T¬ng truyÒn, thuë niªn thiÕu, LÝ B¹ch lµ cËu bÐ kh«ng chÞu khã häc hµnh mµ ham ch¬i.. Mµu vµng cña nh÷ng chiÕc l¸ khép s¸ng trªn cµnh c©y, ãng trªn nh÷ng lèi ®i. Ê y chÝnh lµ nh÷ng chó n[r]
Trang 1Phần I: Đề bài Câu 1 Đoạn văn:
“ Màu lúa chín dới đồng vàng xuộm lại Nắng nhạt ngả màu vàng hoe Trong vờn, lắc l những chùm xoan vàng lịm không trông thấy cuống nh những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng Từng chiếc lá mít vàng ối Tàu đu đủ, chiếc lá sắn héo lại mở năm cánh vàng tơi Buồng chuối đốm quả chín vàng Những tàu lá chuối vàng ối xõa xuống nh những đuôi áo, vạt áo Nắng vờn chuối đơng có gió lẫn với lá vàng nh những vạt áo nắng, đuôi áo nắng vẫy vẫy … Tất cả đ ợm một màu vàng trù phú, đầm ấm lạ thờng ”
(Quang cảnh làng mạc ngày mùa Tô Hoài).– Trong đoạn văn, chỉ bằng màu vàng nhng tác giả đã vẽ nên một bức tranh quang cảnh làng mạc ngày mùa hết sức sinh động và hấp dẫn ngời đọc Em hãy giải thích vì sao?
Câu 2 Nêu cảm nhận của em về cái hay của biện pháp tu từ đợc sử dụng trong câu
văn: Những thân cây tràm vỏ trắng v“ ơn lên trời, chẳng khác gì những cây nến khổng lồ, đầu lá rủ phất phơ”:
Câu 3 Hãy cảm nhận về cái hay, cái đẹp của hai câu thơ sau:
Trái đất ba phần t nớc mắt
Đi nh giọt lệ giữa không trung.
(Xuân Diệu)
Câu 4 Em hãy viết lên những cảm nghĩ của mình khi đọc song đoạn thơ:
Những vạt n
Lúa chín ngập trong thung
Và tiếng nhạc ngựa rung Suốt triền rừng hoang dã ”
(Phía trớc cổng trời - Nguyễn Đình ảnh)
Câu 5 Từ vàng rợi“ ” trong câu sau có thể thay bằng từ nào: Chỉ có mấy vạt cỏ“
xanh biếc là rực lên giữa các giang sơn vàng rợi” của rừng khộp theo tởng tợng của
em trong một vài câu sau
Câu 6 Cho đoạn thơ sau:
Tiếng việt gợi trong hoàng hôn khói sẫm
“
Cánh đồng xa cò trắng rủ nhau về
Có con nghé trên lng bùn ớt đẫm Nghe xào xạc gió thổi giữa cau tre
Tiếng kéo gỗ nhọc nhằn trên bãi nắng Tiếng gọi đò sông vắng bên lau khuya Tiếng lụa xé đau lòng thoi sợi trắng Tiếng dập dồn nớc lũ xoáy chân đê”
(Tiếng Việt - Lu Quang Vũ)
a Em hãy miêu tả lại bức tranh làng quê với những âm thanh, hình ảnh mà Tiếng Việt đã gợi nên
b Nhận xét về những âm thanh và hình ảnh đó
Câu 7 Em hãy nêu tác dụng của việc sử dụng ba câu đơn liên tiếp trong đoạn văn:
Gió thơm Cây cỏ thơm Đất trời thơm
Câu 8 Nêu cảm nhận của em về cái hay, cái đẹp của câu văn sau.
D
“ ới tầng đáy rừng, tựa nh đột ngột, bỗng rực lên những chùm thảo quả đỏ
chon chót, nh chứa lửa, chứa nắng ”
Câu 9 Có thể thay thế từ “bập bùng” trong hai câu thơ sau bằng từ nào:
“ Tìm nơi thăm thẳm rừng sâu
Trang 2Bập bùng hoa chuối, trắng màu hoa ban ”
Em hãy chỉ ra cái hay của từ “bập bùng”?
Câu 10
Bông cúc là nắng làm hoa Bớm vàng là nắng bay xa, lợn vòng Lúa chín là nắng của đồng Trái thị, trái hồng là nắng của cây.
(Lê Hồng Thiện)
a Cách cảm nhận về màu sắc thiên nhiên của tác giả ở đoạn thơ trên có gì
độc đáo?
b Qua đó, em có suy nghĩ gì về tình cảm tác giả dành cho thiên nhiên?
c Viết đoạn văn bày tỏ cảm nghĩ của em về cái hay, cái đẹp ở đoạn thơ trên
Câu 11 Em hãy viết lên những cảm nghĩ của mình khi đọc xong đoạn thơ:
Việt Nam đất nớc ta ơi Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn
Cánh cò bay lả rập rờn Mây mờ che đỉnh Trờng Sơn sớm chiều.
(Việt Nam thân yêu - Nguyễn Đình Thi)
Câu 12 Điệp ngữ D “ ới bóng tre ” trong đoạn văn sau có tác dụng gì?
Dới bóng tre của ngàn xa, thấp thoáng mái đình, mái chùa cổ kính Dới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, ngời dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang.
(Cây tre Việt Nam - Thép mới)
Câu 13 Em hãy trình bày những cảm nhận của em về hình ảnh:
Ngôi nhà nh trẻ nhỏ Lớn lên với trời xanh …
(Về với ngôi nhà đang xây - Đồng Xuân Lan)
Câu 14 Em hãy cho biết, tiếng vọng để lại trong tâm trí của tác giả là gì?
Đêm đêm tôi vừa chợp mắt Cánh cửa lại rung lên tiếng đập cánh Những quả trứng lại lăn vào giấc ngủ Tiếng lăn nh đá lở trên ngàn.
(Tiếng vọng - Nguyễn Quang Thiều)
Câu 15 Cho đoạn thơ sau:
Em nghe thầy đọc bao ngày
“
Tiếng thơ đỏ nắng xanh cây quanh nhà Mái chèo nghe vọng sông xa
Êm êm nghe tiếng của bà năm xa Nghe trăng thở động tàu dừa Rào rào nghe chuyển cơn ma giữa trời”
(Nghe thầy đọc thơ - Trần Đăng Khoa)
Giọng đọc thơ của thầy là một giọng đọc nh thế nào? Giọng đọc ấy đã gợi cho cậu trò nhỏ Đăng Khoa những hình ảnh nào đẹp đẽ? Nêu cái hay cái đẹp của mỗi hình ảnh đó
Câu 16
Cha lại dắt con đi trên cát mịn
“
ánh nắng chảy đầy vai Cha trầm ngâm nhìn mãi cuối chân trời.
Con lại trỏ cánh buồm nói khẽ:
Cha mợn cho con cánh buồm trắng nhé,
Trang 3Để con đi …… ”
(Những cánh buồm - Hoàng Trung Thông)
a Hình ảnh ánh nắng đợc diễn tả qua câu thơ nào? Cách diễn tả ấy có gì độc
đáo?
b Trong lời nói ngây thơ của ngời con, em cảm nhận đợc điều gì? Hãy bày tỏ suy nghĩ của em về điều đó
Câu 17
“ Dòng sông mới điệu làm sao
Nắng lên mặc áo lụa đào thớt tha Tra về trời rộng bao la
áo xanh sông mặc nh là mới may Chiều trôi thơ thẩn áng mây Cài lên màu áo hây hây ráng vàng Rèm thêu trớc ngực vầng trăng Trên nền nhung tím trăm ngàn sao lên Khuya rồi sông mặc áo đen Nép trong rừng bởi lặng yên đôi bờ … Sáng ra thơm đến ngẩn ngơ
Dòng sông đã mặc bao giờ áo hoa Ngớc lên bỗng gặp la đà Ngàn hoa bởi đã nở nhòa áo ai …”
(Dòng sông mặc áo - Nguyễn Trọng Tạo)
Câu 18 Cho bài ca dao:
Con cò mà đi ăn đêm
“
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông ơi ông vớt tôi nao Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nớc trong
Đừng xáo nớc đục đau lòng cò con”
(Ca dao)
a Tìm từ trái nghĩa trong bài ca dao trên Theo em, những từ trái nghĩa đó còn ẩn chứa nét nghĩa nào khác? Bài ca dao đã khẳng định phẩm chất tốt đẹp nào của hình tợng “con cò”?
b Hãy tìm một số câu tục ngữ có nội dung gần gũi với bài ca dao
Câu 19 Trong bài Khúc hát ru những em bé trên l“ ng mẹ”, nhà thơ Nguyễn Khoa
Điềm có viết:
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
“
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lng ”
ý nghĩa của từ “mặt trời” trong hai câu thơ có gì khác nhau? Từ đó, em có cảm nhận gì về tình cảm mà ngời mẹ dành cho con nhỏ của mình?
Câu 20 Khổ thơ sau sử dụng biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng của biện pháp tu từ
đó
Mầm non vừa nghe thấy Vội bật chiếc vỏ rơi
Nó đứng dậy giữa trời Khoác áo màu xanh biếc.
(Mầm non - Võ Quảng)
Câu 21
Cho đoạn thơ:
Mùa thu nay khác rồi
“
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Trang 4Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cời thiết tha”
(Đất nớc - Nguyễn Đình Thi)
Niềm vui đất nớc độc lập đợc thể hiện qua những từ ngữ và hình ảnh nh thế nào?
Câu 22
“ Dù giáp mặt cùng biển rộng
Cửa sông chẳng dứt cội nguồn Lá xanh mỗi lần trôi xuống Bỗng … nhớ một vùng núi non …”
(Cửa sông - Quang Huy)
a Khổ thơ gợi cho em liên tởng tới câu tục ngữ, thành ngữ nào?
b Qua đoạn thơ, em thấy cửa sông có những tình cảm, cảm xúc nào? Tình cảm ấy có gì đáng quý và đáng trân trọng?
c Cách diễn tả tình cảm trong đoạn thơ có gì sâu sắc?
Câu 23 Cho đoạn văn:
Đất n
“ ớc ta giàu đẹp, non sông ta gấm vóc, lịch sử dân tộc ta oanh liệt, vẻ vang Bởi thế, mỗi ngời dân Việt Nam yêu nớc dù có đi xa quê hơng, xứ sở tới tận chân trời góc bể cũng vẫn luôn hớng về Tổ quốc thân yêu với niềm tự hào sâu sắc ”
a Xác định từ cùng nghĩa trong đoạn văn trên Qua đó em có nhận xét gì về khả năng dùng từ ngữ của tác giả?
b Tìm từ láy có trong đoạn văn trên
Câu 24
Đồng chiêm phả nắng lên không
“
Cánh cò dẫn gió qua thung lúa vàng Gió nâng tiếng hát chói chang Long lanh lỡi hái liếm ngang chân trời”
(Tiếng hát mùa gặt - Nguyễn Duy)
Đoạn thơ đã gợi cho em hình ảnh và cảm xúc nào? Cách miêu tả của tác giả
có gì đặc sắc?
Câu 25.
Rừng mơ ôm lấy núi
“
Mây trắng đọng thành hoa Gió chiều đông gờn gợn Hơng bay gần, bay xa.”
(Rừng mơ - Trần Lê Văn)
a Những động tác từ đã góp phần miêu tả cảnh đẹp của rừng mơ thật sinh
động Em hãy viết ra những động từ đó
b Theo em, động từ “đọng” có thể thay thế bằng động từ nào khác? Hãy so sánh cách dùng động từ “đọng” với những động từ vừa tìm đợc và rút ra nhận xét cách dùng từ nào hay hơn? Vì sao?
Câu 26 Câu văn sau đây đã sử dụng biện pháp tu từ gì? Hãy nêu tác dụng của biện
pháp tu từ đó:
Trong im lặng, h
“ ơng vờn thoang thoảng bắt đầu rón rén bớc ra và tung tăng trong ngọn gió nhẹ, nhảy trên cỏ, trờn theo những thân cành ”
(Chiều tối - Phạm Đức)
Câu 27.
Chỉ còn tiếng đàn ngân nga Với một dòng trăng lấp loáng sông Đà.
Trang 5(Quang Huy) Hai câu thơ trên đã gợi nên cho em một bức tranh sông Đà dới đêm trăng nh thế nào? Hãy miêu tả lại bức tranh ấy theo hình dung của em trong một đoạn văn ngắn
Câu 28
Tuổi thơ trở đầy cổ tích Dòng sông lời mẹ du ngọt ngào
Đa con đi cùng đất nớc Chòng chành nhịp võng ca dao.
(Trong lời mẹ hát - Trơng Nam Hơng)
Tuổi thơ của con thật kỳ diệu và trong sáng bởi con đợc sống trong ăm ắp lời
du ngọt ngào của mẹ Điều đó đợc thể hiện nh thế nào trong đoạn thơ trên?
Câu 29 Đọc mẩu chuyện sau:
Tơng truyền, thuở niên thiếu, Lí Bạch là cậu bé không chịu khó học hành mà ham chơi Một hôm, cậu chán học, lẻn sang chơi ở chân núi phía Đông Kì lạ quá! Trớc mặt cậu bé là một bà lão đang cắm cúi mài một thanh sắt bên một tảng đá lớn
“Bà già tóc bạc đến nhờng kia mà lại chăm chắm mài một thanh sắt để làm gì nhỉ?”, cậu bé hết sức phân vân, bèn rón rén đến bên cạnh bà già rồi cất tiếng hỏi:
- Cụ ơi, cụ mài sắt để làm gì vậy?
Bà lão ngẩng mặt lên, hiền từ trả lời: Để làm kim khâu cháu ạ!
- Làm kim khâu ? Thanh sắt thì làm thế nào mà trở thành kim khâu đợc Cậu bé chất vấn bà lão
- Mài mãi cũng phải đợc Kể có công mài sắt thì có ngày nên kim Bà lão trả lời một cách tin tởng nh vậy
Lí Bạch nửa tin nửa ngờ hỏi lại: Liệu hôm nay có xong đợc không hở cụ?
Bà lão thong thả trả lời hòa nhịp với động tác mài kim: Hôm nay không xong thì mai lại làm tiếp vậy, năm nay không xong thì năm sau lại tiếp tục mài, ngày lại qua ngày, già nhất định mài xong!
Nghe đến đây, Lí Bạch chợt hiểu và im lặng Về nhà, Lí Bạch thờng ngẫm nghĩ lời bà lão mà chuyên tâm học hành
Sau đó, ông trở thành nhà thơ lớn của đời Đờng đợc tôn lên làm “tiên thi” (ông tiên làm thơ)
(Trích trong Kể chuyện thành ngữ, tục ngữ)
Mẩu chuyện trên khiến em liên tởng đến câu tục ngữ nào? Viết một đoạn văn ngắn (từ 5 - 7câu) có nội dung minh họa cho câu tục ngữ đó
Câu 30 Cảm nhận của em về cái hay, cái đẹp của hai hình ảnh so sánh:
a Biển lặng, đỏ đục, đầy nh một mâm bánh đúc, loáng thoáng những con thuyền nh những hạt lạc ai đem rắc lên trên.
b Những cánh buồm ra khỏi cơn ma, ớt đẫm, thẫm lại, khỏe nhẹ, bồi hồi nh ngực áo bác nông dân cày xong thửa ruộng về bị ớt.
Câu 31 Hãy nêu cảm nhận của em về cái hay của những câu thơ sau:
Và se sẽ bớc nhỏ Mùa thu đến nhà em Nắng mắc võng qua thềm Bởi đánh đu ngoài ngõ.
(Mùa thu - Mai Văn Hai)
Câu 32 Nêu cảm nhận của em về cái hay của hình ảnh so sánh: Ng“ ời xa đã ví cửa Tùng giống nh một chiếc lợc đồi mồi cài vào mái tóc bạch kim của sóng biển ”
Trang 6Câu 33 Trong đoạn thơ, em thích nhất hình ảnh nào? Đoạn thơ sau gợi cho em
những cảm xúc gì về mẹ thân yêu?
Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao.
(Trong lời mẹ hát - Trơng Nam Hơng)
Câu 34
Quê hơng là chùm khế ngọt Cho con chèo hái mỗi ngày Quê hơng là đờng đi học Con về rợp bớm vàng bay.
(Quê hơng - Đỗ Trung Quân)
Đoạn thơ sử dụng biện pháp tu từ nào? Hình ảnh quê hơng hiện lên có gì gần gũi, thân thơng?
Câu 35
Là cửa nhng không then khóa Cũng không khép lại bao giờ Mênh mông một vùng sóng nớc
Mở ra bao nỗi đợi chờ.
(Cửa sông - Quang Duy)
Những liên tởng thú vị về cửa sông luôn đợc soi chiếu với hình ảnh nào? Từ
đó, em thấy cửa sông có gì đẹp?
Câu 36 Cách sử dụng biện pháp nhân hóa có tác dụng nh thế nào trong việc miêu
tả âm thanh của tiếng chim trong đoạn thơ sau:
Tiếng chim lay động lá cành Tiếng chim đánh thức chồi xanh dậy cùng Tiếng chim vỗ cánh bầy ong
Tiếng chim tha nắng rải đồng vàng thơm …
(Tiếng chim buổi sáng - Định Hải)
Câu 37 Nêu cảm nhận của em về cái hay, cái đẹp của đoạn thơ:
Nắng v
“ ờn tra mênh mông Bớm bay nh lời hát
Con tàu là đất nớc
Đa em tới bến xa ”
(Ngày em vào Đội - Xuân Quỳnh)
Câu 38 Hình ảnh chợ Tết trong đoạn thơ đợc miêu tả sinh động nh thế nào?
Ngời các ấp tng bừng ra chợ Tết
Họ vui vẻ kéo hàng trên cỏ biếc Những thằng cu áo đỏ chạy lon xon Vài cụ già chống gậy bớc lom khom Cô yếm thắm che môi cời lặng lẽ Thằng em bé nép đầu bên yếm mẹ Hai ngời thôn gánh lợn chạy đi đầu Con bò vàng ngộ nghĩnh đuổi theo sau.
(Chợ Tết - Đoàn Văn Cừ)
Trang 7Phần II: Gợi ý
Câu 1 Trong đoạn văn, chỉ với màu vàng nhng tác giả đã vẽ lên một bức
tranh quang cảnh làng mạc ngày mùa hết sức sôi động và hấp dẫn ngời đọc bởi vì mỗi màu vàng đều đợc tác giả miêu tả bằng những sắc độ khác nhau phản ánh đúng
đặc điểm của mỗi sự vật ở làng quê Qua đó, ta thấy đợc sự phong phú và đa dạng của màu sắc ở làng quê và tấm lòng yêu và gắn bó sâu sắc với quê hơng của tác giả
Câu 2.
- Đây là một biện pháp so sánh hay và độc đáo
- Hình ảnh so sánh rất đẹp, “chẳng khác gì những cây nến khổng lồ”
- Qua hình ảnh so sánh đó, tác đã gợi tả đợc hình ảnh sinh động, ngay thẳng,
đầy sức sống của những thân cây tràm
Câu 3
Câu thơ đã sử dụng phép tu từ so sánh để tạo nên một hình ảnh rất độc đáo ấn tợng Trái đất là một hình ảnh rộng lớn, trừu tợng bỗng trở nên hữu hình cụ thể và sinh động hơn qua hình ảnh so sánh đó Qua đó, ta thấy, Trái Đất hiện lên với vẻ
đẹp trong sáng, tơi đẹp Ta nghĩ đến trách nhiệm của mình phải bảo vệ vẻ đẹp đó
Câu 4.
Những vạt n
Lúa chín ngập trong thung
Và tiếng nhạc ngựa rung Suốt triền rừng hoang dã ”
(Phía trớc cổng trời - Nguyễn Đình ảnh)
Chỉ bằng bốn câu thơ nhng tác giả đã miêu tả đợc một bức tranh tơng đối hoàn chỉnh về vẻ đẹp của phía trớc cổng trời với không gian trải rộng (của triền rừng, của vạt nơng, của thung lúa), với màu sắc ấp ủ lên hơng (màu mật, màu lúa chín) và vang vang trong đó là một không gian rất đặc trng và quen thuộc của vùng núi rừng (tiếng nhạc ngựa rung) Bức tranh tĩnh lặng nhng ẩn chứa một sức sống nội lực, một vẻ đẹp lắng sâu, tinh tế …
Câu 5 Từ vàng rợi“ ” trong câu: Chỉ có mấy vạt cỏ xanh biếc là rực lên giữa“
cái giang sơn vàng rợi” có thể thay bằng những từ sau: vàng rực, vàng óng, vàng ối
…
Hãy miêu tả lại “cái giang sơn vàng rợi” của rừng khộp theo tởng tợng của
em trong một vài câu văn:
Rừng khộp hiện lên nh
“ một giang sơn vàng rợi trớc mắt chúng tôi Màu vàng của những chiếc lá khộp sáng trên cành cây, óng trên những lối đi Màu vàng của nắng hòa màu lá tạo nên một bức tranh tơi tắn Thỉnh thoảng, lại nhìn thấy những
đốm vàng đang di động, chạy nhảy ấy chính là những chú nai vàng ngơ ngác Quang cảnh rừng thật sinh động và ấm áp biết bao! ”
Câu 6 Gợi ý:
a) Làng quê Việt Nam hiện lên nh một bức tranh đa dạng màu thanh, màu sắc Trong bóng hoàng hôn tím sẫm, những cánh cò trắng muốt nh đang chuyên chở ráng chiều bay Những chú nghé tắm mát xong lng bùn còn ớt đẫm Thoảng đâu đây tiếng gió xào xạc trên cầu tre, tiếng thoi đa xé lụa Âm vang trong không gian là tiếng gỗ nhọc nhằn tra vắng
Trang 8b) Nhận xét về những âm thanh và hình ảnh: đó là những hình ảnh và âm thanh thân thuộc của làng quê Việt Nam Nó gợi lên vẻ đẹp bình dị và sự gắn bó, yêu mến đến mức máu thịt của tác giả với quê hơng
Câu 7 Tác dụng của việc sử dụng ba câu đơn liên tiếp trong đoạn văn Gió“
thơm Đất trời thơm ”
- Làm cho câu văn trở nên có nhạc điều quyến luyến, bay bổng
- Diễn tả đợc hơng thơm của thảo quá đã bao trùm khắp không gian rộng lớn
từ đất trời thiên nhiên cho đến thôn xóm con ngời Hơn thế nữa ta còn cảm nhận
đ-ợc độ nồng nàn, đậm đặc của hơng thơm ấy khi nó nhuốm hơng lên tất cả
Câu 8 Gợi ý:
- Câu văn sử dụng những hình ảnh so sánh bất ngờ, thú vị Màu đỏ “cho chót” của thảo quả thật rực rỡ Màu đỏ ấy nh chứa cả sức nóng của lửa, chứa cả sự tơi mới lộng lẫy của của nắng Nó là vẻ đẹp tinh túy của thiên nhiên
- Từ “rực lên” đợc đảo lên đầu câu nhấn mạnh đợc sự xuất hiện đột ngột, kỳ diệu và sắc đỏ tơi tắn của thảo quả
- ẩn đằng sau câu văn là cái nhìn say mê, bất ngờ của tác giả trớc vẻ đẹp của thảo quả (“tựa nh đột ngột”)
Câu 9 Có thể thay thế từ “bập bùng” trong hai câu thơ sau bằng từ “đỏ tơi”:
Tìm nơi thăm thẳm rừng sâu
“
Bập bùng hoa chuối, trắng màu hoa ban”
Cái hay của từ “bập bùng” là:
+ Đây là từ láy thờng để miêu tả ánh lửa Do đó dùng từ bập bùng, tác giả đã
ngầm so sánh bông hoa chuối đẹp nh hình ảnh của một ngọn lửa
+ Bởi thế, nó vừa miêu tả đợc sắc màu tơi tắn của hoa chuối nổi bật giữa núi rừng thăm thẳm, vừa miêu tả đợc sự lay động của hoa chuối Hoa chuối nh một ngọn lửa ẩn mmình chốn rừng sâu mà chỉ những chú ong chăm chỉ, cần cù mới tìm
đợc
Câu 10
Bông cúc là nắng làm hoa Bớm vàng là nắng bay xa, lợn vòng Lúa chín là nắng của đồng Trái thị, trái hồng là nắng của cây.
(Lê Hồng Thiện) a) Cách cảm nhận về màu sắc thiên nhiên của tác giả ở đoạn thơ trên độc đáo
ở chỗ:
+ Còng cảm nhận về nắng nhng tác giả đã nhìn ra những sắc nắng khác nhau
từ thiên nhiên đợc ủ trong bông cúc, bớm vàng, lúa chín, trái thị, trái hồng thông qua một loạt các biện pháp tu từ so sánh
+ Nh vậy, nắng hiện lên với vẻ đẹp khác nhau: nắng ủ trong sắc màu của hoa, nắng ủ trong trái chín Nắng gần gũi và tỏa ấm cho cuộc sống con ngời và con ngời cũng đang tạo ra nắng
b) Qua đó, em thấy đợc tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên là tình cảm yêu mến, say mê
Câu 11 Gợi ý:
- Đoạn thơ đã nêu cảm nhận của tác giả về vẻ đẹp của Việt Nam thông qua một loạt các từ láy: “mênh mông”, “rập rờn” Đó là hình ảnh quê hơng mang vẻ đẹp trù phú, thơ mộng với những cánh đồng lúa bao la, những cánh cò mềm mại trắng muốt bay lợn Đóa là hình ảnh đỉnh núi lắng sâu trong sơng mờ Tất cả gợi nên vẻ
đẹp thanh bình, mộng mơ của quê hơng
- Qua đó gửi gắm niềm tự hào, yêu mến thiết tha của tác giả
Trang 9Câu 12 Gợi ý:
Điệp ngữ “Dới bóng tre” trong đoạn văn trên nói lên sự gắn bó của tre với
ng-ời dân Việt Nam Bóng tre đã bao trùm, chở che cho cuộc sống của ngng-ời dân từ xa
và mọi sinh hoạt của con ngời đều diễn ra dới bóng tre Bóng tre là ngời bạn thân thiết, là nơi lu giữ những truyền thống văn hóa lâu đời của cha ông
Câu 13 Gợi ý:
- Đây là hình ảnh so sánh hết sức độc đáo So sánh “ngôi nhà” với “trẻ nhỏ”, trên cơ sở nét tơng đồng: chúng lớn lên cùng trời xanh Ngôi nhà đang đợc xây dựng vơn lên cao mài Trẻ nhỏ đợc nuôi dỡng dần cũng lớn khôn Hình ảnh so sánh xuất phát từ cái nhìn của trẻ thơ: ngộ nghĩnh, hồn nhiên
Câu 14 Gợi ý:
Tiếng vọng để lại trong tâm trí của tác giả là:
- Sự ám ảnh về cái chết của con chim sẻ nhỏ
- Sự hối hận vì mình đã không giúp nó
Câu 15 Giọng thơ của thầy giáo hẳn phải diễn cảm lắm! Giọng đọc ấy lúc
trầm lúc bổng, lúc thiết tha, nhẹ nhàng, lúc mạnh mẽ nh một bản nhạc vậy (đỏ
nắng xanh cây, vọng, êm êm, rào rào – … ).
- Giọng đọc ấy đã khơi lên trong cậu học trò nhỏ những hình ảnh thân thuộc
mà cũng hết sức thú vị, hấp dẫn của cuộc sống
- Nghe thầy đọc thơ, cả một không gian thân thuộc của gian nhà nh đang có
sự chuyển mình kì diệu Cây thêm xanh mợt, nắng thêm lung linh (đỏ nắng) Bức tranh thiên nhiên có sắc đỏ rực rỡ, nóng bỏng và có cả sắc xanh dịu dàng, mát mắt Hai sắc màu ấy hài hòa, tôn vinh nhau tạo cho bức tranh sự sinh động và lôi cuốn
- Nghe thầy đọc thơ, tởng nh con sông quê đang êm đềm chảy trớc mắt Trền con sông quê, những con thuyền khua mái chèo khuấy động mặt nớc yên tĩnh Tiếng nớc càng làm tăng thêm vẻ thanh bình của chốn quê hơng Nghe thầy đọc thơ, bao kỉ niệm về ngời bà thân yêu ùa về Ôi nhớ xiết bao giọng nói êm êm của bà!
- Sang đến câu thơ sau, không gian thời gian chuyển một cách bất ngờ, tự
nhiên mà thú vị (đêm: Nghe trăng thở động tàu dừa → cơn ma rào mạnh mẽ:Rào
rào nghe chhuyển cơn ma giữa trời ) Nghe thầy đọc thơ mà cả một không gian trữ
tình hiện ra trớc mắt Biện pháp nhân hóa khiến trăng hiện lên thật sống động ánh
trăng tỏa sáng lung linh, trăng trao nghiêng vệt sáng trên tàu dừa Trăng đang thở?
Trăng khiến cả tàu dừa rung rung Cái chuyển động khẽ khàng ấy đợc thu gọn trong một từ rất đắt: “động” Từ “động” giúp ta cảm nhận đợc sự sống đang chuhyển mmình trong vạn vật hữu linh Nó giúp ta nhận ra những rung cảm tinh tế của cậu học trò nhỏ
- Câu thơ cuối bất ngờ, đột ngột, nhịp điệu nhanh mạnh nh thể tính cách của
ma rào vậy Câu thơ cũng là cao trào của cảm xúc
- Tiêng thơ của thầy đã khơi lên trong lòng cậu học trò những rung cảm tinh
tế, giúp em biết yêu hơn cuộc sống xung quanh, yêu hơn những con ngời quê hơng
Và với giọng đọc truyền cảm ấy, thầy giáo đã truyền tới học sinh tình yêu với quê hơng, đất nớc, đã nhen lên trong chúng nnhwngx mầm xanh thơ văn
- Qua bài thơ, ta thấy thần đồng thơ Trần Đăng Khoa là ngời có tâm hồn tinh
tế, nhạy cảm và cũng hết sức trong sáng, có khả năng ngôn ngữ phong phú, linh hoạt
Câu 16 Gợi ý:
Cha lại dắt con đi trên cát mịn“
ánh nắng chảy đầy vai Cha trầm ngâm nhìn mãi cuối chân trời.
Trang 10Con lại trỏ cánh buồm nói khẽ:
Cha mợn cho con cánh buồm trắng nhé,
Để con đi …… ”
(Những cánh buồm - Hoàng Trung Thông)
a) Hình ảnh ánh nắng đợc diễn tả qua câu thơ “ánh nắng chảy đầy vai” Cảnh diễn đạt ấy độc đáo Bởi ánh nắng thờng đợc cảm nhận qua mắt nhìn (thị giác) Trong câu thơ trên ánh nắng lại đợc cảm nhận qua đôi vai: “chảy đầy vai” (cảm xúc) Qua cách miêu tả đó, ánh nắng hiện ra thật mềm mại, dịu dàng, ánh nắng làm sáng lên vẻ đẹp của con ngời
b) Trong lời nói ngây thơ của ngời con, ta cảm nhận đợc một ớc mơ râts trong sáng và thánh thiện Ước mơ đó gắn liền với cánh buồm trắng, với khát vọng đi xa
đến những chân trời mới Đó cũng là ớc mơ một tâm hồn trong trắng, ham hiểu biết, muốn khám phá những bí ẩn của thế giới
Chúng ta cần trân trọng, nâng niu và chắp cánh cho những ớc mơ này
Câu 17 Gợi ý:
“ Dòng sông mới điệu làm sao
Nắng lên mặc áo lụa đào thớt tha Tra về trời rộng bao la
áo xanh sông mặc nh là mới may Chiều trôi thơ thẩn áng mây Cài lên màu áo hây hây ráng vàng Rèm thêu trớc ngực vầng trăng Trên nền nhung tím trăm ngàn sao lên Khuya rồi sông mặc áo đen Nép trong rừng bởi lặng yên đôi bờ … Sáng ra thơm đến ngẩn ngơ
Dòng sông đã mặc bao giờ áo hoa Ngớc lên bỗng gặp la đà Ngàn hoa bởi đã nở nhòa áo ai …”
(Dòng sông mặc áo - Nguyễn Trọng Tạo)
Bài thơ sử dụng rộng rãi biện pháp nhân hóa Những từ ngữ thờng đợc dùng
để miêu tả hành động, tính cách của con ngời đợc gắn cho dòng sông: điệu, mặc áo
lụa đào, áo xanh….mặc cài lên màu áo, thêu trớc ngực, nép, mặc áo hoa, mặc áo
đen….Nhà thơ thật khéo léo sử dụng biện pháp nhân hóa khiến hình ảnh dòng sông
hiện lên rất sinh động, phong phú và hấp dẫn Nhan đề "Dòng sông mặc áo" rất hay, duyên dáng và nên thơ Dòng sông đợc nhân hóa trở nên điệu đà, thích làm đẹp, làm duyên nh thiếu nữ Mỗi sự chuyển biến của thời gian trong ngày là một thời
điểm để dòng sông diện một bộ áo quyến rũ
Dới ánh nắng sáng hồng, tơi mới của buổi bình minh, dòng sông "mới" điệu làm sao trong tà áo dài thớt tha, mềm mại, và cũng ửng hồng đầy sức sống
Tra về, dòng sông rộng bao la theo mây trời, sông kheo thêm chiếc áo xanh biếc, tơi sáng, mới mẻ
Khi hoàng hôn buông xuống cũng là lúc sông khoác lên mình màu áo hây hây ráng vàng nh một tà áo lụa quý phái
Rồi khi màn đêm buông, dòng sông thoắt có y phục mới: chiếc áo tím có thêu vầng trăng trớc ngực, có ngàn sao điểm tô lấp lánh Dòng sông hiện lên với vẻ
đẹp bí ẩn, kiêu sa đầy quyến rũ
Đêm về khuya, sông trở nên kín đáo, lặng lẽ "nép trong rừng bởi" và giản dị trong chiếc áo màu đen Và có lẽ, dòng sông về đêm cũng giống nh mùa đông ẩn giấu sức sống vào bên trong những cành khô, để khi mùa xuân về, sức sống ấy mới trào lên thành những mầm non mơn mởn
Sáng sớm hôm sau, thật bất ngờ: