TP.Vinh)

• Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An

• Trường Cao đẳng Y tế Nghệ An

• Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Nghệ An

• Trường Cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật Nghệ An

• Trường Cao đẳng Kỹ nghệ Việt - Đức

• Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt - Hàn

• Trường Cao đẳng Du lịch Hoan Châu

• Trường Cao đẳng Du lịch Miền Trung

• Trường Cao đẳng Giao thông Miền Trung

• Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Hồng Lam

Trường phổ thông

• Khối THPT Chuyên Đại học Vinh

• Trường Trung học Phổ thông Chuyên Phan Bội Châu

• Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng (Vinh 1)

• Trường THPT Hà Huy Tập (Vinh 2)

• Trường THPT Lê Viết Thuật (Vinh 3)

• Trường THPT dân lập Nguyễn Trường Tộ

• Trường THPT dân lập Herman Gmainer

• Trường THPT dân lập Nguyễn Huệ

• Trường THPT dân lập Hữu Nghị

• Trường THPT dân lập Nguyễn Trãi

• Trường THPT dân lập Lê Quý Đôn

• Trường THPT Dân tộc Nội trú

Hệ thống Y tế

Trên địa bàn thành phố Vinh hiện có 15 bệnh viện và nhiều Trung tâm Y tế, phòng khám

đa khoa khác

Hệ thống bệnh viện tại thành phố hiện nay:

1 Bệnh viện Đa khoa Nghệ An

2 Bệnh viện Nội tiết Nghệ An

3 Bệnh viện Lao và bệnh phổi Nghệ An

4 Bệnh viện Nhi Nghệ An

5 Bệnh viện 115

6 Bệnh viên Tâm thần

7 Bệnh viện Y học dân tộc

8 Bệnh viện Quân khu IV

9 Bệnh viện Giao thông vận tải 4

10 Bệnh viện Đa khoa TP.Vinh

11 Bệnh viện Đa khoa Cửa Đông

12 Bệnh viện Đa khoa Thái An

13 Bệnh viện Thành An Sài Gòn

14 Bệnh viện Đông Âu

15 Bệnh viện Mắt Sài Gòn

Thể dục - Thể thao

Lĩnh vực thể dục thể thao thành phố Vinh hoạt động sôi nổi và quy mô ngày càng mở rộng Hiện có Sân vận động Vinh do ngành TDTT quản lý có sức chứa 25.000 người; Sân vận động Quân khu IV có sức chứa dưới 1.000 chỗ; Nhà thi đấu đa chức năng 2.000 chỗ; 2 sân tập đá bóng, 1 bể bơi 8 làn 50m, 1 nhà tập luyện 720m², 1 sân bóng chuyền, 1 nhà thi đấu

đa chức năng, hầu hết các phường xã đã có sân vận động Khu Liên hợp thể thao của thành phố đã được xây dựng Chính sách lâu dài của thành phố là tiếp tục thực hiện xã hội hoá TDTT đồng thời chú trọng vào các bộ môn thể thao thành tích cao, đóng góp thành tích cho thể dục - thể thao nước nhà

Tại Vinh hiện nay có 3 câu lạc bộ bóng đá đang thi đấu ở giải chuyên nghiệp (2 đội) và hạng nhì(1 đội) là:

1 Câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An

2 Câu lạc bộ bóng đá Quân khu 4

3 http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A2u_l%E1%BA%A1c_b

%E1%BB%99_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Sara_Th

%C3%A0nh_Vinh&action=edit&redlink=1

Trung tâm & Viện nghiên cứu

• Trung tâm Khí tượng Thủy văn Bắc Trung Bộ

Địa chỉ: Phường Hưng Bình - Thành phố Vinh

• Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Bắc Trung Bộ

Địa chỉ: xã Hưng Đông - Thành phố Vinh

• Phân viện Điều tra Quy hoạch rừng Bắc Trung bộ

Địa chỉ: đường Nguyễn Sỹ Sách - Phường Hưng Bình - Thành phố Vinh

• Đài Khí tượng Thuỷ văn khu vực Bắc Trung Bộ

Địa chỉ: 144, Lê Hồng Phong

• Viện nghiên cứu Văn hóa và Ngôn ngữ Địa chỉ: 182 Lê Duẩn - Tp Vinh - Nghệ An

• Viện Quy hoạch kiến trúc

Đại lộ Lê Nin Thành phố Vinh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia