Bài giảng Lịch sử các học thuyết kinh tế - Chương 2

Nội dung của chương 2 Một số vấn đề về chủ nghĩa tư bản hiện đại nằm trong bài giảng lịch sử các học thuyết kinh tế nhằm trình bày về thế nào là chủ nghãi tư bản hiện đại, biểu hiện của chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước. Quá trình phát triển của CNTB cũng gây ra hậu quả nặng nề cho nhân lọai.

Giai đọan phát triển cao của CNTB độc quyền

Quan niệm II

PTSX TBCN

CNTB độc quyền nhà nước, CNTB hiện đại

Giai đọan CNTB

tự do cạnh tranh ( TK 16-19 )

Những năm

50, TK 20

Giai đọan độc quyền

Hai cách phân tích về CNTB hiện đại

• Những biểu hiện mới của

5 ĐẶC ĐIỂM CỦA CNTB ĐỘC QUYỀN

- Tích tụ và tập trung sản xuất cao dẫn đến hình thành các tổ chức độc quyền.

- Sự hình thành tư bản tài chính và bọn đầu sỏ tài chính.

- Xuất khẩu tư bản

- Sư phân chia thế giới về mặt kinh tế giữa các tập đòan tư bản.

- Sự phân chia thế giới về mặt lãnh thổ giữa các cường quốc.

Biểu hiện của CNTB độc quyền nhà nước

• Sự kết hợp về nhân sự giữa tổ chức độc quyền và nhà nước tư sản

• Sự hình thành và phát triển sở hữu nhà nước tư sản.

• Sự điều tiết kinh tế của nhà nước tư sản.

Đặc điểm của CNTB ngày nay trên các mặt LLSX, QHSX

• CNTB ngày nay đang quá

độ sang CSVCKT mới về chất.

• Đôi ngũ người lao động

có sự thay đổi về chất lượng và cơ cấu

• Sở hữu có sự biến đổi lớn cả về lĩnh vực, cơ cấu, sở hữu hổn hợp, liên quốc gia là phổ biến.

• CNTB độc quyền nhà nước vơi vai trò mới của

nó trong điều tiết kinh tế

3 Giới hạn, mâu thuẩn và xu hướng vận động của CNTB ngày nay

có biểu hiện mới.

• Mâu thuẩn giữa LLSX

và QHSX, biểu hiện về mặt XH là mâu thuẩn giai cấp.

• Những nhân tố tự phủ định CNTB phát triển lên nấc thang mới và sẽ

được thay thế bằng XH cao hơn.

• Vấn đề bạo lực.

2 Hệ thống thế giới của CNTB

- Tập trung S/X và hình thành tổ chức độc quyền mới: sự xuất hiện các công ty xuyên quốc gia bên cạnh sự phát triển các xí nghiệp vừa và nhỏ.

- Sự thay đổi trong các hình thức tổ chức và cơ chế thống trị của TB tài chính

- Xuất khẩu TB vẫn là cơ sở của độc quyền quốc tế sau chiến tranh, nhưng quy mô, chiều hướng và kết

cấu của việc xuất khẩu TB đã có bước phát triển mới.

- Sự phân chia thế giới giữa những liên minh của CNTB, xu hướng quốc tế, tòan cầu hóa ngày càng tăng bên cạnh khu vực hóa nền kinh tế

- Sự phân chia thế giới giữa các cường quốc vẫn tiếp tục dưới những hình thức cạnh tranh và thống trị mới

2 Những biểu hiện mới trong

cơ chế điều tiết kinh tế của CNTB độc quyền nhà nước

tiết của nhà nước linh họat, mềm dẽo hơn, kết hợp tình thế với dài hạn Công cụ và phạm

vi điều tiết của nhà nước cũng đa dạng

và mở rộng hơn.

- Sự điều tiết của nhà nước kết hợp với cơ chế thị trường cạnh tranh tự

do và tính năng động của độc quyền tư nhân

III Hệ thống kinh tế thế giới của CNTB độc quyền ngày nay

1 Sự phát trển

không đều giữa các nước trong hệ thống kinh tế TBCN ngày càng gia tăng

2 Các công ty

xuyên quốc gia ngày càng

đóng vai trò to lớn trong nền kinh tế thế giới

3.Tốc độ tăng trưởng

của các nước TBCN

nói chung có xu

hướng giảm sút, tài

chính tiền tệ quốc tê

không ổn định

4 Xu hướng tăng cường quân sự hóa trong thời kỳ chiến tranh lạnh

IV Những thành tựu, giới hạn và xu hướng vận

động của CNTB ngày nay

1.Những thành tựu

2 Hạn chế

3 Xu

hướng vận động

- Chuyển được nền SX nhỏ sang nền

SX lớn Hiện đại, từ lao động thủ công sang cơ khí,

tự động hóa, tin học hóa…

làm cho quá trình SX phân tán được điều tiết thống nhất

- Xây dựng nền dân chủ

tư sản, mặc

dù còn nhiều hạn chế so với xã hội tương lai, nhưng vẫn tiến bộ hơn nhiều so với chế độ

chuyên chế thời trung cổ

2 Những hạn chế

-Quá trình ra đời, tích lũy của CNTB

là một sự tích lũy đẩm máu trong lịch

sử nhân lọai.

- Quá trình phát triển của CNTB cũng gây ra hậu quả nặng nề cho nhân lọai.

Môi trường sống bị ô nhiễm

Sơ đồ hiệu ứng nhà kính

Chiến tranh

Đói nghèo ở các nước Các nước Châu Phi

ĐẠI HỘI VIII

Lịch sử tuy có bước phát triển quanh co, song sớm hay muộn

gì nhân lọai cũng đi theo con đường XHCN