khoa học giao tiếp

Mục lục: Bài 1. Giao tiếp và truyền thông . Bài 2. Hành vi giao tiếp và hệ thống tác động đến hành vi giao tiếp Bài 3. Các nhu cầu cơ bản của con người Bài 4. Khái niệm bản thân . Bài 5. Giao tiếp không lời . Bài 6. Giao tiếp có lời . Bài 7. Các kỹ năng trong giao tiếp Bài 8. Năng động nhóm Bài 9. Lãnh đạo và các phong cách lãnh đạo trong nhóm nhỏ

NGUYEN SINH HUY - TRAN TRONG THUY

NHAP MON KHOA HỌC CIAO TIẾD

trữprftyunulieitireroft

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC

hương!

KHOA HỌC GIÁO TIẾP

VA HANH VI GIAO TIEP

1 - GIAO TIẾP VÀ VIỆC NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ GIAO TIẾP

“Trong diễn tiến của xã hội, các cá nhân có sự tác động, qua lại với nhau, mỗi cá nhân qua giao tiếp sỡ học hỏi được những hành vi xã hội thích hợp và biểu được tác dụng, ý nghĩalVỮ Ï]PIEINEYNDg điều kiện xữ hột

mi họ đang sống,

Nội theo quan điểm xã hội học tbì đồ chính là văn hoá

xã hội, là các yếu tế đảm bảo cho sự hợp tác, sự chung sống của các cá nhân trong xã hội

~ Giø8 tiếp có tính quân ching (Mass Communication) hay côn gợi là truyển thông đại chúng (Mass Media) lại cảng có vai trỏ và tác đựng quan trọng trong xã hội hiện đại Thuộc phạm vi này có báo chí, điện ảnh, phát thanh, truyền hình, sách báo, áp phích thông qua các phương tiện ấy một lượng thông tìn văn hón khổng lỗ được chuyển tải tối mọi người Siberman (981) gi chúng là những truyền bá tập thể, tức là Media Theo ông, trướp khi tỉnh

8

đến giai đoạn Mdia, xã hội loài người đã trải qua giai đoạn văn hoá nói (ruyền miệng) và sau dé Ta giai đoạn văn heá viết mà đỉnh eno lá Kỹ thuật in Kĩ thuật in vẫn giữ vat trả quan trọng giai đoạn Media, nhưng din dan các

Kỹ thuật truyền thành và truyển bình ngày cảng có vai

~ Xã hội cảng phút triển và cảng tiến bộ thì sơn người cảng chuyỂn sang trụng thái mới của xã hội hoá và cá nhân hoá : một mặt người ta cằm thấy mình ngày càng hội nhập, gắn với cộng đồng, nhân loại ; Mọi việc xây ra trên toàn cẩu như chiến tranh, xung đột sắc tộc, ô nhiễm môi trường, thiên tai nạn không bố hầu như được tất cả mọi người chứng kiến và qua các phượng tiện truyền thông, cảm nhận được sự liên qua

truyền thông (truyền thanh, truyền hình, điện thoại di động )

mà chúng ba cầm thấy cuộe cổng mỗi cá nhân ngày càng biệt lập, chia tách hơn trước với xã hội, với cộng đồng Theo Mold (1986) với kỹ thuật hiện đại, con người qua "giao tiếp công nghệ" gắn mình với các nguồn văn hoá theo sự lựa chọn riêng,

âu như sống ngoài xã hội sinh động

Nhưng đôi khi toàn thế giỏi e6 thể đạt lới từng độ cao,

ce Media có tính quần chúng như (báo chí, nhất thanh, truyển hình ) đã gây sức ép xã hội rất lớn di

nhân, thậm! chỉ có thể xuyên tạe, nhào nặn lại cả các thông tin trước khi cụng cấp cho mọi người Khi cồn có bất cing trong xã hội, các Lổ chức độc quyển, lũng đoạn trong xã hội nấm các phương tiện này thì các cá nhấn sẽ mất tính độc lập, 4

tự chủ trong suy nghĩ và hành động do chịu Ảnh hưởng ấy Ngày nay nhân loại rất chú ý đến ảnh hưởng của truyền hình, nhất là đổi với sự phát triển trí tuệ và nhân cách của trẻ em

Như vậy là các Media có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống cá nhân, với sự phác triển của văn hoá giáo đục nội chung Trong xã hội hiện đại, chính các Medja chuyển tài các nội dụng văn hoá và tuo ra cái gọi là "van hos qué chúng”, ảnh hưởng tôi sự phát triển chung

- Giao tiếp không lời (Nonverbal Commiunication) cũng

số tác đụng quan trọng Đó là sự giao tiếp bằng các cử chỉ, vie bids hiện của cơ thể cũa con người Trong quá trình giao tiếp, sự vận động của cơ thể có chức năng truyền đạt che nội dung thông cỉn, đồng thời biểu lộ các sắc thái xúc cảm, tình elses sangha lia vino tiếp với nhau Các dân tộc bán khai thiên về lối giao tiếp không lồi Trong các công trình nghiên cứu gẵn đây người La cũng thủy ô eáe đân tộc với các nến van héa khúe nhau cũng đều e6 những biểu lộ xúc cẩm (yêu thương, giận da, buốn bã,

sg hãi ), tủy mức đ và cách biểu biện cố khác nhau (người châu Âu, châu Phi biểu lộ tình cảm sói nổi : trái lại người châu Á kín đáo, ít biểu l9 tình cẳm ở nơi công cộng)

“Trong công trình nghiên cứu giao tiếp của Birdwhistell tác giả này đã giả độnh lá những tu thé, cit chi trong giao tiếp không lời là kết quả của sự lựa chọn tự nhiên - nhưng các cử chỉ này tự nó không cô ý nghĩa gì, mà chứng chỉ trở nên có ¥ nghĩa khí đật trong mối tướng tác giữa các cá nhân, Trong trường hợp nay, vin hoá có vai trò rất quan trọng

ai vi thong qua văn hóa, người ta lựa chọn từ hàng ngàn

cử động của than thể để tạo thành hệ thống giao tiếp (văn hoá) đúng với ý nghĩa của nó

3 Tầm quan trọng của các kỹ năng giao tiếp trong cuộc sống con người

‘Trong cuộc sống, xây dựng được mối quan hệ với người khác là một nhụ câu có tính bất buộo của con người

Một người bình thường bao giờ cũng mong muốn có quan hệ với người khác, nhất là khi có những như cấu riêng tư muốn được đúp ứng, thoả mấn qua việc tướng giao ảnh hướng lẫn nhau Sự thành công trong sự nghiệp, hạnh phúc gia đình, tình cảm bạn bè - Lất cả đổu tuỳ thuộc vào việc xây dựng và duy trì các mối quan he giao

tiếp với mọi ngưỜfjqtsjipmmpnefdsroftS0mn

“Giao tiếy chính là khía cạnh đặc biệt nhất, là tiểm năng thể hign niém hin hoan, sự vui thích, hững thú trong sự quan tâm chấm sóc lẫn nhau, cạo cho nhau sự ấm cứng, thức đẩy mỗi người tự hoàn thiện mình trong mối tương giao với người khác

Tinh ban sâu sắc, đầm thấm trong cuộc sống đời thường, tuổi trẻ, quan hệ tỉnh yêu, tạo ra sự hoà nhập, với người khác giới - tất cả chính là các nhân tố thúc đẩy

con người sống hoà hợp, gấn bố với nhau, cùng phấn đấu

cho mục dich chưng, làm cho cuộc sống có ÿ nghĩa và ngày, cảng đậm đà, phong phú hơn

Nối cụ thể hơn, cuộc sống của mỗi chúng ta có ngày càng hoàn chỉnh, phong phú, có ý nghĩa và ta cằm thấy 6

thoả mãn hay không là cay thuộc vào tính chất của các mối quan hệ giBa ta và người khác ¡ điều đó nói lên rằng, trong cuộc sống cồn mỗi người, nếu chúng ta muốn có hạnh phúc cá nhân đích thực thì phải tự khẳng định minh

và thông qua các mối quan hệ với những người khác mà góp phần xây dựng hạnh phúc chung của toàn xã hội

Mối quan hệ giao tiếp giữa người và người, như trên

đã nêu là vất thiết yếu đối với hạnh phúc cú nhân ổ nhiều khía cạnh kbác nhau : tương giao, quan hệ giúp chúng ta tích luỹ trì thức, hiếu thấu đáo về "thể thái nhân tình”; giao tiếp, hội nhập giáp ta hiểu rõ mình hơn, hình thành được phẩm chất nhân cách choo hướng tích cực và thuận phá, tạo ra mự hài hoà cân đối trong cuộc sống vật chất

VÀ tỉnh thần,

Không thể hìthgpgopiusbiicirilarphân cách của mỗi người mà không có sự phát triển đồng thời các phẩm chất, năng hực của cá nhân với sự phát triển của người khác, bởi

vì sự nhất triển các mối tương quan này luôn luôn điễn ra song song, phụ thuộc lẫn nhau

Đặc biệt là đối với trẻ em ; chúng cần được lồn lên, được

"nuôi dưỡng, săn sốc và fide đục trong mối quan hệ với gia đình, nhà trường và xã bội - nhất là khi bất đầu rồi gia đình, vào học ở nhà trường Ở đây, các mối quan hệ giao tiếp với bạn bè, với mọi người độc ngột được mở rộng San này lồn lên khi đi lâm, mối giao tiếp với xã hội, với những đồng nghiệp của chúng ta cảng ngày cùng mỗ rộng và phúc tạp hơn Nhìn chúng từ gia đình, các bạn bè cũng trang lia, đông nghiệp, thấy cô giáo mà con người lẩn lượt thu nhận,

7

thể nghiệm được các hiểu biết, các kỳ năng, hình thành được khả năng mới, số thúi độ rõ rồng, sâu sắc, Những điều này rất có ý nghĩa đối với sự phát triển nhân cách của bản thân Cùng vái thời gian, và sự trưởng thành, sốc lượng các quan hệ với những người mà chúng ta cẩn có quan bệ, giao tiếp ngày cảng đông cảng phúc tạp thém

ri Điều này cũng có nghĩa là nhờ giao tiếp, và thông qua Eiao tiếp mà chúng ta xấy dựng quan hộ lành mạnh với Mọi người xung quanh Sự tăng trưởng và phát triển của ching ta về tri thúe, về ÿ thứe xã hội ở các mức độ nhất định được quyếc định bồi tinh chat cba các mối quan hệ RÌao tiếp vi mọi người xung quanh và trên thực tế, bắn sấc cũ nhân của mỖi người được bình thành trong quá trình quan hệ giao tiếp với mọi người Mỗi khi giao tiếp, tướng táo với người khác, chúng ta có dịp quan sát, ghi nhận các phản tgtpfsrAb6brflìnböitihlimrba họ, nhờ đó

mà biết cách tự tìm hiểu, nhìn nhận, đánh giá mình qua thái độ và cách nhìn nhận của họ đối với bản thân ta một cách sinh động, chân thực về khách quan : khi được đánh giá cao, la thiên về sự phấn đấu để xứng đồng như vậy Chúng ta 86 06 dip hoe héi những điểu hay rút ra từ quan 1g giao tiếp với người khác, từ đó tự tản hơn, tự khẳng định được mình Hơn thế nữa khi chúng ta từn biểu thể

#iới xung quanh - để có thể tỉ tưởng, phê phán cái øì là

o tưởng rất gì là chân lý, mộc phần chúng ta căng học hôi

TÚ ra được từ trong các quan hệ gino tiếp mà cũng cố nhận thúc và cảm nghĩ của chính mình Thậm chí cả khi chiêm ngưỡng tột cảnh đẹp, ngâm một hài thơ, thưởng thức một sng văn, một tác phẩm nghệ thuật, để có thể

kiểm chứng căm nghĩ và kiến thức củu mình, chúng ta đều cắn phải trao đổi "thông tin” véi người khác và tốt hơn cả

là chia số cách biểu, cách cảm ấy thông qua quan hộ gian tiếp với mei người

Ngay cả súc khoẻ và tâm lý của mộc người cũng cẩn được xây dựng trên mỗi quan hệ tương tác với những người khác, Theo Johnson (1980), khả nững xây đựng và duy trì các mối quan hệ hợp Lác và phụ thuộc lẫn nhau với những người kháe thường được xem như là nự biểu lộ sơ khỏi của sức khoẻ Lâm lý Một số người vì một vải lý do nào đó không thể xác định nổi mối quan hộ giao tiếp với mọi người, thường có thái độ lo du, suy nghĩ, bất lực và cô đơn Hấu như kỹ năng giao tiếp vụng về cũng là sự biểu lộ nguyên nhân

Chúng ta, những người bình thường cần phải thum gia vào đồi cống cộng đồng,

iểp, giao lưu trong đời sống ấy mà giữ lấy Lâm bốn lành à thông qua các quan hộ giao

mạnh, tho ra sự bình an trong cuộc sống ác công trình nghiên cứu về xã hội học y học cho thấy nhiều bệnh trằm trọng như bệnh im mạch, bệnh tam thần thường xắy ra nhiều hơn ở nhãng người luôn luôn bị cô lập, bị ức chế về tâm lý và có cuộc sống cô đơn không bình thường Chính

“cuộc sống bình thường" ma chúng ta thưởng quan niệm

đã được tạo ra nhờ mốt giao tiếp với nggười khác và tạo cho chúng la có hội để đáp ứng lẫn nhau, khẳng định nhau, trở thành con người có văn hoá, có súc khoẺ, có giá trị và

“bình thưởng"

Với quan điểm hoà nhập, cải mở hơn để xem xét mối

“quan hệ giao tiếp và tác dụng của nó, chúng ta khẳng định rằng : sự tiến hoá và sự tổn tại ~ phát triển có ý nghĩa của loài người luôn luôn gắn chật với khả năng con người để xuất, tạo lập và phát triển được mối quan hệ giao tiếp ẩn định với mọi người

'Theo con đường phát triển và tiến hoá, chúng ta được sinh ra, được nuôi dưỡng và phát triển trong guan hệ gắn

bổ với mọi người (trước hết ở gia đình), được giáo dục bởi người khác về văn hoá - đạo đức, khoa học, ngôn ngữ được học và rên luyện một cách sắng tạo theo khuôn mẫu che giá trị của xã hội, trong một nền văn hoá đích thực Nén tẳng của mọi nến văn minh và của mọi xã hội được sắng tạo, lưu truyền, phát triển thông qua khả năng loài

người hợp tác vđiiữtfùg0wnglfbfiflff8ðllimh động để đạt

tối mục tiên chung Xã hội càng phát triển càng trở nên phức tạp ¡ ảnh hưởng tới đồi sống xã hội củ khoa học kỹ thuật cảng mạnh mẽ thì vai trò của giao tiếp giữa người

VÀ người càng có ý nghĩa sâu sắc và mang tính nhân vẫn Cho đủ kinh tế phát triển, khoa học và công nghệ đem lại mức sống và lối sống cao đến đâu thì con người vẫn phải

"hợp tác, liên kết với nhau vì lợi ø5b, hạnh phúc chung, chia

sẽ ngọt bài, trao đổi với nhau về tài nguyên, về sẵn vật,

Trong một xã hội tốt đẹp thì phần đông con người và hoạt động của họ đường như dựa trên tình thương yêu đồm bọc mến mộ nhan giữa người và người

Con người có bản chất là con người xà hội Niểm hạnh phúc và sự hoàn thiện của mỗi chúng ta phụ thuậc khá nhiều vào khả năng xây dựng quan hộ tốt đẹp và biết giao tiếp với người khác một cách có định hướng, có hiệu qui Nếu thật sự có tính nhân loại, có tính hướng thiện ở con người thì các tính đồ trước hết phải thể hiện thông qua sự hội nhập vào các nền văn hoá của những con người, nhờ đó thể hiện được bản sắc, bản lĩnh người của mình, trước hết xuất phát từ việc giao tiếp và thông qua giao tiếp Rất

"nhiều từ ngữ, thể hiện mối Lướng quan này, phân ánh tính chất của các quan hộ trong giao tiếp như lòng tử tế, lòng nhân tử, đúc khoi i (HN suy xét, tính địu đăng, tình BH; ứng, sự ư nhị

tất cả vừa là đạo đức, vừa mang tính nhân

trong quan hệ

đạo cao

"Hướng vào việc xây dựng một xã hội "dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng văn mình", trước hết chúng ta phải xây dựng được quan hệ đoàn kết, gắn bó và hợp tác với nhau coi trọng vai trõ của giao tiếp

8 CÁC QUAN NIỆM TRIẾT HOC VE GIAO TIẾP

‘Trude đây, trong một thời gian đài, giao tiếp chỉ được xem như là một phạm trà của triết học duy tâm nghiên cứu về hoạt động giao tiếp giữa người với người, qua đó cái

"tôi" được biểu lộ ở người khác

n

Giao tiếp được nghiên cứu đây đủ trong Chủ nghĩn hiện sinh của Iaxpoexơ Cáclơ (1883 - 1989) - đại dign cho những người theo chủ nghĩa hiện sinh Đức Ông là bác sĩ tâm thần, sau chuyển sang nghiên cứu triết học) và theo chủ nghĩa nhân cách Pháp hiện nay,

V6 lich sit, thuyét giao tiếp được hình thành để đối lập lại thuyết "khổ ước xã hội" bất nguồn từ phong trào khai sáng (trảo lưu chính trị xã hội chủ trương thay đổi xã hội hiện tại),

Những người theo thuyết giao tiếp như laxpeexơ, O.Bonnốb, B Muniẻ nhấn mạnh rằng khế ước xã hội về

co bản chỉ "là một sự thoả thuận, một sự hợp đồng trong

đó những người tham gia bị hạn chế bởi những li cam kết

từ hai phía ; ho chỉ tự giác và hiểu nhau đưới ánh sáng của các lồi cam kết này, tác là một cách trữu tượng, không e6 cá tính" (Tw điÖWAN0G7SiPifeleaim)

Khé ude - theo ho đó là một liên hệ dựa trên sự chia tách thực tế của những con người, Cồn giao iếp thì được xem là một sự lộ thuộc lăn nhau được thiết lập một cách

tự giác và đối lập lại khể ước

Biện pháp để xác lập sự giao tiếp lã tranh luận và trong:

“quá trình này, người ta thấy rõ ràng các tiêu chuẩn tư duy được mọi người thita nhận lại chia tách họ ra, cồn những điểu làm họ gắn bó nhau lại là ở chỗ họ khác nhau mỗi người mỗi vẽ "Mỗi người mỗi vẫ" thật ra là những điều sợ hãi, lo lắng và bản khoăn chủ quan được che day công phú, trong đồ con người theo cách riêng của mình, rút cuộc lại chỉ thấy mình trên thực tổ bị lệ thuộc vào một tập đoàn xã hội nhất định trong xã hội hiện tại

1

Do €6 tranh huận chẳng qua là để làm rõ tính chất lệ thuộc đấy, và học thuyết về giao tiếp phải tìm ra mối liên hệ e6 tính biện chúng giữa những "con người xã hội” với nhau,

Hoạt động giao tiếp thật ra vốn tổn tại trong đổi sống,

xã hội từ khi xã hội loài người xuất hiện, Trong các lễ hội, hoạt động giao lưu kinh tố, văn hoá các miễn cổ đại (La

Mã, Hy Lạp, Trung Hoa, An D8, Đông Nam Á ), các dân tộo đã có những giao lưu văn hoá còn được ghi nhận trong các văn vật, trong các truyền thuyết, trường ca cổ đại (trường cá Tiát Ô4ixê ; Kinh thị, Trường ca Đam San" Những hình thức giao lưu, giao tiếp về văn hoá, kinh tế gắn liền với trình độ văn mình và quá trình phát triển tiến bộ của xã hội loài người

Ngày nay, vận dụng triết học duy vật biện chứng và chủ

nghĩa duy vạchg)8fizantetlsGTGfiKBNNDghien cứu về giao tiếp, tìm ra những yếu tố hợp lý để phát triển, tiếp cặn với

hụ cầu phát triển và tiến bộ của xã bội hiện nay

'Tết nhiên chúng ta vừa gạt bổ các định kiến hẹp hồi đối với việc nghiên cứu về giao tiếp trước đây nhưng mặt khác, vừa thừa nhận rằng nhiều tác giả ở thế kỉ 18 chủ trưởng làm thay đổi phong tục, tập quấn, chính tr bằng cách phổ biến cối thiện, chính nghĩa và khoa học Đại điện cho họ là Vônte, Rútxô, Môngtexthid, Héede, Lotinh, Sils, Gót Đây là phong trào có ảnh hưởng lớn đến các quan điểm xã hội ở Tây Âu hổi 46 cho rằng giao tiếp giữa người và người là nhu cầu nay sinh gắn liền với những điểu kiện lịch sử phát triển của xã hội trong từng, giai đoạn nhất định

18

Những yếu tế như thời gian, không gian, các thể chế xã hội, phong tục tập quan trong một xã hội ôn luôn quy định phạm vi mite 49 cũa các hoạt động giao tiếp

Như vậy, cũng như hoạt động văn hod, sự giao tiếp của con người huôn luôn mang tính chất hựa chọn, kế thừa và phát triển những thành tựu, tỉnh họa của các thế hệ đi trước truyền lại và góp phần xây dựng nên nến văn hoá cũng như trình độ văn ruình của một đân tộc, một quốc gia Nghiên cứu về giao tiếp để lĩnh hội hết ý nghĩa, nội dụng sâu xa của nó phải gắn liền với việc nghiên cứu về lịch sử văn hoá, về văn hoá học nói chung

IT KHÁI NIỆM GIÁO TIẾP VẢ CÁC CÁCH TIẾP CĂN

Trong những lúc thúc tỉnh, con người thường xuyên đang giao tiếp theo những cách khác nhau và trong những mới trường khác nhau, vừa gối và vữa nhận các thông điệp Người lớn rữ dụng 48,1% tổng nố thồi gian giao tiếp bằng ngôn ngữ của mình cho việc lắng nghe, trong kh đó sic

Chỉ só 15% thời gian giao tiếp của chúng Ea đành cho việc đđọc và 11% cho việ viết (Paul Tory Rankin, 1980)

gf 31,9% thời gian giao tiếp của mình cho việc nói

Hàng ngày, bạn có thể nổi chuyện với các bạn bè của mình, lắng nghe các thành viên rong gia đình, nhận được các thự tức quan sất và phần ứng với các cử chỉ, điệu hộ về

nết mặt của những người khúc, thậm chí Liếp Lạc các cuộc

“4

“Hô chuyện" với bản thân mình, Bạn - giống như mọi người - là một con người giao tiếp Mỗi ngày, tuỳ theo những khả năng của mình chúng ta nói, lắng nghe, viết, đọc, suy nghĩ và giải thích các thông điệp, Không có những khả năng này thì chúng ta sẽ mất đi nhiều thứ mà loài ngudi đã tạo ra chơ chúng ta

Giao tiếp của con người là một quá IrinÄ có chủ định Aay không chữ dịnÃ, cổ ý thức hay không ý thác mà trong

446 cức căm sức tả tự tưng được biểu đạt trong ede thing điện hằng ngôn ngữ hoặc phì ngôn ngữ Giao tiếp của con

"gười được diễn ro ở các mức độ + tong con người fintrapersonal), giv con người vii cơn người (interpersonal) va cing cộng (public) Giao tity cia eon uit 1a mot quá trình năng động liên tục, bất thuận nghich tée ding qua loi nà có tình chất ngữ cảnh (David

Giao tiếp trong con người xũy ra trong bản thân con người Nó gốm các hoạt động như quá trình suy nghĩ (tư duy), ra quyết định cá nhãn và xác định khi

thân, Giao tiếp giữa con người với con người là sự giao tiến

mà từ đố những người tham gia trao đổi các cảm xúc và tứ tưởng với nhau Các hình thứ của giao tiếp giữa con người với een người là nói chuyện, phông vấn và thảo luận theo nhóm nhả Giao tiếp công cộng e6 đặc điểm là một người nối gồi một thông điệp cho một đám đồng thính giả Giao tiếp công cộng có thể là trực tiếp như : một thông điệp mat đối mật mã người nói chuyển tới một đám đông thính giả, hoặc Ja gián tiếp như : một thông điệp nhận được thông

“qua một phương tiện truyền thông đại chúng như rađiê hay tivi

niệm về bản

Giao tiếp của can người là một quá trình năng động hổi

vì nổ thường xuyên ở trong trạng thái thay đếi Vì thái độ,

Xi vọng, cảm xúc và tỉnh cảm của các cá nhân đang giao tiếp thay đổi, nên bên chất của sự giao tiếp của họ cũng, thay đổi

(Giao tiếp là một quá Irình liên tụe bãi nó không dững, lại, Dũ là đang ngũ hay thức đây, mỗi chúng ta đều dang chế biến các tư tưởng và thông tin qua các giấe mơ, sự suy nghĩ và biểu cẩm eda ching La Bộ nữo của chứng ta cồn, hoạt động thì chúng ta còn dang giao tiếp

Giao tiếp là một quá Irình bất thuận nghịch (không đảo ngược được) Một thông điệp vừa mới được gửi di là nó không thể bị huỷ bỏ Điều vừa mối được hé miệng ra, một cai nhìn thoáng quà đẩy ý nghĩa vữa mới được ghi nhận,

"hay một lời nói đâu eg gi a déu không thé xéa b8 duge, Ching tae ty phủ nhận, nhưng điều đó không trừ khử được những gì đã xây ra

Giao tiếp là một quá trình tác động qua lại Chúng ta thường xuyên tiếp xúc với người khác và với bản thân mình, Người khác phan ứng lại những lồi nói và hành, động của la, và mỗi chúng ta cũng nhẫn ứng lại lồi nói và hành động của chính mình Lên lượt, chúng ta phần ứng, với những phản ớng đó Như vậy là, một chu kì các hành động và phân ứng trở thành cơ sở cho sự giao tiếp của chúng ta,

Quá trình giao tiếp đầy phúc tạp này có Lính chất ngữ cảnh, bởi vì mật phần kinh nghiệm của cã nhân loại là rất lớn Sự phức tập của giao tiếp nối lên vằng, với tư cách là 16

những người giao tiếp, chúng ta phát triển sự nhận thức

và các kỹ xảo để hoạt động một cách có hiệu quả theo kinh nghiệm đó Với tư cách lä những người giao tiếp, chúng ta tham gia vào quá trình này của loài người cà trong lĩnh vực nghề nghiệp, lẫn cả trong lĩnh vực cuộc sống cả nhân của mình

trao

Nội dang giao tiếp : Con ngưà những gỉ vái nhau trong quá trình giao tiếp ? Giao ciếp có mặt trao đổi thông tin, thông điệp Nội dung củn các thông tin, thong điệp đó tạo thành nội dụng giao tiếp, Giao tiếp của con

"gười có những nội dụng sau

áp trí thức khua học và đồi sống Ching han,

truyền thụ cho sinh viên những kiến thức chuy

Cha mẹ bồi dưỡng cho trổ thơ những hiểu biết về đồi sống

Nội dung gino Kiếp edg o©thế:là.bọn người : bể ngoài, các đặc điểm tính cách gia họ, cung cách hành vi cia he vay Ching ta kập bạn hè; người thận, chúng ta phấn, khối, vui mừng được trông thấy nhau, được ở bên nhau,

“được thờ hít ehung một bầu không khí"

Cong vite, nhiệm vu, sự thực hiện uà giải quyết các nhiệm uự đỗ cũu cả nhân, nhóm hay tập thé cũng là một nội dung giao tiếp hàng ngày Các cán bộ giảng dạy thảo Ign về kế hoạch giảng dạy cña năm học chẳng hạn, là một vĩ dụ về loại nội dụng giao tiếp này

Quan hệ va guan hệ qua lại được thực hiện trong giao tiếp cũng là nội dưng đặc biệt cña giao tiếp, đem lại cho nó một bản sắc độc đáo, quyết định các phương tiện và cùng cách giao tiếp Toàn bộ hệ thống giao tiếp của cá nhân phụ thuộc vào chỗ các mối quan bệ qua lại đã được hình thành nhự thể nào,

Tất cả những điểu kế trên chỉ là những đấu hiệu đặc trưng riêng lẻ của nội dung giao tiếp ác dé Lai giao tiếp

cụ thể ở mỗi người thì có nhiều và để tài giao tiếp càng phong phú, đa dạng thì phạm vi giao tiếp của con người càng lần, nhân cách của họ càng phong phú, sức tích

Các chức năng của giao tiếp Trong cuộc sống con người, gin tiếp thực hiện các chức năng quan trọng Đó là

uôn luôn sống, hoạt động bên cạnh những người khác và cùng với những người kháo Ngay Lừ đầu đã bộc lộ mối liên

bệ đuy vật giữa con người với nhau Mới liên hệ nay 18 do những nhụ cầu và phương thức sẵn xuất quyết định, “Từ Mác đầu, loài người đã phải đấu tranh với tự nhiên để sống côn, như chống thứ đữ, chống miza nắng Muốn thắng lợi chì mỗi người phải đựa vào lực lượng của số đông người túc là của tập thể, của xã hội Riêng lễ từng cá nhân thí nhất định không thể thẳng 63 tự nhiên, không sống được" (Hỗ Chí Minh), Không c6 giao tiếp thì con người không chế trao đổi kinh nghiệm, thống nhất mục dich, phương pháp hành động được, do đó hoạt động phối hợp cùng nhau cũng hông thể sổ được,

acl hay reat

- Làm cho con người nhận thúc được lẫn nhau (Xem mye “Tri pie x5 bội" ở Chương TU)

- Hình thành và phát triển các mốt quan hệ liên nhân cách Dây là chúc năng quan trọng va phức tạp nhất Sự phân tích chức năng này đồi hồi phải có sự nghiên cứu,

đúc học, mà cã Kinh tế học nữa Các quan hệ đẳng chí bạn

a, hay ngược lại, thù địch, căm thù v.v được hình thành

hu thế nào ? Cơ chế Lâm lý của các hiện Lượng đồ ra sao ? Vai trồ của chúng trong sự phát triển của cá nhân như thể nào ?

cách" ở ChươngfiftJefttnpnatfaftergffueim)

~ Trong hành động giao tiếp trực tiếp thực tế thì

chức năng kể trên được thể biện một cách thống nhất Đồng thôi chúng được thể hiện thể này hay thế kín đối với mỗi người tham gia giao tiếp theo những cách khác nhau

Ví dụ, đổi với người nay thi hành động giao tiếp được bộc

lộ như là sự truyền tin, đối với người khú trong chức nẵng giải toã xúc cảm căng thẳng, Cño chứo năng tổ chức hoạt động phối bợp, trí giác lấn nhau và quan hệ liên, nhân cách cũng không giống nhau đối với những người tham gia giao tiếp,

~ Đến day ching ta thấy rõ giao tiếp là một phương thức thể hiện của bản chất người, chính trong giao tiếp và chỉ thông qua gan tiếp bản chất người côa chững ra mới được

thể hiện Được bình thành trong quá trình lao động, giao tiếp là tiến đổ tất yếu, quyết định sự nấy sinh và phát triển của hình thấi hoạt động tâm lý đặc trưng của con người - ý thức Chức năng khởi đầu của ý thức con người

Tà chức năng định hướng trong môi trưởng xung quanh con người, thiết lập mối liên hệ với các sự vật được lôi kéo và phạm vi hoạt động của họ, với những người khác

Càng với ý thúc, ngôn ngữ cũng là sẵn phẩm cũu giao tiếp, nó nảy ninh để đáp ứng nhụ cấu trao đổi thông tin của con người nhằm mục đích thống nhất các nỗ lực của mình và tác động qua lại có hiện quả nhất

= Giao tiếp là điều kiện tên tại và là như cẩu hữư cơ của son người Khi mối va đời, trẻ sơ sinh ]à một thực thể bất lực, Nếu không được giao tiếp với người lồn, những người

nuôi đưỡng, thì RỮSfWWPESWfSIHGMEEHỳc, càng không,

thể phật triển được, Nhu cầu giao tiếp là một trong những nhủ câu xã hội cơ bản và xuất biện sớm nhất ở cơn người

Sự không thoả mãn nhữu cầu này sẽ gây nên ở con người - thuộc bất là lu tuổi nào "những trải nghiệm tiêu cục, những nự lo âu, chờ đợi một cãi gì không hay xây ra mặc

đã không có gì đe dog họ cả", Con người là nhu cầu quan trọng nhất của con người Con người sẽ mất mất nhiều nếu họ không thể so sánh mình với người khác, không t trao đổi những ý nghĩ của mình với si, không thể hướng tôi một ai được Cảm thủ một sỉ đó côn tốt hơn sống cổ độc Sự thờ ó, lãnh đạm, cũng như thai độ dũng dưng có khác nào như chết vậy." 0, Nolber0)

20

8 CÁC CÁCH TIẾP CẬN HIỆN TƯỢNG GIÁO TIẾP

Phân trình bày ở lrên đã cho thấy giao tiếp là một quá trình phúc tạp, nhiều mặt, phiểu mức độ của sự tác động qua lai về mặt tâm lý - xã hội giữa con người vấi con người Trong giao tiếp cô các mật : trao đổi thông tin, tae động lần nhau, nhận thức, biểu biết lấn nhau Do đó có nhiều cách tiếp cận đối với biện tượng giao tiếp

"Trước hốt giao tiếp là một vấn để của Tâm lý học (tâm

Ig hoe đại cướng, Lâm lý học xã hội, Trong quá trình giao tiếp, con người có ey điếp xúc tâm lý thực sự với nhau, hình thành các mối quan hệ và quan hệ liên nhân cách với nhau Giao tiếp là một nhụ cấu xã hội sở Dẫn của con người, là điểu kiện của sự tấn tại và phát triển con người như là một nhân cách Mật cơ bản nhất của giao tiến chính là nhu ữpslwatrsGfil8Tfluggnihiện chí, sự hiểu biết, cảm thông tấn đồng nghĩa là như cầu về sự tiếp xúe tình cảm với người khác Tất cä những vấn để đó là đối tượng nghiên cứu của Tâm lý học,

ìa ngữ là một phương tiện giao tiếp quan trọng đặc

“rao đổi thông tìn là một mặt không thể thiếu được cũa giao liếp Trong quá trình giao tiếp, con người gũi và nhận sốc thông điệp - thông tỉn với nhau Các thông tin nay

at

được người gửi mã hoã và người nhận giải mã theo một hộ thống kỹ hiện nhất định Vi vậy, hiện tượng giao tiếp cũng được xem xét, khâo cứu từ gác độ của lý (huyết thông tín

“Giao tiếp của cơn người diễn ra trong những môi trường vân hoá, trong những nên văn hoa nhất định Trong mỗi nến văn hoá đó, con người sử dụng một thú tiếng nhất định, một hệ thống các phương tiện phi ngôn ngữ nhất định để giao tiếp, Giữa các nén van hoá khác nhau cũng có

sự gian tiếp với nhau, Mặc khác, để phát triển những mối quan bệ giữa con người với con người một cách tốt đẹp, để

sự giao tiếp của mỗi người có biệu quả, cộng đồng cũng như mỗi cả nhân cũng cần phải có một uấn hod giao (iếp nhất định, Như thé, giao tiếp côn được tiếp ận tử góc độ Van hod hoe

‘Tom lại, giao tip không phải là đối Lượng nghiên cứu của riêng một ngành khoa hoe nào cd Véi tinh chit nhiều mặt, nhiều mức độ và phác Lạp của mình, giao tiếp là một đổi tượng khoa học liên ngành ; tâm lý học đại cương và tâm lý học xã hội, tâm lý bọc và xã hội hoe, tim lý học và

ồn ngũ học, tâm lý học và lý thuyết thông tin v.v

2

1H: - CẤU TRÚC CUA HÀNH VI GIAO TIẾP

-A MÔ HÌNH GIÁO TIẾP

"Trong quá lrình giao tiếp phúc tạp của con người để có thể nhận đạng được các bộ phận cấu thành của nó l vấn

để không đến giản Ngoài ra chúng ta căn phải biểu cỗ sự

an khốp những thành tố đó Có một cách thông dụng để lâm việc đồ Ja xem xét quá trình giao tiếp thông qua một

mổ hình mà nó có thể minh hoạ được các nhân tố khúe hau o6 lign quan nhau như thế nào

Bất cứ một mô bình nào cũng phải đơn giản, hơn nữa, gigo tiếp không có sự bất đầu và kết thúc một cách rõ rùng,

rà một mô hình có thé goi nôn Tuy vậy, mặc dù có những, giỏi hạn này, các mô hình vẫn c6 thể giáp chúng ta thấy được các khnh tổ của ao tiếp một ích tổng quan, để có thể phân tích

Mặc đâu có nhiều cách mô tả hành ví giao tiếp, chúng tôi chọn 3 cách để mình hoạ cho quá trình giao tiếp : mô hình tuyến tính, mô hình tác động qua lại và mô hình giao dịch

1 Mã hình tuyến tính về giao tiếp

Công trình lý thuyết ban đấu về giao tiếp bằng ngôn ngữ đã được mổ ra từ các nhà tu từ học La Mã và Hi Lạp cổ đại, những người quan tâm đến việc đão tạo các nhà hùng, biện một cách đúng dan Vì lý do này, các học thuyết ban đầu về giao tiếp đã nhấn mạnh đến vai trò của diễn gid trước quân chúng, chúng phần ảnh cái có thể được gọi là quan điểm một chiếu về giao tiếp, cho rằng một người có thể thực hiện những hành động nhất định theo một trình

2

tự nhất định trong khi phát biểu và gi ra những câu trả Tối nhất định theo mong muốn từ phía thinh giả Điều này

có thể được biểu đạt là mỡ hình tuyến tính (một chiều) nể giao tiếp (xem H1)

Theo mô hình này thi diễn giả mã hoá một thông điệp

và gửi nó tối người nghe thông qua một hay nhiều kênh giác quan Người nghe, sau đó, tiếp nhận và giải mã thông điệp này Ví dụ, sau khi bạn mua một cái may ính, bạn nghe thông điệp ghi ở trong búng của nhà sẵn xuất, Đĩa này giải thích cách nhết đĩa điển hãnh hệ thống và bật may tính như thế nào Khi bạn làm theo hướng dẫn đó và máy tính hoạt động thì quá trình giao tiếp đã thành công

Tuy nhiên, cẩn phổi thấy rằng mặc dù thường là sân thiết, nhưng việc giao tiếp một chiều có hiệu quả hạn chế,

MỖI TRƯỜNG GIÁO TIẾP

” Hình †- Nồ hình tuyễn nh (ao tiếp một chiều) (heo Betko!

Sau đồ unk tu quay lại và ra khỏi phòng, Hoa (aguời nghe) có một giá sách trước mặt, nhưng không đoán chắc được là tuốn sách nào cần phải đặt lên ban

“Trong ví du này, Hồng đang tạo ra một nự thùa nhận khá thông thường Hất nhiều người cho rùng nếu họ nói hoặc viếU) cái gì đó thì việc gỗi hàng điệp này là toàn bộ

sự giao tiếp Nhung sự ngộ nhận theo một nguồn này di

“hổ qua vài rô quán trọng của người nghe trong việc phúc đếp (và do đồ tác động) đến người gi và thông điệp dể sung cấp sự phân hồi Sự phản hồi nây có thể cho phép người gũi kiểm tra để biế liệu cái mệnh lệnh có được hit không, cách giải quyết có được chấp nhận không, thông điệp có rõ ràng không, kênh có được mổ không" (uy Berco, Andrew Wolvin and Ray Curtis, 1986)

Tất cử khi nào có thể thì những ngudi giao tiếp cũng

giao tiếp của họ lên quả như thế nào Ví dụ sự phân tích của Hùng về số hiệu ca những cuốn sách sẵn có

để chọn có lã đã dẫn đến kết luận rằng nó cửn phải cụ thể hơn Hơn nữa, nó có lẽ đã một câu hỗi như "Bạn có biết tôi mudn cuốn sách nào không #" Hoặc anh ta có thể đợi cho đến khi Hou đặt cuốn sách xuống để thấy rõ liệu cô ấy đã hiểu anh chưa ? Nếu cô ấy không hiểu thì sau đó anh La có thể sửa lỗi của mình bằng cách nêu cụ thể hơn trong cách hướng dẫn cũa mình,

hi không thể mổ ra mối giao tác để phát biện như phải

số, chẳng hạn đối với người phát tin trên đại phat thank hoặc võ tuyến, phóng viên báo chí và tác giả các cuốn sách, thủ cẩn phải lưu ý đặc biệt đến việc phân tích trước về thính giả để người giao tiếp / nguồn có thổ cỡ gắng sử dụng

ngôn ngũ thích hợp nhất, cũng như làm rõ các ví dụ làm sing aba các cấu trúc để tránh "tiếng ổn” trong giao tiếp

2 Mô hình tác động qua lại về giao tiếp,

Mö hình tuyến tính về giao tiếp không tính đốn mọi biển thiên, mọi đổi thay trong quá trình giao tiếp DT nhiên đây là một mô hình "người nói - người nghe" đơn giản VÌ nguyên nhân này, một số nhà khoa học bun đầu,

về hành vi, chịu ảnh hưởng; của các nghiên cứu trong tâm

lý học, đã mổ rộng ý niệm về quá trình này thành cái mô

tả sự liên hệ qua lại lớn hơn và chứng mình động lực, bin chất đang điễn ra của giao Lidp Mo hink tác động que lại

VỆ giao tiếp được trình bày ð Hình 2

Ting én MỖI TRƯỜNG GIAO TIẾP Hình 2, Mô hình tác động cua lại về giao tiếp

(giao tiếp hai chiếu) (heo Berke; Win Xã Wohin)

26

Trong mô hình này thì nguồn mã hoá thông điệp và gửi

Nó tối người nhận thông qua một hay nhiều kênh giác quan Người nhận tiếp nhận và giải mã thông điệp này như trong giao tiếp tuyến tính, nhưng sau đố cổ sự khác biệt lớn : người nhận mã hoá phần hất (một phản ứng hãy các phần ứng) và gửi phân hổi này tới nguồn, vậy là quá trình trổ thành hai chiểu, Nỗi sau đó, nguần giải mã thông điệp phần hếi cân cứ theo thông điệp gốc đã được gửi và phản hồi đã được nhận, sau đó nguồn mã hoá một thông, điệp mới thích ứng với phần hồi nhận được (sự thích

Ví dụ Hùng nói với Hoa : "Xin hãy đưa cho tôi cuốn sách"

"Hoa nhìn vào chẳng sách ở trước mật cô ta và nói tuyển nào 7" (phản hổi) Hùng trả lồi : "Quyển dé trên inh chồng sách" (sự thích ứng)

Quan điểm này về giao tiếp đã tính đến những ảnh hưởng của nhitữDấ0Te)4SÌEEUVEWUb Quan điểm này cho rằng một quá trình, trong chừng mực nào đó, là vòng

“quanh : gửi và nhận, gửi và nhận và cử như thế tiếp tục,

giao tiếp

th về giao tiếp,

a

Trong mồ hình này, tiêu biểu cho những gì mà chúng ta biết cho đến giờ về iao tiếp là những thay đổi được phút hiện đồng thời trong cä hai người giao tiếp Người giao tiếp A ma hoá một thông điệp và gửi nó dò Người giao tiếp B, sau đó, tnã hoá phần hổi gửi tối người giao tiếp A, người giải mã nỗ Nhưng những bước này không phải là độc chiếm lần nhan vì việc mã hoá và giải mã cô thể xây ra đồng thời Là những, người nói, chúng ta 06 thể gầi một thông điệp phần hổi phi

‘gba ngũ từ người nghe của chúng ta Sự mã hơi và giải mã tây có thể xây ra liên tiếp trong quốc quá trình giao tiếp Bồi

vĩ chúng ta có thể gửi và nhận các thông điệp một lúc, nôn mô hình này là đa hướng Hãy chú ý rằng, một người không được gến nhãn như là nguồn và người kia như là người nhận, thay, vào đồ cả hai nguồi giao tiến khoác lấy vai trồ của người gũi và người nhận trong sự giao địch (chuyển đổi vai trữ) Như vậy,

th này gắn như đại điện cho việc giao tiếp đẳng thời

Tiữtpfitnqfsteroft com

15 xo gud tinh a SE RN ETN su dy

Santas MÔI TRƯỜNG GIÁO TIẾP `—

~~ Holmbna oat

-Hình 3= Mô hình giao địch vể giao tiếp (giao iếp đa chiếu) (bao Bolo, Wolrn)

Người mã hoi

Ngài lao Ue BS

28

"Hùng (nguồn) nối "Ảnh yêu em";

Hoa (nguồn) đừng lại, quay đi, củu mày và nói

“Em không chúc ảnh như vậy” ¡

nhân viên maketing ở các văn phòng khác nhau trên khắp cả

"nước, Dây là một ví dụ của mô hình về giao tiếp tuyển tính

29

Tiếp đến, người điểu hành cũng trình hãy giống như vày tại phòng của ban lãnh đạo công sy Cô ta nói chính xác theo ban thảo mà cô La đã chuẩn bị, chẳng phải mất công: tìm bất kì một phần bổi nào Roi theo bai phát biểu cô ta liệu c6 câu hỏi nào không ? Một trong các thành vi

han lãnh đạo hỏi một câu hồi và câu đó được trả lời Điều, này chứng tminl: mô hình tác động qua lại về giao Liếp Sau

đô nhân viên bán hàng bước vào phòng, Người điều hành các quan hệ quấn chúng bắt đầu nồi Khi eô ấy nói thì một người bần hàng hỏi một câu hỗi Trong lúc cầu hồi dang được nêu rủ, người nổi gật đầu, C6 ấy, suu đó, đồng ý hằng lời với người bán hàng Trong lúc chuyện này xảy ra, người bần hùng cũng gật đầu, chỉ báo rằng unh ta đã hiểu điểu vữa được giải thíeh và nói : "Tôi đã hiểu", Đây là một ví dụ về một md

"bình giao địch (hoán chuyển vai tx8) edu giao iếp

Le ười giao tiếp / nguồn" và thông điệp,

Nhữ được minh hoạ ä Hình 4 tr, 81), quá trình gian tiếp

"hất đầu khi "người giao tiến! nguồn" bị kích thích một cách cổ

ý thức hay không có ý thức bởi một sự việc, một khách thể hay một ý tưởng nào đó Xuất hiện nhù cẩu gửi thông điệp đi san kht đã dàng trí nhữ để tìm ra thứ "iếng” ưôn ngữ hay nhỉ ngôn nghệ Lhích hợp để mã hoá thông điệp Các nhân tế nh

sự tri giác, các kỳ vọng, thái độ gà trạng thái củ thể đân có ảnh,

"hưởng đổn việc gii thông điệp

Qua trink giao tiếp rất phúc tạp, bồi vì nó mang tính chất ký hiệu, sử dụng một thứ "ngôn ngữ" nào đó để đại diện cho các khách thể và ý tưởng mù chúng ta đang giao

30

tiếp Không may các ký hiệu cố thể không được hiểu Ví diy, mot kỳ sử hàng không phải lựa chọn thứ "iếng” của minh một cách cẩn thận để nối cho mat ai đó không ata iểu về nguyên tắc của vận tốc gió Các từ ngữ quá chuyên sau vé mat kỹ thudt ed thé làm rối trí ngưới giao tiếp - gưồi nhận và lim cho họ không hiểu được

(Cáo kỹ sảo gie tấp,

trang has can,

ai ne edn,

„nghiêm, bại 4g

Ngườ giao ấp Ngưón Người go ấp Người nhận

1, Những cổn nhận do y tung |1 Những cằm nhận do keh tích Bay nhủ cu gạo Bến gây rên, hay nha eu gp gay mn,

2 Lya chon cach ten thong | 2 Tip nin jeu (ms) cul thong digo bing ky Neu ngen nga | dang eo me

thổ) 3, Sử dụng b hồ và linh niệm | | di để gân ngìa cho ký hiệu (gl 3,8ử dụng tì hồ và inh nghiệm

hi giao tiếp, thông điệp đã mã hoá dược chuyển tải qua một lổnh hay nhiều kônh Nếu cuộc giao tiếp điển ra trực tiếp, mặt đối miật thì các kênh nà

hay tất cả năm giác quan, Điển hình là chúng ta dựa vio {nh ảnh thị giác và âm thanh làm các kênh khi

ling nghe Tuy nhiên, thay vì sự giao tiếp mật đổi mặt, ching ta có thể lựa chọn để dùng một kênh điện tử có đùng âm thanh (như điện thoại chẳng hạn) huy thị giác (vô tuyển truyền hình), Trong một số trường hợp, chúng ta

số thể lựa chọn cách gửi một thông điệp đến một mỉ đó bằng phương tiện tiếp xúc thân xáe, chẳng hạn như vỗ vai người khác, Trong trường hyp này thì kônh xúc giác được

sử đụng,

v có thể là một vài

“Người giao tiếp! nguồn" nên luyện tập càng kỹ

sách lựa chọn kênh cho cuộc giao ciếp, giống như họ tiến

pháp phát triển ý tưởng khác nhau Chẳng hạn, việo chọn sắc kênh điện tử dã làm thay đổi bản chất của sự giao tiếp, chính trị Các ứng cử viên tổng thống ð các nước đã từng, phải di kinh lý khấp đất nước để đọc bài điễn văn trong cñe chiến địch vận động tranh cử, nhưng ngây nay, thông qua vide sit dung võ Luyến truyền hình, họ cô thể đến với một số lượng dân chúng rộng lớn hơn mà không cần phải

i dau cả Vậy là kênh điện tử đã được thay thế cho kênh

3 "Người giao tiếp/ người nhận" và thông điệp

Khong tính đến kẽuh được dùng, thông điệp cần phải được giải mã trước khi giao tiếp (eó thổ) được hoàn thành

Người giao tiếp người nhận, trên cơ sở tiếp nhận cúc tín hiệu ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, xử lý chúng thông qua t nhớ để các tín hiệu được phiên địch nang hệ tiếng nói của người nhận Thông điệp đã được giải mã này sẽ không giống hột với thông điệp đã được người giao tiếp / người

mã hoá, vì hệ thống ký hiệu của mỗi người được tạo nên bôi một tập hợp duy nhất các cảm nhận Ví dụ, một người nội trợ sẽ có một cách hiểu về câu "thêm mầm muối theo khẩu vị" nghĩa là gì Nhưng lời chỉ dẫn này có thể giải mã một cách khác nhau ð những người nhận khác nhau, Một người quân trị ngân hàng vốn thích làm đầu bếp cho các cuộc liên hoan cuối tuần ngoài trồi có thể muốn thêm một chút mắm rmuối thôi, côn để cho khách cho thêm gia vị: Mặt kháe, một người nào đó có kinh nghiệm nấu nướng hơn lại e6 thể giải mã thông điệp này là "thêm nhiều mắm muối vào !" [IữHMMWBØBTBft@NMN

hồ sẽ chỉ cho ta thấy "người giao tiếp/người nhận" hiểu (vf

dụ, gật đầu) hay không hiểu (ví dạ, nhún vai và nói "Tôi không biểu"), khuyến khích "người giao tiếp/nguôn" tiếp tục hoặc không tần thành (ví dụ, đẩy lại và nói "Không thể được") Hành động trả lồi, mà qua đó “người giao tiếp người nhận" gii phin hổi đến "người giao tiếp:

a3

nguồn", thực sự làm thay đổi vai trò của người nhận nang vai trỏ của người gũi (nguồn),

6 Môi trường giao tiếp

Giao tiếp không thể xảy r4 rong chân không ; nó luôn

cố thể ảnh hưởng đến việc chúng ta cảm xúc ra sao, đến cách göao tiếp kiểu giao tiếp mà chúng ta tham gia vào, Chẳng hạn như xếp đặt một lượng lớn người trong một khu vực lâm việc nhỏ họp (như trường hợp thường xây ra với nhóm những người đánh máy chữ trong một cơ số thương mại lớn) có thể dẫn đến sự giao tiếp căng thẳng thiếu tự nhiên, Chúng ta cũng có phản ứng đối với các nhân tố như nhiệt độ, mùi vi, dim thanh,

C= CAC QUAN HỆ TRONG HANH VỊ GIAO TIẾP

Quan hệ là vị thế, địa vị của nhân cách với tất cả những

gì ð xung quanh nó, kể cd với chính bin thân mình Bằng

hay cách kháe, con người ta đổu có quan hệ, thái với các sự vật, sự kiện củn đời sống xã hội, với những người khác Họ thích một cái gì đó, không thích một cái gì đồ ; một sự kiện này làm cho họ xao xuyến, một sự kiện khác lại bị họ thờ ø ; tỉnh cảm, hứng thú, chú ý - đố 1à những quá trình tâm lý biểu thị quan bệ của con người, (khi quan hệ được chủ thể ý thức thì trỗ thành thái độ chủ thổ) và biểu thị địa vị của nó

Quan hệ qua lại là địa vị tướng hỗ của một nhân cách

này với nhân diữDMiotmp@tfBŸIqJ8fiMBDNiio trong quan hệ không bất buộc phải có "liên hệ ngược" phẫn hỗi đổi với con người thì trong quan hệ qua lại luôn luôn có mốt liên

"hệ ngược Quan hệ qua lại d bai bên giao tiếp không phải

dc não cũng có cũng một mô thức (cồng một sfc thai), A

có thể có quan hệ (thái độ) tốt đổi với B, nhưng B có thể

không phải như vậy đối với A

Giao tiếp là sự liên hệ của con người với nhau có thể thấy được, quan sát được từ bôn ngoài Còn quan hệ

và quan hệ qua lại là những mặt của giao tiếp Chúng có thể hiển nhiên, công khai, nhưng cũng có thể ẩn giấu, ngấm ngắm, không được thể hiện ra Quan hệ qua lại được

"hiện thực hoá trong giao tiếp và thông qua giao tiếp Đồng, thời quan hệ qua lại để lại dấu ấn lên giao tiếp, tạo nên nội dung độc đáo của giao tiếp

Khác với trong hoạt động với đỗ vật (hoạt động vái đối tượng), mối quan hệ qua lại trong giao tiếp là mối quan hệ qua lại giữa chủ thể với chủ thể (xem mục "Tri giác xã hoi") Ta có thể thấy được tính chất phúc tạp đặc trưng của mối quan hệ qua lại giữa chủ thể với chủ thể qua ví

Á và B giao tiếp với nhau ¡ giữa chúng hình thành mối quan hệ giao tiếp 8 - B và thông tin ngược về phần ủng của B adi vi A, tac la BA Ngoài ra, ở Á và E đều có bid tượng về bin than mình - A’ và BY cũng như biểu tượng về haw ¿ biểu tượng eda A vé B - BY, va biểu lượng cha B về

A AY Sy tae dng qua lại trong guá trình giao tiếp được thực hiện như eau : À với tư cách ]à À' gũi thông điệp chơ

B nhu la BY, B với tư cách la Br phan ứng lại Á như là A"

Ra ring, giao ti khi có sự đứt đoạn tối thiểu trong cአHH un

ALAA" vAB-BY-B'

'Như trên đã nói, quá trình giao tiếp của con người chịu ảnh hướng rõ rật của hoàn cảnh xã hội Tuỷ thuộc vào hoàn cảnh xã hội mà mỗi người có một mai trò nhất định

‘Vai trd là chức năng, là hình mẫu hành vi chuẩn mực được xà hội tấn đồng, dang được chờ đợi ở ¡nỗi người trong địa vị biện có của họ Nói cách khác, vai trở là sự ấn định một vị trí nhất định mà mỗi cả nhân chiếm được trong hệ thống các quan hệ xã hội Vai trò của anh sinh viên là học tập, rên luyện để trở người phục vụ xã hội có chuyên môn Một người có thể đảm trách nhiều vai trò khác nhau người chồng, người cha, người con, người giám đốc, ngư 36

đăng viên v.v, Vai tr dam nh§n tao nàn địa vị mà người đ6 06 trong quan hệ xã hội mà họ dang sống,

Chúng ta nhận được một người là sinh viên guu trang, phục, áo quần, cách an mặc và sinh hoạt cũng như các vat

sổ hữu của người ấy Những thứ đó là những ký hiệu của vai tr, dia vi

Muốn giao tiếp tốt thi phải biết các vai trò, địa vị của mình và của người giao tiếp của mình và phải mã hoá những thông điệp công với những điểu này trong trí óe của mình

st

Chuong it

NỘI DỤNG VÀ HÌNH THỨC GIAO TIẾP

T~ NỘI DỤNG GIAO TIẾP ĐƯỢC BIỂU LỘ NHƯ THẾ NÀO

A NGHĨA VÀ TRUYỀN ĐẠT NGHĨA TRONG GIÁO TIẾP

1, Trong cuộc sống đời thường, ai cũng khao khất được người khác quan tâm chú ý đổn bản thân mình Sự quan tim ehl ý, sự đầm bọe, thường yêu, sự chăm sóc, su lng nghe, sự khoan dụng, động viên vỗ về cũu mọi người xung quanh đều rất c6 ý nghĩa và có giá trị tích cực giúp mỗi chúng ta trở thành con người lành mạnh, lâm nảy n trong tâm hồn chúng ta những giá trị cao quý, những tinh eam in, Tiữtppftwnenfbiteroftuaum

Từ buổi sơ sinh cho đến thuở mân chiếu xế bồng, mỗi tướng quan giữa người và người vữa là nhụ cầu, vừa là điểu kiện có ý nghĩa và tác đụng to lớn để biến chúng ta thành người

thể xem đó là nội dung sự biểu lộ đích thực của giao tiếp

tất cả giá trị nhân văn cao cả của nổ ; cố

Vậy nội dung giao tiếp, trước hết là sự biểu lộ mặt như câu trong quan hệ giữa chúng ta vdi mọi người - đồ là một đôi hồi bất buộc, nghĩa là có tính tất yếu Chúng ta khao Khdt ước mong có được quun hộ bình thường, tốt đẹp với mọi người và qua đó, những nhụ cẫu riêng tư của chúng sẽ được đáp ống, thoả màn, nhờ những ảnh hưởng qua lại trong các quan hệ đa dạng, phức tạp này Sự thành công trong nghề nghiệp, hạnh phúc tong gia định, tình bạn

38

chung thuỷ, hạnh phúc viêng tư tất cả đổu tuy thude & các mức độ nhất định trong vide duy trì được các quan hệ lãnh mạnh, tốt đẹp với mọi người

Qua tit xúc, giao lưu với người khác, ching ta bự khẳng định được mình qua sự quan tôm sắn sóc lẫn nhưu

và những niểm hãn hoan, sự vui thích, niểm hang khỏi trong cuộc sống chứng ta cảm nhận thấy không khí ấm cứng, cảm thấy mình được hoàn thiện dần, hoà hợp được với mọi người, nhằm cùng nhau đạt ii mye đích củu cuộc

sống Nội cách khúe, cuộc sống của chúng ta có ngày càng, hoàn thiện hay không là Luỳ thuộc khá nhiều vào phẩm chất của các mối quan hệ tướng giao mà chúng tu tạo lập nên đối với mọi người quanh ta,

3 Giao tiếp là con dường giúp chúng ta đạt tới

"hạnh phúc trdift[yufftốtfAihsrofteIm)

Các mối quan hệ giao tiếp giữa chúng La và mọi người là

xất cần thiết và có ý nghĩa sâu xa đối với hạnh phúc của

mỗi cá nhân, với rất nhiều khía cạnh khác nhau

~ Giữ được thăng bằng, duy trì được site khod và bình tan về mặt tâm lý

"Toàn bộ quá trình phát triển của con người điễn ra song, song với việc cáo quan hệ xã hội ngày càng được mỡ rộng,

39

trong đồ chúng ta vừa chịu sự tác động, ảnh hưởng, vừa phụ thuộc lại vừa có ảnh hưởng, tác động ngược trả lại với mọi người Đặc biệt là đối vái trẻ em, thể giới xung quanh đột ngột mở rộng khi các em tự chỉnh thứ đến trường học Còn đối với tuổi thanh niên, khi các em tham gia vào các hoạt động thực tế và nghề nghiệp, trở thành thành viên sắn bó với cộng đồng thì các quan hệ tương quan này càng được mô rộng hơa và họ luôn luôn vừa phải duy tì, công

cố lại vừa phải phát triển các mối quan hộ mới với mọi người xung quanh Càng tăng thêm các mối giao tiếp, các quan hệ này càng được mở rộng và diễn biến rất linh hoạt,

Da sao thì ở các mức độ khác nhau, muốn duy tel và phát triển chất lượng của cuộc sống, chúng ta phải hợp tác với mọi người từ trong gia đỉnh cho đến bạn bè, trang lứa, đồng nghiệp, qua đó chúng ta thâu tám luôn trì thúc, kinh

"nghiệm và các kýIữBfiyntmnrfeoffB0IN) mọi người

‘Vay là sự phất triển, Lăng trưởng của chúng ta về trí thức và con người xã hội - tất cả đều được quyết định bôi tinh chất và bản chất của các mối quan hệ, giao lưu với những người khác Øfohnson - 1978),

- Bin sắc riêng của cá nhân mỗi người sẽ dần dẫn được định hình và cũng cố từ các mối quan bệ giao tiếp này Khi giao tip, que quan hệ với người khác, qua quan nát, ahi nhận các phản ứng, sự phản hồi của họ, ta hiểu đ hiểu mình hơn nhà thái độ và cách nhìn nhận đánh giá