Kh«ng khÝ ngµy khai trêng thËt n¸o nøc víi tuæi th¬ cña chóng ta.. Trong cuéc ®êi mçi chóng ta, ngêi mÑ cã mét vÞ trÝ vµ ý nghÜa hÕt søc lín lao, thiªng liªng vµ cao c¶.. IV: LuyÖn tËp:.[r]
Trang 1- Cảm nhận và hiểu đợc những tình cảm thiêng liêng , đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy đợc ý nghĩa lớn lao của nhà trờng đối với cuộc đời mỗi con ngời
II - Chuẩn bị:
- GV : Đọc tài liệu tham khảo
GV nghiên cứu soạn bài:
đợc điều đó
Hoạt động của Thầy - Trò Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
- Là văn bản nhật dụng viết về nhà trờng
- Đây là bài kí của tg Lý Lan trích từ báo
“Yêu trẻ số 166 Thành phố Hồ Chí Minh"
1.9.200
3 Đọc
4 Chú thích
Trang 2? Em có thể chia văn bản này thành mấy
phần ? Mỗi phàn từ đâu đến đâu ? ý của
từng phần ?
Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
? HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc
diễn tả điều gì ?
? Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy ngời
mẹ nghĩ đến con trong thời điểm nào ?
? Đêm trớc ngày khai trờng tâm trạng của
ngời mẹ và đứa con có gì khác nhau ?
Điều đó đợc biểu hiện bằng những chi tiết
nào trong bài ? (Con thanh thản, nhẹ
nhàng, vô t : Đêm nay con cũng có niềm
vui háo hức Giấc ngủ đến với con dễ dàng
nh uống 1 li sữa, ăn 1 cái kẹo.- Mẹ thao
thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên : )
? Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ
con ?
(Đây là tâm trạng khác thờng không giống
nhau)
? Để diễn tả đợc tâm trạng của 2 mẹ con,
tác giả đã sử dụng phơng thức biểu đạt nào
?
? Theo em vì sao ngời mẹ lại trằn trọc
không ngủ đợc ?
( Vừa trăn trở suy nghĩ về con , vừa bâng
khuâng nhớ về ngày khai trờng năm xa của
mình
? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trờng
- Tóm tắt : Bài văn viết về tâm trạng củangời mẹ trong đêm không ngủ trớc ngàykhai trờng lần đầu tiên của con
5 Bố cục
- Bố cục: 2 phần+ Từ đầu -> bớc vào : Nỗi lòng của mẹ +Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục
- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi
>Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp,suy nghĩ triền miên của ngời mẹ
Trang 3-Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010năm xa đã để lại ấn tợng sâu đậm trong
tâm hồn ngời mẹ ?
( Dấu ấn sâu đậm : Cứ nhắm mắt lại là
d-ờng nh vang bên tai tiếng đọc bài trầm
bổng : ‘‘Hằng năm cứ vào cuối thu Mẹ
tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con
GV: Ngời mẹ nào mà chẳng yêu con, quên
mình vì con, chỉ mong con khôn lớn thành
đạt Đó là đức hi sinh, là vẻ đẹp giản dị mà
lớn lao của tình mẫu tử trong cách sống
của ngời mẹ Việt Nam
? Trong đêm không ngủ ngời mẹ đã sống
lại những kỉ niệm quá khứ nào ?
(ngày đầu tiên bà ngoại đa mẹ đến trờng)
? Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá
khứ đó ?
- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà
ngoại đi tới trờng và nỗi chơi vơi hốt
hoảng, khi cổng trờng đóng lại
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ của
tác giả ? Tác dụng của cách dùng từ đó ?
? Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên
đ-ợc tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?
( Nhớ thơng bà ngoại và nhớ mái trờng
x-a )
? Trong đêm không ngủ, ngời mẹ đã chăm
sóc giấc ngủ của con, nhớ tới những kỷ
niệm thân thơng về bà ngoại và mái trờng
xa Tất cả những điều đó đã cho em hình
dung về một ngời mẹ nh thế nào ?
Thảo luận :
? Có phải ngời mẹ đang nói trực tiếp với
con không ? hay ngời mẹ đang tâm sự với
* Những việc làm của mẹ :
- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩnthận, Lợm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lạinhững thứ đã chuẩn bị cho con
->Yêu thơng con, hết lòng vì con
Trang 4Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
ai ? ( Đang nói với chính mình ) – Cách
viết này có tác dụng gì ?
Gv : Qua tâm trạng của ngời mẹ trong bài
văn chúng ta hiểu rằng ngời mẹ ấy nhớ
những kỷ niệm xa, không chỉ để sống lại
tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn muốn ghi
vào lòng con những kỷ niệm đẹp ấy Để rồi
bất cứ 1 ngày nào đó trong đời, khi nhớ lại,
lòng con lại rạo rực những cảm giác bâng
khuâng, xao xuyến của ngày đầu tiên cắp
sách tới trờng
? Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy,
trong đêm không ngủ ngời mẹ còn nghĩ
đến điều gì ?
? Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan
trọng của nhà trờng đối với thế hệ trẻ ?
( ‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong
giáo dục sẽ ảnh hởng đến cả 1 thế hệ mai
sau và sai lầm 1 li có thể đa thế hệ ấy đi
chệch cả hàng dặm sau này.” )
? Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ?
( Không đợc phép sai lầm trong giáo dục
Vì giáo dục quyết định tơng lai của đất
n-ớc )
Thảo luận:
?Trong đoạn kết ngời mẹ đã nói với con :
‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này
là của con, bớc qua cánh cổng trờng là 1
thế giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu thế
giới kì diệu đó là gì ?
( Tri thức, tình cảm, t tởng, đạo lí, tình
bạn, tình thầy trò )
? Câu nói này có ý nghĩa gì ?
GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trờng đã
mở ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ
rộng lớn về tri thức văn hoá, tri thức cuộc
sống, dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những
=>Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục
và tin tởng ở sự nghiệp giáo dục của nớcnhà
Trang 5Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
ơng con ngời để không ngừng vơn lên, để
phát triển thể lực, phẩm chất toàn diện của
con ngời, chuẩn bị cho ngày mai lập
? Quan sát tranh ( SGK ) - Bức tranh minh
họa cảnh gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó ?
? Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ
niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trờng
đầu tiên của mình ?
III: Tổng kết
1 Nghệ thuật:
Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả vàbiểu cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng,
đôn hậu trong tâm hồn ngời mẹ
- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật vớinhiều hình thức khác nhau : miêu tả trựctiếp, miêu tả qua so sánh, miêu tả hồi ức,
sử dụng ngôn ngữ độc thoại bộc lộ chấttrữ tình
2 Nội dung:
Văn bản cho ta thấy những tình cảmthiêng liêng ,đẹp đẽ của cha mẹ đối vớicon cái
Vai trò lớn lao của nhà trừng đối với cuộc
đời mỗi con ngời
Trang 6I- Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận đợc tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Không đợcchà đạp lên tình cảm đó
- Giáo dục tình cảm yêu thơng và kính trọng cha mẹ
Trang 7Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, ngời mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng vàcao cả Nhng không phải khi nào ta cũng ý thức hết đợc điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, tamới nhận ra tất cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta một bài học nh thế
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
? Đọc chú thích
? Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả ?
? Tác giả thờng viết về đề tài
? Em hãy nêu xuất xuất xứ của văn bản Mẹ tôi
GV: Hớng dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết,
thể hiện đợc những tâm t tình cảm buồn
khổ của ngời cha trớc lỗi lầm của con và sự
trân trọng của ông với vợ mình Khi đọc lời
khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể hiện thái
độ nghiêm khắc
GV đọc - HS đọc - Nhận xét
GV gọi hs đọc chú thích
? Trong 10 điều chú thích, từ nào là từ láy,
từ nào là từ Hán Việt ? ( Từ láy:3,4-Từ HV:
- Văn bản là 1 bức th của ngời bố gửi cho
con nhng tại sao tác giả lại lấy nhan đề “Mẹ
tôi” ? ( Nhan đề là của tác giả đặt cho đoạn
trích Tuy ngời mẹ không xuất hiện trực
tiếp trong câu chuyện, nhng lại là tiêu điểm
mà các nhân vật và chi tiết đều hớng tới để
- Là văn bản nhật dụng viết về ngời mẹ
- In trong tập truyện : Những tấm lòngcao cả
Trang 8- Sự hỗn láo của con nh một nhát dao đâm
vào tim bố vậy !
-… Bố không nén đợc cơn tức giận đối với
con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con
? Để diễn tả đợc tâm trạng của ngời bố, tác
giả đã sử dụng phơng thức biểu đạt nào
? Phơng thức biểu cảm đợc diễn đạt thông
qua những kiểu câu nào
? Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật
để tránh cho con 1 giờ đau đớn, ngời mẹ có
thể đi xin ăn để nuôi con, có thể hi sinh tính
mạng để cứu sống con
? Khi nói về hình ảnh ngời mẹ tác giả đã sử
dụng phơng thức biểu đạt nào? Phơng thức
đó có tác dụng gì ?
? Qua lời kể của ngời cha, em cảm nhận
đ-ợc điều gì về ngời mẹ ?
GV : Ngời mẹ của En ri cô cũng nh bao
ng-ời mẹ khác trên thế gian này đã yêu thơng,
chăm sóc nuôi dạy con cái bằng tất cả tấm
lòng, sức lực, sẵn sàng hi sinh tất cả hạnh
phúc và cuộc sống của mình cho con cái
=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ
2 / Thái độ của bố:
-> Phơng thức biểu cảm đợc diễn đạtbằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấnlàm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh
động, dễ đi vào lòng ngời
=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn vàtức giận
3/ Hình ảnh ng ời mẹ:
=>Phơng thức tự sự kết hợp với miêu tảlàm nổi bật tình cảm của ngời mẹ
.=> Là ngời mẹ hết lòng yêu thơng con,sẵn sàng quên mình vì con
Trang 9Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010Tình mẫu tử của con ngời thật thiêng liêng,
cao cả
? Tiếp sau những lời ngợi ca về ngời mẹ,
tác giả đã phân tích mối quan hệ ruột thịt,
gắn bó sâu nặng giữa 2 mẹ con En ri cô
(hs đọc đoạn văn 3,4-sgk-10 )
? Ngời bố đã khuyên En ri cô những gì ?
- Không bao giờ đợc thốt ra những lời nói
nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc
hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong ân bội nghĩa
? Tại sao ngời cha không nói trực tiếp với
con mà lại viết th ? ( tình cảm sâu sắc thờng
tế nhị và kín đáo, nhiều khi không nói trực
tiếp đợc Viết th tức là chỉ nói riêng cho
ng-ời mắc lỗi biết, vừa giữ đợc kín đáo, vừa
không làm ngời mắc lỗi mất lòng tự trọng
Đây chính là bài học về cách ứng xử trong gia
đình, ở trờng và ngoài xã hội
? Sau khi học xong văn bản này, em rút ra
4 / Lời khuyên của bố:
-> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lờivăn trở nên rõ ràng, dứt khoát
=>Là ngời bố nghiêm khắc nhng đầytình thơng yêu sâu sắc
2 Nội dung:
* Ghi nhớ : sgk-12.
IV: Luyện tập:
Trang 10Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
đợc bài học gì ? Liên hệ với bản thân xem
em đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó khiến
bố mẹ buồn phiền Nếu có thì bài văn này
gợi cho em điều gì ?
I- Mục tiêu bài học :
- Nắm đợc cấu tạo của 2 loại từ ghép : Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
- Hiểu đợc ý nghĩa của các loại từ ghép
Trang 11? Trong 2 từ đó, tiếng nào là tiếng
chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý
nghĩa cho tiếng chính ?
? 2 từ này có quan hệ với nhau nh thế
nào ?
? Em có nhận xét gì về trật tự của
những tiếng chính trong những từ ấy ?
? Theo em từ ghép chính phụ có cấu
phân ra thành tiếng chính, tiếng phụ
không ? Vậy 2 tiếng này có quan hệ
với nhau nh thế nào ?
( quan hệ bình đẳng về mặt ngữ pháp )
? Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa
của từ có thay đổi không ?
2 Nhận xét:
Tiếng phụ bổi sung nghĩa cho tiếng chính
=> quan hệ chính phụ => Từ ghép chính phụ
Trang 12? So s¸nh nghÜa cña tõ quÇn ¸o víi
nghÜa cña mçi tiÕng quÇn vµ ¸o ?
- HÑp h¬n nghÜa cña tiÕng chÝnh vµ cã tÝnhchÊt ph©n nghÜa
TrÇm, bæng : chØ ©m thanh riªng tõng lo¹i
- Cã tÝnh chÊt hîp nghÜa vµ cã nghÜa kh¸iqu¸t h¬n nghÜa cña tiÕng t¹o nªn nã
Trang 13Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
?
? Vì sao em lại xếp nh vậy ?
GV treo bảng phụ - hs lên điền từ
? Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính
phụ ?
GV treo bảng phụ - hs lên điền từ
? Điền thêm tiếng để tạo từ ghép đẳng
lập ?
Gọi hs trả lời
? Trả lời tại sao ?
- Từ ghép chính phụ: Xanh ngắt,nhà máy,nhà ăn, nụ cời
-> Có nhiều loại hoa mầu hồng nhng khôngphải là hoa hồng nh : Hoa giấy, hoa chuối…
I - Mục tiêu bài học
Muốn đạt đợc mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết Sự liên kết ấy cần đ
-ợc thể hiện trên cả 2 mặt : Hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa
- Cần vận dụng những kiến thức đã học để bớc đầu XD đợc những văn bản có tính liênkết
II - Chuẩn bị :
Trang 14- Tính chất của văn bản là gì ? ( thống nhất, mạch lạc )
Chúng ta sẽ không hiểu đợc một cách cụ thể về văn bản, cũng nh khó có thể tạo lập đợcnhững văn bản tốt, nếu chúng ta không tìm hiểu kĩ 1 trong những tính chất quan trọng nhất của
nó là liên kết
Hoạt động của Thầy-Trò Nội dung khiến thức
Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới
GV : Gọi hs đọc 2 đoạn văn ( đoạn văn
trong Văn bản : Mẹ tôi-sgk-10 và đoạn văn
sgk-17 )
? So sánh 2 đoạn văn, đoạn nào có thể hiểu
rõ hơn ngời bố muốn nói gì ?
? Nếu En Ri Cô cha hiểu ý bố thì hãy cho
biết vì sao ? ( vì giữa các câu còn cha có sự
liên kết )
? GV: liên : liền; kết : nối, buộc; liên kết:
nối liền nhau gắn bó với nhau
? Muốn cho đoạn văn có thể hiểu đợc thì
nó phải có tính chất gì ? ( liên kết ) -Thế
nào là liên kết ?
? GV : liên kết là 1 trong những tính chất
quan trọng nhất của văn bản
* BT1 : Tôi đến trờng Em Thu bị ngã
? ở đây nêu mấy thông tin ? Những thông
tin này nh thế nào với nhau ? ( 2 thông
tin ? không liên quan với nhau )
? Em hãy sửa lại câu văn để 2 thông tin
này gắn kết với nhau ? ( Trên đờng tới
tr-ờng, tôi thấy em Thu bị ngã )
Trang 15tiện liên kết trong đoạn văn
? So sánh đoạn văn khi cha dùng phơng tiện
liên kết và khi dùng phơng tiện liên kết ?
cha dùng : câu văn rời rạc, khó hiểu Khi
dùng: câu văn rõ ràng, mạch lạc, dễ hiểu
? Một văn bản muốn có tính liên kết trớc
hết phải có điều kiện gì ? Cùng với điều
kiện ấy, các câu trong văn bản phải sử
? Vì sao lại sắp xếp nh vậy?
(sắp xếp nh vậy thì đoạn văn mới rõ ràng,
dễ hiểu.)
? Các câu văn dới đây đã có tính liên kết
cha ? Vì sao ?
? Điền các từ ngữ thích hợp vào chỗ trống?
“ Đêm nay mẹ không ngủ đợc Ngày mai
là ngày khai trờng lớp 1 của con.” Có ý
kiến cho rằng: Sự liên kết giữa 2 câu trên
hình nh không chặt chẽ, vậy mà chúng vẫn
đợc đặt cạnh nhau trong Văn bản : Cổng
trờng mở ra Em hãy giải thích tại sao ?
- Ví dụ :
- Thêm cụm từ : còn bây giờ
- Từ : Đứa trẻ phải thay băng từ : con
Muốn tạo đợc tính liên kết trong văn bảncần phải sử dụng những phơng tiện liênkết về hình thức và nội dung
Trang 16Cuộc chia tay của những
con búp bê
_ Khánh Hoài _
I - Mục tiêu bài học
Thấy đợc những tình cảm chân thành, sâu nặng của 2 anh em trong câu chuyện Cảm nhận đ
-ợc nỗi đau đớn, xót xa của những ngời bạn nhỏ chẳng may rơi vào những hoàn cảnh gia đìnhbất hạnh Biết thông cảm và chia sẻ với những ngời bạn ấy
- Thấy đợc cái hay của chuyện là ở cách kể rất chân thật và cảm động
1 - Phân tích hình ảnh ngời mẹ của EnRiCô trong văn bản Mẹ tôi ?
2 - Văn bản Mẹ tôi cho chúng ta thấy bài học đạo đức gì ?
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
Hoạt động 1:Tìm hiểu chung
? Dựa vào chú thích *, em hãy nêu 1 vài
nét về tác phẩm ?
I - Giới thiệu chung:
- Là văn bản nhật dụng viết về quyền trẻem
- Truyện ngắn đợc trao giải nhì trong cuộcthi thơ văn viết về quyền trẻ em tổ chức tạiThuỵ Điển 1992 của tg Khánh Hoài
1 Đọc :
Trang 17? Đây là truyện ngắn khá hoàn chỉnh : có
cốt truyện và nhân vật, có sự việc và chi
tiết, có mở đầu và kết thúc Vậy theo em
câu chuyện này có những tình tiết chính
HS theo dõi phần đầu Văn bản
? Vì sao anh em Thành, Thuỷ phải chia
đồ chơi và chia búp bê? ( vì bố mẹ li hôn:
Thuỷ phải theo mẹ về quê ngoại- Thành ở
lại với bố )
? Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng
của Thành và Thuỷ khi mẹ bảo : Thôi, 2
đứa liệu mà chia đồ chơi ra đi ?
* Chủ đề :Truyện viết về cuộc chia tay đau
đớn, cảm động của 2 anh em Thành vàThuỷ, khi cha mẹ li hôn
II Tìm hiểu văn bản :
1 - Chia búp bê :
* Tâm trạng của 2 anh em Thành - Thuỷ :
- Thuỷ: run bần bật, kinh hoàng, tuyệtvọng, buồn thăm thẳm, mi sng mọng vìkhóc nhiều
- Thành : cắn chặt môi , nớc mắt tuôn ra
nh suối
> Sử dụng 1 loạt các động từ - tính từ kếthợp với phép so sánh làm nổi rõ tâm trạngcủa nhân vật
=> Tâm trạng buồn bã, đau đớn, khổ sở vàbất lực
* Tình cảm của 2 anh em :
=> Tình cảm ythg gắn bó và luôn quan
Trang 18Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
- Thành : chiều nào cũng đi đón em,
nh-ờng đồ chơi cho em
? Những chi tiết trên cho em thấy đợc
tình cảm của 2 anh em nh thế nào ?
? Việc chia búp bê diễn ra nh thế nào ?
- Thành : lấy 2 con búp bê đặt sang 2
phía
- Thuỷ tru tréo lên giận dữ
? Lời nói và hành động của Thuỷ có gì
mâu thuẫn ?
( Thuỷ rất giận dữ không muốn chia rẽ
búp bê nhng em lại rất thơng Thành, sợ
không có con Vệ Sĩ canh giấc ngủ cho
anh nên em rất bối rối sau khi đã chu tréo
lên giận dữ )
? Theo em có cách nào giải quyết đợc
mâu thuẫn đó không ? ( gđ Thành - Thuỷ
phải đoàn tụ, hai anh em không phải chia
tay nhau )
? Chi tiết nào trong cuộc chia tay của
Thuỷ với lớp học làm cô giáo bàng hoàn ?
? Chi tiết nào khiến em cảm động nhất? vì
sao ?
? Em hãy gt vì sao khi dắt Thuỷ ra khỏi
trờng, tâm trạng Thành lại “ kinh ngạc
thấy mọi ngời vẫn đi lại bình thờng và
nắng vẫn vàng ơm trùm lên cảnh vật ” ?
( Thành thấy kinh ngạc là vì trong khi
mọi việc đều diễn ra bình thờng thì anh
em Thành - Thuỷ lại phải chịu đựng sự
2 - Chia tay lớp học :
- Em không đợc đi học nữa
- Cô Tâm sửng sốt “ Trời ơi ! ”, cô Tâmtái mặt và nớc mắt giàn giụa
.=> Gợi sự cảm thông, xót thơng cho hoàncảnh bất hạnh của Thuỷ
-> Miêu tả diễn biến tâm lí chính xáclàm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm và sựthất vọng, bơ vơ
3 - Anh em chia tay :
Trang 19Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
- GV : Xây dựng chi tiết kết thúc chuyện
nh thế, nhà văn muốn nhắn gửi với mọi
ngời rằng : Cuộc chia tay của các em nhỏ
là rất vô lí, là không nên có, không nên để
nó xảy ra ý tởng ấy nhắc nhở những
ng-ời làm cha làm mẹ hãy sống vì con cái, cố
gắng giữ gìn tổ ấm gia đình đừng để nó
tan vỡ
-Trong truyện, búp bê có chia tay không ?
Tại sao tác giả lại đặt tên truyện là
“ Cuộc chia tay của những con búp bê ” ?
( Tên truyện gợi tình huống: những con
búp bê cũng nh anh em Thành Thuỷ rất
ngây thơ, trong sáng và không có tội tình
gì, thế mà đành phải chia tay )
Thảo luận:
- Câu chuyện đợc kể theo ngôi thứ mấ ?
Việc lựa chọn này có tác dụng gì ?
Hoạt động 3:Tổng kết –Luyện tập:
? Văn bản đợc viết bằng phơng thức nào ?
? Phơng thức nào là chính ? Tác dụng của
các phơng thức đó ?
? Qua câu chuyện, tác giả Khánh Hoài
muốn gửi đến chúng ta thông điệp gì ?
? Văn bản này đã cho em hiểu thêm gì về
tác giả ?
? Sau khi học xong văn bản, em rút ra đợc
bài học gì ?
Hs ghi nhớ sgk
GV : Qua cuộc chia tay đau đớn và đầy
cảm động của hai em nhỏ trong truyện
khiến ngời đọc thấm thía rằng : Hạnh
phúc gia đình vô cùng quý giá, mọi ngời
hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn, không nên
vì bất cứ lí do gì mà làm tan vỡ hạnh phúc
gia đình
HS quan sát 2 bức tranh trong sgk :
- Thuỷ : Đặt con Em nhỏ quăng tay vàocon vệ sĩ
=> Tình anh em không thể chia lìa
III.Tổng kết:
1.Nghệ thuật:
- Kể theo ngôi thứ nhất- giúp tác giả thểhiện đợc 1 cách sâu sắc những suy nghĩ,tình cảm và tâm trạng của nhân vật
Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm miêu tả qua so sánh và sử dụng 1 loạt ĐT -
-TT làm nổi rõ tâm trạng của nhân vật2.Nội dung:
Tác giả là ngời yêu mến trẻ em, luônmong muốn trẻ em đợc hạnh phúc
- Chúng ta cần phải biết trân trọng giữ gìnhạnh phúc gia đình
* Ghi nhớ: (sgk- 27)
Trang 20Gi¸o ¸n ng÷ v¨n líp 7 N¨m häc 2009-2010
Hai bøc tranh trong SGK minh ho¹ cho sù
viÖc g× trong truyÖn ? Em h·y miªu t¶ l¹i
Trang 21Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
Bố cục trong văn bản
A - Mục tiêu bài học :
- Thấy đợc tầm quan trọng của bố cục trong văn bản
- Bớc đầu hiểu thế nào là một bố cục rành mạch, hợp lí
- Có ý thức xd bố cục khi viết văn
III - Bài mới :
Các em học lịch sử hẳn còn nhớ trận chiến trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền với việc lợidụng nớc thuỷ triều và cách bố trí các đạo quân, cánh quân theo thế trận rồi dùng các thuyềnnhỏ để dụ địch vào thế trận và phản công, mang lại chiến thắng Bạch Đằng vang dội Nếukhông có sự sắp xếp thế trận nh vậy có thể dẫn đến kết quả nh vậy không ? vì sao ?
Trong việc tạo lập văn bản cũng cần phải bố trí sắp xếp các phần, các đoạn theo trình tự hợp
lí Để hiểu và làm đợc việc này chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài : Bố cục trong văn bản
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
- Có 1 bạn viết giấy xin phép nghỉ học,
bạn sắp xếp các ý nh sau :
GV : Treo bảng phụ - hs đọc
- Lí do nghỉ học, Quốc hiệu, Tên đơn, Họ
và tên - địạ chỉ, Cám ơn, Lời hứa,
Nơi viết, ngày , Kí tên
I - Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản :
1 - Bố cục của văn bản :
VD :
Trang 22xấu của con ngời : thói kiêu căng, tự phụ
và thói khoe của 1 cách lố bịch )
- Theo em đoạn văn nào dễ tiếp nhận
hơn?
- Trình tự lá đơn lộn xộn
- Trình tự hợp lí :
- Quốc hiệu, tên đơn,họ và tên, địa chỉ,lí
do viết đơn,lời hứa, cám ơn, nơiviết, ngàyviết đơn, kí tên
* Bố cục : Là sự bố trí , sắp xếp các phần,các đoạn theo 1 trình tự, 1 hệ thống rànhmạch và hợp lí
2 - Những yêu cầu về bố cục trong văn bản :
- Ví dụ : + Đoạn văn1 sgk ( 29 )
+ Đoạn văn 2 sgk
Trang 23Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
H : VB trong sgk
- Để bố cục của văn bản rành mạch, hợp
lí thì cần phải có những điều kiện gì ?
- Hãy nêu nhiệm vụ của 3 phần MB, TB,
KB trong văn bản miêu tả và tự sự ?
- Có cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi
phần không ? vì sao ? ( Mỗi phần đều có
những nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng )
- Bố cục văn bản thờng có mấy phần ?
Đó là những phần nào ?
HS đọc ghi nhớ
Hs đọc yêu cầu BT1-sgk-30
- Hãy ghi lại bố cục của truyện “ Cuộc
chia tay của những con búp bê ”
- Bố cục ấy đã rành mạch và hợp lí cha?
- Có thể kể lại câu chuyện ấy theo 1 bố
cục khác đợc không? ( câu chuyện này có
- Các điều kiện để có một bố cục rànhmạch, hợp lí :
+ Nội dung các phần, các đọan phải thốngnhất chặt chẽ với nhau và phải có sự phânbiệt rạch ròi
+ Trình tự sắp đặt phải đạt đợc mục đíchgiao tiếp
3 - Các phần của bố cục :
- Văn bản miêu tả : + MB : Tả khái quát – giới thiệucảnh
+ TB : Tả chi tiết + KB : Nêu cảm nghĩ
- Văn bản tự sự : + MB : Giới thiệu chung về nhân vật
và sự việc +TB : Kể diễn biến sự việc + KB : Kết cục của sự việc
- Bố cục của văn bản: 3 phần : MB, TB,KB
- KB : + Búp bê không chia tay
Trang 24về học tập
=>TB : 1 KN học tập trên lớp
2 KN học tập ở nhà
3 KN học tập trong cuộc sống vàtham khảo tài liệu
4 Kết quả học tập đã đạt đợc nhờnhững KN trên
5 Mong nhận đợc sự đóng góp ýkiến của các bạn
A - Mục tiêu bài học :
- Thấy rõ hơn vai trò của bố cục và mạch lạc trong văn bản
- Biết XD bố cục khi viết văn bản
Trang 25Không để lẫn lộn khái niệm mạch lạc với các khái niệm có liên quan nh liên kết hay bố cục
C - Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học :
I - ổn định tổ chức :
Sĩ số : Vắng :
II - Kiểm tra :
- Bố cục là gì ? Bố cục gồm có những phần nào ? Nội dung từng phần ?
- Để bố cục của văn bản rành mạch, hợp lí thì cần phải có những điều kiện gì ?
* Yêu cầu : Trả lời dựa vào phần ghi nhớ
III - Bài mới :
Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt, sự phân chia, nhng văn bản cần phải đảm bảo tínhliên kết Vậy làm thế nào để văn bản vẫn đợc phân chia rành mạch mà lại không mất đi sự liênkết chặt chẽ với nhau ? Để giải thích vấn đề này chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài : Mạch lạc
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
- Chủ đề ấy có xuyên suốt các chi tiết, sự
việc để trôi chảy thành dòng, thành mạch
qua các phần, các đoạn của truyện
không?
I - Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:
- VD : Tìm hiểu tính mạch lạc trong VănBản “ Cuộc chia tay của những con búp
bê ” ?+ Chủ đề : Cuộc chia tay của 2 anh emThành –Thuỷ khi cha mẹ li hôn
=> xuyên suốt
Trang 26Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
- Các từ ngữ trong truyện có góp phần tạo
ra cái dòng mạch xuyên suốt ấy không ?
- Các cảnh trong những thời gian, không
gian khác nhau có góp phần làm cho dòng
mạch ấy trôi chảy liên tục và thống nhất
trong 1 chủ đề không ?
GV : Từ ngữ, sự việc đó là các yếu tố làm
cho chủ đề nổi bật Nói cách khác là chủ
đề đã xuyên suốt, thấm sâu vào các yếu tố
đề chung xuyên suốt
+ Các phần, các đoạn, các câu trong vănbản đợc tiếp nối theo một trình tự rõ ràng,hợp lí làm cho chủ đề liền mạch
- Sự việc : ERC thiếu lễ độ với mẹ
Bố viết th cảnh báo ERC Hình ảnh ngời mẹ hi sinh vìcon
-> Các từ ngữ, sự việc đều phục vụ chochủ đề
=> Văn bản có tính mạch lạc
Trang 27Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
HS đọc văn bản Lão nông và các con
- Em hãy xác định chủ đề của văn bản ?
- Chủ đề này có xuyên suốt bài thơ
không? Hãy chỉ ra sự xuyên suốt đó ?
Trang 28Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
Văn bản : Ca - Dao
Nhng câu hát về tình cảm Gia đình
A- Mục tiêu bài học:
- Hiểu khái niệm ca dao - dân ca
- Nắm đợc ND, ý nghĩa và 1 số hình thức NT tiêu biểu của ca dao - dân ca qua những bài
Ca dao dân ca diễn tả đời sống tâm hồn, tình cảm của 1 số kiểu nhân vật trữ tình: Ngời
mẹ, ngời vợ,ngời con trong gia đình; chàng trai, cô gái trong quan hệ tình bạn, tình yêu; ngờidân thờng, ngời thợ, ngời phụ nữ trong quan hệ xã hội
C- Tiến trình tổ chức Dạy - Học:
I- ổn định tổ chức:
Sĩ số: Vắng:
II- Kiểm tra:
? Văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê muốn gửi tới chúng ta điều gì? (Ghi SGK- 27 )
? NT kể chuyện của tác giả Khánh Hoài có gì đáng chú ý? (Dùng ngôi kể thứ nhất chânthật, cảm động Các sự việc kể theo trình tự thời gian kết hợp với không gian và rất phù hợp vớitrẻ em )
III- Bài mới:
Ca dao - dân ca “là tiếng hát đi từ trái tim lên miệng” là thơ ca trữ tình dân gian Ca dân ca VN là cây đàn muôn điệu của tâm hồn nhân dân, nhất là những ngời LĐ Tâm hồn tìnhcảm con ngời bao giờ cũng bắt nguồn từ tình cảm ân nghĩa đối với những ngời ruột thịt tronggia đình Bài ca tình nghĩa trong kho tàng ca dao- dân ca VN vô cùng phong phú Trong đó 4bài ca dao của văn bản Những câu hát về tình cảm gia đình là tiêu biểu, vừa sâu sắc về nộidung, vừa sinh động, tinh tế về ngôn ngữ NT
Hoạt động của Thầy-Trò Nội dung kiến thức
HS đọc khái niệm trong SGK
G :Hớng dẫn đọc: Giọng tha thiết, trìu
mến, thể hiện đợc niềm yêu thơng quí
mến đối với ngời thân
Trang 29H : Là lời mẹ ru con, nói với con.- Dựa
vào ND và cách dùng từ : con ơi
- Tình cảm mà bài 1 muốn diễn tả là tình
cảm gì?
- Công lao to lớn ấy đợc diễn tả bằng hình
ảnh nào? Hãy PT ý nghĩa của hình ảnh ấy
?
G : Đây là hình ảnh của thiên nhiên, to
lớn, mênh mông vĩnh hằng đợc chọn làm
biểu tợng cho công cha, nghĩa mẹ Nhng
không phải là giáo huấn khô khan mà rất
đ-ợc lời ru nh dòng sữa của mẹ truyền vào
máu thịt, cơ thể ngời con
HS đọc bài 2
- Bài này là lời của ai, nói với ai? (Đây có
thể là lời của ngời con gái đi lấy chồng
xa, nhớ về mẹ ở nơi quê nhà)
- Phân tích các hình ảnh thời gian, không
gian, hành động và nỗi niềm của nhân vật
để thấy rõ tâm trạng của nhân vật trữ
tình?
G :- Thời gian: chiều chiều (Thời gian ớc
lệ )-> là thời gian gợi nhớ, gợi thơng đối
với ngời ở xa quê - vì đó là thời điểm trở
về sum họp của gia đình Chim về tổ, con
* Tìm hiểu văn bản :
1/ Bài1: Là lời mẹ ru con, nói với con
Công cha nh núi ngất trời Nghĩa mẹ nh n ớc ở ngoài biển Đg Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi
-> Ca ngợi công lao to lớn của cha mẹ vànhắc nhở kẻ làm con phải có bổn phậnchăm sóc và phụng dỡng cha mẹ
Công cha - Núi ngấtt trời Nghĩa mẹ - Nớc biển đông-> Dùng hình ảnh so sánh, ví von quenthuộc của ca dao vừa cụ thể, vừa s/động
- Cù lao chín chữ : Cụ thể hóa công changhĩa mẹvà tình cảm biết ơn của con cái
- Dùng ngôn ngữ có âm điệu của lời rukhiến cho nd chải chuốt, ngọt ngào
2-Bài 2:
Chiều chiều ra đứng ngõ sauTrông về quê mẹ ruột đau chín chiều
- Thời gian : Chiều chiều
- Không gian : Ngõ sau
- Hành động : Ra đứng
Trang 30Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
ngời về nhà
- Không gian: ngõ sau-> nơi vắng lặng
heo hút, gợi cảnh ngộ cô đơn
- Hành động: Ra đứng-> gợi nỗi niềm
buồn nhớ Nỗi nhớ đợc khắc sâu qua cụm
từ “ruột đau chín chiều”-> cách nói ớc lệ
đặc tả - nhóm từ chuyển nỗi đau tình
cảm thành nỗi đau thân thể.)
G : Đó là nỗi buồn về thân phận của ngời
con gái khi lấy chồng xa quê : Sự bất bình
đẳng nam-nữ trong xã hội pk xa kia đó là
hủ tục “ Tam tòng,,
G : Giải thích “ Tam tòng,,
HS đọc bài 3
- Đây là lời của ai, nói với ai? (Là lời của
cháu con nói với ông bà)
- Nét độc đáo trong cách diên tả là gì?
G : Hình ảnh Đơn sơ diễn tả tình cảm đối
với ông bà đợc ví nh những nuột lạt buộc
trên mái nhà, vừa nhiều, vừa bền chặt,
vững chãi Cụm từ “ngó lên” thể hiện sự
trân trọng, tôn kínhcủa cháu con đối với
ông bà
-Lời ca bao nhiêu … bấy nhiêu có sức
diễn tả nỗi nhớ ntn ?
- Hãy đọc những bài ca dao có hình ảnh
so sánh” Bao nhiêu …bấy nhiêu,,
H : - Qua đình ngả nón trông đình…
- Qua cầu dừng bớc trông cầu
Cầu bao nhiêu nhịp dạ em sầu bấy nhiêu
- Bài ca dao diễn tả nội dung gì ?
Đọc bài 4
- Đây là lời của ai, nói với ai?
H : Lời của ông bà, cô bác nói với con
cháu -lời của cha mẹ nói với con - lời của
-> Cách nói ớc lệ đặc tả tâm trạng thơngnhớ, xót xa và nỗi buồn sâu lắng, âmthầm không biết chia sẻ cùng ai khi nghĩ
về mẹ ở nơi quê nhà
3 - Bài 3:
Ngó lên nuột lạt mái nhàBao nhiêu nuột lạt nhớ ông bà bấy nh
- Nỗi nhớ - Nuộc lạt-> Hình ảnh so sánh diễn tả tình cảm sâulắng, rộng lớn, da diết
“ Bao nhiêu … bấy nhiêu,, ->Nôĩ nhớ thờng xuyên,liên tục và bền chặt
Diễn tả nỗi nhớ thơng và sự tôn kính đốivới ông bà, tổ tiên
4-Bài 4 :
Anh em nào phải ngời xaCùng chung bác mẹ, 1 nhà cùng thân Yêu nhau nh thể tay chân
Trang 31Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
anh em ruột thịt tâm sự với nhau
- Tình cảm anh em thân thơng trong bài 4
đợc diễn tả nh thế nào?
G : 2 câu đầu nh 1 định nghĩa về anh em,
phân biệt anh em với ngời xa Từ phân
định “nào phải” làm rõ nghĩa câu 1 Từ
khẳng định “cùng” trong “cùng chung
bác mẹ” nêu rõ tình cảm ruột thịt: cùng
huyết thống, sống chung dới 1 mái nhà,
cùng vui buồn có nhau Từ khẳng định
“cùng” trong “cùng thân” là kết quả của
- Nội dung của 4 bài ca dao đó đề cập đến
những tình cảm của ai, đối với ai?
- Những biện pháp nghệ thuật nào đợc cả
4 bài ca dao sử dụng?
> Hình ảnh so sánh diễn tả sự gắn bó,keosơn, không thể chia cắt
=> Bài ca là tiếng hát tình cảm về tìnhanh em yêu thơng gắn bó đem lại hạnhphúc cho nhau
Trang 32Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
Những câu hát về tình yêu
Quê hơng - đất nớc - con ngời
A- Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận đợc tình yêu và niềm tự hào chân thành, tinh tế, sâu sắc của nhân dân ta trớc vẻ
đẹp quê hơng, đất nớc và con ngời
- Hình thức đối đáp, hỏi mời, nhắn gửi là các phơng thức diễn đạt trong ca dao về tình yêuquê hơng, đất nớc, con ngời
II- Kiểm tra:
? Thế nào là ca dao - dân ca? Phân tích bài 1,4?
-Yêu cầu:
+ Bài 1: Có sử dụng hình ảnh so sánh ví von quen thuộc để nói lên công cha, nghĩa mẹthật vô cùng to lớn Qua đó để nhắc nhở con cái phải có nghĩa vụ chăm sóc và phụng dỡng chamẹ
+ Bài 4: Sử dụng hình ảnh so sánh để diễn tả sự gắn bó gần gũi của tình anh em Qua đónhắc nhở anh em phải biết đoàn kết, nơng tựa vào nhau để cha mẹ vui lòng
III- Bài mới:
Cùng với tình cảm gia đình thì tình yêu quê hơng, đất nớc, con ngời cũng là chủ đề lớncủa ca dao - dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát Những bài ca thuộc chủ đề này rất đadạng, có những cách diễn đạt riêng, nhiều bài thể hiện rất rõ màu sắc địa phơng Tiết học này sẽgiới thiệu với chúng ta 4 bài ca dao về tình yêu quê hơng, đất nớc, con ngời
Hoạt động của thầy- trò Nội dung kiến thức
GV : Hớng dẫn đọc : giọng ấm áp, tơi vui,
biểu hiện tình cảm thiết tha, gắn bó
Trang 33Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
- Nhận xét về bài 1, em đồng ý với ý kiến
nào : a,b,c,d – sgk-39 ?
H : b- Bài ca có 2 phần: phần đầu là câu
hỏi của chàng trai, phần sau là lời đáp của
cô gái
c- Hình thức đối đáp này có rất nhiều
trong ca dao- dân ca
- Những địa danh nào đợc nhắc tới trong
lời đối đáp ?
- Vì sao, chàng trai, cô gái lại dùng những
địa danh với những đặc điểm từng địa
danh nh vậy để hỏi - đáp?
G : Hỏi - đáp về là hình thức để đôi bên
thử sức, thử tài nhau về kiến thức địa lí,
lịch sử của đất nớc Những địa danh mà
câu đố đặt ra ở vùng Bắc Bộ Những địa
danh đó vừa mang đặc điểm địa lí tự nhiên
vừa có dấu vết lịch sử, văn hoá tiêu biểu
Hs đọc bài ca dao
- Cảnh đợc nói tới trong bài ca dao thuộc
địa danh nào? ( HN )
- Hà Nội đựơc nhắc đến với những danh
lam thắng cảnh nào?
- ở đây vẻ đẹp của Hà Nội dợc nhắc tới là
vẻ đẹp của truyền thống lịch sử hay vẻ đẹp
của truyền thống văn hoá? Vì sao?
H : Âm vang truyền thống lịch sử : Truyền
thuyết Hồ Gơm
- ở đâu năm cửa nàng ơiSông nào sáu khúc
+ Phần sau : Lời ngời đáp ( Phần đáp )
- Thành Hà Nội năm cửa chàng ơiSông Lục đầu sáu khúc
- Các địa danh : Năm cửa ô, sông Lục
Đầu, sông Thơng, núi Tản Viên… Lànhỡng nơi nổi tiếng nhiều thời, cảnh sắc
đa dạng
=> Gợi truyền thống lịch sử, văn hóa dt
=>Hỏi - đáp để bày tỏ sự hiểu biết về vềkiến thức địa lí, lịch sử Thể hiện niềm
tự hào, tình yêu đối với quê hơng đất,
Trang 34Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
- Khi nào ngời ta nói “ Rủ nhau,,?
H : Thân thiết, cùng chung mối quan tâm
- Cụm từ “rủ nhau” trong bài có ý nghĩa
gì ? - nêu nhận xét của em về cách tả cảnh
của bài 2?
G : Bài ca gợi nhiều hơn tả, đi vào chiêm
ngỡng cảnh vật với 1 thái độ trang trọng,
- Bài ca dao gợi cho em tình cảm gì ?
- Bài 3 giới thiệu với chúng ta cảnh ở đâu?
- Em có nhận xét gì về cảnh trí xứ
Huế và nghệ thuật tả cảnh bài CD3 ?
H :Tuy tả cảnh nhng gợi vẫn nhiều hơn tả
phác hoạ đờng vào xứ Huế có cảnh sắc
“non xanh, nớc biếc,, Gợi nên cảnh trí ấy
đẹp nh tranh hoạ đồ “Đờng vô” cụm từ
gợi sự chú ý cảnh đẹp vào xứ Huế Đó là
con đờng “quanh quanh” nh 1 nét vẽ sống
động đặc tả sự quần tụ của núi sông đợc
tạo hoá bao quanh
- Em hãy tích từ “Ai” và chỉ ra những tình
cảm ẩn chứa trong lời mời, lời nhắn gửi:
“Ai vô xứ Huế thì vô ” ?
- Rủ nhau : Phản ánh không khí tấpnập,khách tham quan HN
-> Bài ca gợi nhiều hơn tả
Gợi 1 cố đô Thăng Long đẹp, giàu vềtruyền thống lịch sử, văn hoá
- Câu hỏi tu từ - khẳng định công lao xâydựng non nớc của cha ông và nhắc nhởcác thế hệ con cháu phải biết tiếp tục giữgìn và phát huy
=>Yêu mến, tự hào và muốn đợc đếnthăm Hà Nội, thăm Hồ Gơm
Trang 35Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
HS đọc 2 câu thơ đầu bài 4
- Hai dòng thơ đầu có gì đặc biệt về từ ngữ
? Những nét đặc biệt ấy có tác dụng và ý
nghĩa gì ?
G : Hai dòng thơ đầu có cấu trúc đặc biệt
về từ ngữ :
+ Phần đầu của 2 câu đầu, các điệp từ, đảo
ngữ ở đây nh muốn thể hiện, đứng ở phía
H : Lời của cô gái đi thăm đồng bày tỏ
tình yêu ruộng đồng Cũng có thể là lời
của chàng trai muốn bày tỏ tình cảm với
cô gái
-> Dòng thơ đầu có cấu trúc đặc biệt vớinhững điệp ngữ, đảo ngữ và phép đốixứng
Gợi sự rộng lớn mênh mông và gợi vẻ
đẹp trù phú của cánh đồng
Thân em nh chẽn lúa
Phất phơ dới ngọn nắng hồng
- Hình so sánh
Gợi sự trẻ trung, hồn nhiên và sức sống
đang xuân của cô thôn nữ đi thăm đồng
=>Tình yêu ruộng đồng và tình yêu conngời
Ngày giảng : Bài 3 - Tiết 3 TCT : 11
Tiếng việt : Từ láy
A-Mục tiêu bài học:
- Nắm đợc cấu tạo của 2 loại từ láy: Từ láy bộ phận và từ láy toàn bộ
Trang 36Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
- Hiểu đợc cơ chế tạo nghĩa của từ láy tiếng Việt
- Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sử dụng tốt
từ láy
B- Chuẩn bị:
- Đồ dùng: Bảng phụ
- Những điều cần lu ý:
Không đợc lẫn lộn từ ghép và từ láy: máu mủ, râu ria, thiên nhiên, hoàng hôn
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
I- ổn định tổ chức :
Sĩ số: vắng :
II- Kiểm tra:
? Từ phức gồm những loại nào? Cho VD? Có mấy loại từ ghép?
(Từ phức gồm 2 loại : Từ ghép và từ láy Từ ghép có 2 loại là từ ghép chính phụ và từ ghép
đẳng lập
III- Bài mới:
Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về các loại từ láy và nghĩa của chúng
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
HS đọc VD 1 - SGK (41) - Chú ý những
từ in đậm
- Những từ láy: đăm đăm, mếu máo, liêu
xiêu có đặc điểm âm thanh gì giống nhau,
khác nhau?
- Dựa vào kết quả phân tích trên, hãy phân
loại các từ láy ở mục 1? Cho VD?
HS đọc ví dụ – sgk (42 )
- Vì sao các từ láy im đậm không nói đợc
là: bật bật, thăm thẳm ?
GV : Thực chất đây là những từ láy toàn
bộ nhng có sự biến đổi thanh điệu và phụ
âm cuối là do sự hoà phối âm thanh cho
I- Các loại từ láy:
* VD:
- Đăm đăm: giống nhau cả âm lẫn tiếng
- Mếu máo: giống nhau ở phụ âm đầu
- Liêu xiêu : giống nhau ở phần vần
Trang 37Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
nên chỉ có thể nói : bần bật, thăm thẳm
- Từ láy đợc phân loại nh thế nào?
- Nghĩa của từ láy: Ha hả, oa oa, tích tắc,
gâu gâu đợc tạo thành do đặc điểm gì về
âm thanh ?
- Các từ láy trong mỗi nhóm sau đây có
đặc điểm gì chung về âm thanh và về
nghĩa ?
a Lí nhí, li ti, ti hí (là những từ láy có
khuôn vần i )
b Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh
(Đây là nhóm từ láy bộ phận, có tiếng gốc
đứng sau, tiếng đứng trớc lặp lại phụ âm
đầu của tiếng đứng sau)
- SS nghiã của các từ láy : mềm mại, đo
đỏ, đỏ đỏ với nghĩa của các tiếng gốc:
mềm, đỏ làm cơ sở cho chúng?
H : mềm mại: từ láy mang sắc thái biểu
cảm Mềm gợi cảm giác dễ chịu, nhẹ
- Đọc đoạn văn: “Mẹ tôi, giọng khản
đặc nặng nề thế này”(Cuộc chia tay của
những con búp bê):
+ Tìm các từ láy trong đoạn văn?
+ Xếp các từ láy theo 2 loại: từ láy toàn bộ
và từ láy bộ phận?
- Điền các tiếng láy vào trớc hoặc sau các
tiếng gốc để tạo từ láy?
* Ghi nhớ 1: SGK (42)
II- Nghĩa của từ láy:
* Nghĩa của từ láy:
- Ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu:
=> mô phỏng âm thanh
- Lí nhí, li ti, ti hí: gợi tả những hìnhdáng âm thanh nhỏ bé
- Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh: Biểuthị một trạng thái vận động khi nhô lên,khi hạ xuống, khi phồng, khi xẹp, khinổi, khi chìm
.- Mềm mại, đo đỏ: Mang sắc thái biểucảm, sắc thái giảm nhẹ
- Từ láy bộ phận: Nức nở, tức tởi, lặng lẽ,rực rỡ, ríu ran, nhảy nhót, nặng nề
2- Bài 2:
- Lấp ló, nho nhỏ, nhức nhối, khangkhác, thâm thấp, chênh chếch, anh ách
Trang 38A- Mục tiêu bài học::
- Nắm đợc các bớc của quá trình tạo lập văn bản để có thể viết bài tập làm văn một cách cóphơng pháp và có hiệu quả hơn
- Củng cố lại kiến thức và kĩ năng đã đợc học về liên kết, bố cục và mạch lạc trong văn bản
? Yêu cầu: trả lời nh phần ghi nhớ SGK (32)
III- Bài mới
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
* Tình huống 1: Em đợc nhà trờng khen
thởng về thành tích học tập Tan học, em
muốn về nhà thật nhanh để báo tin vui
cho cha mẹ Em sẽ kể cho mẹ nghe em đã
cố gắng nh thế nào để có kết quả học tập
tốt nh hôm nay Em tin rằng mẹ sẽ vui và
tự hào về đứa con yêu quí của mẹ lắm
- Trong tình huống trên em sẽ báo tin cho
I- Các bớc tạo lập văn bản :
1/ Định hớng văn bản :
Trang 39Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
mẹ bằng cách nào? ( Kể )
- Em sẽ xây dựng vb nói hay vb viết?
- Văn bản nói ấy có nội dung gì ? Nói cho
ai nghe ? Để làm gì ?
-* Tình huống 2: Vừa qua em đợc nhà
tr-ờng khen thởng vì có nhiều thành tích
trong học tập Em hãy viết th cho bạn để
bạn cùng chia sẻ niềm vui với em
- Để tạo lập 1 văn bản (bức th), em cần
xác định rõ những vấn đề gì?
* GV: Khi có nhu cầu giao tiếp, ta phải
xây dựng văn bản nói hoặc viết Muốn
giao tiếp có hiệu quả, trớc hết phải định
hớng văn bản về nội dung, đối tợng, mục
đích
- Để giúp mẹ hiểu đợc những điều em
muốn nói thì em cần phải làm gì?
Gv : Treo bảng phụ ghi yêu cầu sgk
- Khi viết vb cần đạt những yêu cầu gì?
H : Tất cả các yêu cầu trên
* GV: Xây dựng bố cục văn bản sẽ giúp
em nói, viết chặt chẽ, mạch lạc và giúp
ngời nghe (ngời đọc) dễ hiểu hơn
- Chỉ có ý và dàn bài mà cha viết thành
văn thì đã tạo đợc 1 văn bản cha? Hãy
* Xây dựng văn bản nói:
- Nội dung : Giải thích lí do đạt kquả tốttrong học tập
- Đối tợng : Nói cho mẹ nghe
- Mục đích : Để mẹ vui và tự hào về đứacon ngoan ngoãn, học giỏi của mình
* Văn bản viết :
a , Đối tợng : - Viết th cho ai ? Viết chobạn
b, Mục đích : - Viết để làm gì ? Để bạnvui vì sự tiến bộ của mình
c, Nội dung : - Viết về cái gì ? Nói vềniềm vui đợc khen thởng
d , Hình thức : - Viết nh thế nào? Nói vềquá trình phấn đấu
2- Xây dựng bố cục văn bản: ( Tìm ý, sắp xếp ý )
Trang 40Giáo án ngữ văn lớp 7 Năm học 2009-2010
cho biết việc viết thành văn bản ấy cần
đạt đựơc những yêu cầu gì?
- Trong sản xuất, bao giờ cũng có những
bớc kiểm tra sản phẩm? Có thể coi văn
bản cũng là 1 loại sản phẩm cần đợc kiểm
tra sau khi hoàn thành không?
Nếu có thì sự kiểm tra ấy cần dựa theo
những tiêu chuẩn cụ thể nào?
- Để có 1 văn bản, ngời tạo lập văn bản
cần phải thực hiện những bớc nào?
HS đọc ghi nhớ
HS làm nhanh theo 4 câu hỏi trong SGK
HS đọc yêu cầu trong sgk
- Theo em, bạn ấy làm nh thế đã phù hợp
cha ? cần phải điều chỉnh lại nh thế
giao tiếp Báo cáo này đợc trình bày với
hs chứ không phải với thầy cô giáo