BÀI THUYẾT TRÌNH luật dân sự

Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ hoặc phần lớn di sản Điều 611

BÀI THUYẾT TRÌNH

LUẬT DÂN SỰ

Nhóm 3

Lớp LE20A1A

1.Trần Lê Phúc

2.Trần Thị Ánh Dương

3.Trương Thị Kim Thoa

4.Lê Thị Mỹ Phương

5.Huỳnh Minh Đô

6.Nguyễn Đình Dũng

7.Lê Thị Thu Huyền

Nội Dung:

Câu 1: So sánh thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

Câu 2: Bài tập về tình huống

• Vợ chồng ông bà Long An có 3 người con: Nghĩa, Hoa, Quang.

• + Nghĩa lấy vợ là chị Tính có con là Sơn.

+ Hoa lấy chồng có 2 con là Bình và Linh

+ Quang lấy vợ là Mai có con là H.

• Nghĩa, Hoa, Quang đều có việc làm ổn định, nhưng Nghĩa không chịu khó làm ăn mặc dù ông bà đã khuyên nhủ, một lần ông Long lớn tiếng dạy con, nhưng bị Nghĩa đánh bị thương, phải nằm viện, tỉ lệ thương tật là 20%, Nghĩa

bị kết án 16 tháng tù Tháng 6 năm 2018 ông Long qua đời do ốm nặng dài ngày, di chúc của ông được lập tháng 3/2017 và phân định tài sản với nội dung sau:;

• + Vợ là bà An được hưởng 2 tỷ đồng.

+ Các con (con đẻ, gồm Nghĩa, Hoa, Quang) mỗi người được hưởng 1tỷ đồng.

• Tháng 5/2017, Quang và Nghĩa tử vong do tai nạn lao động.

• Tài sản của ông bà Long An tổng trị giá 16 tỷ đồng

• Hãy vận dụng quy định của BLDS để chia thừa kế trong các trường hợp trên Nêu rõ căn cứ pháp lý.

1 So sánh thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

a Điểm giống nhau giữa thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

- Thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật đều là sự chuyển dịch tài sản của người đã chết cho những người còn sống.

- Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người

để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ hoặc phần lớn di sản (Điều 611 BLDS 2015).

- Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết (Điều 613 BLDS 2015) Tất cả đều có quyền từ chối thừa kế.

- Người không được quyền hưởng di sản là những người được liệt kê tại Điều 621 BLDS 2015.

- Tài sản không có người nhận thừa kế thuộc Nhà nước (Điều 622 BLDS 2015)

- Thời hiệu khởi kiện để người thừa kế yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa

kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là mười năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa

vụ về tài sản của người chết để lại là ba năm, kể từ thời điểm mở thừa kế

(Điều 623 BLDS 2015)

b Phân biệt thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

Thừa kế theo di chúc Thừa kế theo pháp luật

Khái niệm Thừa kế theo di chúc là thừa kế theo ý

chí nguyện vọng của người để lại di sản trước khi chết

Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp

luật quy định (Điều 649 BLDS 2015)

Đối tượng

được thừa kế

Những cá nhân, tổ chức được người lập

di chúc đề cập là người nhận di sản trong

di chúc và đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật

– Các cá nhân có quan hệ huyết thống hoặc

nuôi dưỡng đối với người để lại di sản (Điều

651 BLDS)

– Cha mẹ, vợ chồng, con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động được pháp luật bảo vệ quyền thừa kế mà không

phụ thuộc vào nội dung di chúc (Điều 644

BLDS)

– Con riêng và bố dượng, mẹ kế (Điều 654

BLDS)

Thừa kế theo di chúc Thừa kế theo pháp luật

Hình thức Phải được lập bằng văn bản, nếu

không lập được di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc bằng miệng (Điều 627 BLDS)

– Văn bản thỏa thuận có công chứng về việc phân chia di sản của các đồng thừa kế

– Nếu có tranh chấp thừa kế thì theo quyết định của tòa án về phân chia di sản

Trường hợp

được thừa kế

- Nguyện vọng của cá nhân khi lập di chúc, người thừa kế là cá nhân phải còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh

ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại

di sản chết

- Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời

điểm mở thừa kế (Điều 613 BLDS)

– Không có di chúc – Di chúc không hợp pháp – Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập

di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm

mở thừa kế – Những người được chỉ định làm người thừa

kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản

(Điều 650 BLDS)

Phân chia di

Thừa kế theo di chúc Thừa kế theo pháp luật

Thừa kế thế

vị Không có thừa kế thế vị

Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt

được hưởng nếu còn sống (Điều 652 BLDS)

Thứ tự áp

dụng Thừa kế theo di chúc được ưu tiên áp dụng trước Thừa kế theo pháp luật chỉ được áp dụng khi rơi vào các trường hợp như phân tích ở trên

2 Tình Huống

Theo pháp luật: tài sản chung của 2 vợ chồng Long An sẽ chia đôi cho 2 vợ chồng => 16 tỉ mỗi người 8 tỉ Theo di chúc: 8 tỉ của người chồng sẽ được chia Tháng 6 năm 2018 mở thừa kế

- bà vợ 2 tỉ

- Nghĩa đi tù do đánh ông Long => vi phạm đạo đức => không được hưởng quyền thừa kế Được quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 621 BLDS 2015:

“1 Những người sau đây không được quyền hưởng di sản

a) Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc về hành vi ngược đãi nghiêm

trọng, hành hạ người để lại di sản, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người đó;” 

- Quang chết (5/2017 => trước khi ông Long qua đời => quyền thừa kế của Quang được giải quyết theo pháp luật) thì quyền thừa kế thuộc về H Được quy định tại Điều 652 của BLDS 2015 (thừa kế thế vị):

“Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”

- Hoa vẫn được hưởng quyền thừa kế

=> tài sản thừa kế vẫn còn 4 tỉ và được chia theo pháp luật Đươc quy định tại Khoản 2 và Khoản 3 Điều 651 của BLDS 2015:

“2 Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3 Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

4 tỉ còn lại được chia đều cho bà An, Hoa và H => hơn 1,3 tỉ mỗi người

Bà An được chia hơn 11,3 tỉ

H được chia hơn 2,3 tỉ

Hoa được chia hơn 2,3 tỉ

3 Nội dung tình huống:

• Bài tập 1.

Ông An và bà Hoa kết hôn với nhau và sinh được 2 người con là anh Thái và chị Anh Năm 25 tuổi anh Thái kết hôn với chị Thanh và sinh được 2 người con là Mạnh và Thịnh Chị Anh hiện vẫn còn độc thân Ngày

10/02/2018 ông An và anh Thái cùng qua đời trong một tai nạn giao thông

1 Theo em việc chia di sản thừa kế của ông An được thực hiện thế nào Biết rằng ông có tài sản riêng là 3

tỷ đồng, trước đó ông An có lập di chúc, nêu rõ 300 triệu được dùng vào việc thờ cúng, còn lại để cho chị Anh

2 Chia di sản thừa kế của anh Thái, biết rằng tài sản riêng của anh Thái là 2 tỷ đồng

• Bài tập 2 Các nhóm trình bày bài tập thừa kế buổi trước vào slide.

Bài tập 1:

1.1

• Ngày 10/02/2018 mở thừa kế

- Theo di chúc của ông An: 3 tỷ

+ Việc thờ cúng: 300 triệu

+ Chị Anh: 2 tỷ 7+ Bà Hoa và anh Thái không nằm trong di chúc

- Nhưng theo Khoản 1 Điều 644 BLDS 2015 quy định:

“1 Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó: a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.”

+ Thì bà Hoa vẫn được chia 2/3 suất của 1 người thừa kế

Ví dụ 3 tỷ được chia theo pháp luật thì bà Hoa, anh Thái, chị Anh mỗi người sẽ được 1 phần (tức 1 tỷ)

2/3 của 1 tỷ là 666 triệu 666

+ Mà anh Thái đã chết và không nằm trong khuôn khổ của những người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc nên anh Thái sẽ không được chia tài sản.

=> Vậy di sản của ông An sẽ được chia như sau: 3 tỷ

+ 300 triệu dùng vào việc thờ cúng

+ Bà Hoa hưởng 666 triệu 666

+ Chị Anh hưởng 2 tỷ 033 triệu

- Theo Điểm a khoản 1 điều 650 của BLDS 2015 quy định:

“1 Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;

cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế; d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Thì tài sản của anh Thái sẽ được chia theo pháp luật

- Theo Điểm a Khoản 1 Điều 651 của BLDS 2015 quy định:

“1 Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại; c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.”

Thì người có quyền hưởng tài sản ở đây là bà Hoa, chị Thanh, Mạnh và Thịnh

- Theo Khoản 2 Điều 651của BLDS 2015 quy định:

“2 Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”

=> 2 tỷ của anh Thái được làm 4 phần bằng nhau cho bà Hoa, Chị Thanh, Mạnh và Thịnh, mỗi ngườ 500 triệu