tu trai nghia

* Mét tõ nhiÒu nghÜa cã thÓ thuéc nhiÒu cÆp tõ tr¸i nghÜa kh¸c nhau... Sèng ch¼ng cói ®Çu , chÕt vÉn ung dung.[r]

Truong THCS GV: Bui Thi Dung – Nam Ha

Kien An

Kiểm tra bài cũ

Tìm từ đồng nghĩa với hai từ sau:

A Thật B Giả

Thật thà Giả dối Thành thật Giả tạo Trung thực Dối trá

Ngay thẳng L ơn lẹo

A ThËt B Gi¶

ThËt thµ Tõ Gi¶ dèi Thµnh thËt tr¸i Gi¶ t¹o Trung thùc nghÜa Dèi tr¸

Ngay th¼ng L ¬n lÑo

Quan sát lên hai cặp từ sau:

Giỏi - Yếu Lành - Vỡ

* Có hai ý kiến trái ng ợc nhau:

- ý kiến thứ nhất cho rằng: Đây là hai cặp từ trái nghĩa

- ý kiến thứ hai lại khẳng định : Đó không phải là haicặp từ trái nghĩa

Em tán thành với ý kiến nào?

Ngay th¼ng L ¬n lÑo

 Cã c¬ së chung: Cïng chØ tÝnh c¸ch cña con ng êi

A ThËt B Gi¶

ThËt thµ Tõ Gi¶ dèi Thµnh thËt tr¸i Gi¶ t¹o Trung thùc nghÜa Dèi tr¸

Ngay th¼ng L ¬n lÑo

Cã c¬ së chung: Cïng chØ tÝnh c¸ch cña con ng êi

Ngoµi viÖc tr¸i nghÜa víi tõ “d÷ ,” tõ “vì”; tõ lµnh cßn tr¸i nghÜa

víi tõ nµo trong sè nh÷ng tr êng hîp sau :

- VÞ thuèc lµnh

- ChiÕc ¸o lµnh

- U lµnh

Ngoài việc trái nghĩa với từ “dữ”, từ “vỡ”; từ lành còn trái nghĩa

với từ nào trong số những tr ờng hợp sau :

- Vị thuốc lành Vị thuốc lành >< Vị thuốc

độc

- Chiếc áo lành áo lành >< áo rách

- U lành Lành U lành >< U ác

Tính lành >< Tính dữ Bát lành >< Bát vỡ, mẻ

Theo em từ “lành” trong những tr ờng hợp trên là từ :

A.Từ có một nghĩa

B Từ có nhiều nghĩa

C Từ đồng nghĩa

Ghi nhí1: * Tõ tr¸i nghÜa lµ nh÷ng tõ cã nghÜa tr¸i ng îc nhau.

* Mét tõ nhiÒu nghÜa cã thÓ thuéc nhiÒu cÆp tõ tr¸i nghÜa kh¸c nhau

Ngay th¼ng L ¬n lÑo

Cã c¬ së chung:Cïng chØ tÝnh c¸ch cña con ng êi

HỘI THI

GIÁO VIÊN DẠY GIỎI

CẤP TR¦êNG

Bµi tËp:1a T×m nh÷ng cÆp tõ tr¸i nghÜa cã c¬ së chung vÒ:

chiÒu cao , träng l îng, thêi gian , c¶m xóc.

b: T×m cÆp tõ tr¸i nghÜa víi tõ “ më ” trong

hai tr êng hîp sau:

Më cöa Më m¾t

c: T×m mét c©u ca dao, tôc ng÷, thµnh ng÷ cã

HỘI THI

GIÁO VIÊN DẠY GIỎI

CẤP TR¦êNG

a.Nh÷ng cÆp tõ tr¸i nghÜa cã c¬ së chung vÒ:

- ChiÒu cao: Cao >< ThÊp

Gặp nhau mà chẳng biết nhau Trẻ c ời hỏi: Khách từ đâu đến làng?“ ”

b Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh (Lí Bạch)

Đầu gi ờng ánh trăng rọi, c Thiếu tất cả ta rất giàu dũng khí Ngỡ mặt đất phủ s ơng Sống chẳng cúi đầu , chết vẫn ung dung

HỘI THI

GIÁO VIấN DẠY GIỎI

CẤP TRƯờNG

c Thiếu tất cả ta rất giàu dũng khí

Sống chẳng cúi đầu , chết vẫn ung dung

Giặc muốn ta nô lệ , ta lại hoá anh hùng

Sức nhân nghĩa mạnh hơn c ờng bạo

Tạo ra phép đối, làm nổi bật

tình yêu quê h ơng tha thiết của nhà thơ.

Tạo ra phép đối , khái quát

quãng đời xa quê,nêu cảnh ngộ biệt li của tác giả.Giúp cho câu thơ nhịp nhàng, cân xứng

Tạo nên các hình t ợng t ơng phản, thể hiện rõ niềm tự hào,ý

chí sắt đá,niềm tin vào sức

mạnh,vào chiến thắng; gây ấn t

ợng mạnh,làm cho lời nói thêm sinh động.

Trẻ đi , già trở lại nhà, Giọng quê không đổi, s ơng pha mái đầu

Gặp nhau mà chẳng biết nhau,

Trẻ c ời hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”b Đầu gi ờng ánh trăng rọi,

Ngỡ mặt đất phủ s ơng

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,

Cúi đầu nhớ cố h ơng

Tác dụnga

HỘI THI

GIÁO VIấN DẠY GIỎI

CẤP TRƯờNG

Ghi nhớ 2 : Từ trái nghĩa đ ợc sử dụng trong thể đối , tạo các hình

t ợng t ơng phản, gây ấn t ợng mạnh,làm cho lời nói thêm sinh động

HỘI THI

GIÁO VIấN DẠY GIỎI

CẤP TRƯờNG

Luyện tập :

- Chị em nh chuối nhiều tàu, Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời.

- Số cô chẳng giàu thì nghèo , Ngày ba m ơi Tết thịt treo trong nhà.

Luyện tập :

- Chị em nh chuối nhiều tàu, Tấm lành che tấm rách , đừng nói nhau nhiều lời.

- Số cô chẳng giàu thì nghèo ,

Ngày ba m ơi Tết thịt treo trong nhà.

> < cá ơn

> < hoa héo

><chữ đẹp

>< đất tốt

Bài 3 : Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:

- Chân cứng đá mềm - Vô th ởng vô phạt

- Có đi có lại - Bên trọng bên khinh

- Gần nhà xa ngõ - Buổi đực buổi cái

- Mắt nhắm mắt mở -B ớc thấp b ớc cao

- Chạy sấp chạy ngửa - Chân ớt chân ráo

Bài 3 : Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:

ời lao động hiền lành , thật thà Còn Lí Thông là kẻ xảo trá, độc ác Nếu nh

Thạch Sanh là ng ời có tấm lòng nhân hậu , vị tha thì Lí Thông là kẻ độc ác , tàn nhẫn Thạch Sanh là ng ời sống ân nghĩa, thuỷ chung thì Lí Thông là kẻ bội

bạc Thạch Sanh là ng ời đại diện cho cái thiện Lí Thông là sự hiện thân của cái

ác Yêu mến và căm ghét, trân trọng và coi th ờng , ngợi ca và lên án… Những sắc thái tình cảm đối lập ấy là suy nghĩ của em cũng nh của mọi ng ời khi đánh giá về hai nhân vật này

Hãy tìm và phân tích tác dụng của việc sử dụng từ trái nghĩa trong đoạn văn sau

HỘI THI

GIÁO VIấN DẠY GIỎI

CẤP TRƯờNG

Bài 4: Tìm hiểu truyện cổ tích “ Thạnh Sanh” em càng yêu quý nhân vật

Thạch Sanh bao nhiêu,em càng căm ghét nhân vật Lí Thông bấy

nhiêu.Thạch Sanh vốn là ng ời lao động hiền lành , thật thà Còn Lí Thông là

kẻ xảo trá, độc ác Nếu nh Thạch Sanh là ng ời có tấm lòng nhân hậu , vị tha

thì Lí Thông là kẻ độc ác , tàn nhẫn Thạch Sanh là ng ời sống ân nghĩa,

thuỷ chung thì Lí Thông là kẻ bội bạc Thạch Sanh là ng ời đại diện cho cái

thiện Lí Thông là sự hiện thân của cái ác Yêu mến và căm ghét, trân trọng

và coi th ờng , ngợi ca và lên án… Những sắc thái tình cảm đối lập ấy là suy nghĩ của em cũng nh của mọi ng ời khi đánh giá về hai nhân vật này

Đoạn văn đã sử dụng hàng loạt những cặp từ trái nghĩa về phẩm chất đạo đức, tính

cách của hai nhân vật Thạch Sanh , Lí thông Việc sử dụng những cặp từ trái nghĩa trên tạo cho đoạn văn có âm h ởng và nhịp điệu hài hoà, cân đối ; tạo sự t ơng

phản giữa hai nhân vât, làm nổi bật ấn t ợng, tình cảm, thái độ của ng ời viết đối

4 5 6 7 8

10 9

H íng dÉn vÒ nhµ:

Häc thuéc ghi nhí Lµm bµi tËp cßn l¹i So¹n bµi : luyÖn nãi

XIN CH¢N THµNH C¶M

¥N C¸C THÇY C¤ GI¸O

Vµ C¸C EM HäC SINH!