Đặc điểm Sán lông Sán lá đơn chủ Sán lá song chủ Sán dây Cấu tạo - Cơ thể đối xứng 2 bên, phân hóa thành đầu, đuôi, lưng, bụng => thích hợp với lối sống bơi hay bò định hướng - Cơ thể d
Trang 1Câu 6 – giun dẹp
Sơ lược cấu tạo và hoạt động sinh lí của 4 lớp : sán lông, sán lá đơn chủ, sán lá song chủ, sán dây Phân tích những đặc điểm thích nghi đời sống của 4 nhóm trên.
Đặc điểm Sán lông Sán lá đơn chủ Sán lá song chủ Sán dây
Cấu tạo
- Cơ thể đối xứng 2 bên, phân hóa thành đầu, đuôi, lưng, bụng =>
thích hợp với lối sống bơi hay bò định hướng
- Cơ thể dẹt tăng tỉ
lệ diện tích bề mặt khi có cùng thể tích
=> thích hợp với trao đổi khí và thức ăn
- Nhiều nhóm sán lông còn có tế bào tuyến kép, tập trung phía bụng : tế bào phía trước tiết chất dính giúp bám tạm thời, tế bào phía sau tiết hóa chất hòa tan chất dính để gỡ khỏi
chỗ bám => giúp sán lông di chuyển trên giá thể cứng
và bắt mồi.
- Bao cơ : thường
có lớp cơ vòng và
cơ dọc, 1 số còn có lớp cơ xiên xen giữa, còn có các sợi
cơ lưng bụng =>
Tạo cho sán lông cách di chuyển đa dạng phong phú thích nghi trong môi trường sống trôi nổi tầng mặt hoặc đáy.
- Sán cỡ bé ( 0,5 – 6mm), cơ thể có đỉa bám ở cuối cơ thể
-Phát triển không
có xen kẽ thế hệ và không qua vật chủ trung gian trứng nở bơi tự do sau đó bám vào cơ thể vật chủ để phát triển trưởng thành
=>Cơ thể biến đổi
ít nhiều cho phù hợp với đời sống
kí sinh : kí sinh ngoài ( trên da , mang ), kí sinh trong ( khoang miệng , khoang hầu, bọng đái ) của vật chủ
-Sán giẹp hình lá,
cỡ thường vài milimet, có 2 giác bám: giác miệng và giác bụng, thành cơ thể cấu tạo theo kiểu mô bì chìm, lông bơi tiêu giảm
=> cơ thể nhỏ giẹp thích hợp cho việc luồn lách, kí sinh trên vật chủ, phát triển giác bám để hút chất dinh dưỡng từ vật chủ
*Kết: Về hình thái
và cấu tạo sán lá song chủ về cơ bản giống sán lông ngoại noãn hoàn
Các sai khác lớn có liên quan đến đời sống ký sinh như phát triển giác bám, tiêu giảm lông bơi
vá giác quan
- Đầu bé, tâp trung
cơ quan bám là giác, móc( mép, sợi gai)
=> Đầu xuyên qua màng nhầy thành ruột giữ cho cơ thể khỏi bị dòng thức ăn của vật chủ cuốn đi, thích ứng với lối sống
ký sinh.
- Cơ thể hình dải dài 10 – 20m Thức
ăn là dịch tiêu hóa của vật chủ được hấp thụ qua bề mặt
cơ thể sán dây có diện tích hấp thu tăng lên nhờ các nhú
=> sán dây mất hoàn toàn cơ quan tiêu hóa Một hi2nht hức ký sinh phát triển cực kì hữu hiệu, tiêu giảm bớt những
cơ quan thừa, không cần cho cơ thể.
- Nhờ hấp thu nhanh, sán dây sinh trưởng nhanh, tốc
độ phân hóa vài đốt một ngày, mà đốt lại mang nhiều
trứng => tốc độ sinh sản nhanh, đảm bảo việc phát tán nòi giống “ qui luật số lớn “ của động vật ký sinh
Trang 2Hoạt động sinh lí * Tiêu hóa : tiết
dịch dính lấy mồi,
cơ quan tiêu hóa dạng túi, ruột đơn giản hoặc chia nhiều nhánh =>
thích nghi phát tán thức ăn khi chưa xuất hiện hệ tuần hoàn.
- Thức ăn có thể
tiêu hóa nội bào ( nhờ các tế bào mô
bì thành ruột kết chân giả ), tiêu hóa ngoại bào trong khoang ruột Chất
bã được tống ra ngoài qua lỗ miệng
* Bài tiết :
- Xuất hiện hệ nguyên đơn thận
=> chức năng : bài tiết và điều hòa áp suất thẩm thấu của cơ thể.
- Tế bào cùng có
chùm lông hướng vào trong lòng ống
=> chức năng : tạo
áp suất chênh lêch giữa trong và ngoài ống, giúp chất bài tiết dưới dạng hòa tan chuyển từ dịch của nhu mô vào trong khoang ống rồi ra ngoài.
* Thần kinh và giác quan
- Nhìn chung đã xuất hiện hạch não
và 5-1 đôi dây thần kinh Giác quan phát triển khá phong phú : gai cảm giác cơ học và
- Tương tự hoạt động của sán lá song chủ
- Sán lá đơn chủ _
là loài ký sinh, có vòng đời phát triển nhịp nhàng với vòng đời của vật chủ
* Tiêu hóa :
Lỗ miệng ở đáy giác miệng Miệng
đổ vào hầu có thành cơ khỏe, giúp hút dịch thức ăn, thực quản hẹp
Ruột giữa là 2 nhánh ở 2 bên cơ thể và bít kín ở tận cùng Sán lá ăn thức ăn trong ruột
và máu của vật chủ tiêu hóa nội bào là
chính => thích ứng
cơ thể phù hợp với lối sống ký sinh
* Hệ bài tiết :
- Nguyên đơn thận gồm 1-2 ống bài tiết chạy dọc cơ thể, tập trung dịch bài tiết từ nhiều nhánh nhỏ tận cùng bằng tế bào ngọn lửa
* Hệ thần kinh :
- Gồm đôi hạch não nằm trên hầu và các đôi dây thần kinh, thường là 3 đôi Giác quan tiêu giảm Dây thần kinh bên hoặc bụng phát triển hơn cả
=> phù hợp với lối sống ký sinh, đánh dấu mầm mống đối xứng cơ thể 2 bên, một bước tiến hóa so với các ngành trước đó.
- Khác với sán lá
song chủ phát triển của sán dây tuy có thay đổi vật chủ nhưng có xen
kẽ thế hệ.
Trang 3hóa học xếp rải rác khắp bề mặt cơ thể
=> thích nghi với lối sống tự do ngoài môi trường ( bắt mồi, tự vệ )
