Cỏch tạo cõu cú hàm ý: - Chủ ý vi phạm phương chõm về lượng: núi thừa, núi thiếu lượng thụng tin so với yờu cầu.. Chủ ý vi phạm phương chõm cỏch thức: núi vũng vo, khụng rừ ràng, rành mạ
Trang 1Tuần 21 Ngày dạy:……… Tiết 63 Lớp dạy:……….
THệẽC HAỉNH VEÀ HAỉM YÙ
A MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC:
Giỳp học sinh:
- Củng cố và nâng cao những kiến thức về hàm ý, về cách thức tạo lập và lĩnh hội hàm ý
- Biết lĩnh hội và phân tích đợc hàm ý (trong văn bản nghệ thuật và trong giao tiếp hàng ngày) Biết dùng câu có hàm ý khi cần thiết
B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
Sgk, sgv, thiết kế bài học, bảng phụ
C CÁCH THỨC TIẾNH HÀNH
Tổ chức HS trao đổi, đàm thoại, làm bài tập, thảo luận nhúm
D TIẾN TRèNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài soạn của hs
3 Bài mới
Gv: Hướng dẫn HS nhắc lại khỏi niệm hàm ý đó
học, cỏch tạo cõu cú hàm ý.
Gv: thế nào là hàm ý?
Hs: trả lời
Gv:Muốn tạo ra cỏch núi hàm ý, người ta dựng
những cỏch thức nào ?
Hs: trả lời
Bài tập 1
-HS đọc bài tập1 và phân tích theo các câu hỏi
(SGK)
+ Trong lời đỏp của A phủ đối với cõu hỏi cử Pỏ
Tra, cũn thiếu thụng tin gỡ, thừa thụng tin gỡ ?
+ Cỏch trả lời của A Phủ cú hàm ý gỡ ? Trong cỏch
trả lời của A Phủ ta thấy sự khụn khộo thể hiện như
thế nào ?
+ A Phủ đã cố ý vi phạm phơng châm về lợng khi
giao tiếp nh thế nào? ( vớ dụ: con ăn cơm chưa? bụng
con rất no )
I NHẮC LẠI KHÁI NIỆM HÀM í, CÁCH THỨC TẠO CÂU Cể HÀM í.
1 Hàm ý:
Là những nội dung, ý nghĩ mà ngời nói không nói
ra trực tiếp bằng từ ngữ, tuy vẫn có ý định truyền báo đến ngời nghe Còn ngời nghe phải dựa vào nghĩa tờng minh của câu và tình huống giao tiếp để suy ra thì mới hiểu đúng, hiểu hết ý của ngời nói
2 Cỏch tạo cõu cú hàm ý:
- Chủ ý vi phạm phương chõm về lượng: núi thừa, núi thiếu lượng thụng tin so với yờu cầu
- Chủ ý vi phạm phương chõm quan hệ: đi chệch đề tài giao tiếp
Chủ ý vi phạm phương chõm cỏch thức: núi vũng vo, khụng rừ ràng, rành mạch
III THỰC HÀNH VỀ HÀM í.
Bài tập 1
- Pỏ Tra hỏi: - mất mấy con bũ ?
- A Phủ trả lời: Tụi về lấy sỳng, thế nào cũng
bắn được con hổ này to lắm.
* + Lời đáp của A Phủ thiếu thông tin cần thiết : Số
lợng bò bị mất (mất mấy con bò?) A Phủ đã lờ yêu cầu này của Pá Tra
+ Lời đáp có chủ ý thừa thông tin so với yêu cầu của câu hỏi: A Phủ nói đến công việc dự định và niềm tin của mình (Tôi về lấy súng thế nào cũng bắn đợc con hổ này to lắm) nhằm chuộc tội
+ Hàm ý: định lấy cụng chuộc tội, nhằm giảm cơn thịnh nộ, giận dữ của Pỏ Tra
+ Khụn khộo trong cỏch trả lời của A Phủ: khụng trả lời thẳng, nhằm giỏn tiếp cụng nhận việc để mất bũ, định giết hổ để chuộc tội
Chủ ý vi phạm phương chõm về lượng: núi thừa
hoặc thiếu thụng tin so với yờu cầu
NGUYỄN NHẠT BẰNG
Trang 2Bài tập 2
- Cho HS đọc bài tập và thực hiện theo yờu cầu
+Cõu núi: “Tôi không phải là cái kho”của Bỏ kiến
có hàm ý gì? Cách nói nh thế có đảm bảo phơng
châm cách thức không?
+ ở lợt lời thứ nhất và thứ hai của Bá Kiến có
những câu dạng câu hỏi Những câu đó nhằm mục
đích gì, thực hiện hành động nói gì? Chúng có hàm
ý gì?
+ Ở lượt lời thứ nhất, Chớ Phốo núi: Tao khụng đến
đõy xin năm hào Là hàm ý gỡ ?
+ Cỏch núi ở hai lượt lời đầu, Chớ Phốo cú đảm bảo
phương chõm về lượng và phương chõm cỏch thức
khụng ? tại sao.
Bài tập 3 GV yờu cầu HS đọc bài tập 3, thực hiện trả
lời cỏc cõu hỏi SGK
+ Bà giỏo bảo: ễng lấy giấy khổ to mà viết cú
hơn khụng ? ( hỡnh thức là 1 cõu hỏi), nhằm thực
hiện hành động núi gỡ ? Cỏch núi ấy cú hàm ý gỡ về
tài năng văn chương của ụng giỏo?
Bài tập 2.
a) Câu nói của Bá Kiến với Chí Phèo: “Tôi không
phải là cái kho” có hàm ý: Từ chối trớc lời đề nghị xin tiền nh mọi khi của Chí Phèo ( Tôi không có nhiều tiền) ( khụng núi trực tiếp mà thụng qua một biểu
tượng: cỏi kho- biểu tượng của người lắm tiền của ) Chủ ý vi phạm phương chõm cỏch thức ( núi
khụng rừ ràng rành mạch ) b) Cỏc cõu hỏi của Bỏ Kiến: ( ở lượt lời thứ nhất và thứ hai )
+ Chớ Phốo đấy hở ? khụng nhằm mục đớch hỏi,
đú là lời chào trịnh thượng của bề trờn đối với kẻ dưới
+ Rồi mà làm ăn chứ cứ bỏo người ta mói à ?
khụng nhằm mục đớch hỏi, nhằm mục đớch thực hiện hành động cảnh bỏo, sai khiến: thỳc giục Chớ phốo hóy làm lấy mà ăn
Chủ ý dành hành động núi giỏn tiếp ( vi phạm
phương chõm quan hệ: đi chệch đề tài )
c) Chớ Phốo núi: Tao khụng đến đõy xin năm hào
Hàm ý đũi cỏi khỏc, được núi rừ ở lượt lời thứ ba:
Tao muốn làm người lương thiện.
Chủ ý vi phạm phương chõm về lượng:núi khụng đủ lượng thụng tin cần thiết, và cả phương
chõm về cỏch thức: núi khụng rừ ràng.
Bài tập3.
- Lời núi của bà giỏo là một lời khuyờn thực dụng: khuyờn ụng đồ viết bằng giấy khổ to
- Hàm ý khỏc( khụng núi ra): khụng tin tưởng vào tài năng văn chương của ụng giỏo
- Bà giỏo khụng núi thẳng, chọn cỏch núi như trong truyện vỡ : tế nhị,nể trọng ụng đồ, giữ thể diện cho ụng,( khụng trực tiếp chờ văn chương của chồng) khụng chịu trỏch nhiệm về cỏch núi hàm ý
4 Dặn dũ:
- Về nhà làm thờm cỏc Bt trong sỏch BT
- Chuẩn bị tiết sau: Viết bài làm văn số 5
- Đọc lại và học cỏc tỏc phẩm: Vợ nhặt, Vợ chồng A Phủ, Rừng xà nu, Những đứa con trong gia đỡnh, Chiếc thuyền ngoài xa
5 Rỳt kinh nghiệm:
NGUYỄN NHẠT BẰNG