Gi¸o viªn lu«n híng vµo thµnh c«ng cña häc sinh, thÊy nh÷ng khã kh¨n cña c¸c em khi häc ®äc ®Ó b×nh tÜnh tríc nh÷ng sai sãt, tr¸nh ca th¸n chª bai lµm cho häc sinh ch¸n n¶n mµ ph¶i t×m l[r]
Trang 1Một số kinh nghiệm nâng cao chất lợng dạy tập đọc 4 cho học sinh vùng dân tộc
A phần thứ nhất: đặt vấn đề.
1 Lý do đề xuất sáng kiến.
ở bậc tiểu học việc hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh là một việc rất quan trọng Để dạy tập đọc có hiệu quả ngời giáo viên cần nắm chắc nội dung và phơng pháp dạy học Khi chúng ta phân tích ý nghĩa, nhiệm vụ và các tài liệu dạy học Tập đọc ở tiểu học, chúng ta sẽ thấy đợc thuận lợi và khó khăn của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học, từ đó có biện pháp tác động hiệu quả
đến quá trình dạy Tập đọc
Năng lực hoạt động ngôn ngữ đợc thể hiện trong 4 dạng hoạt động, tơng ứng với chúng là 4 kỹ năng: nghe- nói- đọc- viết Đọc là một dạng ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh Trong thực
tế dạy đọc nhiều khi ngời ta chỉ nói đến đọc nh nói đến việc sử dụng bộ mã
chữ-âm, cho rằng đọc là nhìn chữ phát thành lời Vì vậy họ đánh giá một giờ dạy Tập
đọc chỉ dựa vào căn cứ duy nhất là có bao nhiêu em đợc đứng dậy đọc Ngợc lại, có ngời lại quan niệm đọc chỉ là: “Đánh vần” phát âm thành tiếng theo các kí hiệu chữ viết, cúng không phải là quá trình nhận thức để có khả năng không hiểu những gì
đợc đọc Đọc chính là một sự tổng hợp của hai quá trình này
Dạy đọc có ý nghĩa rất to lớn ở tiểu học, đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản
đầu tiên đối với ngời đi học, đọc rèn cho học sinh kỹ năng đọc- nghe- nói, đọc cung cấp cho học sinh những hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, con ngời, cung cấp vốn từ,tăng cờng khả năng diễn đạt, trang bị hiểu biết ban đầu về tác phẩm văn học và góp phần rèn luyện nhân cách cho học sinh Đọc là công cụ để hcọ tập các môn học Đọc là tạo ra hứng thú và động cơ học tập, không biết đọc con ngời sẽ không
có điều kiện hởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ và không thể hình thành một nhân cách toàn diện Đặc biệt trong nhân cách thời đại bùng nổ thông tin thì việc đọc ngày càng quan trọng vì nó sẽ giúp ngời ta sử dụng các nguồn thông tin
Đọc chính là học, đọc để tự học cả đời Nh vậy đọc có một ý nghĩa to lớn vì nó bao gồm các nhiệm vụ giáo dỡng, giáo dục và phát triển Vậy làm thế nào dạy học tập
đọc ở tiểu học hiệu quả
Từ những lí do trên, từ thực tế giảng dạy, tôi thấy thực trạng học Tập đọc của học sinh hạn chế, đặc biệt là các em còn đọc sai, cha đọc đợc diễn cảm, hơn nữa còn một số giáo viên có quan điểm dạy học cha đúng đắn vì cha hiểu thấu đáo ý nghĩa và nhiệm vụ của phân môn Tập đọc, nhiệm vụ dạy đọc
Sau những năm trực tiếp giảng dạy và học hỏi cách dạy của động nghiệp tôi đã chọn nghiên cứu “Một số sáng kiền nâng cao chất lợng Tập đọc Lớp 4 cho học sinh vùng dân tộc”
2 Mục đích của sáng kiến.
Trang 2Hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh, giáo dục lòng tham đọc sách, đọc báo, phơng pháp làm việc với sách, báo cho học sinh phát triển ngôn ngữ
và t duy làm giầu kiến thức giáo dục t tởng tình cảm thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh
Giúp cho giáo viên có những kiến thức kỹ năng cơ bản kinh nghiệm quý báu khi dạy tập đọc
3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu đối tợng học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 những trọng tâm nghiên cứu trực tiếp lớp 4C do tôi giảng dạy tại trờng tiểu học Kỳ Phú – Nho Quan – Ninh Bình
Tập trung nghiên cứu để đa ra một số sáng kiến nâng cao chất lợng dạy tập đọc
4 Nhiệm vụ:
- Rèn kỹ năng đọc đúng, nhanh, diễn cảm cho học sinh, hình thành và phát triển một cách có hệ thống và có kế hoạch bồi dỡng năng lực đọc cho học sinh
- Giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành phơng pháp và thói quen làm việc với sách, báo cho học sinh.Thông qua việc dạy đọc phải làm cho học sinh thấy đọc
là một trong những con đờng đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầy đủ
và điều kiện phát triển tốt
5 Phơng pháp nghiên cứu.
- Tập huấn chơng trình thay sách từ lớp 1 đến lớp 5
- Phân tích tài liệu dạy học, xem băng đĩa có liên quan đến phân môn Tập
đọc với học sinh một số trờng bạn (Tiểu học Cúc Phơng, Tiểu học Phú Lộc ) để tìm tòi lựa chọn các phơng pháp dạy học áp dụng linh hoạt, phù hợp với đối tợng học sinh của mình để dạy có hiệu quả
- Phơng pháp thực nghiệm
- Phơng pháp kiểm tra đánh giá
B phần thứ hai: nội dung.
I Cơ sở khoa học.
1 Cơ sở lí luận.
- Để tổ chức dạy học cho học sinh đặc biệt là học sinh vùng khó khăn, chúng
ta cần hiểu rõ về quá trình đọc, nắm bản chất kỹ năng đọc Nắm đặc điểm tâm sinh
lý của học sinh đó là cơ sở việc dạy học
Đọc đợc xem nh là một hoạt động có hai mặt quan hệ mật thiết với nhau Một là: Quá trình vận động của mắt
Hai là: Sự vận động của t tởng tình cảm
Đọc bao gồm những yếu tố nh: tiếp nhận bằng mắt hoạt động của cơ quan phát âm, cơ quan thính giác, sự t duy và thông hiểu những gì đợc đọc Nhiệm vụ cuối cùng của sự phát triển kí năng đọc là đạt đến sự tổng hợp giữa những mặt riêng lẻ này trong quá trình đọc Các em càng có khả năng tổng hợp các mặt trên
Trang 3thì việc đọc càng hoàn thiện và biểu cảm bấy nhiêu Để tổ chứa dạy đọc cho học sinh có hiệu quả, giáo viên cần hiểu rõ quá trình đọc diễn ra nh thế nào? Bản chất của quá trình đọc là gì? Để có đợc kỹ năng đọc là một kỹ năng hết sức phức tạp đòi hỏi phải tập luyện lâu dài Lên lớp 4- 5 đọc ngày càng đợc tự động hoá có nghĩa là học sinh ngày càng ít quan tâm đến quá trình đọc mà thờng chú ý đến việc chiếm lĩnh văn bản Vì vậy đòi hỏi ngời giáo viên phải tổ chức giờ Tập đọc sao cho việc phân tích nội dung bài phải hớng tới việc hoàn thiện kỹ năng đọc cần xem đứa trẻ
đã biết đọc khi nó đọc mà hiểu đợc điều mình đọc Vì thế, để gây hứng thú đọc cho học sinh, giáo viên cần cho học sinh hiểu những gì đợc đọc, chú trọng việc đọc thầm và đọc thành tiếng
Học sinh tiểu học không phải lúc nào cũng dễ hiểu đợc những điều mình đọc Hầu
nh toàn bộ sự chú ý thờng tập trungb vào toàn bộ việc nhận ra mặt chữ, việc vần để phát âm, việc ngắt nghỉ đúng dấu chấm phẩy Còn việc hiểu nghĩa thì cha đủ thì giờ
và năng lực mà nhận biết Mặt khác do vốn từ còn ít, còn có sự lẫn lộn giữa tiếng
mẹ đẻ và tiếng phổ thông, khả năng liên kết thành câu còn hạn chế nên việc hiểu
ra và ghi nhớ nội dung còn rất khó khăn Đây là cơ sở để đề xuất các biện pháp hình thành năng lực đọc hiểu ở học sinh tiểu học
2 Cơ sở ngôn ngữ.
- Phơng pháp dạy Tập đọc phải dựa trên những cơ sở ngôn ngữ Nó liên quan mật thiết đến một số vấn đề của ngôn ngữ học nh vấn đề âm chính, chữ viết, vấn đề nghĩa của từ, cấu tạo câu, đoạn, bài, dấu câu, kiểu câu, ngữ điệu Phơng pháp dạy Tập đọc phải dựa trên những kết quả nghiên cứu của ngôn ngữ học
- Mục đích chính của việc dạy học cần hớng tới là đọc đúng, đọc diễn cảm, hiểu nội dung đó cũng là nội dung của việc luyện đọc Đọc đúng, đọc diễn cảm, cảm thụ nội dung chính là cái đích của quá trình đọc thành tiếng Để luyện phát âm
đúng cho học sinh trớc tiên phải giải quyết vấn đề phơng ngữ Mục tiêu đặt ra là luyện cho học sinh đọc đúng, đọc diễn cảm Toàn bộ phơng tiện đợc sử dụng để luyện đọc diễn cảm nh tốc độ, chỗ ngắt nghỉ, chỗ nhấn giọng, chỗ lên giọng, chỗ xuống giọng của tác giả Nh vậy ngữ điệu là hoà đồng về âm hởng của bài đọc,
nó có giá trị lớn để bộc lộ cảm xúc Vì vậy việc sử dụng ngữ điệu rất quan trọng trong việc đọc diễn cảm
Việc luyện đọc cho học sinh dực trên những hiểu biết về đặc điểm của ngôn ngữ văn học, tính trừu tợng, tính tổ chức cao và tính hàm xúc đa nghĩa của nó Việc nghiên cứu quá trình đọc giúp ta trải đơch hoạt động học theo một chuỗi tuyến tính, nhờ đó có thể hình dung đợc trật tự các việc cần làm để tổ chức quá trình đọc cho học sinh và qua việc đó để nâng cao chất lợng dạy phân môn Tập đọc
II nội dung cụ thể.
Trang 4Để giờ dạy Tập đọc có hiệu quả chúng ta cần hiểu biết sâu sắc về các đối t-ợng học sinh nhất là vốn Tập đọc, đồng thời cần phải có kỹ năng dạy học Tập đọc Những hiểu biết về kỹ năng này sẽ giúp giáo viên tổ chức quá trình dạy Tập đọc từ các công việc cụ thể: chuẩn bịu giờ dạy, soạn bài, tổ chức các bớc lên lớp Đồ dùng cho bài dạy Chuẩn bị bài của học sinh
Trong thực tế một số giáo viên còn chuẩn bị bài và soạn bài phụ thuộc nhiều vào SGV, cha có sự đổi mới về cấu trúc hay về nội dung mà áp dụng phơng pháp giảng dạy một cách máy móc, cha đào sâu nghiên cứu, cha thấy đợc sự cần thiết và phải thay đổi thế nào cho phù hợp với từng lớp, từng học sinh cho tới khi soạn giảng Với tôi môn Tập đọc rất thú vị càng dạy tôi say mê càng muốn đào sâu tìm tòi cách dạy hay nhất, đạt kết quả cao nhất, phù hợp với học sinh nhất Theo tôi giáo viên phải xác định trong mỗi bài cần dạy gì? Học sinh cần học gì? áp dụng phơng pháp nào vào lúc? Kết quả cần đạt là gì?
Dới đây tôi xin trình bày “Một số sáng kiến nâng cao chất lợng dạy Tập đọc cho học sinh lớp 4 vùng dân tộc”
1 Công việc chuẩn bị trớc giờ lên lớp.
- Giáo viên phải nhắc học sinh chuẩn bị bài đó ở nhà
- Giáo viên phải tự xác định đợc mục tiêu dạy học, nội dung và phơng pháp cho từng bài cụ thể, mục tiêu phải chú ý đến mức độ, tính vừa sức phù hợp với học sinh mình
- Giáo viên phải đọc kỹ văn bản: đọc kỹ bài Tập đọc sẽ dạy.Tự mình trả lời bằng các câu hỏi để xác định kỹ mục tiêu và nội dung mà baìu Tập đọc đó cần
đạt.Giáo viên không nên đọc trớc những hớng dẫn, tài liệu tham khảo, không phụ thuộc vào sách GV mà phải đọc nhuần nhuyễn văn bản vì nếu phụ thuộc vào sách giáo viên thì giáo viên sẽ mất khả năng độc lập làm việc, mất đi tính sáng tạo
Nghiên cứu nội dung hớng dẫn đọc, hệ thống câu hỏi giáo viên cần đối chiếu với cách làm của mình để xenm cần thay đổi, bổ sung nội dung nào? Có nh vậy ta mới phát hiện hết cái hay của câu hỏi, bài tập đồng thời giáo viên phải phát hiện
đ-ợc những điều cha hợp lí, cha luyện đúng vào chỗ học sinh mình hay sai, những câu hỏi quá khái quát giáo viên cần chuyển thành câu hỏi cụ thể, những câu hỏi tóm lợc sách giáo viên cần chẻ nhỏ câu hỏi Sau đó GV mới đọc sách giáo viên để tham khảo
Xác định đợc đặc điểm và trình độ của học sinh Phải biết học sinh phát âm những gì sai, từ nào khó phát âm chuẩn, cần chuyển những câu hỏi cụ thể hơn để học sinh
dễ hiểu, đặt những câu hỏi gợi mở, thái độ niềm nở, nhẹ nhàng đỡ gây căng thẳng cho HS từ đó xác định đợc tính vừa sức, tính mức độ của nội dung và kỹ năng dạy
đọc Giáo viên cần biết rõ giọng đọc của các em, em nào diễn cảm tốt, những câu
Trang 5hỏi nào thì gây hứng thú trả lời, câu hỏi nào thì quá khó với các em Giáo viên cần hiểu để phân hoá nội dung dạy học, tạo điêù kiện cho việc phát triển năng lực đọc cho từng học sinh
Giáo viên cần nắm vững phơng pháp dùng trong dạy Tập đọc: Phơng pháp chủ yếu là: PP luyện theo mẫu, PP đàm thoại, PP phân tích ngôn ngữ và PP giao tiếp Ngoài ra giáo viên cần chọn những thủ pháp dạy học cần thiết
Ví dụ: Luyện phát âm đúng- dùng phơng pháp luyện mẫu
Tìm hiểu nội dung- dùng PP trực quan, đàm thoại
Giải nghĩa từ- dùng PP trực quan, ngữ cảnh
Chuẩn bị đồ dùng: GV phải xác định đợc mục tiêu của đồ dùng sử dụng để làm gì? Vào lúc nào? Sử dụng ra sao?
Ví dụ: Bảng phụ sử dụngu để luyện đọc
Tranh minh hoạ dùng để giới thiệu bài hoặc tìm hiểu nội dung
Không gian lớp học đợc khai thác triệt để
Chuẩn bị các trò chơi đóng vai, thi tiếp sức
Dự kiến thời gian cho từng hoạt động: Cân nhắc kỹ dạy gì? Nội dung nào cần đi sâu hơn Nội dung nào cần lớt qua Trong giờ học chỉ gói gọn trong 35 phút- 40 phút nên giáo viên cần dự tính các câu hỏi, bài tập đợc sử dụng trong tiết học phù hợp với từng nhóm đối tợng học sinh và dự tính sẵn đáp án để giải đáp khi học sinh cha nêu đợc
Dự kiến các tình huống xảy ra để điều chỉnh câu hỏi cho phù hợp với đối t-ợng học sinh
Sau khi đã chuẩn bị các khâu trên bớc cuối cùng là soạn bài Giáo viên phải
cụ thể hoá nội dung dạy và học, để hoạt động giữa thày và trò đợc phối hợp nhịp nhàng hiệu quả
III Tổ chức dạy học đọc trong giờ học.
Năng lực đọc đợc cụ thể hoá thành kỹ năng đọc chỉ khi học sinh đợc thực hiệnu hai hình thức đọc: đọc thành tiếng và đọc thầm
Khi nào thực hiện thành thạo hai hình thức đọc này khi ấy học sinh mới đợc xem biết đọc
1 Tổ chức đọc thành tiếng.
a 1 Chuẩn bị: Giáo viên chấn chỉnh cho học sinh t thế đọc, cách cầm sách khoảng cách nhìn với t thế đoàng hoàng thoải mái đọc rõ ràng đủ cho cả lớp nghe
a 2 Luyện đọc đúng: Học sinh đọc không thừa, không sót âm, tiếng phát âm chuẩn, ngắt nghỉ hơi đúng, không để ảnh hởng tiếng mẹ đẻ
VD: Không đọc là “nong nanh”, “cúng” mà phải đọc là “long lanh” “cũng”
a 3 Đọc nhanh: Xác định tốc độ đọc nhanh là đọc đúng tốc độ, nhịp nhàng chữ không phải là luyến thoắnấng 4 Đọc diễn cảm là khả năng làm chủ đợc ngữ
Trang 6liệu, làm chủ chỗ lên giọng, xuống giọng, thể hiện năng lực đọc ở mức độ cao, đọc diễn cảm chỉ thực hiện đợc khi đọc đúng và đọc nhanh Muốn dạy cho học sinh đọc diễn cảm trớc tiên phải làm cho các em hoà nhập đợc với bài văn, bài thơ, có nh thế các em sẽ cảm xúc đợc, sẽ bật ra ngữ điệu tổng hợp, học sinh cùng phải đọc, phải trao đổi với nhau để xác định giọng điệu, chỗ nhấn mạnh cho từng câu, từng đoạn, từng bài Học sinh và giáo viên cần giải thích rõ vì sao phải đọc nh vậy Giáo viên cần luyện đọc cho học sinh biết cách lấy hơi đúng nhẹ nhàng, tránh ngăt vô nghĩa
và hụt hơi khi đang đọc Ví dụ: Hãy đọc thành tiếng đọc thành tiếng đọc văn sau trong bài “Hoa học trò” theo chỉ dẫn:
- Hít thật sâu vào (HV)
- Ngắt hơi (NH)
- Hít bổ sung (BS)
- Lên cao giọng (LG)
- Giọng đọc vui (GV)
HV “Mùa xuân” NH phợng ra lá HV Lá xanh um NH mát rợi NH ngon lành nh lá me non HV Lá ban đầu xếp lại NH còn e ấp BS dần dần xoè ra cho gió
đa đẩy HV Lòng cậu học trò GV phơi phới làm sao! HV cậu chăm lo học hành
NH rồi lâu cũng vô tâm quên màu là phợng HV Một hôm NH bỗng đâu trên những cành cây báo một tin thắm: BS Mùa hoa phợng bắt đầu HV Đến giờ chơi
NH cậu học trò nhạc nhiên trông lên BS hoa nở lúc nào mà LG bất ngờ vậy?”
2 Dạy đọc hiểu.
- Khi đọc hiểu thì hình thức đọc thầm có u thế hơn đọc thành tiếng ở chỗ nhanh hơn, có u thế hơn hẳn để thông hiểu nội dung văn bản Vì lúc này học sinh không phải chú ý đến việc nhẩm vần, phát âm mà chỉ tập trung vào hiểu nội dung diều mình đanh đọc Giáo viên phải chuẩn bị t thế đọc cho học sinh, kiểm soát quá trình đọc thầm bằng cách giám sát và quy định rõ thời gian Xem về bản chất nội dung bên trong của dạy đọc thầm chính là đọc hiểu Kết quả của đọc thầm là học sinh phải hiểu nghĩa của từ, cụm từ, câu, ý, đoạn bài, học sinh có thể hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của bài nói lên điều gì hay bài học rút ra là gì
Phát hiện một số từ quan trọng trong bài Đay là kỹ năng đàu tiên cần dạy học sinh, vì giáo viên cần chuẩn bị đáp án để sẵn sàng giải đáp cho học sinh vì bất
cứ từ nào cần phải hiểu trong bài Giáo viên cần lu ý dạy từ trong bài văn cúng nh dạy đọc hiểu là một hệ thống mở tức là không bao giờ dạy hết đợc cho nên giáo viên cần tuỳ theo thời gian mà lựa chọn các từ và mức độ dạy nghĩa của các từ đó, Giáo viên cần phải xác định đợc những từ quan trọng để từ đó giúp học sinh hiểu nội dung chính của bài
Tìm từ mới cho các bớc: đọc toàn bài, đánh dấu từ cần hiểu nghĩa, từ quan trọng trong bài, từ có giá trị nghệ thuật cần khai thác Giáo viên chọn phơng
Trang 7pháp giải nghĩa cho phù hợp, giải nghĩa bằng phơng pháp trực quan, giải nghĩa bằng ngữ cảnh, giải nghĩa bằng từ đồng nghĩa, trái nghĩa Giáo viên cùng học sinh phải xác định đợc những từ ngữ chi tiết câu quan trọng làm nổi bật nội dung, xác
định đợc ýu của đoạn, của bài Giáo viên cần nhấn mạnh rằng: Hai kỹ năng đọc thành tiếng và đọc hiểu có quan hệ chặt chẽ hỗ trợ lẫn nhau không thể tách rời nhau, đọc diễn cảm là kết quả cuối cùng của đọc thành tiếng, nó phản ánh cách hiểu, nó là phơng tiện để hiểu bài văn, bài thơ, hiểu là cơ sở đểđọc diễn cảm Trong suốt quá trình luyện đọc giáo viên cần kết hợp cả hai cách đọc trên
IV Lu ý khi dạy tập đọc.
Để dạy tập đọc có hiệu quả ngoài những phần chuẩn bị trên ngời giáo viên phải có sự quan tâm đặc biệt, một phẩm chất đặc biệt, một cahc cử thiện cảm với học sinh Đó là thái độ nâng đỡ, khích lệ, cảm thông Giáo viên luôn hớng vào thành công của học sinh, thấy những khó khăn của các em khi học đọc để bình tĩnh trớc những sai sót, tránh ca thán chê bai làm cho học sinh chán nản mà phải tìm lời khen, lời yêu cầu thích hợp
* Ví dụ: Cùng một bài tập nhng giáo viên 1biết nêu mệnh lệnh một cách nhẹ nhàng vui vẻ và nhận xét tuyên dơng kịp thời nhng giáo viên 2 nêu yêu cầu với vẻ mặt lạnh lùng giọng nói ra lệnh rồi chê nhiều hơn khen Nh vậy giáo viên 1 thu đợc kết quả tốt hơn giáo viên 2, học sinh hứng thú thoải mái, tự tin hơn trong học tập
Giáo viên phải có ngôn ngữ chuẩn, dễ hiểu và truyền cảm Với học sinh tiểu học giáo viên không nên dùng những câu phức tạp hoặc quá cô đọng mf phải dùng những câu gợi mở dần đẫnắt đến nội dung
Ví dụ một câu hỏi đặt ra mà không thấy học sinh trả lời đợc giáo viên phải chuyển câu hỏi về dạng dễ hiểu hơn
Giáo viên nêu câu hỏi phải rõ ràng, phải kiểm soát xem học sinh hiểu yêu cầu của câu hỏi cha? Cần phân hoá câu hỏi cho từng đối tợng cau khó cho học sinh giỏi, câu vừa cho học sinh trung bình, câu dễ cho học sinh yếu, kém
Sau khi học sinh trả lời giáo viên phải nhận xét cụ thể, phải chỉ ra chỗ sai và giúp học sinh chuyển từ lời giải sai thành lời giải đúng Tránh nhận xét kiểu “Em trả lời sai rồi, ngồi xuống” Nh thế học sinh không biết sai ở đâu? Nh thế nào là đúng? Giáo viên lu ý nhấn mạnh vào thành công của học sinh
V Thực trạng nhà trờng địa phơng.
Trờng Tiểu học Kỳ Phú là một trong những trờng vùng cao của Huyện Nho Quan Trờng cách xa trung tâm huyện, đại bộ phần ngời dân sống bằng nghề nông nên kinh tế còn chậm phát triển, gặp nhiều khó khăn Quanh năm suốt tháng bận bịu với công việc đồng áng, lo toan cuộc sống nên không có nhiều thời gian quan tâm đến việc học tập của con em mình Hơn nữa bản thân các emhọc sinh còn phải
Trang 8giúp gia đình, ngoài giờ học chính khoá các em chỉ còn chút thời gian tự học vào buổi tối
Vì thế, HS của chúng ta cha đọc đợc nh mong muốn, kết quả đọc của các em cha đáp ứng yêu cầu của việc hình thành kỹ năng đọc, các em cha nắm đợc công cụ hữu hiệu để lĩnh hội tri thức, t tởng, tình cảm của ngời khác chứa đựng trong văn bản đợc đọc.một số học sinh còn mải chơi, cha có lòng say mê yêu thích Tập đọc Vậy nhiệm vụ của chúng ta là giáo dục lòng ham đọc sách, giúp học sinh thích đọc
và thấy đợc đọc chữ làcó ích lợi cho cả cuộc đời
Vai trò quyết định chất lợng dạy học chính là ở giáo viên Trên thực tế giáo viên trờng tôi phải dạy tất cả các môn học nên cha chuyên sâu đợc phân môn Tập
đọc, chất lợng dạy học cha tốt chính là hạn chế của giáo viên Một số giáo viên còn phát âm cha thật chuẩn xác, đọc không hay, khả năng phân đoạn cha khoa học Giáo viên còn không làm chủ đợc các phơng pháp, thủ pháp dạy Tập đọc ở Tiểu học Đôi lúc giáo viên còn lúng túng: Cần đọc bài Tập đọc ntn? Chữa lỗi cho các
em ra sao? Làm thế nào để các em đọc nhanh hơn, đọc diễn cảm hơn
Giáo viên đa số soạn giảng còn bám vào SGK, SGV cha đầu t nghiên cứu sâu, sử dụng đồ dùng trực quan còn hạn chế Có nội dung trong SGV cha phù hợp với học sinh mình nhng không giám thay đổi
* Quá trình sử lí t liệu
Đầu năm nhận lớp tôi thấy chất lợng đọc yếu, tôi tiến hành khảo sát chất lợng, kết quả nh sau:
Tổng số Đọc diễn
cảm Đọc lu loát
Đọc trung bình
Đọc đánh vần
Cha biết
đọc
VI Dạy thực nghiệm:
tập đọc
Đ 39 bốn anh tài (tiếp)
I Mục tiêu
1 Rèn đọc:
- HS đọc lu loát, trôi chảy cả bài “Bốn anh tài” (T) Thuật lại sinh động cuộc chiến
đấu của bốn anh tài chống yêu tinh
- Biết đọc diễn cảm bài, chuyển giọng linh hoạt phù hợp với diễn biến câu chuyện (hồi hộp ở đoạn đầu, gấp gáp ở đoạn sau)
2 Đọc- hiểu
- Hiểu nghĩa từ: núc nác, núng thế
- ND: Ca ngợi sức khoẻ, tài năng, tinh thần đoàn kết, hiệp lực chiến đấu quy phục yêu tinh, cứu dân bản của bốn anh em Cẩu Khây
II Đồ dùng dạy- học
- Tranh minh hoạ SGK Lựa chọn câu văn dài luyện đọc
III Các hoạt động dạy- học
1 ổn định
2 Kiểm tra: 2 HS đọc thuộc lòng bài: “Chuyện cổ tích về loài ng ời” Trả lời câu hỏi => GV nhận xét, ghi điểm
Trang 93 Bài mới: a, GTB: - GV sử dụng tranh vẽ trong SGK.
b, Các hoạt động
* 1 HS đọc cả bài Lớp đọc thầm
H: Bài tập đọc chia làm mấy đoạn?
+ Đ1: Từ đầu đến yêu tinh đấy
+ Đ2: Còn lại
- 2 HS nối tiếp đọc 2 đoạn => GV nhạn xét, sửa sai
lỗi phát âm cho HS
- HS luyện đọc từ khó => GVHD giọng đọc 2 đoạn
- 2 HS đọc lại 2 đoạn, GV giảng từ khó “núc nác”,
“núng thế”
- HS lựa chọn câu văn dài đẻ LĐ ngắt, nghỉ hơi
- HS luyện đọc theo cặp
* GV đọc mẫu cả bài
* HS đọc lớt Đ1
H: Đến nơi yêu tinh ở, anh em Cẩu Khây gặp ai, đợc
giúp đỡ ntn?
- GV chốt ý Đ1 và ghi bảng
* 1 HS đọc to Đ2
H: Yêu tinh có phép gì đặc biệt?
H: Thuật lại cuộc chiến đấu của bốn anh em Cẩu
Khây chống yêu tinh?
H: Vì sao bốn anh em thắng cuộc?
- GV chốt lại ý Đ2
* 2 HS nối tiếp đọc cả bài
H: ND bài tập đọc ca ngợi gì?
- HS thảo luận cặp đôi và nêu ND bài
* HDHS đọc diễn cảm Đ2
- GV đọc mẫu , lu ý với HS nhấn giọng từ gợi
tả,
- HS luyện đọc trong nhóm đôi => Các nhóm thi đọc
diễn cảm
I Luyện đọc
- lè lỡi
- núc nác -Nơi đây bản vắng teo,
bà cụ/ đợc sống sót/ .cho nó
- Bà đừng sợ, anh đây/ yêu tinh đấy
II Tìm hiểu bài
1 Anh em Cẩu Khây gặp bà cụ
- bà cụ: cho ăn, ngủ, giục chạy trốn
2 cuộc chiến đấu với yêu tinh
- đấm gãy hàm răng
- quật túi bụi
- đóng cọc, be bờ
- yêu tinh núng thế
* ND: Nh phần I.2
4 Củng cố- dặn dò
H: Qua câu chuyện em rút ra bài học gì bổ ích?
- GV nhận xét tiết học (Khen, nhắc nhở HS)
- Về nhà LĐ diễn cảm cả bài Đọc, tìm hiểu bài: Trống đồng Đông Sơn
VII Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm.
Qua thực tế giảng dạy, trong quá trình đúc rút kinh nghiệm vận dụng thực tế tôi thấy kết quả giảng dạy môn Tập đọc đợc nâng lên, cùng một bài dạy, nếu giáo viên nắm chắc: Bài này cần chuẩn bị gì? Mục đích ra sao? Đối tợng mình dạy cần
sử dụng phơng pháp nào cho phù hợp Tôi tin chắc học sinh sẽ yêu thích môn học hứng thú trong học Tập đọc, giờ học sẽ đạt đợc mục tiêu đề ra
Qua giờ dạy thực nghiệm học sinh rất hăng hái xây dựng bài, hiểu nội dung bài, tiết học đủ thời gian nhẹ nhàng không căng thẳng, tạo đợc hứng thú cho học sinh Giờ học có nhiều học sinh tham gia đọc và có thêm học sinh đọc diễn cảm
Tổng số Đọc diễn
cảm Đọc lu loát
Đọc trung bình
Đọc đánh vần
Cha biết
đọc
VIII Bài học rút ra.
Trang 10Muốn giảng dạy dạy đạt hiệu quả việc nghiên cứu đối tợng học sinh và chuẩn bị lập kế hoạch là rất quan trọng vì vậy qua giảng dạy tôi đã rút ra đợc một bài học không thể nào quên đó là:
1 Ngời GV phải tâm huyết với nghề, luôn học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, tìm tòi nghiên cứu sáng tạo, lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với đối tợng học sinh Hớng học sinh học tập tích cực
2 GV phải chủ động, sáng tạo khéo léo trong áp dụng phơng pháp phù hợp với từng phân môn cụ thể và khả năng lĩnh hội của học sinh phù hợp với điều kiện của Nhà trờng và địa phơng
3 Giáo viên phải nghiên cứu chuẩn bị, lập kế hoạch, chuẩn bị đồ dùng nghiên cứu sử dụng đồ dùng, lựa chọn các phơng pháp đợc sử dụng trong giờ học
4 Thầy hỗ trợ trò, trò ủng hộ thầy khi giảng dạy Khi giảng dạy GV phải nghiêm túc nhng nhẹ nhàng lời xng hô phải thân thiện nhng đạt đợc nội dung cần trao đổi
5 Phân chia đối tợng học sinh để có kế hoạch cụ thể trong bồi dỡng học sinh
đọc lu loát, đọc diễn cảm, đọc trung bình lên đọc lu loát, đọc đánh vần lên đọc trung bình
6 Mỗi bài giảng phải có liên hệ thực tế với cuộc sống văn hoá trong và ngoài nớc giúp học sinh áp dụng thiết thực vào cuộc sống sản xuất ở địa phơng
7 Thầy phải thờng xuyên kiểm tra, ôn luyện kiến thức cũ có hệ thống lôgic tạo điều kiện cho học sinh cập nhật kiến thức dễ dàng
8 Liên hệ thờng xuyên với gai đình để thông bào kết quả đồng thời giám sát việc học ở nhà của các em
Nếu giáo viên áp dụng những sáng kiến trên thì việc giảng dạy Tập đọc nói chung ở vùng khó khăn nói riêng sẽ có kết quả cao và không còn tình trạng học sinh đọc chậm
Phần thứ ba: Kết luận chung
Trên đây là một số sáng kiến đợc đa ra từ chính bản thân tôi trong quá trình giảng dạy Khi vận dung vào thực tế tôi thấy kết quả học tập của các em đợc
nâng lên rất nhiều, các em thích học môn Tập đọc, say mê và hứng thú với bài văn, bài thơ Các em học yếu môn Tập đọc giờ đã đọc đúng yêu cầu tối thiểu, giờ học lúc nào cũng nhẹ nhàng, sôi nổi Đối với riêng bản thân tôi, mỗi lần chuân bị bài lên lớp là mỗi lần tôi cảm thấy mình nh khám phá ra một điều gì đó về chuyên môn, tôi luôn luôn muốn hiểu những khó khăn ở học sinh khi học môn này, từ đó
có những yêu cầu phù hợp với từng em để giờ học nhẹ nhàng, tự nhiên, đem lại hiệu quả thiết thực Đối với thực tế địa phơng một trờng ở vùng khó khăn tôi đã dùng các hình thức và biện pháp dạy Tập đọc, tập trung vào các yêu cầu tối thiểu:
đọc đúng, đọc rành mạch, đọc diễn cảm nắm những yêu cầu cơ bản của bài