Gián án Tiết 15 Công nghệ 12

Kiến thức: - Biết được công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha.. - Hiểu được mạch điều khiển tốc độ quạt điện bằng triac.. Thái độ: Nghiêm túc, có ý thức nghiên c

Tiết thứ: 15 Ngày soạn: 21/11/2009

Ngày giảng: 23/11/2009

MẠCH ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ

XOAY CHIỀU MỘT PHA

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Biết được công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một pha

- Hiểu được mạch điều khiển tốc độ quạt điện bằng triac

2 Kỷ năng: Vẽ được sơ đồ mạch điện tử động cơ một pha

3 Thái độ: Nghiêm túc, có ý thức nghiên cứu và tìm hiểu mạch điều khiển tốc

độ động cơ xoay chiều một pha

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Đàm thoại + ứng dụng CNTT.

C CHUẨN BỊ GIÁO CỤ:

* Giáo viên: Nghiên cứu trước bài 15, tìm hiểu các tài liệu liên quan, chuẩn bị bài giảng power point

* Học sinh: Học bài cũ, nghiên cứu trước bài 15

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp - kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu 1: Thế nào là mạch điều khiển tín hiệu? Nêu công dụng của mạch điều khiển tín hiệu? Lấy ví dụ minh họa?

Câu 2: Vẽ sơ đồ khối và giải thích nguyên lí làm việc của mạch điều khiển tín hiệu?

3 Nội dung bài mới:

a Đặt vấn đề: Ở tiết trước chúng ta đã nghiên cứu về một loại mạch điều khiển tín

hiệu đơn giản Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu thêm một loại mạch điều khiển tốc

độ động cơ điện xoay chiều một pha

b Triển khai bài dạy:

Hoạt động 1: Tìm công dụng của mạch

điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều

I Công dụng của mạch điều khiển tốc độ động cơ xoay chiều một

một pha.

GV: Giới thiệu về động cơ xoay chiều

một pha được sử dụng rộng rãi như: máy

bơm nước, quạt trần…

? Cho biết những động cơ đó thay đổi

tốc độ bằng cách nào?

HS: Trả lời

GV: Kết luận: Thay đổi số vòng dây của

stato

GV: Ngày nay để thay đổi tốc độ của

động cơ một pha ngày ta sử dụng những

phương pháp nào?

HS: Trả lời

GV: Kết luận , ghi bảng

Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên lí điều

khiển tốc độ động cơ một pha.

GV: Yêu cầu HS quan sát hình ảnh và

hãy cho biết người ta điều khiển tốc độ

động cơ điện bằng cách nào?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, kết luận và ghi bảng

GV: Yêu cầu HS vẽ hình vào vỡ

GV: Giới thiệu 2 loại mạch điều khiển

được dùng phổ biến đó là: điều khiển tốc

độ bằng cách thay đổi điện áp và điều

khiển tốc độ bằng cách thay đổi điện áp,

tần số

HS: Lắng nghe, ghi chép

Hoạt động 3: Tìm hiểu một số mạch

pha.

- Động cơ một pha được sử dụng phổ biến như: quạt điện, máy bơm nước…

- Phương pháp thay đổi tốc độ động

cơ một pha:

3pp Thay đổi số vòng dây stato Thay đổi U vào động cơ Thay đổi f vào động cơ

II Nguyên lí điều khiển tốc độ động cơ một pha.

- Điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi điện áp:

- Điều khiển tốc độ bằng cách thay đổi tần số và điện áp:

III Một số mạch điều khiển động

cơ một pha.

1 Sơ đồ

* Chức năng của các linh kiện

Điều khiển

U 1 , f 1

U 2 , f 2

Điều khiển

U 1 , f 1

U 2 , f 1

điều khiển động cơ một pha.

GV: Yêu cầu học sinh quan sát sơ đồ

hình 15-2 (a và b) chỉ ra sự khác nhau?

HS: Trả lời

GV: Kể tên các linh kiện có trên 2 sơ đồ

đó và nêu chức năng nó?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, kết luận

GV: Dùng hình ảnh giới thiệu nguyên lí

làm việc của mạch điều khiển quạt chỉ

dùng triac cho HS quan sát Sau đó yêu

cầu HS nhắc lại

HS: Trả lời

GV: Kết luận và ghi bảng

GV: Vậy triac dẫn phụ thuộc vào cái gì?

Nếu tăng VR thì điều gì xảy ra? Mạch sử

dụng triac có nhược điểm gì? Theo em

nên khắc phục như thế nào?

HS: Nhược điểm triac: dùng lâu → thiếu

chính xác → Khắc phục: mắc thêm điac

vào mạch

GV: Dựa vào hình vẽ nêu nguyên lí làm

việc của mạch điều khiển quạt dùng triac

- Ta: Triac điều khiển điện áp trên quạt

VR: Biến trở để điều chỉnh khoảng thời gian dẫn của triac

R: Điện trở hạn chế

Đa: Điac định ngưỡng điện áp để triac dẫn

C: Tụ điện tạo thiên áp để mở thông triac và điac

K: Công tắc

2 Nguyên lí làm việc

* Khi chỉ dùng triac:

Khi khóa K đóng → triac chưa dẫn → tụ C được nạp → điện áp trên tụ tăng dần Khi nào đủ điều kiện→ triac được dẫn → động cơ hoạt động Việc dẫn của triac phụ thuộc vào sự biến thiên điện áp uc

và đặc tính của triac

Khi thay đổi điện trở VR→ hằng

số thời gian nạp tụ thay đổi→ thời điểm mở triac thay đổi → khoảng thời gian dẫn dòng điện của triac thay đổi → điện áp và dòng điện đưa vào động cơ được điều chỉnh

* Dùng triac và điac Khi uc tăng tới ngưỡng điện

áp thông (UDA) của Da → có dòng điều khiển chạy vào cực G của triac → triac được mở từ thời điểm đó tới khi dòng điện của nó bằng 0 Khi triac dẫn → động cơ hoạt động

* Ưu điểm: Sử dụng rộng rãi cho

và điac?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét, kết luận

GV: Mạch điều khiển quạt có ưu và

nhược điểm như thế nào?

HS: Trả lời

GV: Kết luận và ghi bảng

các tải khác nhau như: đèn sợi đốt, điều khiển bếp điện… Tuỳ theo tải

mà sử dụng triac khác nhau

* Nhược điểm:

- Chất lượng điều khiển không tốt

- Điện áp có thể thay đổi do thông

số của triac và điac

- Khó tự động hoá

- Khi cần điều khiển Utải có chất lượng cao đòi hỏi một mạch điều khiển phức tạp

4 Củng cố:

- Để điều khiển tốc độ động cơ một pha người ta sử dụng phương pháp nào?

- Nêu nguyên lí điều khiển quạt điện khi chỉ dùng triac?

5 Dặn dò:

- Về nhà học bài cũ, trả lời các câu hỏi trong sgk

- Nghiên cứu trước bài thực hành 16