A. Khi t 0 chất điểm qua vị trí cân bằng theo chiều dương. Đầu trên của lò xo được giữ cố định. a.Tìm độ dãn của lò xo khi vật ởVTCB.. Bỏ qua mọi ma sát. Viết phương trình dao động củ[r]
Trang 1Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 1
Bài 2: CON LẮC LÒ XO
A.TÓM TẮT LÝ THUYẾT
* Con lắc lò xo
+ Con lắc lò xo gồm một lò xo có độ cứng k, khối lượng không đáng kể, một đầu gắn cố định, đầu kia gắn với vật nặng khối lượng m được đặt theo phương ngang hoặc treo thẳng đứng
+ Con lắc lò xo là một hệ dao động điều hòa
+ Phương trình dao động: x = Acos( t + )
Biểu thức đại số của lực kéo về: F = - kx
Lực kéo về của con lắc lò xo không phụ thuộc vào khối lượng vật
* Năng lượng của con lắc lò xo
1
k A2cos2( t + ) Động năng và thế năng của vật dao động điều hòa biến thiên với tần số góc ’=2 , tần số f’=2f và chu
Cơ năng của con lắc tỉ lệ với bình phương biên độ dao động
Cơ năng của con lắc lò xo không phụ thuộc vào khối lượng vật
Cơ năng của con lắc được bảo toàn nếu bỏ qua mọi ma sát
l T
g
-Liên quan tới sự thay đổi khối lượng m :
Trang 2Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 2
1 1
2 2
m
T 2
k m
T 2
k
T 4
k
k
b.Bài tập
Bài 1 Con lắc lò xo gồm vật m và lò xo k dao động điều hòa, khi mắc thêm vào vật m một vật khác có
khối lượng gấp 3 lần vật m thì chu kì dao động của chúng
a) tăng lên 3 lần b) giảm đi 3 lần c) tăng lên 2 lần d) giảm đi 2 lần
l m
Bài 3 Một con lắc lò xo dao động thẳng đứng Vật có khối lượng m=0,2kg Trong 20s con lắc thực hiện
được 50 dao động Tính độ cứng của lò xo
Trang 3Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 3
a) l0 4, 4 cm ; 12,5 rad / s b) Δl0 = 6,4cm ; = 12,5(rad/s)
c) l0 6, 4 cm ; 10,5 rad / s d) l0 6, 4 cm ; 13,5 rad / s
Bài 7 Con lắc lò xo gồm lò xo k và vật m, dao động điều hòa với chu kì T=1s Muốn tần số dao động của
con lắc là f’= 0,5Hz thì khối lượng của vật m phải là
Bài 8 Lần lượt treo hai vật m1 và m2 vào một lò xo có độ cứng k = 40N/m và kích thích chúng dao động Trong cùng một khoảng thời gian nhất định, m1 thực hiện 20 dao động và m2 thực hiện 10 dao động Nếu treo cả hai vật vào lò xo thì chu kì dao động của hệ bằng /2(s) Khối lượng m1 và m2 lần lượt bằng bao nhiêu
a) 0,5kg ; 1kg b) 0,5kg ; 2kg c) 1kg ; 1kg d) 1kg ; 2kg
Bài 9 Trong dao động điều hòa của một con lắc lò xo, nếu giảm khối lượng của vật nặng 20% thì số lần
dao động của con lắc trong một đơn vị thời gian:
M
M cb
A
l
+ Khi A > l (Với Ox hướng xuống):
- Thời gian lò xo nén 1 lần là thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị
trí x1 = - l đến x2 = -A
- Thời gian lò xo giãn 1 lần là thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị trí x1 = - l đến x2 = A,
Lưu ý: Trong một dao động (một chu kỳ) lò xo nén 2 lần và giãn 2 lần
b.Bài tập
Bài 1 Con lắc lò xo treo thẳng đứng, dao động điều hòa với phương trình x = 2cos20t(cm) Chiều dài tự
nhiên của lò xo là l0 = 30cm, lấy g = 10m/s2 Chiều dài nhỏ nhất và lớn nhất của lò xo trong quá trình dao động lần lượt là
A 28,5cm và 33cm B 31cm và 36cm C 30,5cm và 34,5cm D 32cm và 34cm
x
A -A
l
Hình vẽ thể hiện thời gian lò xo nén và
giãn trong 1 chu kỳ (Ox hướng xuống)
Trang 4Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 4
HD : lmax = l0 + l + A 2
0
A 2cm 0, 02m g
l 0, 025m
l 0,3m
lmax = 0,3 + 0,025 + 0,02 = 0,345m = 34,5cm
lmin = l0 + l – A = 0,3 + 0,025 0,02 = 0,305m = 30,5cm Chọn : C
Bài 2 Một vật nặng, nhỏ khối lượng m gắn vào đàu một lò xo coa khối lượng không đáng kể, đầu còn lại
phía trên của lò xo được giữ cố định, cho vật dao động điều hòa theo phương thẳng đứng với tần số 2,5Hz Trong quá trình dao động , chiều dài của lò xo thay đổi từ 20cm đến 24cm Lấy
g m s Tính biên độ dao động và chiều dài tự nhiên của lò xo
Bài 3 Một vật treo vào lò xo làm nó dãn ra 4cm Cho g π210m/s2 Biết lực đàn hồi cực đại và cực tiểu lần lượt là 10N và 6N Chiều dài tự nhiên của lò xo 20cm Chiều dài cực tiểu và cực đại của lò xo trong quá trình dao động là :
Trang 5Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 5
Bài 2 Một lò xo được treo thẳng đứng, đầu trên của lò xo được giữ cố định, đầu dưới treo vật nặng có
khối lượng m, lò xo có độ cứng k, khi vật ở VTCB lò xo giãn 4cm Kéo vật rời khỏi VTCB theo phương thẳng đứng hướng xuống một đoạn 2cm và truyền cho vật vận tốc 10 3 cm s theo phương thẳng đứng /hướng lên Chọn góc thời gian là lúc truyền vận tốc, gốc tọa độ tại VTCB, chiều dương hướng lên Lấy
10 /
a) Viết phương trình dao động của vật
b) Tính vận tốc của vật lúc nó đi qua vị trí lò xo dãn 1cm
Bài 3 Một quả cầu khối lượng m = 100g treo vào lò xo có chiều dài tự nhiên l0 = 20cm, độ cứng
k N m
a) Tính chiều dài của lò xo tạo vị trí cân bằng Lấy g = 10 (m/s2)
b) Kéo quả cầu xuống dưới, cách vị trí cân bằng một đoạn 6cm rồi buông nhẹ ra cho nó dao động Tìm chu kỳ dao động, tần số Lấy 2 10
c) Viết phương trình dao động của quả cầu chọn gốc thời gian là lúc buông vật; gốc toạ độ tại vị trí cân bằng, chiều dương hướng xuống
Bài 4 Một quả cầu khối lượng m = 500g được treo vào lò xo có chiều dài tự nhiên l0 = 40cm
a) Tìm chiều dài của lò xo tại vị trí cân bằng, biết rằng lò xo trên khi treo vật m0 = 100g, lò
xo dãn thêm 1cm Lấy g = 10 (m/s2) Tính độ cứng của lò xo
b) Kéo quả cầu xuống dưới cách vị trí cân bằng 8cm rồi buông nhẹ cho dao động Viết
phương trình dao động (Chọn gốc thời gian là lúc thả vật, chiều dương hướng xuống)
Bài 5 Vật có khối lượng m treo vào lò xo có độ cứng k = 5000(N/m) Kéo vật ra khỏi vị trí cân bằng một
đoạn 3cm rồi truyền vận tốc 200cm/s theo phương thẳng đứng thì vật dao động với chu kỳ
25
T s
a) Tính khối lượng m của vật
b) Viết phương trình chuyển động của vật Chọn gốc thời gian là lúc vật qua vị trí có li độ x = -2,5cm theo chiều dương
Dạng 4: Xác định lực đàn hồi và lực hồi phục của lò xo
a.Phương pháp
a Lực kéo về hay lực hồi phục F = -kx = -m 2x
Đặc điểm: * Là lực gây dao động cho vật
* Luôn hướng về VTCB
* Biến thiên điều hoà cùng tần số với li độ
Độ lớn: F k|x| m 2
|x| Lực hồi phục đạt giá trị cực đại Fmax = kA khi vật đi qua các vị trí biên (x = A)
Lực hồi phục có giá trị cực tiểu Fmin = 0 khi vật đi qua vị trí cân bằng (x = 0)
m
Trang 6Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 6
b Lực đàn hồi là lực đưa vật về vị trí lò xo không biến dạng: F dh k l0 x mg k x
* Fđh = k l + x với chiều dương hướng xuống
* Fđh = k l - x với chiều dương hướng lên
+ Lực đàn hồi cực đại (lực kéo): FMax = k( l + A) = mg kA = FKmax (lúc vật ở vị trí thấp nhất) + Lực đàn hồi cực tiểu:
* Nếu A < l FMin = k( l - A) = mg kA = FKMin
* Nếu A ≥ l FMin = 0 (lúc vật đi qua vị trí lò xo không biến dạng)
Lực đẩy (lực nén) đàn hồi cực đại: FNmax = k(A - l) (lúc vật ở vị trí cao nhất)
b.Bài tập
Bài 1 Một con lắc lò xo treo thẳng đứng dao động với biên độ 4cm, chu kỳ 0,5s Khối lượng quả nặng
400g Lấy π2 10, cho g 10m/s2 Giá trị của lực đàn hồi cực đại tác dụng vào quả nặng :
A 6,56N, 1,44N B 6,56N, 0 N C 256N, 65N D 656N, 0N
Bài 2 Con lắc lò xo treo thẳng đứng, lò xo có khối lượng không đáng kể Hòn bi đang ở vị trí cân bằng thì
được kéo xuống dưới theo phương thẳng đứng một đoạn 3cm rồi thả ra cho nó dao động Hòn bi thực hiện
50 dao động mất 20s Cho g π210m/s2 Tỉ số độ lớn lực đàn hồi cực đại và lực đàn hồi cực tiểu của lò
xo khi dao động là:
Bài 3 Một con lắc lò xo treo thẳng đứng, đầu trên cố định, đầu dưới treo một vật m 100g Kéo vật
xuống dưới vị trí cân bằng theo phương thẳng đứng rồi buông nhẹ Vật dao động theo phương trình: 5cos 4
2
x t cm Chọn gốc thời gian là lúc buông vật, lấy g 10m/s2 Lực dùng để kéo vật trước khi dao động có độ lớn :
A 1,6N B 6,4N C 0,8N D 3,2N
Bài 4 Một chất điểm có khối lượng m 50g dao động điều hoà trên đoạn thẳng MN 8cm với tần số f
5Hz Khi t 0 chất điểm qua vị trí cân bằng theo chiều dương Lấy π2 10 Ở thời điểm t 1/12s, lực gây ra chuyển động của chất điểm có độ lớn là :
A 10N B 3N C 1N D.10 3N
Bài 5 Treo một vật nặng có khối lượng m = 100g vào đầu một lò xo có độ cứng k = 20 (N/m) Đầu trên
của lò xo được giữ cố định Lấy g = 10(m/s2)
a.Tìm độ dãn của lò xo khi vật ởVTCB
Trang 7Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 7
b.Nâng vật đến vị trí lò xo không bị niến dạng rồi thẻ nhẹ cho vật dao động Bỏ qua mọi ma sát Viết phương trình dao động của vật Chon gốc thời gian là lúc thả
c.Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của lực phục hồi và lưc đàn hồi của lò xo
Bài 6 Một lò xo được treo thẳng đứng, đầu trên của lò xo được giữ cố định, đầu dưới của lò xo treo một
vật m = 100g Lò xo có độ cứng k = 25(N/m) Kéo vật ra khỏi VTCB theo phương thẳng đứng và hướng xuống dưới một đoạn 2cm rồi truyền cho nó một vận tốc v0 10 3(cm/s) hướng lên Chọn gốc thời gian là lúc truyền vận tốc cho vật, gốc toạ độ là VTCB, chiều dương hướng xuống Lấy g = 10(m/s2)
2 10
a.Viết phương trình dao động
b.Xác định thời điểm mà vật qua vị trí lò xo dãn 2cm lần đầu tiên
c.Tìm độ lớn lực phục hồi như ở câu b
Bài 7 Cho một con lắc lò xo được bố trí như hình vẽ Lò xo có độ cứng k=200(N/m); vật
a) Tính áp lực của m0 lên m khi lò xo không biến dạng
b) Để m0 nằm yên trên m thì biên độ dao động phải thoả mãn điều kiện gì? Suy ra giá trị của x0 ’
Lấy
g =10(m/s2)
Bài 8 Một lò xo có độ cứng k = 40(N/m) được đặt thẳng đứng , phía trên có vật khối lượng m = 400g
Lò xo luôn giữ thẳng đứng
a.Tính độ biến dạng của lò xo khi vật cân bằng Lấy g = 10 (m/s2)
b.Từ VTCB ấn xuống dưới một đoạn x0 = 2cm rồi buông nhẹ Chứng tỏ vật m dao động
điều hoà Tính chu kỳ dao động
* Song song: k = k1 + k2 + … cùng treo một vật khối lượng như nhau thì: 2 2 2
Trang 8Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 8
kỳ dao động của m khi mắc m vào hệ lò xo trong hai trường hợp:
a) Hai lò xo mắc nối tiếp
b) Hai lò xo măc song song
Bài 3 Hai lò xo L1,L2 có cùng chiều dài tự nhiên khi treo một vật có khối lượng m=200g bằng lò xo L1thì nó dao động với chu kỳ T1 = 0,3(s); khi treo vật m đó bằng lò xo L2 thì nó dao động với chu kỳ
T T T thì phải tăng hay giảm khối
lượng m bao nhiêu?
2 Nối hai lò xo với nhau bằng cả hai đầu để được một lò xo có cùng độ dài rồi treo vật m ở trên thì chu kỳ dao động là bằng bao nhiêu? Muốn chu kỳ dao động của vật là 0,3(s) thì phải tăng hay giảm khối lượng vật m bao nhiêu?
Bài 4 Một lò xo OA = l0 = 40cm, độ cứng k0 = 100(N/m) M là một điểm treo trên lò xo với OM = l0/4
1 Treo vào đầu A một vật có khối lượng m = 1kg làm nó dãn ra, các điểm A và M đến vị trí A’ và
M Tính OA’ và OM’ Lấy g = 10 (m/s2)
2 Cắt lò xo tại M thành hai lò xo Tính độ cứng tương ứng của mỗi đoạn lò xo
3 Cần phải treo vật m ở câu 1 vào điểm nào để nó dao động với chu kỳ 2
Trang 9Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 9
Lưu ý: Dao động điều hoà có tần số góc là , tần số f, chu kỳ T Thì động năng và thế năng biến
thiên với tần số góc 2 , tần số 2f, chu kỳ T/2
- Động năng và thế năng trung bình trong thời gian nT/2 ( n N*, T là chu kỳ dao động) là: W 1 2 2
Bài 2 Vật nhỏ của một con lắc lò xo dao động điều hòa theo phương ngang, mốc thế năng tại vị trí cân
bằng Xác định tỉ số giữa động năng và thế năng của vật khi gia tốc của vật có độ lớn bằng một nửa độ lớn gia tốc cực đại
Bài 3 Một con lắc lò xo bố trí nằm ngang, lò xo có chiều dài tự nhiên l0 20cm, độ cứng k 100N m/ Vật nặng có khối lượng m 100g dao động điều hòa với năng lượng E 2.102J Chiều dài cực đại và
cực tiểu của lò xo trong quá trình dao động là bao nhiêu?
Bài 4 Con lắc lò xo bố trí nằm ngang, vật nhỏ dao động điều hòa với tần số 2,5Hz Khi vật có li độ 1,2cm
thì động năng của vật chiếu 96% cơ năng toàn phần của nó Tính tốc độ trung bình trong một chu kì dao động của vật
Bài 5 Một con lắc lò xo dao động điều hòa với chu kỳ T và biên độ A Tại vị trí nào thì động năng bằng
Trang 10Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 10
Bài 9 Một con lắc lò xo có k = 100N/m, quả nặng có khối lượng m = 1kg Khi đi qua vị trí có ly độ 6cm vật có
vận tốc 80cm/s
a) Tính biên độ dao động b) Tính động năng tại vị trí có ly độ x = 5cm
Bài 10 Treo một vật nhỏ có khối lượng m 1kg vào một lò xo nhẹ có độ cứng k 400N/m Gọi Ox là trục
tọa độ có phương thẳng đứng, gốc tọa độ 0 tại vị trí cân bằng của vật, chiều dương hướng lên Vật được kích thích dao động tự do với biên độ 5cm Động năng Eđ1 và Eđ2 của vật khi nó qua vị trí có tọa độ x1 = 3cm và x2 = - 3cm là :
A.Eđ1 = 0,18J và Eđ2 = - 0,18J B.Eđ1 = 0,18J và Eđ2 = 0,18J
C.Eđ1 = 0,32J và Eđ2 = 0,32J D.Eđ1 = 0,64J và Eđ2 = 0,64J
Bài 11 Một con lắc lò xo có m = 200g dao động điều hoà theo phương đứng Chiều dài tự nhiên của lò xo
là lo=30cm Lấy g 10m/s2 Khi lò xo có chiều dài 28cm thì vận tốc bằng không và lúc đó lực đàn hồi có
độ lớn 2N Năng lượng dao động của vật là :
A 1,5J B 0,1J C 0,08J D 0,02J
Bài 12 Một vật có khối lượng m 100(g) dao động điều hoà trên trục Ox với tần số f =2(Hz), lấy tại thời
điểm t1 vật cóli độ x1 5(cm), sau đó 1,25(s) thì vật có thế năng:
A.20(mJ) B.15(mJ) C.12,8(mJ) D.5(mJ)
Bài 13 Một con lắc lò xo dao động điều hoà Nếu tăng độ cứng lò xo lên 2 lần và giảm khối lượng đi hai
lần thì cơ năng của vật sẽ:
A không đổi B tăng bốn lần C tăng hai lần D giảm hai lần
Bài 14 Một con lắc lò xo nằm ngang, tại vị trí cân bằng, cấp cho vật nặng một vận tốc có độ lớn 10cm/s
dọc theo trục lò xo, thì sau 0,4s thế năng con lắc đạt cực đại lần đầu tiên, lúc đó vật cách vị trí cân bằng
Bài 15 Con lắc lò xo dao động theo phương ngang với phương trình x = Acos( t + ) Cứ sau những
khoảng thời gian bằng nhau và bằng /40 (s) thì động năng của vật bằng thế năng của lò xo Con lắc DĐĐH với tần số góc bằng:
A 20 rad.s – 1 B 80 rad.s – 1 C 40 rad.s – 1 D 10 rad.s – 1
Bài 16 Một vật dao động điều hoà, cứ sau một khoảng thời gian 2,5s thì động năng lại bằng thế năng
Trang 11Nguyễn Đình Vụ - phone:0948249333 – email: nguyendinhvu@thuvienvatly.com 11
Bài 1 Cơ hệ dao động như hình vẽ gồm một vật M = 200g gắn vào lò xo có độ cứng k, khối lượng không
đáng kể Vật M có thể trượt không ma sát trên mặt ngang Hệ ở trạng thái cân bằng người ta bắn một vật
m = 50g theo phương ngang với vận tốc v0 = 2(m/s)
đến va chạm với M Sau va chạm, vật M dao động
điều hoà, chiều dài cực đại và cực tiểu của lò xo là
28cm và 20cm
a) Tính chu kỳ dao động của M
b) Tính độ cứng k của lò xo
Bài 2 Một cái đĩa khối lượng M = 900g đặt trên lò xo có độ cứng k = 25(N/m) Một
vật nhỏ m = 100g rơi không vận tốc ban đầu từ độ cao h = 20(cm) ( so với đĩa)
xuống đĩa và dính vào đĩa Sau va chạm hệ hai vật dao động điều hoà
a.Viết phương trình dao động của hệ hai vật, chọn gốc toạ độ là VTCB của
hệ vật, chiều dương hướng thẳng đứng từ trên xuống, gốc thời gian là lúc bắt đầu va
chạm Lấy g = 10(m/s2)
b.Tính các thời điểm mà động năng của hai vật bằng ba lần thế năng của lò
xo.Lấy gốc tính thế năng của lò xo là VTCB của hai vật
Bài 3 Một cái đĩa nằm ngang, có khối lượng M = 200g, được gắn vao đầu trên của một lò xo thẳng đứng
có độ cứng k = 20(N/m) Đầu dưới của lò xo được giữ cố định Đĩa có thể chuyển động theo phương thẳng đứng Bỏ qua mọi ma sát và sức cản của không khí
1.Ban đầu đĩa ở VTCB ấn đĩa xuống một đoạn A = 4cm rồi thả cho đĩa dao động tự do Hãy viết phương trình dao động ( Lấy trục toạ độ hướng lên trên, gốc toạ độ là VTCB của đĩa, gốc thời gian là lúc thả)
2.Đĩa đang nằm ở VTCB, người ta thả một vật có khối lượng m = 100g, từ độ cao h = 7,5cm so với mặt đĩa Va chạm giữa vật và đĩa là hoàn toàn đàn hồi Sau va chạm đầu tiên vật nảy lên và được giữ không cho rơi xuống đĩa nữa Lấy g = 10(m/s2)
a) Tính tần số góc dao động của đĩa
b) Tính biên độ A’ dao động của đĩa
c) Viết phương trình dao động của đĩa
M
m
k