Ngay từ đầu năm giáo viên tổ chức lồng ghép việc hệ thống hóa các phương pháp chứng minh hình học cơ bản và thường gặp nhất khi dạy học các tiết luyện tập (chứng minh sự bằng nhau, sự vu[r]
Trang 1MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU
I.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trang 2 II.ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Trang 2 III.PHẠM VI NGHIÊN CỨU Trang 2 IV.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trang 3
B NỘI DUNG
I.CƠ SỞ LÍ LUẬN Trang 4 II.CƠ SỞ THỰC TIỄN Trang 4-5 III.NỘI DUNG Trang 5 IV.KẾT LUẬN Trang 9
C KẾT LUẬN
I BÀI HỌC KINH NGHIỆM Trang 10
II HƯỚNG PHỔ BIẾN, ÁP DỤNG VÀ NGHIÊN CỨU TIẾP… Trang 11
Trang 2A/ MỞ ĐẦU:
I.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong quá trình dạy học môn Toán, tôi phát hiện ra một điều rằng đa số học sinh học yếu môn Toán nói chung môn hình học nói riêng phần lớn là do không biết chứng minh hình học Mà một trong những nguyên nhân của vấn đề này là do học sinh không nắm vững hệ thống các phương pháp chứng minh hình học Đa số học sinh chưa biết cách tự tìm tòi phát hiện lời giải mà chủ yếu là tái hiện những chứng minh đã được học hoặc phải có sự dẫn dắt của giáo viên Học sinh chưa có thói quen tự đặt ra và trả lời các câu hỏi dạng: “Trong bài tập này ta phải chứng minh điều gì? Để chứng minh điều này ta
có các cách nào? ” Đồng thời cũng chưa tự trả lời được các câu hỏi như trên
“Nếu rèn luyện cho người học có được phương pháp ,kĩ năng ,thói quen , ý chí tự học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người , kết quả học tập sẽ nhân lên gấp bội ” Là một giáo viên, tôi luôn trăn trở với các triết lí:
“Thầy giáo tồi truyền đạt chân lí, thầy giáo giỏi dạy cách tìm ra chân lí” (Diesterwerg)
và “Phương pháp tốt làm đơn giản những vấn đề phức tạp” (Những vấn đề chung về đổi
mới giáo dục trung học cơ sở - NXB Giáo dục) Nắm vững hệ thống phương pháp chứng
minh hình học không những giúp học sinh cải thiện được kết quả học tập mà còn giúp học sinh dần thay đổi thói quen, phương pháp học tập cũng như xử lí các vấn đề gặp phải trong đời sống, tạo tiền đề cho các em học tập tốt hơn về sau Vì những lí do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “GIÚP HS BIẾT CÁCH HỆ THỐNG CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỨNG MINH SAU MỖI TIẾT HỌC ” cho học sinh khối 9 trường THCS Hải Chánh” Nghiên cứu và áp dụng tốt đề tài này sẽ góp phần cải thiện học lực của học sinh nhằm nâng cao chất lượng bộ môn, giúp hs lớp 9 có hệ thống phương pháp vững tin để chuẩn
bị cho kì thi vào lớp 10 và hơn nữa giúp các em có thể vượt qua các vòng thi cuộc thi giải toan internet , thực hiện tốt hơn các mục tiêu dạy học cũng như nâng cao tay nghề của
bản thân và hiệu quả dạy học về sau
II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
- Các cách của GV để giúp HS biết cách hệ thống các phương pháp chứng minh các bài
toán hình lớp 9 sau mỗi tiết học và trong giờ ôn luyện
III.PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
1) Về không gian:
- Thực hiện thông qua các tiết dạy trên lớp
- Thực hiện trong việc chứng minh các định lí và các bài tập hình học có cách chứng minh mới đối với học sinh mà đặc biệt là trong các giờ luyện tập hay ôn tập chương
- Đối tượng thực hiện: Học sinh lớp 9D Trường trung học cơ sở Hải Chánh
- Các bài cần thực hiện: Các tiết học có chứng minh hình học, cần hệ thống hóa các phương pháp chứng minh để học sinh có định hướng tìm tòi và phát hiện lời giải các bài toán mới
2) Về thời gian:
Thời gian nghiên cứu chia làm ba giai đoạn:
Trang 3Tìm hiểu thực trạng chất lượng dạy học bộ môn và nguyên nhân.
- Giai đoạn 2: Từ giữa học kì I đến cuối học kì I
+ Xác định nội dung cơ bản của đề tài và viết đề cương
- Giai đoạn 3: Từ đầu học kì II đến tháng 5/2010
Viết đề tài hoàn chỉnh, trình Hội đồng khoa học Trường THCS Hải Chánh, Phòng giáo dục và đào tạo Huyện Hải Lăng nghiệm thu đề tài
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1)Đọc tài liệu:
Để thực hiện đề tài này, tôi đã thu thập, tham khảo các tài liệu có liên quan như:
- Một số vấn đề về đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS – môn Toán NXB Giáo dục 2002
- Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục trung học cơ sở NXB Giáo dục 2007
- Tâm lí lứa tuổi THCS NXB Giáo dục
2) a) Dự giờ:
Qua việc dự giờ các giáo viên tổ Toán trường trung học cơ sở Hải Chánh gồm:
- GV: Nguyễn Chí Hùng
- GV: Nguyễn Quốc Sinh
- GV:Đặng Thị Quỳnh Nhi
- GV:Nguyễn Thị Xuân Hải
- GV: Đỗ Thị Ngọc Hà
Đặc biệt là theo dõi việc rút ra bài học kinh nghiệm cho học sinh về phương pháp chứng minh hình học, tôi phân tích, đánh giá hiệu quả, những ưu điểm, hạn chế của việc làm này nhằm tìm hướng nâng cao hiệu quả của việc rút ra bài học kinh nghiệm cho học sinh về phương pháp chứng minh hình học
b) Trao đổi :
Để thực hiện đề tài này tôi đã trực tiếp trao đổi với Ban giám hiệu trường THCS Hải Chánh và bạn đồng nghiệp trong tổ Toán, lắng nghe ý kiến về những thuận lợi, khó khăn, cũng như kinh nghiệm của họ về việc hệ thống hóa các phương pháp chứng minh hình học cho học sinh
c) Khảo sát :
Qua khảo sát 33 học sinh (HS) lớp 9D trường trung học cơ sở Hải Chánh về ý nghĩa của việc rút ra bài học kinh nghiệm về phương pháp chứng minh hình học, kết quả 82% số học sinh được hỏi thấy được lợi ích của việc này là giúp các em thuận lợi hơn trong việc tìm tòi lời giải, định hướng được cách chứng minh Do đó các em có nhiều cố gắng trong việc tìm tòi, phát biểu, ghi nhớ các phương pháp được rút ra dưới dạng các bài học kinh nghiệm về chứng minh hình học
Cũng qua thăm dò cho thấy khó khăn của việc hệ thống hóa phương pháp chứng minh cho học sinh là học sinh yếu kém, mất căn bản chưa nỗ lực trong việc tự ôn các kiến thức cũ (nguyên vật liệu để thực hiện việc hệ thống hóa phương pháp chứng minh)
và chưa tích cực, tự giác trong việc tự học ở nhà trong đó có việc học các bài học kinh nghiệm
Trang 4B NỘI DUNG:
I CƠ SỞ LÍ LUẬN:
“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho học sinh năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”
Quyết định 2006/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo đã cụ thể hóa: ‘phải phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”
Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học không những là yêu cầu cấp thiết mà còn
là quy định đối với mỗi giáo viên hiện nay Mà một trong những nội dung quan trọng là
phải bồi dưỡng cho học sinh phương pháp, năng lực tự học, tự giải quyết vấn đề, khả năng thực hành, từ đó nâng cao lòng say mê học tập và ý chí vươn lên cho học sinh.
Trong quá trình dạy học, nhất là đối với bộ môn Toán, việc trang bị cho học sinh
hệ thống các phương pháp giải toán là rất quan trọng Có nắm được phương pháp thì học sinh mới có khả năng tự giải quyết vấn đề, tự tìm tòi và trình bày chứng minh nhất
là hình học Tuy nhiên, do thời lượng của bộ môn việc trang bị nói trên không được diễn ra một cách tường minh theo một thời gian cụ thể trong tiết học mà được lồng ghép vào việc thực hiện các hoạt động dạy học xuyên suốt quá trình dạy học Vì vậy, đề tài :
“Giúp Học sinh khối 9 biết hệ thống các phương pháp chứng minh môn hình học ” có tầm quan trọng rất lớn trong việc trang bị, hệ thống hóa phương pháp chứng minh, làm
cơ sở cho việc phát huy năng lực tự học của học sinh Thực hiện tốt đề tài sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng bộ môn Toán, thực hiện một trong các yêu cầu, mục tiêu của việc đổi mới phương pháp dạy học
II CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Hiện nay, đa số học sinh học yếu hình học là do mất căn bản về kiến thức lẫn kĩ năng, không có những hiểu biết về phương pháp chứng minh hình học Vì thế 95% số học sinh được hỏi trả lời rằng hình học khó hơn đại số và số học Từ đó có 60% số học sinh trả lời rằng không thích môn hình học Đây là một vấn đề đáng quan tâm và phải tìm biện pháp giải để tránh tình trạng học tủ, học lệch của học sinh
Về nguyên nhân, có 70% trả lời rằng các em không biết bắt đầu giải bài toán hình học từ đâu Như vậy, rõ ràng là học sinh thiếu hệ thống các phương pháp chứng minh hình học Do đó, không thể thực hiện các thao tác phân tích, tổng hợp để xây dựng và thực hiện quy trình giải Một mặt học sinh bị mất căn bản về kiến thức nên không có đủ kiến thức cần thiết cho vệc áp dụng các phương pháp giải toán
Trong quá trình giảng dạy môn Toán, tôi xác định một số điều kiện thuận lợi và khó khăn sau:
*Thuận lợi:
Trang 5- Chất lượng bộ môn Toán được Ban giám hiệu đặc biệt quan tâm, đầu tư thông qua việc tổ chức dạy phụ đạo, dạy tự chọn bám sát nội dung chính khóa
- Đa số học sinh ý thức được mức độ quan trọng của bộ môn Mốt số phụ huynh học sinh có quan tâm đến việc học tập của con em nhất là kết quả học tập môn Toán
- Đồ dùng dạy học của nhà trường khá đầy đủ cho việc dạy học bộ môn Toán
- Nhà trường có cơ sở vật chất, phòng học kiên cố, bàn ghế đủ chỗ, kích cỡ phù hợp với lứa tuổi học sinh
*Khó khăn:
- Việc dạy phụ đạo chưa đạt hiệu quả do học sinh yếu kém chưa nỗ lực trong việc
ôn lại các kiến thức căn bản, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ học tập, không thực hiện các hướng dẫn tự học ở nhà mà giáo viên đề ra Một mặt, việc dạy phụ đạo cũng chủ yếu là ôn luyện kiến thức, kỹ năng chứ chưa đủ thời gian để giáo viên xây dựng cho học sinh hệ thống các phương pháp chứng minh hình học cần thiết
- Đại đa số phụ huynh chưa quan tâm đầy đủ đến việc học tập của con em, thậm chí còn khoán trắng cho nhà trường, để con em học được bao nhiêu hay bấy nhiêu Trong số phụ huynh có quan tâm thì khoảng một nữa chưa thể giúp đỡ về bài vở cho các em do trình độ văn hóa còn hạn chế
- Tay nghề của giáo viên chưa đồng đều, phương pháp dạy học chưa thống nhất Khi rút ra bài học kinh nghiệm, chưa đi sâu vào việc rút ra phương pháp chứng minh cho học sinh
- Chưa có phòng nghe nhìn để khai thác, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học
Tóm lại, cần thiết phải có các giải pháp toàn diện và đồng bộ nhằm phụ đạo kiến thức đồng thời cung cấp cho học sinh hệ thống các phương pháp cơ bản về chứng minh hình học Qua quá trình công tác, tôi được biết chưa có ai nghiên cứu đề tài này vì thế tôi đi vào nghiên cứu nhằm mục đích tìm ra giải pháp tối ưu giải quyết các yêu cầu đặt
ra như đã nêu trên
III NỘI DUNG:
Để giải quyết các yêu cầu trên, tôi đề ra và thực hiện một số giải pháp sau:
1) Hệ thống hóa các phương pháp chứng minh hình học cơ bản của chương trình toán THCS:
Việc rút ra bài học kinh nghiệm, cần đi sâu vào việc xây dựng cho học sinh hệ thống phương pháp chứng minh các vấn đề cơ bản của bộ môn hình học ở cấp THCS như:
- Chứng minh sự bằng nhau (của hai đoạn thẳng, hai góc)
- Chứng minh sự song song
- Chứng minh sự vuông góc
- Chứng minh sự đồng quy
- Chứng minh sự thẳng hàng,
Giáo viên căn cứ vào nội dung kiến thức vừa học hoặc bài tập vừa giải, gợi ý để học sinh phát hiện, nêu cách chứng minh một dạng toán nhất định trong hệ thống các
Trang 6phương pháp chứng minh cơ bản Giáo viên chốt lại, cho học sinh nêu thêm các phương pháp khác để chứng minh dạng toán trên và tổng hợp lại thành hệ thống
*Ví dụ 1: Khi dạy định lý về liên hệ giữa cung và dây ở tiết 41 phân môn Hình học
9, giáo viên tổ chức việc rút ra bài học kinh nghiệm đồng thời hệ thống hóa phương pháp chứng minh hai đoạn thẳng bằng nhau như sau:
- Giáo viên hỏi: Bản chất của chứng minh hai dây bằng nhau là gì?
- Học sinh đáp : Chứng minh hai đoạn thẳng bằng nhau
- GV: Yêu cầu HS nêu các phương pháp chứng minh hai đoạn thẳng bằng nhau
- HS: + Nêu các phương pháp (mỗi HS chỉ cần nêu 1 phương pháp)
+ Bổ sung ý kiến
-GV: Chốt lại, đưa ra hệ thống phương pháp chứng minh hai đoạn thẳng bằng nhau (trên bảng phụ hoặc chiếu lên màn hình):
1) Có độ dài bằng nhau
2) Chứng minh chúng là hai cạnh tương ứng của hai tam giác bằng nhau
3) Cùng bằng đoạn thẳng thứ ba
4) Áp dụng định nghĩa trung điểm của đoạn thẳng
5) Áp dụng tính chất của điểm thuộc đường trung trực của đoạn thẳng
6) Là hai cạnh bên của tam giác cân, hình thang cân, hai cạnh của tam giác đều 7) Hai cạnh đối của hình bình hành, hình chữ nhật, hình thoi, hình vuông
8) Áp dụng các tính chất về hai đường chéo của hình bành hành, hình thang cân 9) Cùng là bán kính của một đường tròn
10) Hai dây căng hai cung bằng nhau của một đường tròn
2) Hệ thống hoá bằng nhiều con đường khác nhau:
Giáo viên căn cứ vào tình hình thực tế của lớp và nội dung của mỗi tiết học để chọn lựa cách thức rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp:
- Bằng cách tổng hợp các nội dung về một khái niệm trong tiết học bài mới
- Bằng cách rút ra cách giải một dạng bài tập trong tiết luyện tập
- Thông qua việc gợi ý các phương pháp giải một bài tập
Trong đó, cần chú trọng phát huy vai trò chủ động, tích cực của học sinh, tránh tình trạng áp đặt
*Ví dụ 2:
Sau khi dạy bài Tứ giác nội tiếp - Tiết 51, môn Hình học 9, giáo viên yêu cầu: Hãy nêu một cách chứng minh tứ giác là tứ giác nội tiếp
- HS: Mỗi em chỉ cần nêu một cách
- GV: Tổng hợp lại: Từ định nghĩa và định lý đảo ta có hai cách chứng minh tứ giác nội tiếp là:
+ Tứ giác có 4 đỉnh cùng thuộc một đường tròn
+ Tứ giác có tổng hai góc đối bằng 1800
+ Tứ giác có góc ngoài tại một đỉnh bằng góc trong của dỉnh đối diện
+ Bốn đỉnh của tứ giác cách đều một điểm mà ta có thể xác định được
Trang 7+ Tứ giác có hai đỉnh kề nhau cùng nhìn cạnh chứa hai đỉnh còn lại dưới một góc chung
*Ví dụ 3:
Sau khi dạy tiết Luyện tập về góc có đỉnh ở bên trong hay bên ngoài đường tròn -Tiết 48 phân môn Hình học 9, giáo viên cho học sinh phát biểu cách chứng minh hai góc liên quan tới đường tròn bằng nhau
- HS đáp: Để chứng minh hai góc có quan hệ với đường tròn bằng nhau ta thường quy số đo góc về số đo cung
- GV: Chốt lại, dặn học sinh có thể lấy các bài tập 36,37,38/SGK/82 và 39, 40/SGK/83 làm ví dụ
3) Gắn việc dạy học kiến thức, kĩ năng với dạy học về phương pháp:
Ngay từ đầu năm giáo viên tổ chức lồng ghép việc hệ thống hóa các phương pháp chứng minh hình học cơ bản và thường gặp nhất khi dạy học các tiết luyện tập (chứng minh sự bằng nhau, sự vuông góc, sự song song, ) Sau đó, bổ sung trong suốt quá trình dạy học để hoàn chỉnh hệ thống phương pháp dựa trên các kiến thức học sinh mới học trong chương trình Trong mỗi tiết học, nếu có thể rút ra bài học kinh nghiệm thì thực hiện ngay Khi học sinh đã nắm được các phương pháp chứng minh hình học cơ bản, giáo viên mở rộng về nội dung bài học kinh nghiệm Qua đó, rút ra phương pháp chứng minh các dạng bài tập khác của chương trình Toán 9 cho học sinh
Khai thác tốt các giờ phụ đạo, kết hợp chặt chẽ việc phụ đạo kiến thức với rèn luyện về phương pháp cho học sinh và áp dụng vào bài tập có liên quan Vì nếu không phụ đạo về kiến thức thì học sinh không thể có cơ sở để cùng giáo viên xây dựng hệ thống các phương pháp Ngược lại, nếu không nắm được các phương pháp cơ bản thì viêc học phụ đạo kiến thức sẽ nặng nề, ít tác dụng do học sinh chỉ học thuộc lòng, không được vận dụng, rèn luyện để khắc sâu kiến thức cũng như không thấy được ý nghĩa, tác dụng của việc ôn lại các kiến thức cũ
*Ví dụ 4:
Đầu năm, giáo viên lồng ghép việc hệ thống hóa phương pháp chứng minh hai góc bằng nhau vào tiến trình các tiết luyện tập:
1) Có cùng số đo
2) Hai góc tương ứng của hai tam giác bằng nhau hoặc đồng dạng với nhau 3) Hai góc so le trong, so le ngoài, đồng vị khi hai đường thẳng song song bị cắt bởi đường thẳng thứ ba
4) Hai góc đáy của tam giác cân, hình thang cân, hai góc của tam giác đều
5) Hai góc đối của hình bình hành, hình thoi
6) Cùng bằng góc thứ ba
7) Cùng phụ, cùng bù với góc thứ ba
Sau khi học sinh đã được học các loại góc với đường tròn, trong tiết Luyện tập (Tiết 48) phân môn Hình học 9, giáo viên có thể gợi ý để học sinh tìm tồi lời giải bài tập 40/SGK/83: Qua điểm S nằm bên ngoài đường tròn(O), vẽ tiếp tuyến SA và cát tuyến
Trang 8SBC của đường tròn Tia phân giác của góc BAC cắt dây BC tại D Chứng minh SA=SD như sau:
GV: Để chứng minh SA = SD ta có thể làm thế nào?
- HS: Ta chứng minh
ASD cân tại S
O A
S
B
- GV: Chứng minh điều đó bằng cách nào?
- HS: Chứng minh SAD = SDA
- GV: Hãy nêu các phương pháp chứng minh hai góc bằng nhau
- HS: + Nêu các phương pháp
+ Nhận xét, bổ sung
- GV: Chốt lại Hỏi thêm: Nếu hai góc có liên quan với đường tròn ta có thể làm thế nào?
- HS: Ta quy số đo góc về số đo cung hoặc các cung bị chắn
- Nếu không có học sinh nào trả lời được câu hỏi này, giáo viên dẫn dắt học sinh trình bày lời giải sau đó nêu lại câu hỏi cho học sinh trả lời Giáo viên chốt lại thành bài học kinh nghiệm qua đó bổ sung vào hệ thống các phương pháp chứng minh hai góc bằng nhau ba phương pháp sau:
+ Hai góc nội tiếp cùng chắn một cung hoặc hai cung bằng nhau
+ Hai góc tạo bởi tia tiếp tuyến và dây cùng chắn một cung hoặc hai cung bằng nhau + Góc nội tiếp và góc tạo bởi tia tiếp tuyến và dây cung cùng chắn một cung
4) Về việc kiểm tra của giáo viên:
Sau khi rút ra các bài học kinh nghiệm về các phương pháp chứng minh cho học sinh giáo viên cần tổ chức tốt việc kiểm tra lại nhằm củng cố và đánh giá mức độ tiếp thu của học sinh Việc kiểm tra có thể tiến hành vào các thời điểm khác nhau trong giờ học:
- Đầu giờ: Giúp học sinh chuẩn bị tâm thế, định hướng huy động kiến thức cần thiết cho việc giải quyết các vấn đề
- Trong khi giải bài tập: Giúp học sinh tìm tòi và trình bày lời giải
- Cuối giờ: Củng cố, hệ thóng hóa cho học sinh phương pháp giải một dạng bài tập cơ bản của chương trình
5) Nâng cao mức độ đầu tư cho bài giảng của giáo viên và ý thức tự giác của học sinh:
a) Đối với giáo viên:
Trang 9Phải nắm vững nội dung chương trình và sách giáo khoa hiện hành để nắm vững các chuẩn kiến thức, kĩ năng mà học sinh lớp 9 cần đạt được, xác định rõ các kiến thức,
kĩ năng mà học sinh đã được học trong chương trình Toán ở các lớp dưới Qua đó hệ thống hóa các phương pháp chứng minh hình học cơ bản, đảm bảo tính sư phạm và khả năng ứng dụng cao đối với việc học tập của học sinh
Nghiên cứu kĩ hệ thống kiến thức, bài tập của từng chương, từng bài, phân chia dạng toán một cách khoa học, lựa chọn bài toán điển hình của từng dạng từ nhiều nguồn (sách giáo khoa, sách bài tập, ) để đưa vào tiết học đặc biệt là các tiết luyện tập và ôn tập nhằm hệ thống hóa kiến thức và kĩ năng cho học sinh Đồng thời, qua các bài tập đó học sinh được ôn lại các phương pháp đã học hoặc rút ra phương pháp mới, bổ sung vào
hệ thống các phương pháp đã có
Thực hiện tốt việc kiểm tra, đánh giá kết hợp với tự kiểm tra, đánh giá của học sinh, có cho điểm để khuyến khích học sinh Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác của học sinh Thực hiện tốt việc hướng dẫn tự học ở nhà, lựa chọn giao cho học sinh các bài tập vừa sức với từng loại đối tượng học sinh, tạo điều kiện phát huy tốt nhất khả năng tự học của mỗi học sinh
b)Đối với học sinh:
Mỗi học sinh phải tự giác, tích cực trong việc tự học ở nhà để nắm vững hệ thống các phương pháp đã được hệ thống hóa cũng như việc thực hiện các bài tập đã cho về nhà để rèn luyện kĩ năng, củng cố kiến thức, khắc sâu bài học kinh nghiệm
Các giải pháp nêu trên không tách biệt mà hỗ trợ nhau nhằm đạt được mục tiêu là học sinh nắm vững hệ thống phương pháp chứng minh hình học, nâng cao chất lượng dạy học hình học, thay đổi thói quen học tập thụ động của học sinh Góp phần hình thành ở các em ý thức: xác định bản chất vấn đề, tìm phương pháp tối ưu sau đó thực hiện để giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhất
IV KẾT LUẬN:
Qua quá trình nghiên cứu, thực hiện việc rút ra bài học kinh nghiệm nhằm hệ thống hóa phương pháp chứng minh cho học sinh như trên, tinh thần tự giác, tích cực, chủ động của học sinh được nâng lên đáng kể Với việc nắm được hệ thống các phương pháp chứng minh hình học, học sinh có thể xác định yêu cầu của bài toán là chứng minh điều gì (sự bằng nhau, sự vuông góc,…) qua đó có thể tự tìm hướng chứng minh, tự tìm tòi và thực hiện quy trình giải Học sinh yếu kém cũng được ôn lại các kiến thức, kĩ năng cơ bản, có thể tìm tòi lời giải qua các gợi ý của giáo viên, hiểu các bước của một bài chứng minh tham, gia tích cực hơn vào bài học Không khí học tập trong lớp tích cực, sôi nổi hơn, giảm bớt những căng thẳng, khắc phục tâm lí ngại học hình học Từ đó chất lượng bộ môn có nhiều chuyển biến rõ rệt
Bảng sau thống kê kết quả dạy học của học sinh ở hai thời điểm giữa Học kì I và cuối Học kì I
Trang 10TT Lớp TSHS
Số HS đạt điểm dưới 5
Số HS đạt 5 điểm trở lên
Số HS đạt điểm dưới 5
Số HS đạt 5 điểm trở lên
Bảng thống kê trên cho thấy, chất lượng dạy học cuối học kì I tăng lên đáng kể so với giữa học kì I Đặc biệt số học sinh yếu kém cả khối giảm Tuy nhiên kết quả quan trọng
và có tính bền vững hơn là việc thực hiện đề tài đã trang bị được cho học sinh hệ thống phương pháp chứng minh hình hình học, cơ sở để phát huy khả năng tự học của học sinh, thay đổi lối học thụ động sang chủ động tích cực Góp phần hình thành thói quen tìm phương pháp tối ưu để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, đi sâu tìm hiểu bản chất của vấn đề - một thành tố quan trọng của tư duy đa tuyến, là một trong những vấn đề đổi mới giáo dục hiện nay
C.KẾT LUẬN CHUNG VỀ ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
I BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Dạy học chú ý việc rút ra bài học về chứng minh hình học cho học sinh mang lại hiệu quả thiết thực là giúp học sinh có thể tìm tòi và thực hiện việc chứng minh hình học, phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh, góp phần khắc phục thói quen học tập thụ động và lối dạy học một chiều, làm cho việc đổi mới phương pháp dạy học tránh được tính hình thức Qua đó, giúp nâng cao chất lượng dạy học bộ môn
Cụ thể, học sinh Khối 9 ở trường THCS Hải Chánh có sự phân hóa sâu sắc về học lực và một bộ phận bị mất căn bản đặc biệt là các kiến thức, kĩ năng về hình học
Để nâng cao chất lượng bộ môn Toán cần xác định đúng thực trạng và có các giải pháp đồng bộ nhằm bồi dưỡng kiến thức phù hợp với từng loại đối tượng học sinh Việc rút
ra bài học kinh nghiệm về phương pháp chứng minh hình học đáp ứng tốt nhu cầu trên
Vì thế, trong quá trình dạy học, giáo viên cần thực hiện tốt việc làm này theo hướng hệ thống hóa các phương pháp chứng minh hình học cho học sinh, tạo cơ sở cho học sinh phát huy khả năng tự học, vai trò tích cực, chủ động trong học tập
Một kinh nghiệm nữa mà tôi rút ra là cần thực hiện việc rút ra bài học kinh nghiệm cho học sinh xuyên suốt trong cả năm học Kết hợp tốt việc dạy học kiến thức, kĩ năng với dạy học về phương pháp Khai thác tốt các tiết luyện tập, ôn tập và phụ đạo để hình thành, củng cố và rèn luyện về phương pháp cho học sinh trên cơ sở vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực
Để đạt được các yêu cầu trên, giáo viên cần nắm vững chương trình, sách giáo khoa để định dạng các bài tập, xây dựng cho học sinh một hệ thống phương pháp chứng minh đảm bảo tính logic và ứng dụng cao Giáo viên cũng cần thực hiện tốt việc kiểm tra đánh giá để kích thích, động viên khuyến khích học sinh nắm vững hệ thống các phương pháp đã được xây dựng