Hãy để thời gian sinh hoạt lớp cho GVCN có thời gian tâm tình : những mẩu chuyện trong cuộc sống đời thường hoặc của chính mình về những tấm gương hiếu thảo, đạo đức, hi sinh trong các v[r]
Trang 1VAI TRÒ GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC HÔM NAY
PHẠM XUÂN TRANG
GĐ Trung tâm GDTX Cam Lâm
I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay chúng ta phải đối mặt với những vấn
đề và thực trạng phải suy nghĩ: như hiện tượng học sinh bỏ học ngày càng tăng đáng
kể, thanh thiếu niên biết quan hệ tình dục quá sớm trước hôn nhân, thầy quan hệ bất chính với trò, trò đánh thầy, học sinh đánh nhau…phải chăng văn hoá đã suy đồi, giáo dục đã xuống cấp?
Không phải là các nhà lãnh đạo, chính quyền và ngành giáo dục không quan tâm hoặc bất lực trước tình hình trên; nhưng vấn đề cứ mãi diễn ra đặt cho chúng ta một bài toán hóc búa : Phải làm, phải sửa từ đâu ? và tất nhiên trong đó phải có vai trò của người thầy và nhất là Giáo viên chủ nhiệm (GVCN); người trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả giáo dục văn hoá và đạo đức của học sinh trong một quá trình nhất định
Chúng ta hãy bình tâm suy xét để tìm ra một giải pháp ổn thoả, khả thi và hiệu quả hơn để giải quyết vấn đề đã đặt ra cho ngành giáo dục Không phải là Bộ Giáo dục & đào tạo không có cơ sở và lý do để đưa ra kế hoạch số 302 ngày 10/6/2010 về đẩy mạnh công tác GVCN lớp trong trường phổ thông
II NHẬN THỨC VỀ CÔNG TÁC GVCN :
1.Vai trò, vị trí:
- Giáo viên chủ nhiệm lớp được thay mặt Hiệu trưởng quản lý và giúp lớp tổ chức
học tập, rèn luyện đạt mục tiêu đào tạo, GVCN vừa đóng vai trò quản lý hành chính Nhà nước, vừa đóng vai trò người thầy giáo, đồng thời còn đóng vai trò người đại diện cho quyền lợi của tập thể lớp
- Là cầu nối giữa lớp với Trung tâm, Ban giám hiệu đồng thời là cán bộ màng lưới
tích cực của các đoàn thể và tổ chức xã hội (Công đoàn, Đoàn thanh niên, Nữ công…)
- Là người chủ chốt của Trường làm công tác giáo dục HS
2 Chức năng
- Bồi dưỡng cán bộ lớp để họ tổ chức thực hiện tốt mọi hoạt động của lớp.
- Chuyên gia trong việc tổ chức thực hiện các mặt hoạt động của lớp
- Tổng hợp tình hình, đề xuất các giải pháp để tham mưu cho Trường về công tác
giáo dục, rèn luyện của HS
Trang 2- Nắm chắc tư tưởng, tinh thần thái độ và kết quả học tập, rèn luyện của HS -; phối
hợp với gia đình và đoàn thể để giúp đỡ, cảm hoá HS trong rèn luyện để trở thành người tốt cho xã hội
3 Nhiệm vụ
- Dựa vào tình hình thực tế, vạch kế hoạch giúp lớp tổ chức thực hiện chương trình
đào tạo (học tập, rèn luyện) trong từng tháng, học kỳ và năm học
- Cùng cán bộ lớp theo dõi, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của lớp chủ nhiệm
theo từng tháng, học kỳ và năm học; Liên hệ với gia đình HS để phối hợp giáo dục HS khi cần thiết
- Ghi nhận xét, xác nhận các vấn đề thuộc về quản lý hành chính Nhà nước trong
phạm vị hoạt động của lớp (như các đơn từ của HS, các báo cáo của lớp …)
- Kết thúc thời gian chủ nhiệm lớp phải bàn giao hồ sơ công tác chủ nhiệm lớp cho
lãnh đạo Trường và bàn giao tình hình lớp cho giáo viên chủ nhiệm mới
4 Quyền hạn
- Được mời dự họp hoặc là thành viên hội đồng giải quyết các vấn đề về HS- của
lớp mình phụ trách
- Được liên hệ với các giáo viên dạy lớp mình chủ nhiệm để phối hợp giáo dục HS.
- Được liên hệ với Tổ trưởng tổ môn, giám thị , giáo viên bộ môn, Đoàn TN Ban
giám hiệu trường để phản ánh tình hình giảng dạy của giáo viên, tình hình học tập, rèn luyện của HS và bảo vệ quyền lợi chính đáng của HS lớp mình phụ trách
- Được quyền cho học sinh nghỉ học (khi HS có đơn với lý do chính đáng) một ngày
trong phạm vi gần trường
- Được gọi HS cá biệt đến nơi làm việc để giáo dục HS
- Được mời phụ huynh HS đến trường để phối hợp giáo dục khi cần thiết
III YÊU CẦU VỀ GVCN:
Có thể nói GVCN mang một đặt trưng mà GVBM không thể thay thế được
Mỗi thầy, cô đều phải là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo Nhưng đối với giáo viên chủ nhiệm , yêu cầu đó được đặt ra với mức độ cao hơn, toàn diện hơn Không những phải tạo được sự ngưỡng mộ ở các em, GVCN còn là nơi để các em chia sẻ những buồn vui, một chỗ dựa tinh thần vững vàng cho các em trong cuộc sống
Yêu cầu về phẩm chất
GVCN cần có một nhận thức đúng đắn và sâu sắc về vị trí, yêu cầu đối với chính bản thân mình và công việc Không chỉ trang bị cho mình những kiến thức cần thiết cho việc giảng dạy, những vốn sống sâu sắc về con người, cuộc đời… người GVCN còn cần
Trang 3phải rèn luyện cho chính mình đạt những phẩm chất đạo đức có tính chuẩn mực để trên cơ
sở đó, mới có thể nhắc nhở, uốn nắn học sinh Từ hành vi, ngôn ngữ, cách cư xử, cách suy nghĩ, đánh giá những sự việc trong cuộc sống, những thói quen trong sinh hoạt… tất cả luôn cần được người GVCN tự xem xét, điều chỉnh để có thể không ngừng hoàn thiện mình trong mắt học trò Đơn giản một sự việc là, khó có thể yêu cầu các em gọn gàng, ngăn nắp, sống đẹp nếu bản thân người GVCN chưa là một “hình mẫu” đối với các em
Cần nhận thức rõ, giáo dục một con người là một quá trình không có điểm cuối cùng Đó là công việc kéo dài cả một đời người chứ không phải là chuyện của ngày một, ngày hai Vì thế, người GVCN không bao giờ được chủ quan, nóng vội Một câu nói vô tình, một trách phạt nôn nóng, một hành xử thiếu cân nhắc đôi khi gây tổn thương và -biết đâu đó - các em sẽ mang theo vết thương kia thành một ám ảnh khôn nguôi! Trước mọi sai lầm, vi phạm của học sinh GVCN cần hết sức bình tĩnh, bao dung và độ lượng để xem xét, giải quyết, xử lý vấn đề
Với một học sinh lười, một học sinh cá biệt… chúng ta không nên ảo tưởng là các
em sẽ tiến bộ ngay sau vài lần nhắc nhở hay xử phạt của GVCN Có khi, các em vẫn tiếp tục lười, tiếp tục phạm lỗi lầm với mức độ liên tục hơn, nghiêm trọng hơn - như một cách thách thức, một cách khẳng định mình với bạn bè, với thầy cô, với mọi người Chính ở những khoảnh khắc này, người GVCN cần thể hiện rõ bản lĩnh và năng lực sư phạm
-trong đó - có cả năng lực “chịu đựng” của mình Chịu đựng những vi phạm cố tình,
những thách thức nông nổi và chịu đựng cả những nỗi bực bội, tức giận đang phải dồn nén trong người Cần tạo được ở các em, trước hết là sự tôn trọng và sau đó là một sự gần gũi, cảm thông
Yêu cầu về kỹ năng
Một trong những kỹ năng quan trọng của người GVCN là nắm vững tâm lý học sinh Đặc thù của lớp tôi đang phụ trách, tuy không quá phức tạp nhưng cũng có nhiều vấn đề cần suy nghĩ Các em đang ở lứa tuổi còn nhiều biến đổi tâm sinh lý Không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc, nhưng cũng chưa là người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống Để khẳng định mình, các em dễ có những hành xử bột phát, bất ngờ mà chính các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến Vì vậy, một sự định hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của mình mai này, là điều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường Không chỉ truyền đạt kiến thức trong học tập, các em cần được trao đổi mọi điều về chính bản thân, về những gì chân thiện
-mỹ trong cuộc sống
Đằng sau tất cả mọi kiến thức, kỹ năng… cần trang bị và rèn luyện, còn lại là một yêu cầu tuy không được đặt ra trong các văn bản nhưng nó lại chi phối tất cả, đó chính là cái “tâm” của người giáo viên Không có một tấm lòng, mọi công việc sẽ chỉ là hình thức
Trang 4Và như vậy, yêu thương chăm sóc các em không chỉ là mệnh lệnh mà còn là một nhu cầu không thể thiếu của trái tim người thầy cô giáo
Giáo viên chủ nhiệm phải là nhà tâm lý :
Ngoài năng lực chuyên môn, GVCN còn phải là một nhà tâm lý giỏi, hiểu thấu đáo những suy nghĩ, tâm tư của học sinh lớp mình Nhiều lúc GVCN phải tự đặt mình vào
vị trí của học sinh để hiểu được hành vi và thái độ của các em Việc xử lý học sinh phải mang tính giáo dục răn đe, không được xâm hại đến danh dự và sức khỏe của học sinh, dẫn đến tình trạng các em bất mãn và không hợp tác với giáo vi
III NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM HIỆN NAY :
1 Tính phức tạp của một xã hội thông tin :
Ngày nay với những thành tựu khoa học kỹ thuật và sự phát triển của mạng thông tin toàn cầu , chỉ cần một cái click chuột những mặt tốt xấu được nhanh chóng phơi bày, trò chơi game online bạo lực với ma lực ghê gớm đã có tác động tiêu cực không nhỏ đến quá trình hình thành nhân cách học sinh, nhiều học sinh đã bị cuốn vào vòng xoáy của game, sao lãng học tập rồi dẫn đến bỏ học Và cũng từ internet các em
đã biết được nhiều thứ mà đúng ra ở lứa tuổi các em chưa được phép biết và vận dụng
vì chưa được hướng dẫn thấu đáo nên dễ sa ngã
Điện thoại di động được một số phụ huynh trang bị cho con em trong suy nghĩ tích cực nhưng hậu quả rất tiêu cực vì các em sử dụng nhiều trong hẹn hò rủ rê ăn chơi yêu đương bỏ bê học tập hoặc phát tán những hình ảnh khiêu dâm đồi trụy làm xói mòn nhân cách học sinh
2 Mặt trái của xã hội phơi bày :
Hình ảnh đua nhau chạy chức chạy quyền, tham nhũng, tranh giành quyền thế dẫm đạp lên nhau để đạt được mục đích cá nhân , hận thù phân rẽ đang diễn ra mọi nơi, mọi lúc đập vào mắt làm các em hoài nghi về cuộc sống dẫn đến mất niềm tin vào người lớn và xã hội, hoặc thấy cuộc đời đầy bất công tạm bợ nên chọn lấy cuộc sống vội không cần biết đến ngày mai dẫn đến hư hỏng
3 Phụ huynh không quan tâm đến con cái vì mãi mê mưu sinh :
Một số bậc cha mẹ vì mãi mê mưu sinh do cuộc sống quá khó khăn hoặc mãi
mê làm giàu vì vận hội đến nên phó mặt con cái cho nhà trường và xã hội đầy cạm bẫy Một điều tốt vừa học được ở trường sau dó bị xoá ngay bởi mười điều xấu của xã hội phức tạp, cha mẹ lai đổ lỗi cho nhà trường và thầy cô trong khi mình lại thiếu sự hợp tác Con cái dễ dàng bị cuốn vào cuộc sống mưu sinh hoặc ăn chơi hư hỏng dẫn đến tình trạng bỏ học tăng số ngày càng cao
Trang 5IV PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NĂNG LỰC CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG :
1 Như lập luận ở trên, công tác chủ nhiệm có thể nâng lên thành một nghề - Nghề
làm chủ nhiệm ; vì công việc đòi hỏi yêu cầu cao, kỹ năng tốt Mà đã là nghề thì phải chăm lo tự học tập, rèn luyện bồi dưỡng kiến thức và tay nghề tinh xảo mới thành công, một nghề mang tính nhân văn và nghệ thuật Tự học trong sách vở tài liệu, học nơi đồng nghiệp một cách khiêm tốn để khả năng giải quyết các tình huống sư phạm một cách nhuần nhuyễn
2 GVCN hôm nay phải phấn đấu trở thành chiếc cầu nối đa chiều với các bí quyết
sau đây :
- Phối hợp chặt chẽ với PHHS có kết quả học tập chưa cao để tìm ra biện pháp
giúp đỡ động viên các em phấn đấu tốt hơn
- Phối hợp với PHHS động viên tinh thần cho những em có nhà ở xa, tạo điều
kiện tốt trong học tập cũng như trong việc tham gia phong trào ở trường, lớp
- Đề cử, động viên những em học khá, giỏi giúp đỡ những bạn học trung bình
tiến bộ hơn trong học tập bằng cách tổ chức học nhóm, truy bài, giải đáp một
số thắc mắc trước khi vào tiết học
- Trao đổi với GV bộ môn giúp các em còn yếu bộ môn đó cố gắng học tập để
tiến bộ hơn
3. GVCN phải phấn đấu trở thành nhà tâm lý hiểu biết học sinh Bởi lẽ nếu không tâm lý là mất tất cả vì sẽ để lại tổn thương khó giải quyết trong học sinh
4. GVCN không nên sa nhiều vào công viêc hành chánh sự vụ, không nên lạm dụng vai trò của chủ nhiệm coi họ như những người thi hành cưỡng chế hoặc thu nợ Lâu nay, một số GVCN đã sử dụng tiết sinh hoạt chủ nhiệm vào những việc phê bình kiểm điểm, thu tiền các khoản học phí hoặc đóng góp khác… một khi thầy chủ nhiệm trực tiếp trao đổi tiền bạc với trò thì sẽ liền theo quan niệm ‘tiền trao cháo múc’ đủ thiếu mất còn, sòng phẳng chẳng còn tình nghĩa nào lưu lại – nhà thu
nợ Cả hai việc làm trên đều làm cho hình ảnh người giáo viên chủ nhiệm lu mờ tầm thường Hãy để thời gian sinh hoạt lớp cho GVCN có thời gian tâm tình : những mẩu chuyện trong cuộc sống đời thường hoặc của chính mình về những tấm gương hiếu thảo, đạo đức, hi sinh trong các vấn đề thời sự được các phương tiện truyền thông loan tin, sau đó cả thầy và trò cùng phân tích suy nghĩ và vận dụng thì tiết sinh hoạt lớp sẽ hay biết bao Lúc đó hình ảnh của người thầy chủ nhiệm sẽ thành thần tượng vì luôn đáp ứng giải toả những ưu tư, khắc khoải và hoài nghi trong cuộc sống ; từ đó giúp các em cảm thấy dễ chịu hiểu mình, hiểu người, hiểu đời để dấn thân vào cuộc sống thực tế
Trang 65. Mỗi trường tuỳ theo điều kiện có thể thành lập một tổ chủ nhiệm do hiệu trưởng làm tổ trưởng Lúc đó công tác chủ nhiệm có thể triển khai cụ thể riêng biệt ; đây cũng là dịp GVCN trong trường học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau một cách hiệu quả tích cực vì tính đồng bộ của nó
Nghề làm chủ nhiệm không khó nhưng không phải dễ, bởi lẽ nó chứa đựng cái tâm cao cả của người thầy đối với học sinh Nhân cách của một học sinh sau khi tốt nghiệp trường phổ thông sẽ in đậm nhân cách của thầy chủ nhiệm Như vậy tại sao chúng ta lại để công tác chủ nhiệm mờ nhạt trước những công tác khác của nhà trường Hãy đánh thức những suy nghĩ và quan niệm còn đang mơ
hồ hời hợt về công tác chủ nhiệm
Công tác chủ nhiệm nếu được nhận thức và thực hiện đúng mức sẽ quyết định hiệu quả giáo dục đào tạo những công dân chân chính yêu nước biết làm giàu cho đất nước Việt Nam đang phát triển.
Cam Lâm, tháng 10 năm 2010