Phan tich dan ghi ta cua Lor ca

taïo hình, ñaõ laøm neân moät hieäp só : “ñi lang thang” nay ñaây mai ñoù khoâng boù buoäc trong khoâng gian naøo, khoâng döøng laïi ôû baát cöù nôi ñaâu, böôùc ñi vôùi caây ñaøn ñeå haù[r]

BÀI VIẾT NHÓM 4: Lớp 12a3 THPT DL Ngôi Sao

Đề bài : Phân tích hình tượng tiếng đàn và hình tượng Lorca

trong “ Đàn ghi ta của Lorca” của Thanh Thảo

Bảng phân công DÀN BÀI

 Mở bài:

 Thân bài:

 Khái quát: (Dương Tâm)

 Hình tượng tiếng đàn:

 Tiếng đàn bọt nước (Mộng Kha)

 Sự biến hóa tiếng đàn (Thanh Ngôn)

 Hình tượng Lorca:

-Lorca và cuộc hành trình đơn độc (Bảo Ngọc)

-Lorca và cái chết bi thảm (Hồng Phúc) -Lorca và sự bất tử (Hồng Đào)

-Lorca và sự giải thoát (Hương Thảo)

4 Nghệ thuật bài thơ: (Lê Thị Thiên Trang)

c Kết bài:

Còn lại : Thiên Kim, Hoài Lê sưu tầm tài liệu

Danh Sách Nhóm 4

 Huỳnh Nguyễn Phương Thảo

 Nguyễn Xuân Bảo Ngọc

 Nguyễn Hồng Phúc

 Nguyễn Thanh Ngôn

 Trần Thị Thiên Trang

 Phạm Ngọc Hồng Đào

 Dương Ngọc Hương Thảo

 Đoàn Thị Mộng Kha

 Dương Thị Thanh Tâm

 Nguyễn Hoài Lê

 Ngụy Đào Thiên Kim



Bài viết

Thanh Thảo (1946) là một nhà thơ luôn thể hiện những suy

tư, trăn trở về xã hội và thời đại trong các tác phẩm thơ ca của mình Ngoài ra, ông còn là một cây bút luôn nỗ lực cách tân thơ Việt với mong muốn mở ra một không gian phóng khoáng, giàu liên tưởng để tạo ra cho thơ một mĩ cảm hiện đại và ánh nhìn đa chiều thông qua hệ thống hình ảnh và ngôn từ mới mẻ Bài thơ “Đàn ghi ta của Lor-ca” nằm trong tập “ Khối vuông ru bích” do Thanh Thảo sáng tác năm 1979 là một sáng tác tiêu biểu cho kiểu tư duy giàu suy tư, phóng túng trong xúc cảm và nhuốm đầy màu sắc tượng trưng siêu thực Bài thơ đã tái hiện được vẻ đẹp hình tượng Gacia Lorca nhà thơ vĩ đại của Tây Ban Nha thế kỉ 20 trong sự ngưỡng mộ , đồng tình và tiếc thương sâu sắc của tác giả Xuyên suốt bài thơ, hình tượng Lorca luôn song hành với hình tượng tiếng đàn, chúng hòa quyện vào nhau tạo nên những sắc thái đa dạng như môt khối vuông rubich muôn màu, muôn vẻ Tiếng đàn cất lên tiếng lòng của Lorca trước cuộc sống và thời đại Nó là linh hồn, và cũng là số phận của nhà thơ vĩ đại này

Lorca không chỉ là một nhà thơ nổi tiếng, ông còn có tài năng về âm nhạc và hội họa và được mệnh danh là con chim họa mi xứ Espagna Những tư tưởng cách tân cùng những vần thơ hùng hồn và tài năng phi thường của Lorca đã khiến bọn độc tài phát xít hoang mang, lo sợ Thế nên, bọn chúng đã giết chết Lorca và vùi xác ông nơi đáy giếng Granada

Đàn ghi ta là một nhạc cụ truyền thống tiêu biểu nhất của đất nước và nền âm nhạc Tây Ban Nha Bên cạnh đó, đàn ghi

ta còn là thứ gắn bó máu thịt suốt đời của Lorca Có lẽ vì thế mà nhà thơ Thanh Thảo đã dùng hình tượng tiếng ghi ta làm hình tượng biểu trưng cho nhân vật trữ tình-Lorca trong bài thơ “ Đàn ghi ta của Lorca”

Mở đầu bài thơ, Thanh Thảo đã làm hiện lên hình tượng trung tâm của tác phẩm-thi hào Lorca cùng sự gắn bó máu thịt của ông với chiếc ghi ta qua lời đề từ:

“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”

(Federico Garcia Lorca) Lời đề từ cho ta cảm nhận được tình yêu nghệ thuật, yêu quê hương xứ sở của Lorca cùng những triết lí thật xâu xa Lorca yêu cây đàn truyền thống của nền âm nhạc và của đất

nước mình, yêu nét độc đáo trong bản sắc văn hóa của con người và đất nước Tây Ban Nha cũng chính là Lorca yêu thiết tha, sâu sắc quê hương, Tổ quốc Tình yêu nghệ thuật nồng nàn và tình yêu đất nước nồng thắm đó sẽ mãi mãi sánh bước cùng Lorca đi đến bất cứ nơi đâu, kể cả khi Lorca sang bên kia thế giới Qua mong muốn chôn vùi chiếc đàn, Lorca như vẫn luyến tiếc nghệ thuật, vẫn muốn được tiếp tục cống hiến cho đời, và mang theo chiếc ghi ta đến bên kia thế giới tiếp tục hát lên những lời ca tranh đấu, khát khao đổi mới và tự do Và dường như còn muốn nhắn nhủ với chúng ta rằng : Hãy quên nghệ thuật của ông Hãy để nó ngủ yên nơi lòng đất, ngủ yên

ở một góc trái tim của mỗi chúng ta Và hãy tìm ra hướng đi mới để tiếp tục sự nghiệp cách tân vĩ đại vẫn còn đang dang dở, của ông Sử dụng câu nói này làm lời đề từ, Thanh Thảo như muốn nói lên những khát khao của hình tượng trung tâm-nhà thơ Lorca, và làm cho ông trở nên bất tử bên tiếng đàn ghi

ta du dương, ngân dài

Khi nói về tiếng đàn, Xuân Diệu đã dùng phép so sánh:

“Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân”

(Nguyệt Cầm) Thế mà với Thanh Thảo khi nói về tiếng đàn không hề miêu tả âm thanh, mà chỉ tập trung thể hiện cả thế giới cảm xúc, liên tưởng mà tiếng đàn gợi nên Thế giới ấy gắn với Lorca, một người nghệ sĩ chân chính Dường như, Thanh Thảo muốn mượn hình ảnh tiếng đàn để làm nên cung bậc cho tiếng lòng của Lorca, dạo nên những âm điệu về cuộc đời và tâm hồn tràn đầy xúc cảm của một chiến sĩ đấu tranh cho tự do và một nghệ sĩ hết mình vì nghệ thuật Hình ảnh tiếng đàn biến tấu liên tục, được Thanh Thảo thể hiện bằng hệ thống hình ảnh có sức gợi mở và ám ảnh

“những tiếng đàn bọt nước”

Nhịp điệu bài thơ bắt đầu vang lên qua làn điệu ghita du dương, Thanh Thảo đã gợi tả tiếng đàn bằng hình ảnh “bọt nước” thật độc đáo Tiếng đàn là âm thanh được cảm nhận bằng thính giác còn bọt nước là hình ảnh cảm nhận bằng thị giác, việc sóng đôi hai hình ảnh cho thấy Thanh Thảo rất tâm huyết với bài thơ, ông đã vận dụng nhiều giác quan để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của tiếng đàn Nhưng “bọt nước” thật mong manh, dễ vỡ cũng như số phận của tiếng đàn vang lên trong một khoảng hữu hạn của thời gian rồi vụt tắt, cũng như Lorca, hiện diện rồi tan biến, cuộc đời thật ngắn ngủi và đau thương Ngoài ra, Thanh Thảo cũng mang đến những liên tưởng ngoài thơ :” tiếng đàn bọt nước”, cũng có nét tương đồng với ca dao:”Trời mưa bong bóng phập phồng” Trong cơn mưa, bọt

nước hiện ra dường như phập phồng và thổn thức, bọt nước vỡ òa ra như có một dự cảm về định mệnh, số phận của tiếng đàn thật phũ phàng, chông gai đang đón chờ phía trước, một dự cảm không hề may mắn

Tiếp theo đó, Thanh Thảo lại liên tục biến hóa tiếng ghi ta, liên tục chuyển đổi kênh cảm giác, tạo những dòng suy nghĩ, cảm nhận đa chiều cho người đọc:

“tiếng ghi ta nâu bầu trời cô gái ấy tiếng ghi ta lá xanh biết mấy tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy”

Tiếng đàn ghi ta lại được Thanh Thảo dùng thị giác cảm nhận với nhiều màu sắc tinh tế “tiếng ghi ta nâu”, màu nâu của vỏ đàn hay màu nâu của đất đai quê hương, hoặc có phải chăng là màu nâu của làn da cô gái Digan mà Lorca yêu ? Song khi giao thoa với “bầu trời cô gái ấy”, tiếng ghi ta trở thành một bầu trời “nâu” u ám, từ nay sẽ phủ kín đời cô gái khi chàng Lorca đã mãi mãi lìa xa cô “tiếng ghi ta nâu” trở thành một khúc nhạc nhớ thương, một phần trong miền kí ức về người yêu của cô gái Rồi sau đó là “tiếng ghi ta lá anh biết mấy”, màu xanh là màu của thiên nhiên tươi tắn, là màu của hoa cỏ tràn trề nhựa sống Nếu chỉ là “tiếng ghi ta lá xanh” thì thật hạnh phúc biết bao, tiếng ghi ta sẽ mang màu xanh của niềm khát khao, khắc khoải cuộc sống Nhưng màu xanh lại sóng đôi với “biết mấy”, tạo sự thản thốt, nhợt nhạt, xanh xao Đó là sự tiếc nuối cho sự tan biến của một sự sống, của một con người tài hoa Rồi tiếp theo là “tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan”, tiếng ghi ta thật “tròn”, thật hoàn hảo nhưng số phận cũng giống như là bọt nước nên nếu quá tròn, quá căng sẽ dễ vỡ tan ra Đó là kết thúc của sự mong manh, khi tiếng ghi ta vang lên đến những âm cao độ, thánh thót nhất của bản nhạc bỗng đột ngột vụt tắt đi Cũng giống như Lorca, ở tuổi 38 với bao khát khao chưa hoàn tất bỗng nhiên bị bọn độc tài phát xít giết chết và đem quẳng xác nơi đáy giếng sâu Cuối cùng

“tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy” Sau những hình ảnh đầy ám ảnh, những dự cảm về số phận của tiếng đàn nay đã được chứng minh Tiếng ghi ta đang ở trạng thái đau đớn, bi thảm nhất Tiếng ghi ta là những giai điệu, là sự hóa thân của người nghệ sĩ, là tâm hồn của Lorca nay đang “ròng ròng máu chảy”, nó đang bị hủy diệt một cách tàn bạo nhất Đây là một cách liên tưởng thật táo bạo, khác hẳn với các nhà thơ khác, chẳng hạn như kiểu liên tưởng trong thơ của nhà thơ Nguyễn Du:

“Bốn dây nhỏ máu hai đầu ngón tay”

Câu thơ gợi nên hình ảnh ngón tay bật máu khi dạo đến khúc cao trào của bản nhạc cũng như nỗi đau ứa máu của người chơi đàn Trong liên tưởng của Nguyễn Du, tiếng đàn là phương tiện biểu hiện nỗi lòng con người, còn đối với Thanh Thảo, tiếng đàn và con người hài hòa thành một nên tiếng đàn cũng là một cơ thể sống, cũng bị tổn thương, chảy máu và đau đớn Câu thơ như mang đến một triết lý, khi nghệ thuật hài hòa với người nghệ sĩ và hấp thụ được cái phong phú của sự sống thì nó trở thành một cơ thể sống, biết đớn đau, biết chảy máu và có linh hồn

Khi tiếng đàn đã đi sang bên kia thế giới, chỉ còn là những

dư âm nơi trần thế:

“không ai chôn cất tiếng đàn tiếng đàn như cỏ mọc hoang”

Câu thơ mở ra nhiều suy nghĩ, tiếng ghita là một giá trị tinh thần, sự tồn tại của tiếng ghi ta vượt qua ngoài mọi giới hạn vật chất thế nên không ai có thể chôn vùi được tiếng đàn Tiếng đàn có sức sống hoang dại mãnh liệt như “cỏ mọc hoang”, sức lan tỏa của tiếng đàn không ai có thể ngăn cản được Tiếng đàn là hiện thân của Lorca, của nghệ thuật cũng như khát vọng của Lorca và cũng là chứng nhân, tri âm cũa người lãng tử trong khúc du ca Dù cho cây đàn của Lorca có thể chôn cất, thể xác Lorca bị vùi lấp nơi đáy giếng sâu song tiếng ghita vẫn du dương, trong trẻo mãi ngân lên những giai điệu làm sống lại tâm hồn Lorca bởi nó mang một sức sống vẫy gọi khát khao tự do và khát vọng sáng tạo Đây là quy luật bất hoại của nghệ thuật chân chính, nghệ thuật sẽ nằm ngoài mọi sự hủy diệt, không bao giờ thừa nhận cái chết

Hệ thống hình ảnh đầy màu sắc và giàu sức gợi như mở ra một bức tranh cuộc sống muôn màu muôn vẻ của người nghệ

sĩ, vừa thể hiện sự biến chuyển của tiếng đàn từ hình ảnh “bọt nước” mang manh, dễ vỡ sang một thực thể đầy màu sắc và cuối cùng trở nên bất tử với thời gian

Cùng với sự biến chuyển đó, hai lần thanh thảo đã diễn tả âm thanh tiếng đàn bằng chuỗi điệp âm “lila lila lila” , âm thanh đầy ngẫu hứng mà thật xao xuyến Hai lần xuất hiện của chuỗi âm thanh này là hai lần tạo nện điểm nhấn làm nổi bật hình tượng tiếng đàn Lần thứ nhất nó vang lên trong không gian văn hóa Tây Ban Nha thật ngân nga, nhưng cũng không kém phần dữ dội, mạnh mẽ bởi tình hình căng thẳng của đấu trường chính trị-văn hóa Tây Ban Nha Lần thứ hai vang lên nó lại ngân dài như những dư âm, dư ảnh không dứt của tiếng đàn mãi không tan biến trong khoảng không gian Lila còn là tên loài hoa tử đinh hương, tiếng ghi ta cũng giống như hương thơm lan tỏa lặng lẽ góp chút hương cho cuộc sống , cho quê hương xứ sở Tây Ban Nha .Chuỗi âm thanh góp phần dựng nên hình

tượng tiếng đàn mơ hồ, mang sức sống mãnh liệt đang lặng lẽ gợi mở những cảm nhận, hình dung về một hình tượng khác đó là hình tượng người nghệ sĩ chân chính Lorca hoàn thiện và trọn vẹn hơn

Hình tượng người nghệ sĩ Lorca được khắc họa trong mối tương quan với không gian văn hóa đặc trưng cũng như không khí ngột ngạt căng thẳng của những cuộc xung đột chính trị-nghệ thuật

“Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt”

Hình ảnh “áo choảng đỏ gắt” gợi những trận đấu bò tót cùng chiếc áo choàng đỏ rực của người đấu sĩ Màu đỏ gắt là sự cộng hưởng của màu đỏ của tấm áo choàng với ánh nắng rực cháy trên cát nóng của đấu trường nơi diễn ra những trận đấu bò đầy kịch tính Nó gợi liên tưởng về tính chất dữ dội của cuộc xung đột gay gắt giữa khát vọng dân chủ với nền chính trị độc tái phát xít, giữa khát vọng cách tân nghệ thuật với nền nghệ thuật già nua, cũ kĩ

Trong thực tế Lorca là người đã khơi dậy những phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa độc tài phát xít và là người đi đầu khởi xướng thúc đẩy những cách tân nghệ thuật nên không dễ dàng tìm được sự thấu hiểu, đồng tình, ủng hộ trong một nền nghệ thuật già cỗi Thế nên Lorca thật đơn độc, cô đơn trên con đường đi về miền sáng tao, có nét tương đồng với Đôn Ki-hô-tê với giấc mơ hiệp sĩ nhưng cô độc trong khát vọng tình yêu, trong cuộc chiến đấu :

“Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt Lila lila lila

đi lang thang về miền đơn dộc với vầng trăng chếnh choáng trên yên ngựa mỏi mòn”

Đây là đoạn thơ đầu tiên khơi gợi hình tượng Lorca, nói về Lorca song Thanh Thảo không vội nhắc đến tên Lorca, không kể một câu chuyện cụ thể và lôgic, không làm nên một hệ thống mạch lạc mà chỉ sử dụng lối thơ tượng trưng siêu thực, đầy ngẫu hứng trong việc lựa chọn hình ảnh giàu sức gợi, tạo nên một miền Lorca riêng biệt Danh từ “Tây Ban Nha” gợi nên hình tượng Lorca trong sự hòa nhập với quê hương, xứ sở Hình ảnh “ áo choàng đỏ gắt” vó thể là sự ám chỉ người đấu sĩ Lorca trên đấu trường chính trị-nghệ thuật gây go, khốc liệt, trên đấu trường thời đại Sự kết hợp”Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt” đã nâng Lorca lên thành một biểu trưng tráng lệ, mang tính chất biểu trưng của thời đại, của đất nước Tây Ban Nha và của khát vọng tự do, khát khao đổi mới và sáng tạo Những từ láy “lang thang”, “đơn độc”, “chếnh choáng”, “mỏi mòn” rất giàu giá trị

táo hình, ñaõ laøm neđn moôt hieôp só : “ñi lang thang” nay ñađy mai ñoù khođng boù buoôc trong khođng gian naøo, khođng döøng lái ôû baât cöù nôi ñađu, böôùc ñi vôùi cađy ñaøn ñeơ haùt leđn khuùc du ca, giaõi baøy khaùt vóng vaø buoăn ñau, böôùc chađn aây ñi veă “mieăn ñôn ñoôc” khođng sao tìm thaây ai ñi cuøng ñeơ sẹ chia, ñeơ ñôõ phaăn moûi meôt vaø tìm thaây chuùt aâm aùp, ñoù laø cuoôc haønh trình ñôn ñoôc, noù gôïi neđn hình töôïng Lorca trong cuoôc tranh ñaâu cụa mình, moôt hieôp só vôùi nhöõng lí töôûng ñép ñeõ nhöng chaúng ai coù theơ hieơu thaâu vaø ụng hoô Beđn cánh ngöôøi hieôp só chư coù “ vaăng traíng cheânh choaùng”, moôt hình ạnh vođ cuøng ñép ñeõ cụa thieđn nhieđn laøm cho bao ngöôøi say ñaĩm, nay lái bò “cheânh choaùng” , bò quyeân ruõ bôûi vẹ thaùnh thieôn, vó ñái cụa nhöõng khaùt vóng vaø xuùc cạm cụa Lorca Theâ môùi thaây ñöôïc, ñoù laø nhöõng khaùt vóng maõnh lieôt, nhöõng cạm xuùc chađn thaønh vaø cao cạ Vaø ngöôøi hieôp só cuõng ñang say, nhöng khođng phại say ñaĩm vẹ ñép vaăng trang maø ñang say trong lí töôûng cuạ mình, duø lí töôûng aây vaên chöa ñöôïc thöïc tái ñoùn nhaôn vaø trađn tróng Vaø trong cuoôc haønh trình aây, hieôp só ñi “ tređn yeđn ngöïa moûi moøn” Nhöõng böôùc chađn ngöïa meôt moûi cuõng gioâng nhö daùng vẹ cụa ngöôøi tređn löng ngöïa ñang meôt moûi vì phại ñi moôt chaịng ñöôøng daøi maø caùi ñích vaên coøn xa vôøi, vođ ñònh vôùi moôt mình ñôn ñoôc Heô thoâng hình ạnh moôt hieôp só lang thang, moôt mình moôt ngöïa vôùi vaăng traíng cheđnh veđnh thöôøng ñöôïc thaây trong caùc taùc phaơm cụa Lorca, nay lái ñöôïc Thanh Thạo söû dúng ñeơ môû ra khođng gian Lorca vôùi haønh trình ñi veă mieăn xa thaúm, ñi tìm söï ñoơi môùi trong theâ giôùi taøn báo, cođ ñôn vì khao khaùt khođng moôt ai thaâu hieơu

Soẫ phaôn Lorca thaôt phuõ phaøng, ñau thöông, sau khi hình töôïng Lorca ñöôïc döïng neđn thaôt cođ ñôn, lác loõng vôùi haønh trình ngheô thuaôt , Thanh Thạo ñaõ taùi hieôn lái caùi cheât bi thạm cụa Lorca qua ñoán thô:

“Tađy Ban Nha haùt ngheđu ngao boêng kinh hoaøng aùo choaøng beđ beât ñoû Lorca bò ñieôu veă baõi baĩn chaøng ñi nhö ngöôøi moông du”

Caùi cheât cụa Lorca ñöôïc gôïi ra qua moôt töông phạn:

“Tađy Ban Nha haùt ngheđu ngao”

“Tađy Ban Nha

bỗng kinh hoàng

áo choàng bê bết đỏ”

Người nghệ sĩ Lorca vẫn đang hát nghêu ngao bên cây đàn, vẫn tràn đầy sức sống, vẫn chưa nhận thức được thảm họa đang đến bên mình Bỗng nhiên, cả dân tộc Tây Ban Nha choáng váng, bàng hoàng khi Lorca- hiện thân của khát khao tự do, đổi mới bị bắn chết một cách tàn bạo trong bàn tay của bọn người vô nhân đạo, vùi dập khát vọng con người Nếu khi gợi mở hình tượng Lorca, Thanh Thảo sử dụng hình ảnh “ áo choàng đỏ gắt” gợi nên cốt cách anh hùng-nghệ sĩ, tính cách dữ dội, cá tính mạnh mẽ như một đấu sĩ của Lorca thì khi nói về cái chết thảm khốc, Thanh Thảo lại sử dụng hình ảnh “áo choàng bê bết đỏ” để gợi nên thảm kịch của con người mang khát vọng tự do, một hình ảnh đầy ám ảnh, nhuốm đầy tội ác của bọn độc tài phát xít Lúc bị điệu về bãi bắn, chàng Lorca

“đi như người mộng du”, chàng vẫn còn đang sống trong giấc

mơ nghệ thuật của mình Khi nói về cái chết bi thảm của Lorca, Thanh Thảo không hề gợi tả sự rùng rợn của cảnh tượng Lorca

bị giết mà chỉ gợi một ấn tượng thật dữ dội với những từ “áo choàng đỏ gắt”, “đi như người mộng du” để thể hiện nỗi đớn đau của chính mình và khơi gợi sự đồng cảm trong lòng người đọc Song đó không phải là mục đích cuối cùng của Thanh Thảo, mà cái đọng lại cuối cùng là niềm tin vào một sự tiếp nối con đường nghệ thuật còn dang dở, niềm tin vào sự bất tử của Lorca

Sự bất tử ấy được gợi mở bằng so sánh đặc biệt: “ chàng đi như người mộng du” Bước đi là bước chuyển đột ngột từ sự sống bên ngoài vào sự sống bên trong, từ hành trình đi đến bãi bắn đến sự kết thúc của vật chất mở đầu của sự bất tử của tinh thần Chàng đang “ mộng du’ nghĩa là chàng đã thaot1 khòi thực tại và bay bổng trong thế giới của một sự sống mạnh mẽ, tươi tắn mà lãng đãng, mãi mãi không thể nào hủy diệt được

“đường chỉ tay đã đứt dòng sông rộng vô cùng Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi ta màu bạc"

Thanh Thảo đã làm nên một sự hóa thân, hòa nhập tuyệt đỉnh giữa Lorca và hình tượng tiếng đàn: khi điệu về bãi bắn là lúc “tiếng ghi ta nâu”, “tiếng ghi ta lá xanh” ngân lên và khi Lorca bị bắn “tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan”, “tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy” đột ngột vang lên, ám ảnh rồi tắt lịm Khi xác Lorca bị vùi nơi đáy giếng sâu là lúc sức sống của ting61

đàn trỗi dậy như “ cỏ mọc hoang” và trong giây phút đó Lorca trở nên bất tử với chiếc đàn ghi ta : “Lorca bơi sang ngang /trên chiếc ghi ta màu bạc” Sức tưởng tượng mạnh mẽ “ đường chỉ tay đã đứt” là kết thúc của một sự sống con người, “dòng sông rộng vô cùng” là một tâm hồn, một thứ gì đó không thể ngừng nghỉ, nó vẫn tiếp tục chảy trôi Một cảm giác bi thảm: sự tồn tại hữu hạn, mong manh của đời người ngắn ngủi đứt gãy giữa chừng bị chảy theo dòng và dìm tận đáy sông, sẽ trở nên vô nghĩa trước cái vô cùng của sóng nước Thế nhưng Thanh Thảo đã làm cho hình tượng Lorca trở nên hoàn toàn ngược lại:

“Lorca bơi sang ngang trên chiếc ghi ta màu bạc”

Hành động “ bơi” sang ngang khẳng định sự tồn tại của Lorca trên dòng sông Lorca không bị cuốn đi theo dòng nước, theo dòng chảy của thời gian Chàng đã chống chọi với sự băng cuốn của sóng nước, chàng bơi bằng “chiếc ghi ta màu bạc”, dùng chiếc đàn để chở sự sống của chính mình vượt lên mọi sự băng hoại, vượt qua giới hạn ngắn ngủi củ đời người đến cái cõi vô cùng của sự sống Đó là niềm tin tuyệ đối vào sự bất tử của Lorca “Chiếc ghi ta màu bạc” là biến ảnh của

“chiếc ghi ta nâu” trong cõi hư vô, nó là hình tượng của con đường nghệ thuật Lorca, sự cống hiến của Lorca cho nghệ thuật Qua đó Thanh Thảo đã khẳng định một quan niệm nghệ thuật: sự sống vật chất của người nghệ sĩ chỉ là hữu hạn song những sản phẩm nghệ thuật của người nghệ sĩ tạo ra sẽ đưa người nghệ sĩ vào cõi bất tử

Dù đã ra đi và bất tử nhưng Lorca đã để lại một nỗi đau lớn cho nhân loại vì sự ra đi của mình:

“giọt nước mắt vầng trăng long lanh trong đáy giếng”

Hình ảnh “vầng trăng” xuất hiện hai lần, lần thứ nhất “vầng trăng xuất hiện trong cái “chếnh choáng” rất nghệ sĩ, còn lần này trăng được gợi ra trong một nỗi đau rất con người mà cũng sâu thẳm như chính vũ trụ nơi mà “vầng trăng” hiện diện

“vầng trăng” ở đây thuộc về vũ trụ bao la bát ngát với ánh sáng dịu dàng lan tỏa và mang một vẻ đẹp mĩ lệ, kiều diễm đối lập với “đáy giếng” sâu nơi kẻ thù ném xác Lorca hòng xóa dấu vết tội ác, nơi lưu giữ hiện thân của đau thương và sự tàn bạo, xấu xa, “đáy giếng” ấy thật tăm tối, mù mịt Hai hình ảnh này hoàn toàn tương phản, thế mà Thanh Thảo cũng có thể phát hiện ra mối liên hệ giữa chúng bằng một liên tưởng độc đáo “giọt nước mắt vầng trăng” là giọt nước mắt của vũ trụ khóc cho người nghệ sĩ vì đã cảm hết nỗi đau khôn cùng của con người, và ánh sáng của vầng trăng, của giọt nước mắt đã soi sáng cho đáy giếng, cho một sự thật đã bị chôn vùi