Bài giảng Lịch sử các học thuyết kinh tế - Chương 11: Một số lý thuyết tăng trưởng và phát triển kinh tế

Bài giảng cung cấp cho người học các kiến thức: Một số lý thuyết tăng trưởng và phát triển kinh tế. Hi vọng đây sẽ là một tài liệu hữu ích dành cho các bạn sinh viên đang theo học môn dùng làm tài liệu học tập và nghiên cứu.

CH ƯƠ NG 11 

 M T S  LÝ THUY T TĂNG Ộ Ố Ế

TRƯỞNG VÀ PHÁT TRI N KINH TỂ Ế

I. S  phân lo i các qu c gia, tăng  ự ạ ố

tr ưở ng và phát tri n kinh t ể ế

• 1. S  phân lo i các qu c giaự ạ ố

• 2. Đ c tr ng c  b n c a các nặ ư ơ ả ủ ước đang phát tri nể  

• 3. Khái ni m v  tăng trệ ề ưởng và phát tri nể

1. S  phân lo i các qu c gia ự ạ ố

•  40 – 50s TK XX, s  chênh l ch giàu nghèo r t ự ệ ấ

l n gi a các nớ ữ ước

• Các n c giàu: Tây – B c Âu, M , Úc, ướ ắ ỹ

Newzeland, Nh t ậ

• Các n c nghèo: ph n c n l i c a TG (Châu Á, ướ ầ ị ạ ủPhi, M  Latinhỹ

Tiêu chí phân loại

Thu nhập bình quân đầu người (GNP, GDP), 1986 WB:

- Các nước phát triển (> 6000 USD/ng/năm)

- Các nước đang phát triển (450-6000)

- Các nước kém phát triển (<450)

2. Đ c tr ng c  b n c a các n ặ ư ơ ả ủ ướ c 

đang phát tri n ể

đ a, d ị ướ ự ố i s  th ng tr  c a Tây âu tr ị ủ ướ c đây.

3. Khái ni m v  tăng tr ệ ề ưở ng và phát 

tri n  ể

• a. Tăng tr ng kinh t : ưở ế

• Theo đ nh nghĩa c a WB  cho r ng: “ Tăng ị ủ ằ

trưởng kinh t  là s  gia tăng v  lế ự ề ượng  cua 

nh ng đ i lữ ạ ượng chính đ c tr ng cho m t ặ ư ộ

tr ng thái kinh t , trạ ế ước h t là t ng s n ph m ế ổ ả ẩ

xã h i, có tính m i liên quan v i dân s ”.ộ ố ớ ố

• M t s  quan đi m cho r ng: “ tăng tr ng ộ ố ể ằ ưở

kinh t  là s  tăng thêm v  quy mô s n lế ự ề ả ượng 

c a n n kinh t  trong m t th i k  nh t ủ ề ế ộ ờ ỳ ấ

đ nh……”ị

3. Khái ni m v  tăng tr ệ ề ưở ng và phát 

3. Khái ni m v  tăng tr ệ ề ưở ng và phát 

3. Khái ni m v  tăng tr ệ ề ưở ng và phát 

tri n ể

­ S  tăng lên c a GDP và GNP và t ng s n ự ủ ổ ả

ph m qu c dân theo đ u ngẩ ố ầ ười. 

­ ­ S  bi n đ i c  c u kinh t , trong đó quan ự ế ổ ơ ấ ế

tr ng là t  tr ng c a ngành d ch v  và công ọ ỷ ọ ủ ị ụnghi p trong GDP tăng lên, còn t  tr ng nông ệ ỷ ọnghi p gi m xu ng. ệ ả ố

­ ­ S  tăng lên c a thu nh p th c t  c a đ i b  ự ủ ậ ự ế ủ ạ ộ

ph n dân c  nh  phân ph i h p lý k t qu   ậ ư ờ ố ợ ế ảtăng trưởng kinh t  ế

III. M T S  LÝ THUY T TĂNG TRỘ Ố Ế ƯỞNG 

1. Lý thuy t tăng trế ưởng kinh t  c a trế ủ ường 

t  s n xu t ố ả ấ

y u t  s n xu t ế ố ả ấ

tri n, ho t đ ng xu t nh p kh u để ạ ộ ấ ậ ẩ ược tăng 

cường; v n, công ngh  gia tăng….ố ệ

2. Lý thuy t c t cánh c a W. W. Rostow ế ấ ủ

khi đ t t c đ  gi i h n. Ph i có 3 đi u ki n: ạ ố ộ ớ ạ ả ề ệ

lãnh đ o b o th  b ng ng ạ ả ủ ằ ườ ầ i c m quy n ti n b  bi t  ề ế ộ ế

2. Lý thuy t c t cánh c a W. W. Rostow ế ấ ủ

2. Lý thuy t c t cánh c a W. W. Rostow ế ấ ủ

• Th  năm, giai đo n tiêu dùng cao ứ ạ

• Đây là giai đo n qu c gia th nh v ng, xã h i ạ ố ị ượ ộhóa s n xu t cao, s n xu t hàng lo t hàng hóa ả ấ ả ấ ạtiêu dùng và d ch v  tinh vi, dân c  giàu có, thu ị ụ ư

nh p bình quân đ u ngậ ầ ười tăng cao. Theo 

Rostow, nước M  c n 100 năm đ chuy n t  Ỹ ầ ể ể ừ

giai đo n trạ ưởng thành sang giai đ on cu i cùng ạ ốnày

3. Lý thuy t v  mô hình kinh t  nh   ế ề ế ị

nguyên c a Athur Lewis ủ

3. Lý thuy t v  mô hình kinh t  nh   ế ề ế ị

nguyên c a Athur Lewis ủ

ch  đ  l i đ  t o ra s n l ỉ ể ạ ủ ạ ả ượ ng c  đ nh. T  đó năng  ố ị ừ

lên .

3. Lý thuy t v  mô hình kinh t  nh   ế ề ế ị

nguyên c a Athur Lewis ủ

• Nh  v y, theo lý thuy t này, các n c đang ư ậ ế ướphát tri n có th  đ t để ể ạ ượ ực s  tăng trưởng khi 

t p  trung  vào  phát  tri n  khu  v c  kinh  t  ậ ể ự ế

hi nđ i, công nghi p mà không c n quan tâm ệ ạ ệ ầ

đ nkhu  v c  truy n  th ng.  Và  nh p  đ   tăng ế ự ề ố ị ộ

trưởng c a khu v c hi n đ i quy t đ nh t c ủ ự ệ ạ ế ị ố

đ  tăng trộ ưởng c a n n kinh t  nói chung.ủ ề ế

4. Lý Thuy t v  “ cái vòng lu n qu n” và  ế ề ẩ ẩ

• Đ  tăng tr ng và phát tri n ph i có “ cú  ể ưở ể ả

huých t  bên ngoài” nh m phá “ cái vòng  ư ằ

lu n qu n”   nhi u đi m. Đi u này có nghĩa  ẩ ẩ ở ề ể ề

là ph i có đ u t  l n c a n ả ầ ư ớ ủ ướ c ngoài vào 

các  n ướ c đang phát tri n. Mu n v y, các  ể ố ậ

n ướ c đang phát tri n ph i t o ra các đi u  ể ả ạ ề

ki n thu n l i nh m kích thích tính tích c c  ệ ậ ợ ằ ự

đ u t  c a t  b n n ầ ư ủ ư ả ướ c ngoài.

5. Lý thuy t tăng trế ưởng và phát tri n kinh t  ể ế

 các n c châu á gió mùa c a Harry Toshima

nông nhàn.

5. Lý thuy t tăng trế ưởng và phát tri n kinh t  ể ế

 các n c châu á gió mùa c a Harry Toshima

• Theo ông, mô hình kinh t  nh  nguyên c a ế ị ủ

Lewis là không đúng đ i v i các nố ớ ước châu á gió mùa. B i vì, n n nông nghi p lúa nở ề ệ ước 

v n thi u lao đ ng  lao đ ng   nh ng th i ẫ ế ộ ộ ở ữ ờ

đi m mùa v  và ch  th a lao đ ng trong mùa ể ụ ỉ ừ ộnhan r i. Vì v y, H. Toshima đã đ a ra mô ỗ ậ ư

hình tăng trưởng kinh t  m i đ i v i các ế ớ ố ớ

nước đang phát tri n   châu á – gió mùa.ể ở

5. Lý thuy t tăng trế ưởng và phát tri n kinh t  ể ế

 các n c châu á gió mùa c a Harry Toshima

• Theo ông, trong giai đo n đ u c a tăng ạ ầ ủ

trưởng kinh t , ế năng su t lao đ ng trong  ấ ộ

nông nghi p có th  tăng lên b ng cách gi m  ệ ể ằ ả tình tr ng thi u vi c làm trong lúc nhàn r i,  ạ ế ệ ỗ

b ng bi n pháp c  b n là tăng v , đa d ng  ằ ệ ơ ả ụ ạ

hóa v t nuôi, cây tr ng nh  tr ng thêm rau,  ậ ồ ư ồ

qu , cây l y cũ, m  r ng chăn nuôi gia súc, ,  ả ấ ở ộ gia c m và đánh b t cá… ầ ắ  

5. Lý thuy t tăng trế ưởng và phát tri n kinh t  ể ế

 các n c châu á gió mùa c a Harry Toshima

•  S  phát tri n c a khu v c nông nghi p đã  ự ể ủ ự ệ

t o đi u ki n đ  phát tri n khu v c công  ạ ề ệ ể ể ự

nghi p và d ch v ệ ị ụ  Năng su t lao đ ng trong ấ ộnông nghi p tăng, t o đi u ki n cho vi c di ệ ạ ề ệ ệ

dân t  nông thôn ra thành th  đ  phát tri n các ừ ị ể ểngành công nghi p và d ch v  ệ ị ụ

5. Lý thuy t tăng trế ưởng và phát tri n kinh t    ể ế ở

các nước châu á gió mùa c a Harry Toshima.ủ

• ông k t lu n: ế ậ nông nghi p hóa là con đ ệ ườ ng 

t t nh t đ  b t đ u m t chi n l ố ấ ể ắ ầ ộ ế ượ c phát 

tri n kinh t    các n ể ế ở ướ c châu á gió mùa, ti n  ế

t i m t xã h i có c  c u kinh t  nông – công  ớ ộ ộ ơ ấ ế

nghi p – d ch v  hi n đ i ệ ị ụ ệ ạ  

6. Lý thuy t phát tri n kinh t  d a  ế ể ế ự

trường cho s   phát tri n các ngành kinh t  ; ự ể ế

t o thêm vi c làm, gi m th t nghi p; ti  ạ ệ ả ấ ệ ế

ki m ngo i t ; khêu g i và phát huy tín dân ệ ạ ệ ợ

t c trong phát tri n kinh t  c a đ t nộ ể ế ủ ấ ước. 

6. Lý thuy t phát tri n kinh t  d a  ế ể ế ự

vào công nghi p hóa ệ

• Th  hai, Chi n l c phát tri n kinh t  l y  ứ ế ượ ể ế ấ

công nghi p hóa h ệ ướ ng v  xu t kh u ề ấ ẩ  D a ự

ch  y u vào vi c phát tri n các ngành s n ủ ế ệ ể ả

xu t hàng hóa xu t kh u, l y th  trấ ấ ẩ ấ ị ường 

nước ngoài làm tr ng tâm trên c  s  phát huy ọ ơ ở

hi u qu  l i th  so sánh. Các nệ ả ợ ế ước b t đ u ắ ầ

áp d ng t  th p k  70 khi chi n lụ ừ ậ ỷ ế ược thay 

th  nh p kh u b c l  nhi u khuy t đi m ế ậ ẩ ộ ộ ề ế ể

trong th i k  m i.ờ ỳ ớ

6. Lý thuy t phát tri n kinh t  d a  ế ể ế ự

vào công nghi p hóa ệ

• Hi n nay, các n c còn áp d ng chi n l c  ệ ướ ụ ế ượ công nghi p hóa h n h p. Đó là s   ệ ỗ ợ ự k t h p ế ợ

c  hai chi n lả ế ược trên…… v a coi tr ng th  ừ ọ ị

trường trong nước v a phát huy l i th  so ừ ợ ế

sánh đ  phát tri n xu t kh u, l y th  trể ể ấ ẩ ấ ị ường ngoài làm hướng ph n đ u phát tri n các ấ ấ ể

ngành s n xu t trong nả ấ ước