Giáo án: Bài 17. Hô hấp ở động vật

Hô hấp là tập hợp những quá trình trong đó cơ thể lấy oxi từ bên trong vào để oxi các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài..

Kiểm tra bài cũ:

*So sánh điểm khác nhau cơ bản :

-Răng hàm k/thước nhỏ.

-Răng nanh giống răng cửa -Răng trước hàm và răng hàm phát triển.

Hàm có bề mặt nghiền rộng, có nhiều nếp men cứng

-Dạ dày đơn -Thỏ ngựa : dạ dày đơn. -Đv nhai lại; dạ dày 4 túi

Không phát triển Rất phát triển

Chọn câu đúng: Hô hấp là gì?

A Hô hấp là quá trình tiếp nhận O2 và CO2 của cơ thể từ môitrường sống và giải phóng ra năng lượng

B Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy oxi từbên ngoài vào để oxi hóa các chất trong tế bào và giải phóngnăng lượng cho các hoạt động sống , đồng thời thải CO2 ra

Chọn câu đúng: Hô hấp là gì?

A Hô hấp là quá trình tiếp nhận O2 và CO2 của cơ thể từ môitrường sống và giải phóng ra năng lượng

B Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy oxi từbên ngoài vào để oxi hóa các chất trong tế bào và giải phóngnăng lượng cho các hoạt động sống , đồng thời thải CO2 ra

I Sự trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường ở các nhóm động vật ( hô hấp ngoài):

Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể

CO2

O2

Hệ thống mạch máu

Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể: S/V lớn

O2

CO 2

I Sự trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường ở

các nhóm động vật ( hô hấp ngoài):

• 1.Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể:

• - Động vật đơn bào, 1 số đa bào ( ruột khoang,

giun tròn, giun dẹp, giun đốt…)

• -O 2 và CO 2 khuếch tán trực tiếp qua màng tế bào hoặc bề mặt cơ thể.

Trao đổi khí qua mang

• 2 Trao đổi khí qua mang:

• -Động vật ở nước ( trai, ốc, tôm cua, cá…)

máu, CO2 từ mao mạch máu khuếch tán vào dòng nước chảy qua các phiến mang

• -Động tác hô hấp:

• + Cá: nâng hạ xương nắp mang phối hợp đóng mở miệng → dòng nước 1 chiều liên tục từ miệng qua mang.

• + Tôm, cua: có các tấm quạt nước.

• -Dòng máu trong mao mạch mang : Song song,

ngược chiều dòng nước chảy ngoài mao mạch → tăng hiệu suất trao đổi khí

Khí vào, ra qua lỗ thở

- Lưu thông khí nhờ co dãn phần bụng.

b Chim:

-Phổi :có các ống khí( bao quanh là hệ thống mao

mạch) , 9 túi khí thông với các ống khí

-Lưu thông khí trong hệ thống ống khí theo 1 chiều, nhờ các túi khí co giãn.

- Hít vào hay thở ra:

Đều có sự trao đổi khí giữa không khí giàu oxy trong mạng ống khí và máu mao macïh

→không có khí đọng trong các ống khí.

Tĩnh mạch nhỏ Động mạch nhỏ

Phế nang

Mao mạchTiểu phế quản

-Sự thông khí ở phổi:

+ Lưỡng cư: nhờ nâng hạ thềm miệng.

+ Bò sát: Cơ thở co giãn, làm thay đổi thể tích khoang thân.

+ Thú, người: cơ thở co dãn làm thay đổi thể tích khoang ngực.

4 Trao đổi khí ở các phế nang ( trong phổi)

-Đa số động vật ở cạn.Một số động vật ở nước.

• II Sự vận chuyển O2, CO2 trong cơ thể và trao đổi khí ở tế bào ( hô hấp trong)

+ Một phần kết hợp Hb.

+ Một phần nhỏ hoà tan trong huyết tương.

-Động vật có cơ quan hô hấp chuyên trách ( mang,

phổi), O2, CO2 vận chuyển : nhờ máu, dịch mô.

Bài tập củng cố:

1.Nêu một số đặc điểm của bề mặt trao đổi khí giúp cho sự trao

đổi khí đạt hiệu quả cao?

+ Bề mặt trao đổi khí rộng ( tỉ lệ S bm/ V ct lớn).

+ Bề mặt trao đổi khí mỏng và ẩm ướt giúp O 2 và CO 2 khuếch tán dễ.

+ Bề mặt trao đổi khí có nhiều mao mạch và máu có các sắc tố hô hấp.

+ Có sự lưu thông khí → tạo sự chênh lệch về nồng độ O 2 và CO 2 để các khí đó khuếch tán dễ dàng qua bề mặt trao đổi khí.

2 Tại sao bề mặt trao đổi khí của chim, thú phát triển hơn của lưỡng

cư, bò sát.?

- Nhằm đáp ứng nhu cầu trao đổi khí cao:

Do hoạt động sống tích cực.

Do cần năng lượng duy trì thân nhiệt ổn định.

* Chọn 1 phương án đúng

3 Hô hấp ở cá đạt hiệu quả cao, mặc dù hàm lượng oxi hoà tan trong nước

thấp, vì:

a dòng nước chảy hầu như qua mang liên tục.

b các phiến mang chứa mạng lưới mao mạch dày đặc làm tăng bề mặt trao đổi

khí.

c máu chảy song song và ngược chiều với dòng nước chảy qua các phiến mang.

d Cả a.b.c

4 Hô hấp ở chim đạt hiệu quả cao vì:

a chim có thêm các túi khí làm tăng bề mặt trao đổi khí.

b có dòng khí liên tục chuyển qua các ống khí trong phổi từ sau ra trước kể cả

lúc hít vào lẫn lúc thở ra nhờ sự co dãn của hệ thống túi khí khi các cơ hô hấp co dãn.

c.trong phổi không có khí đọng như ở phổi thú.

d Cả a và b

e cả b và c.

5.Cơ quan hô hấp trao đổi khí hiệu quả nhất là:

a phổi của động vật lớp thú.

b phổi và da của ếch nhái.

c Phổi của bò sát.

d.da của giun đất

Đ

Đ

Đ

• *Dặn dò :

• -Học bài Tập trả lời các câu hỏi cuối bài trong sgk.

• -Xem bài 18 hệ tuần hoàn.

• + Phân biệt hệ tuần hoàn kín, hệ tuần hoàn hở.