Luận văn tiến hành mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh được phẫu thuật cắt túi mật nội soi do sỏi tại Bệnh viện Bạch Mai.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
VŨ THỊ NHÃ
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT CẮT TÚI MẬT NỘI SOI
DO SỎI TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
Hà Nội – 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
VŨ THỊ NHÃ
Mã HV: C01172
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THEO DÕI VÀ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH PHẪU THUẬT CẮT TÚI MẬT NỘI SOI
DO SỎI TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã số: 8.72.03.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS TRẦN MẠNH HÙNG
Hà Nội - 2019
Trang 3CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
LỜI CAM ĐOAN
Kính gửi:
Phòng Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Thăng Long Khoa Khoa Học Sức Khỏe - Trường Đại học Thăng Long
Hội đồng chấm luận văn Thạc sỹ
Tôi xin cam đoan đã thực hiện quá trình thu thập số liệu, viết Luận văn một cách nghiêm túc Các số liệu, xử lý và phân tích số liệu là hoàn toàn trung thực, chính xác và khách quan
Hà Nội, ngày 21 tháng 10 năm 2019
Học viên
Vũ Thị Nhã
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Nhân dịp hoàn thành luận văn tốt nghiệp tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới những người đã giúp đỡ tôi trong quá trình làm luận văn cũng như trong suốt quãng thời gian hoạc tập
Tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng sau đại học, khoa Khoa Học Sức Khỏe trường đại học Thăng Long, Ban Giám đốc bệnh viện Bạch Mai, Ban lãnh đạo và toàn thể cán bộ nhân viên khoa Ngoại Tổng Hợp bệnh viện Bạch Mai đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành Luận văn
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS Trần Mạnh Hùng - Người thày không chỉ đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong quá trình làm luận văn, mà còn luôn tận tình dạy dỗ, chỉ bảo, tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt thời gian học tập và làm việc
Xin xin gửi lời tới bạn bè và đồng nghiệp đã luôn giúp đỡ, động viên, góp ý cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu
Cuối cùng với long kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất, con xin gửi lời cảm ơn đến bố, mẹ, chồng, ba con và anh chị em, những người luôn ở bên con trong mọi hoàn cảnh và cũng đã hy sinh rất nhiều để con được như ngày hôm nay Gia đình sẽ mãi là chỗ dựa vững chắc và là nguồn động lực to lớn giúp con bước đi trên con đường sự nghiệp của mình
Hà Nội, ngày 21 tháng 10 năm 2019
Học viên
Vũ Thị Nhã
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 3
1.1 Giải phẫu túi mật, đường mật, mạch máu liên quan đến phẫu thuật cắt túi mật nội soi 3
1.1.1 Túi mật 3
1.1.2 Ống túi mật 4
1.1.3 Mạch máu và thần kinh 4
1.1.4 Ống mật chủ 6
1.2 Chức năng sinh lý của túi mật và nguyên nhân hình thành sỏi túi mật 7 1.2.1 Chức năng sinh lý của túi mật 7
1.2.2 Nguyên nhân hình thành sỏi túi mật 8
1.3 Triệu chứng và phương pháp điều trị bệnh sỏi túi mật 9
1.3.1 Triệu chứng 9
1.3.2 Các phương pháp điều trị bệnh lý sỏi túi mật 10
1.4 Theo dõi và chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật cắt túi mật nội soi 14
1.4.1 Các bước xây dựng quy trình Điều dưỡng 14
1.4.2 Chăm sóc người bệnh trước phẫu thuật 21
1.4.3 Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật 22
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28
2.1 Đối tượng nghiên cứu 28
2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn người bệnh 28
2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ người bệnh 28
2.2 Phương pháp nghiên cứu 28
2.3 Các chỉ tiêu nghiên cứu 31
2.3.1 Đặc điểm nhóm nghiên cứu 31
Trang 72.3.2 Các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng chính 31
2.3.3 Theo dõi chăm sóc và đánh giá sau phẫu thuật 32
2.4 Phương pháp xử lý số liệu 35
2.5 Đạo đức nghiên cứu 35
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 37
3.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 37
3.1.1 Tuổi và giới 37
3.1.2 Chỉ số BMI 38
3.1.3 Nghề nghiệp và địa dư hành chính 38
3.1.4 Bệnh lý nội khoa kèm theo 39
3.2 Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng 40
3.2.1 Đặc điểm lâm sàng 40
3.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng 41
3.3 Kết quả theo dõi và chăm sóc sau phẫu thuật 44
3.3.1 Chẩn đoán và kết quả phẫu thuật 44
3.3.2 Theo dõi người bệnh sau phẫu thuật 45
3.3.3 Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật 48
3.3.4 Các yếu tố liên quan đến kết quả theo dõi và chăm sóc người bệnh 49
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 52
4.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 52
4.1.1 Đặc điểm về tuổi và giới 52
4.1.2 Đặc điểm về nghề nghiệp địa dư 53
4.1.3 Bệnh lý nội khoa kèm theo 54
4.2 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng 55
4.2.1 Triệu chứng lâm sàng 55
4.2.2 Cận lâm sàng 56
4.3 Theo dõi và chăm sóc sau phẫu thuật cắt túi mật nội soi 59
Trang 84.3.1 Chẩn đoán và kết quả phẫu thuật 59 4.3.2 Theo dõi sau phẫu thuật cắt túi mật nội soi 61 4.3.3 Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật cắt túi mật nội soi 65 4.3.4 Các yếu tố liên quan đến kết quả theo dõi và chăm sóc người bệnh 70 4.3.5 Đánh giá kết quả theo dõi và chăm sóc sau phẫu thuật 72
KẾT LUẬN 73 KHUYẾN NGHỊ 75 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Phân bố theo tuổi của các đối tượng trong nghiên cứu 37
Bảng 3.2: Phân bố theo nghề nghiệp 39
Bảng 3.3 Triệu chứng thực thể khi vào viện 40
Bảng 3.4 Thời gian xuất hiện triệu chứng 41
Bảng 3.5 Các chỉ số xét nghiệm huyết học trước phẫu thuật 41
Bảng 3.6 Kết quả xét nghiệm sinh hóa trước phẫu thuật 42
Bảng 3.7 Kích thước túi mật trên siêu âm: 42
Bảng 3.8 Thành túi mật trên siêu âm 43
Bảng 3.9 Sỏi túi mật trên siêu âm 43
Bảng 3.10 Vị trí sỏi trên siêu âm 43
Bảng 3.11 Chụp CTscanner, chụp cộng hưởng từ trong nghiên cứu 44
Bảng 3.12: Chẩn đoán và chỉ định phẫu thuật 44
Bảng 3.13: Thời gian phẫu thuật trung bình 45
Bảng 3.14 Đặt dẫn lưu dưới gan 45
Bảng 3.15 Theo dõi các chỉ số sinh tồn sau phẫu thuật 45
Bảng 3.16 Điểm đau VAS các ngày 46
Bảng 3.17 Thời gian người bệnh vận động trở lại 46
Bảng 3.18 Thời gian phục hồi nhu động ruột: 47
Bảng 3.19 Số lượng dịch dẫn lưu 47
Bảng 3.20 Các chỉ số chăm sóc sau phẫu thuật 48
Bảng 3.21 Thời gian nằm viện sau phẫu thuật 48
Bảng 3.22 Các biến chứng sau phẫu thuật 49
Bảng 3.23 Thời gian có nhu động ruột trở lại giữa các nhóm 49
Bảng 3.24 Thời gian nằm viện sau phẫu thuật giữa các nhóm 50
Bảng 3.25 Kết quả khi người bệnh xuất viện 51
Trang 10DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 Phân bố theo giới của đối tượng trong nghiên cứu 37
Biểu đồ 3.2 Chỉ số BMI của các đối tượng trong nghiên cứu 38
Biểu đồ 3.3 Nơi ở của các đối tượng trong nghiên cứu 38
Biểu đồ 3.4 Tiền sử nội khoa 39
Biểu đồ 3.5 Triệu chứng cơ năng khi vào viện 40
DANH MỤC HÌNH Hình 1.1 Giải phẫu túi mật và đường mật chính ngoài gan 4
Hình 1.2 Tam giác gan mật và tam giác Calot 5
Hình 2.1 Minh họa mức độ đau theo VAS 33
Hình 4.1 Siêu âm hình ảnh sỏi túi mật 57
Hình 4.2 Chụp cắt lớp hình ảnh viêm túi mật do sỏi 59
Hình 4.3 Túi mật và sỏi khi được PTNS cắt ra 60
Hình 4.4 Vết phẫu thuật sau PTNS cắt túi mật 68
Trang 111
ĐẶT VẤN ĐỀ
Sỏi túi mật là bệnh lý phổ biến, đặc biệt ở các nước Âu-Mỹ Ở Việt Nam
tỉ lệ người mắc sỏi túi mật có xu hướng tăng trong những năm gần đây, nữ giới thường mắc nhiều hơn so với nam giới [47] Sỏi túi mật là kết quả của tình trạng
“quá bão hoà” của một trong ba thành phần sau của dịch mật: Cholesterol, sắc tố mật, muối can-xi trong dịch mật Nguyên nhân của tình trạng quá bão hoà này hiện nay vẫn chưa được hiểu tường tận, nhưng có điều chắc chắn rằng sự hình thành sỏi túi mật có liên quan đến tình trạng ứ đọng dịch mật và sự hiện diện của vi trùng trong dịch mật
Sỏi túi mật có thể gây ra các tình trạng như: viêm túi mật phù nề, viêm
mủ túi mật, viêm hoạt tử túi mật do sỏi kẹt cổ túi mật, ung thư túi mật và tắc ruột [53] Viêm túi mật do sỏi có thể điều trị ổn định bằng nội khoa nhưng dễ tái phát, cũng có trường hợp không đáp ứng với điều trị nội khoa dẫn đến biến chứng nặng như: viêm túi mật hoại tử, viêm tụy hoại tử với tỷ lệ tử vong cao Cho đến nay phẫu thuật cắt túi mật là biện pháp triệt để và hoàn hảo nhất để điều trị sỏi túi mật khi điều kiện cho phép vì nó vừa giải quyết được triệu chứng vừa loại bỏ được nguyên nhân gây bệnh, đồng thời phẫu thuật cắt túi mật sớm trong viêm túi mật cấp sẽ giảm được nguy cơ biến chứng, giảm ngày nằm viện và giảm chi phí điều trị Cùng với sự tiến bộ của kỹ thuật, trang thiết
bị, máy móc và kinh nghiệm của phẫu thuật viên, cắt túi mật nội soi đã trở thành tiêu chuẩn vàng để điều trị bệnh lý sỏi túi mật [44]
Phương pháp phẫu thuật cắt túi mật nội soi có những ưu điểm là: có tính thẩm mỹ cao, giảm được đau đớn cho người bệnh trong thời gian hậu phẫu, người bệnh hồi phục nhanh sau khi phẫu thuật và thời gian nằm viện ngắn… nhưng vẫn có thể có biến chứng xảy ra như: chảy máu, nhiễm khuẩn, tổn thương đường mật, rò mật… Những biến chứng trên nếu không được phát
Trang 122
hiện và xử lý kịp thời sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến quá trình hồi phục cũng như sức khỏe sau này của người bệnh Điều này đòi hỏi người điều dưỡng phải có kỹ năng và kinh nghiệm phong phú để có thể phụ giúp bác sĩ phát hiện và xử lí kịp thời các tai biến, đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật
Với mục đích cung cấp thêm các kiến thức giúp cho việc chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật cắt túi mật nội soi được an toàn và hiệu quả chúng
tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá kết quả theo dõi và chăm sóc người bệnh phẫu thuật cắt túi mật nội soi do sỏi tại Bệnh viện Bạch Mai” với hai mục
tiêu như sau:
1 Mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh được phẫu thuật cắt túi mật nội soi do sỏi tại Bệnh viện Bạch Mai
2 Đánh giá kết quả theo dõi và chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật cắt túi mật nội soi do sỏi