chuyen de van hoc dan gian

Con rång ch¸u tiªn Sä Dõa Õch ngåi ®¸y giÕng Treo biÓn 2... v¨n b¶n[r]

1- Với mỗi loại truyện dân gian hãy kể tên các văn bản đã học từ bài 1 đến bài 12: tổng

có văn bản

1 Con rồng cháu tiên Sọ Dừa ếch ngồi đáy giếng Treo biển

2 Bánh chng bánh dầy Thạch Sanh Thầy bói xem voi Lợn cới áo mới

3 Thánh Gióng Em bé thông minh Đeo nhạc cho mèo

4 Sơn Tinh Thuỷ Tinh Cây bút thần Chân, tay, tai, mắt,

miệng

5 Sự tích Hồ Gơm Ông lão đánh cá

và con cá vàng

2- Các văn bản VHDG nớc ngoài

TT Tên văn bản Loại truyện dân gian Nhân vật chính Sự việc chính

3- Từ định nghĩa trong SGK, hãy nêu đặc trng của mỗi loại truyện dân gian đó

1 Là loại truyện

dân gian kể về

các sự kiện,

nhân vật liên

quan đến lịch sử

Là loại truyện dân gian,

kể về cuộc đời, số phận một số kiểu nhân vật quen thuộc: bất hạnh, dũng sĩ, tài năng, thông minh, ngốc nghếch, là

động vật

Là truyện dân gian mợn truyện loài vật, đồ vật hoặc chính con ngời để nói bóng gió truyện con ng-ời

Là truyện dân gian kể

về những hiện tợng

đáng cời trong cuộc sống để những hiện t-ợng này phơi bày ra

và ngời nghe, ngời

đọc phát hiện thấy

2 Có nhiều chi tiết

hoang đờng kì ảo Thờng có yếu tố hoangđờng, kì ảo Có ý nghĩa ẩn dụ,ngụ ý Có yếu tố gây cời

3 Thể hiện quan

điểm, cách nhìn

nhận, lí giải của

cha ông xa về sự

kiện, nhân vật lịch

sử

Thể hiện ớc mơ niềm tin của cha ông xa về chiến thắng cuối cùng của cái thiện thắng cái ác, cái tốt thắng cái xấu, công bằng xã hội thay thế bất công

Nêu bài học để

khuyên nhủ ngời ta trong cuộc sống

Nhằm gây cời, mua vui, phê phán, châm biếm thói h tật xấu, h-ớng tới cái tốt

4 Tin là có thật dù

có h cấu Không tin là thật dù cóyếu tố thực tế

5 Tháng Gióng

(câu trên) Sọ Dừa (câu trên) Chân, tay, tai, mắt,miệng Treo biển

3- Dựa vào định nghĩa, đặc trng của mỗi loại truyện dân gian trên, hãy tìm những chi tiết tiêu biểu minh hoạ cho từng đặc trng của loại truyện truyền thuyết

cháu tiên Bánh chngbánh dầy Thánh Gióng SơnThuỷ TinhTinh Sự tích HồGơm truyện dân gian

kể về các sự

kiện, nhân vật

liên quan đến

lịch sử

Nhớ ơn tổ tiên Cội nguồn đoàn kết các dân tộc anh em

Thờ cúng, nhớ ơn tổ tiên Trân trọng nghề nông và sản vật nhà nông

Nhớ ơn tổ tiên

Truyền thống

đánh giặc bảo

vệ tổ quốc Đồ sắt ra đời

Nghề nông

là chính

Thời Vua Hùng, nạn lũ lụt

Cuộc k/c tr-ờng kì gian khổ, các nhân vật, địa danh có thực

Có nhiều chi

tiết hoang đờng

kì ảo

Vẻ đẹp, tài năng; kết duyên, sinh

nở kì lạ; lớn lên kì diệu

Thi tài kì lạ

Nhân vật thần hiện lên mách bảo, hiểu ý thần ngay

Sinh ra, lớn lên, lời nói, vũ khí,

đánh giặc, về trời đề kì lạ

Tài lạ của 2 thần; lễ vật kì lạ; cuộc

đọ sức hàng năm

Rùa vàng hiện lên, báo ứng lỡi gơm với chuôi

g-ơm Thể hiện quan

điểm, cách nhìn

nhận, lí giải của

cha ông xa về

Giải thích

nguồn gốc giống nòi,

GT nguồn gốc bánh nếp, phản

ánh thành

Biểu tợng rực

rỡ ý thức sức mạnh bảo vệ tổ quốc, quan

Giải thích lũ lụt, thể hiện sức mạnh, ớc mong chế

Ca ngợi tính chất chính nghĩa, nhân dân và chíên thắng vẻ vang

sự kiện, nhân

vật lịch sử thể hiện ýnguyện đoàn

đồng

tựu đề cao nghề nông, thờ kính trời

đất

niệm ớc mơ về ngời anh hùng ngự thiên tai,suy tôn ca

ngợi công dựng nớc của Vua Hùng

của KNLS Giải thích tên gọi hồ Hoàn Kiếm, thể hiện khát vọng hoà bình của dân tộc

Tin là có thật dù có h cấu

4- Dựa vào định nghĩa, đặc trng của mỗi loại truyện dân gian trên, hãy tìm những chi tiết tiêu biểu minh hoạ cho từng đặc trng của loại truyện cỏ tích

minh Cây bút thần ông lãođánh cá và

Là loại truyện dân

gian, kể về cuộc đời,

số phận một số kiểu

nhân vật quen thuộc:

bất hạnh, dũng sĩ, tài

năng, thông minh,

ngốc nghếch, là động

vật

Kiểu nhân vật bất hạnh, hình dạng xấu xí, có phẩm chất tài năng đặc biệt

Kiểu nhân vật dũng sĩ diệt yêu quái cứu ngời, vạch mặt kẻ bội nghĩa, chống quân xâm lợc

Kiểu nhân vật thông minh, rất phổ biến

Kiểu nhân vật có tài năng kì lạ

Kiểu nhân

hạnh

Thờng có yếu tố

hoang đờng, kì ảo Sinh ra, hìnhhài, tài

năng…

Ra đời, lớn lên, niêu cơm, cung vàng, đàn, tài năng

minh quá

mức

Khả năng, sức mạnh kì

diệu của cây bút

Cá vàng với tính cách nh ngời nhân hậu

Thể hiện ớc mơ niềm

tin của cha ông xa về

chiến thắng cuối

cùng của cái thiện

thắng cái ác, cái tốt

thắng cái xấu, công

bằng xã hội thay thế

bất công

Đề cao giá

chính, tình thơng đối với

hạnh

Ước mơ niềm tin về đạo

đức, công lí xã hội; lí tởng nhân đạo yêu hoà bình

Đề cao sự thông minh

và trí khôn dân gian, tạo tiếng cời hồn nhiên vui vẻ trong đời sống hàng ngày

Quan niệm

về công lí xã

hội, mục

đích tài năng nghệ thuật,

-ớc mơ về khả

năng kì diệu của con ngời

Ca ngợi lòng biết

ơn với ngời nhân hậu, nêu bài học cho kẻ tham lam bội bạc Không tin là thật dù có yếu tố thực tế

5- Dựa vào định nghĩa, đặc trng của mỗi loại truyện dân gian trên, hãy tìm những chi tiết tiêu biểu minh hoạ cho từng đặc trng của loại truyện ngụ ngôn

Đặc trng ếch ngồi đáy

giếng Thầy bói xemvoi Đeo nhạc chomèo Chân, tay, tai, mắt,miệng

Là truyện dân

gian mợn truyện

loài vật, đồ vật

hoặc chính con

ngời để nói bóng

gió truyện con

ngời

Chuyện con ếch ngồi lâu trong

đáy giếng nên có cái nhìn cạn hẹp, hống hách, cuối cùng phải trả giá

bằng tính mạng

Chuyện 5 ông thầy bói xem voi

đều rất cạn hẹp

mà bảo thủ dẫn

đến kết thúc đau lòng

Thông qua cuộc họp của làng chuột để nhắc nhở cách sống viển vông, ham sống sợ chết

Nhân hoá 5 bộ phận trên cơ thể để khuyên nhủ con ngời nên sống

đoàn kết, gắn bó với nhau

Có ý nghĩa ẩn

dụ, ngụ ý Khuyên nhủ conngời Khuyêncách nhìn nhậnnhủ

xem xét sự vật

Nhắc nhở cách sống thực tế Chuyện bộ phậncơ thể thành

chuyện con ngời Nêu bài học để Thờng xuyên mở Muồn hiểu biết Hành động phải

thực tế Không vì Không sống tách

biệt mà phải nơng

răn dạy khuyên

nhủ ngời ta trong

cuộc sống

rộng hiểu biết, không chủ quan kiêu ngạo

sự vật phải xem xét chúng toàn diện

ham sống sợ chết

mà trút bỏ nguy hiển lên đầu đồng

đội

tựa, gắn bó, biết hợp tác, tôn trọng công sức của nhau

6- Dựa vào định nghĩa, đặc trng của mỗi loại truyện dân gian trên, hãy tìm những chi tiết tiêu biểu minh hoạ cho từng đặc trng của loại truyện cời

Là truyện dân gian kể về những

hiện tợng đáng cời trong cuộc

sống để những hiện tợng này phơi

bày ra và ngời nghe, ngời đọc phát

hiện thấy

Hiện tợng khoe của quá

mức đến lố bịch thành trò cời cho mọi ngời

Truyện châm biếm hiện tợng ngời nghe góp ý mất hết chủ kiến, không biết suy xét, dẫn đến việc làm vô lí

Có yếu tố gây cời Tình huống hài hớc Cả

hai đều cố đua tài Tờng nh có lí thực ra rất phi lí Nhằm gây cời, mua vui, phê

phán, châm biếm thói h tật xấu,

hớng tới cái tốt

Phê phán tính hay khoe của của một số ngời giàu có

Ngời nghe góp ý mất hết chủ kiến, không biết suy xét

Làm gì cũng phải có chủ kiến, biết tiếp thu, có suy xét

(Tham khảo: Đẽo cày giữa đờng)

So sánh VH DG và VH viết

Ng sáng tác Tập thể quần chúng lao động Cá nhân trí thức phong kiến

Kiẻu sáng

tác Sáng tác tập thể, truyền miệng, có dị bản Sáng tác cá nhân, dùng chữ viết, ổn định cao

Mối quan

hệ

Gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng, phô diễn trong các sinh hoạt tập thể nh lễ, hội, có tính diễn xớng

Mang dấu ấn cá nhân Đi sâu đề cao cái tôi

Theo công thức, chuẩn mực, khuôn

Vai trò Làm nền cho văn học dân tộc Nâng cao, khẳng định văn học dân tộc

Bài tập ngày 31/ 7:

I- Với mỗi loại truyện dân gian hãy kể tên các văn bản đã học: tổng có văn bản

1.

2.

3.

4.

5.

+

II - Các văn bản VHDG nớc ngoài

TT Tên văn bản Loại truyện dân gian Nhân vật chính Sự việc chính

III- Dới đây là 15 đặc điểm và tên 4 văn bản của 4 loại truyện dân gian đã học, nhng còn xếp lộn xộn Em hãy chọn đặc điểm phù hợp với từng loại truyện rồi ghi vào ô trống tơng ứng trong bảng bên dới (chỉ cần ghi con số chứ không cần chép cả đặc điểm)

1- Là loại truyện dân gian 2- kể về các sự kiện, nhân vật liên quan đến lịch sử

3- mợn truyện loài vật, đồ vật hoặc chính con ngời để nói bóng gió truyện con ngời

4- kể về cuộc đời, số phận một số kiểu nhân vật quen thuộc: bất hạnh, dũng sĩ, tài năng, thông minh, ngốc nghếch, là động vật 5- kể về những hiện tợng đáng cời trong cuộc sống để những hiện tợng này phơi bày ra và ngời nghe, ngời đọc phát hiện thấy

6- Có ý nghĩa ẩn dụ, ngụ ý 7- Có nhiều chi tiết hoang đờng kì ảo 8- Thờng có yếu tố hoang

đờng, kì ảo 9- Có yếu tố gây cời

10-Thể hiện quan điểm, cách nhìn nhận, lí giải của cha ông xa về sự kiện, nhân vật lịch sử 11- Thể hiện ớc mơ niềm tin của cha ông xa về chiến thắng cuối cùng của cái thiện thắng cái

ác, cái tốt thắng cái xấu, công bằng xã hội thay thế bất công

12- Nêu bài học để răn dạy khuyên nhủ ngời ta trong cuộc sống

13- Nhằm gây cời, mua vui, phê phán, châm biếm thói h tật xấu, hớng tới cái tốt

14- Tin là có thật dù có h cấu 15- Không tin là thật dù có yếu tố thực tế

16 - Thánh Gióng 17- Treo biển 18- Em bé thông minh 19- Chân, tay, tai, mắt, miệng

2

3

4

5

IV- Cho biết vì sao:

Sơn Tinh Thuỷ Tinh là câu truyện truyền thuyết tiêu biểu

Cây bút thần là câu truyện cổ tích tiêu biểu

Chân tay tai mắt miệng là câu truyện ngụ ngôn tiêu biểu

Lợn cới áo mới là câu truyện cời tiêu biểu

Mẹ hiền dạy con là câu truyện trung đại tiêu biểu

a- Cho điểm: 1,0 điểm

Nói Thánh Gióng là câu chuyện truyền thuyết tiêu biểu vì:

Là truyện dân gian, có nhiều yếu tố hoang đờng kì ảo

Kể về cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc từ buổi đầu dựngnớc

Kể về những con ngời anh hùng chống giặc ngoại xâm mà công trạng của họ đã gắn liền với từng địa danh

Thể hiện sức mạnh bảo vệ đất nớc và quan niệm ớc mơ của nhân dân ta về ngời anh hùng ngay

từ buổi đầu lịch sử

b- Cho điểm: 1,0 điểm

Nói Sọ Dừa là câu chuyện cổ tích tiêu biểu vì:

Là truyện dân gian, có yếu tố hoang đờng kì ảo

Kể về cuộc đời một kiểu nhân vật quen thuộc là ngời bất hạnh

Thể hiện ớc mơ, niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của cái thiện với cái ác, cái tốt với cái xấu

Câu 3 (2,0 điểm):

a- Nêu đặc điểm của đoạn văn giới thiệu nhân vật:

Thờng dùng từ có, từ là; bắt đầu bằng gọi chàng là

Thờng có các thông tin: tên, họ, lai lịch, tính tình, tài năng, ý nghĩa nhân vật

Hãy viết một câu văn giới thiệu nhân vật Thánh Gióng theo gợi ý sau:

1 Thời Hùng Vơng thứ sáu có chàng trai làng Gióng đứng lên đánh đuổi giặc Ân, đợc

gọi là Thánh Gióng

2 Từ thời Hùng Vơng dựng

nớc

có ngời anh hùng đuổi giặc Ân cứu nớc

đợc suy tôn là Thánh Gióng (có thể đổi trình tự các ý)

b- Nêu đặc điểm của đoạn văn kể về sự việc:

Thờng dùng nhiều động từ,

Các việc kể theo thứ tự: hành động, việc làm, kết quả mang lại

Hãy viết một đoạn văn kể về sự việc Sọ Dừa đi chăn bò (dựa vào truyện Sọ Dừa) theo trình tự sau:

1 Nguyên nhân Thấy mẹ buồn và thất vọng vì mình, lại thêm gia cảnh ngèo túng quá, Sọ

Dừa rất nghĩ ngợi

2 Diễn biến Em xin mẹ cho đi chăn bò và em chăn rất giỏi

3 Kết quả Bò con nào con nấy no căng khiến phú ông cời típ cả mắt

Cho điểm: mỗi ý (a, b) 1,0 điểm, chia ra lí thuyết 0,5 điểm, vận dụng 0,5 điểm

Câu 4 (1,5 điểm): Hãy tóm tắt các truyện cổ sau bằng cách nêu các ý chính (kẻ và điền vào bảng, không quá 5 ý)

Thứ

tự Truyện Con rồng cháu tiên Truyện Sơn Tinh -Thuỷ Tinh Truyện Sự tích bánh chngbánh dầy

1 Hai vị thần có nguồn gốc,

hình dạng cao quí, kì lạ kết

Vua Hùng 18 kén rể Hùng Vơng chọn ngời nối

ngôi, ra cuộc thi làm lễ tiên

duyên vơng

2 Âu Cơ sinh ra 100 con, hai

ngời chia tay, dẫn theo đàn

con về 2 ngả

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cùng đến cầu hôn nhng Sơn Tinh cới đợc

Mị Nơng

Lang Liêu đang buồn lo thì

đợc thần mách bảo

3 Nớc Văn Lang của Hùng

V-ơng ra đời Thuỷ Tinh tức giân dâng nớc đánh Sơn Tinh, cuộc chiến rất

ác liệt

Chàng lấy gạo làm bánh đợc vua cha khen ngợi, truyền ngôi

4 Ngời Việt từ đó tự xng là con

rồng cháu tiên

Tuy thất bại nhng hàng năm Thuỷ Tinh vẫn báo thù, làm nên cảnh lụt lội

Từ đó dân ta có tục lệ làm bánh chng, bánh dầy ngày tết

Cho điểm: mỗi truyện 0,5 điểm nếu nêu đợc 2/3 số ý chính trở lên

Câu 5 (1,5 điểm): Từ đặc điểm của mỗi loại truyện cổ dân gian, hãy tìm điểm giống nhau, điểm khác

nhau của truyện truyền thuyết và truyện cổ tích

Giống nhau: đều là những loại nhỏ trong truyện cổ dân gian

Khác nhau:

Hoàn cảnh xã hội Buối bình minh của lịch sử dựng nớc và

giữ nớc, chống ngoại xâm, chống thiên nhiên, mở mang đất nớc

Xã hội đã phân chia giai cấp, có đấu tranh giai cấp đòi bình đẳng xã hội

Nội dung Cách đánh giá của nhân dân về nhân vật,

sự kiện lịch sử Ước mơ của nhân dân về công lí xãhội

Cho điểm: giống nhau 0,5 điểm, khác nhau: nêu đợc 2/3 nh đáp án trở lên cho 1,0 điểm