Ngày 9 tháng 12 năm 1892 Toàn quyền Đông Dương ra nghị định chuyển huyện Cẩm Khê nằm trong địa bàn tiểu quân khu Yên Bái về tỉnh Hưng Hoá mới; ngày 5 tháng 6 năm 1893 huyện Hạ Hoà tách k[r]
Trang 1Ngày soạn:12-4
Ngày dạy:8a: 8b:
Tiết 50:lịch sử địa phơng tỉnh phú thọ
I.Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức:HS biết đợc các địa danh của tỉnh Phú Thọ qua các thời kì lịch sử (từ thời Văn Lang đến nay)
2.T
t ởng: Giáo dục lòng yêu quê hơng , đất nớc, tự hào về quê hơng
3.Kĩ năng:HS rèn kĩ năng su tầm tài liệu lịch sử địa phơng
II.Đồ dùng dạy học:Tài liệu tham khảo
III.Hoạt động dạy học:
1.ổn định lớp:8a: 8b:
2.Kiểm tra bài cũ:Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đờng cứu nớc ntn? Con đờng cứu nớc của NTT có gì khác so với những ngời đi trớc?
3.Bài mới:
Phỳ Thọ là vựng đất tổ cội nguồn của dõn tộc Việt Nam Nơi đõy cỏc vua Hựng
đó dựng nước Văn Lang - quốc gia đầu tiờn của Việt Nam với thủ đụ là Phong Chõu
Thời Hựng Vương, Phỳ Thọ thuộc bộ Văn Lang, trung tõm của nước Văn Lang Thời An Dương Vương với nhà nước Âu Lạc, Phỳ Thọ thuộc huyện Mờ Linh
Dưới thời Bắc thuộc (từ năm 111 trước Cụng nguyờn đến thế kỷ thứ 10), Phỳ Thọ thuộc quận Mờ Linh, Tõn Xương, Phong Chõu
Thời kỳ phong kiến độc lập, phõn cấp hành chớnh của Việt Nam cú sự thay đổi, chế độ quận, huyện thời Bắc thuộc được thay thế bằng cỏc đạo (lộ, trấn, xứ, tỉnh), dưới đạo là cỏc phủ, chõu, huyện Phỳ Thọ thuộc lộ Tam Giang.Từ thời nhà Lờ đến đầu triều nhà Nguyễn (1428 - 1891), phần lớn tỉnh Phỳ Thọ ngày nay thuộc tỉnh Sơn Tõy trừ huyện Thanh Xuyờn và huyện Yờn Lập thuộc tỉnh Hưng Hoỏ (huyện Thanh Xuyờn nay là 3 huyện Tõn Sơn, Thanh Sơn và Thanh Thuỷ; huyện Yờn Lập thuộc phủ Quy Hoỏ nay thuộc tỉnh Phỳ Thọ)
Năm Minh Mạng thứ 12 (1831), nhà vua đó tiến hành cải cỏch hành chớnh, đổi tất cả cỏc trấn trong nước là tỉnh, phõn lại địa giới cỏc tỉnh (điều chuyển một số huyện từ tỉnh nọ sang tỉnh kia), chia tỏch một số huyện lớn Theo đú, trong địa bàn tỉnh Sơn Tõy đó điều chuyển như sau:Điều chuyển huyện Từ Liờm về tỉnh
Hà Nội;
Điều chuyển huyện Tam Nụng về tỉnh Hưng Hoỏ để làm tỉnh lỵ (tỉnh Hưng Hoỏ khi đú bao gồm toàn bộ diện tớch cỏc tỉnh vựng Tõy bắc Việt Nam ngày nay)
Trong địa bàn tỉnh Hưng Hoỏ, năm 1833, tỏch huyện Thanh Xuyờn phủ Gia Hưng thành hai huyện Thanh Sơn và Thanh Thuỷ
Sau khi đỏnh chiếm Bắc Kỳ, hoàn thành việc xõm lược toàn bộ Việt Nam, thực dõn Phỏp lập ra cỏc đạo quan binh, cỏc quõn khu, tiểu quõn khu để dễ dàng và chủ động đàn ỏp cỏc phong trào KC Theo đú, tỉnh Hưng Húa với địa bàn rộng lớn ở vựng Tõy Bắc Việt Nam đó được chia thành nhiều tiểu quõn khu: tiểu quõn
Trang 2khu Tuyên Quang, tiểu quân khu Lào Cai, tiểu quân khu Yên Bái, tiểu quân khu Vạn Bú; tiểu quân khu phụ Lai Châu (sau đổi thành các tỉnh dân sự Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu )
Sau khi cắt đi 16 châu, 4 phủ và hai huyện Trấn Yên, Văn Chấn để thành lập các đạo quan binh, khu QS, tiểu quân khu, Toàn quyền Đông Dương đã điều chỉnh một số huyện của tỉnh Sơn Tây sang, cộng với các huyện còn lại để thành lập tỉnh Hưng Hoá mới
Theo Điều I của Nghị định Toàn quyền Đông Dương ngày 8 tháng 9 năm 1891, địa phận tỉnh Hưng Hoá mới được thành lập gồm có:
Các huyện Tam Nông, Thanh Thuỷ của tỉnh Hưng Hoá (huyện Thanh Thuỷ bỏ tổng Cự Thắng nhưng tăng thêm tổng Tinh Nhuệ của huyện Thanh Sơn)
Các huyện Sơn Vi, Thanh Ba và Phù Ninh của phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây
Như vậy tỉnh Hưng Hoá mới lập có 5 huyện và là tiền thân của tỉnh Phú Thọ sau này
Ngày 9 tháng 12 năm 1892 Toàn quyền Đông Dương ra nghị định chuyển huyện Cẩm Khê nằm trong địa bàn tiểu quân khu Yên Bái về tỉnh Hưng Hoá mới; ngày
5 tháng 6 năm 1893 huyện Hạ Hoà tách khỏi tiểu quân khu Yên Bái nhập vào tỉnh Hưng Hoá mới (trước đó ngày 9 tháng 9 năm 1891 Toàn quyền Đông
Dương đã điều chuyển huyện Cẩm Khê và huyện Hạ Hoà thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây về tiểu quân khu Yên Bái)
Tiếp đó ngày 17 tháng 7 năm 1895, hai châu Thanh Sơn và Yên Lập thuộc khu quân sự Đồn Vàng chuyển về tỉnh Hưng Hoá mới
Ngày 24 tháng 8 năm 1895 hai huyện Hùng Quan và Ngọc Quan của phủ Đoan Hùng thuộc tiểu quân khu Tuyên Quang thuộc đạo quan binh 3 Yên Bái nhập vào tỉnh Hưng Hoá mới
Năm 1900 thành lập thêm huyện Hạc Trì
Ngày 5 tháng 5 năm 1903, Toàn quyền Đông Dương ký nghị định chuyển tỉnh
lỵ của tỉnh Hưng Hoá (từ làng Phúc Trê huyện Tam Nông) lên làng Phú Thọ thuộc tổng Yên Phú, huyện Sơn Vi (gần đường xe lửa hơn) và đổi tên tỉnh Hưng
Hoá thành tỉnh Phú Thọ Khi đó tỉnh Phú Thọ gồm có 2 phủ (Đoan Hùng, Lâm
Thao), 8 huyện (Tam Nông, Thanh Thủy, Sơn Vi, Thanh Ba, Phù Ninh, Cẩm Khê, Hạ Hòa, Hạc Trì) và 2 châu (Thanh Sơn, Yên Lập)
Trang 3Từ năm 1903 đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, về cơ bản là đơn vị hành chính trong tỉnh không có những thay đổi lớn, chỉ có thay đổi tên gọi một số huyện và thành lập một số làng xã mới
Ngày 22 tháng 10 năm 1907 thành lập thị xã Phú Thọ Thị xã Phú Thọ là tỉnh lỵ của Phú Thọ Đến năm 1962, thành phố Việt Trì được thành lập theo quyết định
số 65 của Hội đồng Chính phủ
Năm 1919 bỏ tên huyện Sơn Vi đổi gọi là phủ Lâm Thao Cũng chính năm này hai huyện Hùng Quan và Ngọc Quan hợp nhất thành phủ Đoan Hùng
Năm 1939, phủ Đoan Hùng chuyển gọi là châu Đoan Hùng Cũng năm này huyện Thanh Ba đưa lên thành phủ Thanh Ba
Đến năm 1940, tỉnh Phú Thọ bao gồm hai phủ: Lâm Thao, Thanh Ba; sáu
huyện: Hạ Hoà, Cẩm Khê, Hạc Trì, Thanh Thuỷ, Tam Nông, Phù Ninh; ba châu: Thanh Sơn, Yên Lập, Đoan Hùng; hai thị xã: Phú Thọ, Việt Trì và một thị trấn Hưng Hoá Toàn tỉnh có 66 tổng, 467 làng xã, 22 phố
Sau Cách mạng tháng Tám, về mặt hành chính nhà nước Việt Nam thống nhất gọi các phủ, châu, huyện là huyện, bỏ cấp tổng và tiến hành hợp nhất các làng nhỏ thành xã Năm 1946, tỉnh Phú Thọ từ 467 làng cũ hợp nhất thành 106 xã mới Do có xã quá lớn nên giữa năm 1947 chính phủ lại chia tách một số xã, đưa
số xã từ 106 lên 150 xã
Cũng năm 1947, 5 huyện hữu ngạn sông Thao là Cẩm Khê, Tam Nông, Thanh Thuỷ, Thanh Sơn và Yên Lập sát nhập vào khu 14 không thuộc tỉnh Phú Thọ Đến tháng 2 năm 1948 khu 14 hợp nhất với khu 10 thành liên khu 10, 5 huyện hữu ngạn sông Thao lại trở về tỉnh Phú Thọ
Ngày 26 tháng 1 năm 1968, Uỷ ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra nghị quyết số 504-NQ/TVQH tiến hành hợp nhất hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc thành tỉnh Vĩnh Phú, thành phố Việt Trì trở thành tỉnh lỵ của Vĩnh Phú
Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX đã thông qua nghị quyết (ngày 26/11/1996) về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, trong đó có việc tái lập tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Phú Thọ Tỉnh Phú Thọ chính thức được tái lập và đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 1 năm 1997, ngay năm sau Phú Thọ được công nhận
là tỉnh miền núi
Khi tách ra, tỉnh Phú Thọ có diện tích 3.465,12 km², dân số 1.261.949 người, gồm 10 đơn vị hành chính cấp huyện: thành phố Việt Trì (tỉnh lỵ), thị xã Phú Thọ và 8 huyện Thanh Ba, Hạ Hòa, Đoan Hùng, Sông Thao, Thanh Sơn, Yên Lập, Tam Thanh, Phong Châu
Trang 4Năm 1999, huyện Phong Chõu lại được tỏch thành hai huyện Phự Ninh và Lõm Thao
Huyện Thanh Sơn được tỏch thành 2 huyện: Thanh Sơn và Tõn Sơn tại nghị định số 61/2007/ NĐ-CP ngày 9 thỏng 4 năm 2007 của chớnh phủ nước CHXHCN Việt Nam
4.Củng cố: HS biết đợc các địa danh của tỉnh Phú Thọ qua các thời kì lịch sử
5.H ớng dẫn HS về nhà: Làm đề cơng ôn tập theo bài 31.SGK T150, bài tập 1.2 T152
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~