cây chuối là loại cây dễ tính, nó phù hợp với nhiều loại đất, khí hậu của nhiều châu lục đồng thời cây chuối lại rất ưa nước, dễ trồng, phát triển nhanh và cho sản lượng cao nên hầu hết[r]
Trang 1Phân loại khoa học
Chuối là tên gọi các loài cây thuộc chiMusa; trái của nó là trái cây được ăn rộng rãi nhất.Những cây này có gốc từ vùng nhiệt đới ở Đông Nam Á và Úc Ngày nay, nó được trồng khắp vùng nhiệt đới.[1]
Chuối được trồng ở ít nhất 107 quốc gia.[2] Ở nhiều vùng trên thế giới và trong thương mại, "chuối" là từ thường được dùng để chỉ các loại quả chuối mềm và ngọt Những giống cây trồng có quả chắc hơn được gọi chuối lá Cũng có thể cắt chuối mỏng, sau đó đem chiên hay nướng để ăn giống như khoai tây Chuối khô cũng được nghiền thành bột chuối
Mặc dù những quả chuối dại có nhiều hột lớn và cứng, nhưng hầu hết loại chuối được buôn bán để ăn thiếu hột (xem Trái cây không có hột) Có hai loại chuối cơ bản: các dạng
chuối tráng miệng có màu vàng và được ăn khi chín, còn các loại chuối nấu được nấu khi
còn màu xanh Hầu hết chuối được xuất khẩu thuộc về loại đầu tiên; tuy nhiên, chỉ khoảng 10–15% tổng sản lượng chuối được xuất khẩu Hoa Kỳ và các nước trong Liên minh châu Âu nhập khẩu chuối nhiều nhất
Cây chuối thuộc về họ Chuối Nó được trồng chủ yếu để lấy trái cây của nó, và ở mức độ
ít hơn là thân và để trang trí Vì cây thường mọc lên cao, thẳng, và hơi vững, nó thường
bị lầm lẫn với thân cây thật, trong khi "thân" chính của nó là một "thân giả" (tiếng Anh:
pseudostem) Thân giả của một số loài có thể cao tới 2–8 m, với lá kéo dài 3,5 m Mỗi
Trang 2thân giả có thể ra 1 buồng chuối màu vàng, xanh, hay ngay cả màu đỏ, trước khi chết và
bị thay bằng thân giả mới
Quả chuối ra thành nải treo, mỗi tầng (gọi là nải) có tới 20 quả, và mỗi buồng có 3–20
nải Các nải nhìn chung gọi là một buồng, nặng 30–50 kg Một quả trung bình nặng 125
g, trong số đó vào khoảng 75% là nước và 25% là chất khô Mỗi quả riêng có vỏ dai chung quanh thịt mềm ăn được Vỏ và thịt đều ăn được ở dạng tươi hay đã qua chế biến (nấu) Những người phương Tây thường ăn thịt chuối còn tươi và vứt vỏ, trong khi một
số nước Á Đông nấu rồi ăn cả vỏ và thịt Quả chuối thường có nhiều sợi (gọi là bó libe)
nằm giữa vỏ và thịt Chuối chứa nhiều vitamin B6, vitamin C và kali
Hoa chuối điển hình với hoa đực ở đầu và hoa cái mọc trên cao hơn hoa đực
Cây chuối có thân giả lên tới 6–7,6 m, mọc lên từ một thân ngầm Lá chuối ra theo hình xoắn và có thể kéo dài 2,7 m và rộng 60 cm.[3] Cây chuối là loài thân thảo lớn nhất.[4] Hoachuối thường lưỡng tính, đầu hoa thường ra một hoa đực riêng, không sinh sản, còn được
gọi là bắp chuối, nhưng đôi khi có thể ra thêm – một thân cây chuối ở Hinigaran, Negros Occidental, Philippines ra năm hoa.[5] Bắp chuối được dùng như rau ở Đông Nam Á; nó được hấp, trộn salad, hoặc ăn sống.[6] Các hoa cái ở trên hoa đực và không cần được thụ phấn để tạo quả chuối
Chuối tiêu (Cavendish) ở chợ
[sửa] Lịch sử
Chuối được thuần hóa ở Đông Nam Á Nhiều loài chuối dại vẫn còn mọc lên ở New Guinea, Malaysia, Indonesia, và Philippines Gần đây, di tích về khảo cổ học và môi trường cổ tại đầm lầy Kuk ở tỉnh Cao nguyên Tây, Papua New Guinea gợi ý rằng chuối được trồng ở đấy bắt đầu trễ nhất năm 5000 TCN, nhưng có thể từ 8000 TCN.[7] Vụ khámphá này có nghĩa rằng cao nguyên New Guinea là nơi mà chuối được thuần hóa đầu tiên
Có lẽ những loài chuối dại khác được trồng ở những vùng khác tại Đông Nam Á
Trang 3Một số vùng cô lập ở Trung Đông có thể nuôi chuối từ thời gian trước khi Hồi giáo ra đời Có chứng cớ trong văn kiện rằng nhà tiên tri Muhammad biết ăn nó Sau đó, văn minh Hồi giáo trải ra nhiều nước, và chuối đi theo Những văn kiện Hồi giáo (như là bài thơ và truyện thánh) nói đến nó nhiều lần, bắt đầu từ thế kỷ 9 Vào thế kỷ 10, những văn kiện Palestine và Ai Cập đã nói đến chuối; từ đấy, chuối lan qua Bắc Phi và Tây Ban NhaHồi giáo Thực tế là vào thời Trung cổ, chuối từ Granada (Tây Ban Nha) được coi là những chuối ngon nhất trong thế giới Ả Rập.[8]
Các phytolith được khám phá trong một số cây chuối hóa thạch ở Cameroon từ thiên niên
kỷ 1 TCN[9] đã gây ra cuộc tranh luận về lúc bắt đầu trồng cây chuối ở châu Phi Có chứng ngôn ngữ học rằng người Madagascar đã biết về chuối vào lúc đó.[10] Trước các khám phá này, chứng cớ sớm nhất về sự trồng chuối ở châu Phi có từ cuối thế kỷ 6 CN vềsau.[11] Người Hồi giáo Ả Rập chắc buôn chuối từ bờ biển đông của châu Phi đến bờ biển
Đại Tây Dương và về phía nam tới Madagascar.[8] Năm 650, quân đội Hồi giáo mang chuối đến vùng Palestine
Câu trả lời hay nhất - Do người đặt câu hỏi bình chọn
Từ bao đời nay cây tre có mặt hầu hết ở khắp các nẻo đường đất nước và gắn bó thủy chung với cộng đồng dân tộc VN Đặc biệt cây tre còn được xem như là biểu tượng của
sự vững chãi, cứng rắn mang dáng dấp của người cha vậy ko hiểu mọi người có nghĩ đến cây chuối hay ko? Một loại cây ko hẳn đẹp cũng ko thể gọi là 1 loài cây quý nhưng lại luôn mềm mại dịu dàng như người mẹ vậy và cũng gắn bó thân thiết với người VN ko kém gì tre nứa Người ta đã ca ngợi nhiều về cây tre, nứa nhưng ít ai nói về cây chuối hình như có điều gì đó ko công bằng với chuối thì phải?
Đi đâu về những vùng làng quê Vn ta đều bắt gặp hình ảnh cây chuối thân mềm với những tán lá xanh mướt tỏa ra che rợp từ vườn tược đến núi đồi cây chuối là loại cây dễ tính, nó phù hợp với nhiều loại đất, khí hậu của nhiều châu lục đồng thời cây chuối lại rất
ưa nước, dễ trồng, phát triển nhanh và cho sản lượng cao nên hầu hết cây chuối thường được trồng cạnh ao hồ của mọi nhà ở nông thôn và cũng vì lý do đó mà cây chuối cũng
đã đi vào thi ca, nhạc họa, đời sống văn hóa của người VN với vẻ đẹp dân dã, giản dị của làng quê
Người ta thường trồng chuối chủ yếu để lấy quả ăn là chính thế nhưng lại có câu thơ:
“ Chuối khoe rằng chuối đồng trinh
Chuối ở một mình sao chuối có con”
Đúng thật vậy ngày nay có rất nhiều loại chuối ngon: chuối già, chuối xiêm, chuối sứ, chuối cơm, chuối sáp, chuối mật, chuối tiêu… Nếu để các nhà khoa học đặt tên thì dễ có đến hàng trăm loại chuối quả chuối xanh, chuối chín có thể chế biến ra nhiều món ăn ngon và hấp dẫn như chè, gỏi hay trong những ngày oi ả trên tay là cây kem chuối cũng
đủ làm mát lạnh cả người Những món ăn tuy đc làm từ 1 loại trái cây dễ tìm, dễ kiếm, đơn giản song đã để lại o biết bao nhiêu lần làm siêu lòng các du khách trong và ngoài nước
Hầu như cây chuối đã cống hiến tất cả cho con người Các bà nội trợ thường băm nhỏ thân chuối làm cám cho heo ăn hay khi đi ăn các loại bún ta sẽ cảm thấy kém phần ngon miệng nếu như ko có rau ăn kèm, lõi non của thân và bắp chuối bào mỏng Lá chuối tươi dùng để gói bánh, gói giò và là một loại bao bì thân thuộc với môi trường ngoài ra lá
Trang 4chuối khô cũng dc dùng để gói những chiếc bánh gai.Ta cũng có thể bắt gặp hình ảnh những sợi dây cột của các cô bán hoa đó chính là bẹ chuối, chúng dc xé nhỏ phơi khô để làm ra những sợi dây cột như thế đấy Còn 1 phần nữa mà ta ko thể bỏ qua
đó chính là phần củ chuối, củ chuối vốn chỉ dùng để nhân giống, để nảy mầm thành cây con thế nhưng những khi đói kém nó lại là lương thực cứu sống con người qua lúc ngặt nghèo, thế mới biết cây chuối đã góp phần quan trọng như thế nào đối với đời sống của người VN
Cây chuối với đời sống con người?
Mọi người giúp tui đè văn này với nha: Cây chuối với đời sống con người Đây là một bàivăn thuyết minh nhá Trọng tâm của đề là công dụng, ý nghĩa của cây chuối đối với con người Ngoài ra cũng cần nêu ra những đặc điểm, cấu tạo, phân bố, cách trồng (nói chung là những gì liên quan đến cây chuối ha) Mong mọi người giúp đỡ mình! Cảm ơn mọi người nhiều lắm
Cây tre
Cây tre trong tầm thức người Việt
Từ bao đời nay, cây tre có mặt hầu hết khắp các nẻo đường đất nước và gắn bó thuỷ chung với cộng đồng đân tộc Việt Nam Đặc biệt trong tâm thức người Việt, cây tre chiếm vị trí sâu sắc - được xem như là biểu tượng của người Việt, đất Việt
"Tre xanh xanh tự bao giờ Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
Cây tre, cây nứa, cây vầu, trúc và nhiều loại tre bương khác là loại cây thuộc họ lúa Tre có rễ ngầm, sống lâu mọc ra những trồi ngọn gọi là măng Thân rạ hoá mộc có thể cao đến 10-18m, ít phân nhánh Mỗi cây
có khoảng 30 đốt
Cùng với cây đa, bến nước, sân đình - một hình ảnh quen thuộc, thân thương của làng Việt cổ, thì những bụi tre làng từ hàng ngàn năm đã có sự gắn bó đối với người Việt Tre toả bóng mát và cống hiến tất cả Từ măng tre ngọt bùi đến bẹ tre làm nón, từ thân tre cành là đến gốc tre đều góp phần cho cuộc sống.
Cây tre đã gắn bó với bao thăng trầm của lịch sử nước nhà " Đất nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre
và đánh giặc " Không phải ngẫu nhiên sự tích loại tre thân vàng được người Việt gắn với truyền thuyết về Thánh Gióng - Hình ảnh Thánh Gióng nhổ tre đằng ngà đánh đuổi giặc Ân xâm lược đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh chiến thắng thần kỳ, đột biến của dân tộc ta đối với những kẻ thù xâm lược lớn mạnh Mặt khác, hình tượng của cậu bé Thánh Gióng vươn vai hoá thân thành người khổng lồ rất có thể liên quan đến khả năng sinh trưởng rất nhanh của cây tre!!? (theo các nhà thực vật học, thì măng tre trinh, có thể cao thêm 15-20cm mỗi ngày) Trải qua nhiều thời kỳ lịch sử, các luỹ tre xanh đã trởi thành "pháo đài xanh" vững
Trang 5chắc chống quân xâm lược, chống thiên tai Tre thật sự trở thành chiến luỹ và là nguồn vật liệu để chế tạo vũ khí tấn công trong các cuộc chiến Chính ngọn tầm vông góp phần lớn trong việc đánh đuổi quân xâm lược để giành độc lập, tự do cho Tổ quốc "Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín "
Vốn gần gũi với đời sống con người, cây tre đã từng là nguồn cảm hứng trong văn học, nghệ thuật Từ những câu chuyện cổ tích (Nàng Út ống tre, Cây tre trăm đốt ) đến các ca dao, tục ngữ đều có mặt của tre.
Đã có không ít tác phẩm nổi tiếng viết và lên phim về tre: “Cây tre Việt Nam” Tre còn góp mặt trong những làn điệu dân ca, điệu múa sạp phổ biến hầu khắp cả nước Và nó là một trong những chất liệu khá quan trọng trong việc tạo ra các nhạc khí dân tộc như đàn tơ rưng, sáo, khèn Tre đi vào cuộc sống của mỗi người, đi sâu thẳm vào tâm hồn người Việt Mỗi khi xa quê hương, lữ khách khó lòng quên được hình ảnh luỹ tre làng thân thương, nhưng nhịp cầu tre êm đềm Hình ảnh của tre luôn gợi nhớ về một làng quê Việt Nam mộc mạc, con người Việt Nam thanh cao, giản dị mà chí khí.
Trong quá trình hội nhập quốc tế và hiện đại hoá thì tre ngày nay lại trở thành những sản phẩm có giá trị thẩm mỹ cao được nhiều khách nước ngoài ưa thích, như ở những nơi sang trọng: đèn chụp bằng tre, đĩa đan bằng tre
Có thể thấy rằng bản lĩnh, bản sắc của người Việt và văn hoá Việt có những nét tương đồng với sức sống
và vẻ đẹp của cây tre đất Việt Tre không mọc riêng lẻ mà sống thành từng luỹ tre, rặng tre Đặc điểm cố kết này đặc trưng cho tính cộng đồng của người Việt Chính vì thế mà cây tre được ví như là con người Việt Nam cần cù, siêng năng, bám đất, bám làng: “Rễ sinh không ngại đất nghèo, Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù” Tre cùng người Việt Nam trải qua bao thăng trầm của lịch sử, qua bao cuộc chiến tranh giữ nước – tre xứng đáng là hình ảnh biểu tượng cho tính kiên cường, bất khuất của người Việt Nam, là cái đẹp Việt Nam.
Nguyễn Hiếu Tín (CLB Tem NVH Thanh Niên TP Hồ Chí Minh
Cây tre đã đi vào văn hoá VN như một hình ảnh bình dị mà đầy sức ống, dẻo dai chống chịu thiên tai, gió bão và giặc ngoại xâm Thế nhưng những năm gần đây, có một thực tế đáng buồn là loại cây đa dạng, thiết thực trong mọi mặt đời sống này đã bị coi nhẹ, bị chặt phá, bị thoái hoá bởi nhiều nguyên nhân khác nhau
Có mặt ở nhiều nước Châu á như ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Philippines, Indonesia từ xa xưa, cây tre cũng gắn bó với người nông dân VN từ nghìn năm rồi Hình ảnh làng quê VN từ xưa gắn liền với luỹ tre làng - những bụi tre gai ken dày chắn gió bãothiên tai và che chắn cho mỗi làng Việt trước trộm đạo, giặc cướp và kẻ xâm lược - nhân tai Không thể kể hết tính đắc dụng của tre đối với người nông dân VN: làm nhà cửa (vì kèo, lanh tô, phên liếp, vách tường ), làm vô số vật dụng: cái cần câu, cái vó cất tôm cất tép, cái đó, bè mảng, cái cầu ao và cả những cái cầu bắc qua những con mương, con kênhnhỏ Tre từng được sử dụng phổ biến để làm đồ gia dụng: bàn ghế, giường chõng, các
Trang 6loại vật dụng sinh hoạt từ cái đòn gánh và đôi quang (thứ vật liệu đa dụng để gánh mọi thứ ra đồng và gánh lúa từ đồng về nhà, chưa kể còn được dùng như một thứ “tủ lạnh” thông thoáng để bảo quản thức ăn và chống chó, mèo, chuột hữu hiệu) đến cái khung cửi,cái xa quay sợi, cái rổ, cái rá, cái dần, cái sàng gạo, cái rế đựng nồi, cái gáo múc nước, cái bừa, cái cào, cái ách khoác lên cổ con trâu cày đến con dao cật nứa cắt rốn lúc chào đời, cái quạt nan, đôi đũa, cái tăm nhiều thứ vật dụng làm bằng tre còn được dùng đến ngày nay Đấy là còn chưa nói tới các loại vật dụng của nhà nông, cũng như nhiều loại vũkhí thời xưa của cha ông ta đều có phần cán, phần tay cầm làm bằng một loại cây nào đó thuộc họ tre Cây gậy tầm vông thời đánh Pháp xâm lược là một chứng tích đã đi vào lịch
sử Cây nêu dựng lên trước cửa nhà vào dịp năm mới thời xưa để trừ ma quỷ, cái ống đựng bút và quản bút lông của các nhà nho mà những năm gần đây về nơi thôn dã ta còn thấy, đến những cánh diều mà hôm nay con trẻ còn chơi tất cả đều làm từ tre Vật dụng ngày càng có vẻ thuận tiện hơn, có vẻ đẹp đẽ hơn đã đẩy chúng ta xa rời thứ cây nhiều lợiích như thế Thậm chí có một thời ấu trĩ, người ta đã chặt đi những bụi tre gai quanh làng với lý do là chúng làm đất bạc màu Những rặng tre rợp bóng ở đường làng, nghiêng xuống nơi bờ ao không còn mấy nữa Nhiều người quên mất rằng bao đời tổ tiên người Việt khai phá đồng bằng Bắc Bộ được như ngày hôm nay là do đắp đê chống lụt, trị thuỷ.Những triền đê được giữ vững trước nước lụt, bão tố, ngoài phần công sức của người Việt xưa bao đời bồi đắp, thì còn có phần công sức của những bụi tre có tác dụng giữ đất,chống xói lở Nhưng xem ra chỉ có ở VN là cây tre và các loại tre vẫn bị bỏ quên Hiện nay, khoảng hơn 1.000 loài thuộc họ tre đã được trồng ở nhiều nơi trên thế giới, nhất là ở các nơi có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới Các nước phát triển ngày càng coi trọng câytre và ưa thích các loại sản phẩm chế biến từ tre ở các nước Đông á, nơi được coi là quê hương của cây tre, đang có xu hướng quay trở lại sử dụng loại vật liệu có nhiều đặc tính quý báu này trong mọi mặt của đời sống Một ngành công nghiệp chế biến các sản phẩm
từ tre đã ra đời và đang phát triển mạnh ở một số nước Châu Á
Đi đầu trong những nước này là Trung Quốc Tre và các loại cây thuộc họ tre phát triển chủ yếu ở các tỉnh phía Nam Trung Quốc, những năm gần đây xuất khẩu hơn nửa triệu mét vuông mỗi năm VN, đất nước mà cây tre, cây trúc mọc từ ngàn đời, những năm gần đây cũng tiêu thụ không ít chiếu trúc, chiếu tre nhập từ Trung Quốc, và xu hướng này vẫnđang tiếp diễn!!! Mỗi hécta trồng tre chất lượng cao đem lại thu nhập 15.000 USD mỗi
Trang 7năm cho người nông dân Trung Quốc Các tác phẩm mỹ thuật tinh xảo được dệt thủ công
từ sợi tre (được chẻ nhỏ và chế biến bằng công nghệ hiện đại) xuất sang thị trường Singapore gần đây thật đáng chú ý Trái với quan niệm trước đây là cây tre làm đất bạc màu, kết quả nghiên cứu do Viện Nghiên cứu và phát triển sinh thái (trụ sở ở Lugana, Philippines) cho thấy cây tre đã cải tạo thành công ở những vùng đất bị tro núi lửa
Pinatubô huỷ hoại Cây tre có sức sống tuyệt vời ở cả những vùng đất bạc màu, cằn cỗi hay đất bị ô nhiễm Viên nghiên cứu này cũng khẳng định bộ rễ của cây tre có tác dụng
ổn định nhất, chống xói mòn đất, chống xói lở bờ sông, tre mọc ken dày có thể làm giảm cường độ của gió, giảm sự tàn phá của những cơn bão và gió lốc Người Nhật đã từng trồng thí nghiệm tre trên một vùng đất ở gần Hiroshima -thành phố bị tàn phá bởi bom nguyên tử năm 1945 Cây tre đã đâm chồi trên đất nhiễm phóng xạ ở đây sau khi được trồng vài tháng! Một phương pháp sử dụng chất bảo quản có nguồn gốc thiên nhiên mới cũng được các nhà khoa học Nhật phát minh gần đây, khi mà trong quá trình nghiên cứu
xử lý tre dùng làm đồ nội thất và làm thùng chứa, họ vô tình phát hiện một chất có khả năng chống ôxy hoá mạnh có trong vỏ cây tre Nếu như cây cà kheo bằng tre được người dân miền biển VN sử dụng từ xa xưa để đánh bắt một số loại hải sản, thì ở Australia hiện nay, môn thể thao khá phổ biến là lướt sóng biển bằng ván gần đây có nét mới: loại ván trượt được ưa chuộng được làm bằng tre phủ một lớp nhựa epoxy bằng công nghệ cao.Đất nước Triều Tiên từ xa xưa cũng đã sử dụng tre, nứa trong đời sống Loại muối tre có tên là Chukyom được dùng ở nước này từ khoảng 1.000 năm, loại muối này còn được hoà tan vào nước dùng như một thứ thuốc chữa bệnh đau dạ dày Người ta cho muối vào ống tre, dùng một loại đất sét đặc biệt bịt kín lại rồi nung trong nồi đất kín trong một khoảng thời gian xác định thu được một hỗn hợp Hỗn hợp này hiện còn được chế biến, đưa cả vào kem đánh răng (hiện đang bán phổ biến trên thị trường VN với tên thương mại là Bamboo Salt) Gần VN hơn là Indonesia, đất nước có nhiều tương đồng với VN vềvăn hoá Một số nơi ở nước này, như ở đảo Bali đang phát triển trồng và chế biến tre Tre
đã được sử dụng để làm những căn nhà cao tới 8 m (dùng kèm với các loại vật liệu nhẹ khác) - một dạng nhà kính khung tre, và một số đồ nội thất khác như bàn máy tính bằng tre Một tổ chức có tên là Tre bảo vệ môi trường đã ra đời ở đảo Bali nhằm cổ vũ cho việc trồng tre và sử dụng sản phẩm từ tre trong đời sống Tổ chức này hiện có hơn 80 giống tre đã và đang cung cấp rất nhiều cây giống tới nhiều vùng ở Indonesia, cùng với
Trang 8phương pháp chăm sóc tre với những ưu điểm là giá thành thấp, có khả năng chống côn trùng, nấm mốc cho tre Tổ chức này tin rằng mình đang đi đúng hướng, khi mà hiện nay nhu cầu tiêu thụ gỗ toàn thế giới đang lớn hơn mức cung, và cứ mỗi ngày lại có thêm nhiều cánh rừng biến mất Cũng dùng tre để làm nhà, nhưng ở Hồng Kông còn có những ngôi nhà cao tới 40 tầng đã được dựng với vật liệu chủ yếu là tre Trong tương lai gần ở Hồng Kông sẽ mọc lên nhiều ngôi nhà có khung bằng tre đã qua xử lý đặc biệt.
Thái Lan có nhiều nhà máy chế biến sản phẩm tre Sản phẩm phụ của một số nhà máy như thế lại trở thành nguyên liệu cho dân trong vùng nơi có nhà máy chế tạo đồ thủ công
mỹ nghệ và đồ dùng sinh hoạt hàng ngày Tre cũng được trồng từ lâu ở Nepan, ấn Độ, và ngày càng được coi trọng vì độ bền và tính hiệu dụng trong cuộc sống người dân ở đây Nước ta cũng như một số nước quanh vùng đang sử dụng các cây thuộc họ tre làm nguyên liệu cho ngành công nghiệp giấy Đã có một thời, tre và một số cây thuộc họ tre
đã được chúng ta phát triển để chế biến XK Khi thị trường truyền thống với hàng mây tre VN là Liên Xô và các nước Đông Âu không còn, ngành thủ công mỹ nghệ mây tre lạchậu và công nghệ của ta đã suy sụp Sau một số năm, khi mà các rặng tre làng đã trở nên
“hiếm”, thì tre nứa chỉ còn được dùng chủ yếu làm nguyên liệu giấy và sử dụng với nhu cầu nhỏ ở thôn quê, chỉ một số loại tre trúc được trồng làm cây cảnh được coi là “có giá trị kinh tế” Gần đây cây tre đã được quan tâm trở lại Còn việc nghiên cứu cải tạo giống tre trúc không biết bao giờ mới được tiến hành Phong trào trồng cây luồng ở một số địa phương gần đây là một tín hiệu đáng mừng Cây tre, loại cây mà có thời gần gũi với người VN cũng như cây lúa, hi vọng sẽ tìm lại được vị thế xứng đáng của nó
tao vừa tìm được 1 bài cũng được tham khảo nhé!
Từ bao đời nay, cây tre đã có mặt hầu khắp các neỏ đường đất nước và gắn bó thủy chung với cộng đồng dân tộc Việt Nam Đặc biệt trong tâm thức người Việt, cây tre chiếm vị trí sâu sắc và lâu bền hơn cả_ được xem như là biểu tượng của người Việt đất Việt, Từ hồi bé tẹo tôi vẫn nhớ bài "Cây tre VN: Nước việt nam xanh muôn vàn cây lá khác nhau,cây nào cũng đẹp,cây nào cũng quý,nhưng thân thuộc nhất vẫn là tre nứa trúc mai vầu mấy chục loại khác nhau,nhưng cùng một mần xanh mọc thẳng "
“Tre xanh, xanh tự bao giờ
Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh ”
Trang 9Cây tre, cây nứa, cây vầu, trúc, và nhiều loại tre bương khác là loại cây thuộc họ Lúa Tre có thân rể ngâm, sống lâu mọc ra những chồi gọi là măng Thân rạ hóa mộc có thể cao đến 10 -18m , ít phân nhánh Mỗi cây có khoảng 30 đốt, Cả đời cây tre chỉ ra hoa một lần và vòng đời của nó sẽ khép lại khi tre “bật ra hoa”.
Cùng với cây đa, bến nước, sân đình_một hinh ảnh quen thuộc, thân thương của làng Việt
cổ truyền, thì những bụi tre làng từ hàng ngàn năm đã có sự cộng sinh, cộng cảm đối với người Việt Tre hiến dâng bóng mát cho đời và sẳn sàng hy sinh tất cả Từ măng tre ngọt bùi đến bẹ tre làm nón, từ thân tre cành lá đến gốc tre đều góp phần xây dựng cuộc sống
Cây tre đã gắn bó với bao thăng trầm của lịch sử nước nhà “ Đất nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre và đánh giặc ” Không phài ngẫu nhiên sự tích loại tre thân vàng được người Việt gắn với truyền thuyết về Thánh Gióng_ hình ảnh Thánh Gióng nhổ bụi tre đằng ngà đánh đuổi giặc Àn xâm lược đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh chiến thắng thần kỳ, đột biến của dân tộc ta đối với những kẻ thù xâm lược lớn mạnh Mặt khác, hình tượng của cậu bé Thánh Gióng vươn vai hóa thân thành người khổng lồ rất có thể liên quan đến khả năng sinh trưởng rất nhanh của cây tre ( theo các nhà Thực vật học,thì cây tre phát triển điều kiện lý tưởng, có thể cao thêm từ 15 -20cm mỗi ngày) Trải qua nhiều thời kỳ lịch sử, các lũy tre xanh đã trở thành “pháo đài xanh” vững chắc chống quân xâm lược, chống thiên tai, đồng hóa Tre thật sự trở thành chiến lũy và là nguồn vật liệu vô tận để chế tạo vũ khí tấn côngtrong các cuộc chiến Chính những cọc tre trên sôngBạch Đằng, Ngô Quyền đã đánh tan quân Nam Hán Chính ngọn tầm vông góp phần rất lớn trong việc đánh đuổi quân xâm lược để giàng Độc lập_ Tự do cho Tổ Quốc “ Tre giữlàng, giữ nước, giừ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, ”
Vốn gần gũi và thân thiết với dân tộc, cây tre đã từng là ngưồn cảm hứng vô tận trong văn học, nghệ thuật Từ những câu chuyện cổ tích ( Nàng Ưt ống tre, cây tre trăm đốt, ) đến các ca dao, tục ngữ đều có mặt của tre Đã có không ít tác phẩm nổi tiếng viết về tre :
“Cây tre Việt Nam” của Thép Mới và bài thơ cùng tên của thi sỹ Nguyễn Duy, Tre còn góp mặt trong những làn điệu dân ca, điệu múa sạp phổ biến hầu khắp cả nước Và nó là một trong những chất liệu khá quan trọng trong việc tạo ra các nhạc khí dân tộc như : đàn
tơ tưng, sáo, kèn, Tre đi vào cuộc sống của mỗi người, đi sâu thẳm vào tâm hồn người Việt Mỗi khi xa quê hương, lữ khách khó lòng quên được hình ảnh lũy tre làng thân thương, những nhịp cầu tre êm đềm Hình ảnh của tre luôn gợi nhớ về một làng quê Việtnam mộc mạc, con người Việt Nam thanh cao, giản dị mà chí khí
Trong quá trình hội nhập quốc tế và hiện đại hóa thì tre ngày nay lại trở thành những sản phẩm văn hóa có giá trị thẩm mỹ cao được nhiều khách mước ngoài ưa thích, như những mặt hàng dùng để trang trí ở những nơi sang trọng : đèn chụp bằng tre, đĩa đan bằng tre
Có thể thấy rằng bản lĩnh bản sắc của người Việt và văn hóa Việt có những nét tương đồng với sức sống và vẻ đẹp của cây tre đất Việt Tre không mọc riêng lẽ mà sống thành từng lũy tre, rặng tre Đặc điểm cố kết này tượng trưng cho tính cộng đồng của người Việt Tre có rễ ngấm sâu xuống lòng đất, sống lâu và sống ở mọi vùng đất Chính vì thế tre được ví như là con người Việt Nam cần cù, siêng năng, bám đất bám làng : “Rễ sinh không ngại đất nghèo, Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù” Tre cùng người Việt Nam trải
Trang 10qua bao thăng trầm của lịch sử, qua bao cuộc chiến tranh giữ nước_tre xứng đáng là hình ảnh biểu tượng cho tính kiên ường, bất khuất của người Việt Nam, là cái đẹp Việt Nam.
Hà nội tre không còn nhiều (Lăng Bác thì có tre ngà )Giờ mở rộng Hà nội tre lại bát ngát các vùng quê ôm làng ôm xóm.Chiều về khói rơm không còn quấn quýt bên tre,(vì đun than, đun ga ),nhưng tôi vẫn thấy cây tre vươn thẳng gắn bó với thôn quê dẫu bao năm đổi thay từng ngày lên phố
Triết lý "cây tre”
Triết lý "cây tre”
Trong văn chương bình dân, cây tre là hình ảnh thân thương bất khả
phân ly, gợi lên bổn phận và trách nhiệm gánh vác gia đình, non nước
của người làm trai
Ba đời bảy họ nhà tre
Hễ cất lấy gánh, nó đè lên vai
Hoặc để nói lên lòng thương con vô bờ bến của tình mẫu tử thiêng liêng:
Ví dầu cầu ván đóng đinh
Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi
Khó đi mẹ dắt con đi
Con đi trường học, mẹ đi trường đời
Theo quan niệm của người phương Đông, tre, trúc tượng trưng cho mẫu người quân tử Cứng mà mềm mại, đổ mà không gãy, lòng rỗng không, biểu trưng cho tinh thần và khí độ an nhiên tự tại, không mê đắm quyền lợi, vật chất Tre, trúc biểu lộ tính cách của dân tộc Việt, một dân tộc có tiết tháo, phẩm hạnh và kiêu hùng, ngoan cường nhưng hiếu hòa, độ lượng
Ngay từ thời dựng nước, cây tre đầu làng vốn gần gũi, thân quen, thoáng chốc
<! [if !vml]
>
[endif] >
Trang 11<! trở thành vũ khí lợi hại có đủ tính cương nhu, giúp cậu bé làng Gióng đánh tan giặc Ân, sau khi chém gãy cả thanh gươm sắt.
Dân tộc ta đã biết sử dụng tre làm công cụ giữ nước, với các vũ khí lợi hại như cung, nỏ, bàn chông, tầm vông vạt nhọn Và những tiếng nổ kinh hồn của hàng loạt pháo tre đã làm quân thù bạt vía trên chiến trường, hay góp vui trong ngày hội liên hoan thắng trận
Không như hầu hết các loại cây chỉ đứng riêng lẻ một mình, tre luôn mọc thành bụi, có gốc liền gốc, rễ đan rễ, thể hiện tính quần tụ, kết đoàn, tạo thành sức mạnh khó lay chuyển Câu chuyện một người bẻ dễ dàng từng chiếc đũa tre, song không thể bẻ gãy cả bó được minh chứng
Thân tre thẳng và cao mà không bị đổ là do thớ tre dẻo và thân tre mềm dễ lượntheo chiều gió Với đặc tính phối hợp cương nhu để đón gió, thuận theo gió vừa
đủ rồi ngạo nghễ vươn lên trở lại hình dáng cũ - một đặc tính độc đáo chỉ có ở cây tre Dưới những trận cuồng phong, tre chỉ chịu tróc gốc cả bụi chứ không bao giờ chịu gãy ngang thân
Tính chất nổi bật nhất trong cây tre tương ứng với kỹ thuật võ học là càng bị uốncong và kéo sát bao nhiêu thì sức bật lại càng mãnh liệt, dữ dội bấy nhiêu Điều này càng thể hiện rõ tinh thần cương nhu phối triển trong nghệ thuật giữ nước của dân tộc Việt Gặp đối thủ cường bạo, hung hiểm, tạm thời ông cha ta thườnglánh đi (nhu) để tránh nhuệ khí ban đầu Sau đó chờ cho địch lơi lỏng, chểnh mảng việc quân cơ, ta mới tập trung đánh những trận quyết định (cương) hầu giành thắng lợi sau cùng
Trước những trận đánh quyết định để đảm bảo thắng lợi, chúng ta cần lùi lại để
Trang 12tạo đà thật vững chắc Lịch sử giữ nước của bao nhiêu triều đại VN đã chứng minh cụ thể điều đó Với biểu tượng cây tre, dân tộc ta đã nâng việc giữ gìn và bảo vệ đất nước lên hàng nghệ thuật với biết bao kinh nghiệm vô cùng sống động và phong phú.
Tóm lại, cây tre biểu tượng cho một nhân cách, một hoài bão cao thượng Quần thể tre cho thấy một xã hội thuận hòa kỷ cương “tre già măng mọc”, chứ không phải tranh sống theo kiểu “cây lớn đè cây nhỏ” giành lấy ánh sáng mặt trời
Bắt nguồn từ các quan điểm trên, các bậc thầy Vovinam Việt Võ Đạo quan sát cây tre ở nhiều góc độ, tư duy về lẽ sinh tồn, thành bại để đúc kết xây dựng một
lý luận về vận động võ học, một quan niệm nhân sinh Từ đó xây dựng một con người võ đạo biết sống yêu thương gần gũi, hòa nhập với cộng đồng để mưu cầu hạnh phúc trong mọi hoàn cảnh Cho dù gặp sự ngang trái, mâu thuẫn, hoặclâm vào cảnh bế tắc, con người võ đạo vẫn biết “vật cùng tắc biến”, hóa giải các mâu thuẫn bằng nguyên lý cương nhu phối triển Cho nên có thể nói cây tre là bài học đầu tiên để nắm các yếu lý của võ thuật
Với các phẩm tính có một không hai, cây tre chứa đựng những hình ảnh sinh động bao gồm đầy đủ tính âm dương, cương nhu và luôn hữu dụng cho con người Hào hùng, khoáng đạt song cũng hết sức khiêm cung, bình dị và đầy lòngyêu thương cũng là nét văn hóa đậm tính cách dân tộc mà cây tre là một biểu tượng điển hình của tinh thần nhân hòa và nguyên lý cương nhu phối triển
Từ sự tích Thánh Gióng nhổ cây tre bên vệ đường để đánh giặc Nỏ thần của An Dương Vương, anh hùng Núp dùng nỏ tre để đánh Mỹ và còn bao nhiêu chuyện cổ tích gắn liền với cây tre VN mình Hỏi đâu ra cây xương rồng trong thơ ca, dân gian để giải thích cho bạn bè thế giới đây (LTK)
Trang 13Người gửi: LTK
Gửi tới: Ban Văn hoá
Tiêu đề: Cay xuong rong khong phai la bieu tuong cua Vietnam
Tôi hoàn toàn đồng ý với bạn Bích Thủy
Sau bao nhiêu năm sống ở Canada, tôi thường khoe với bè bạn rằng biểu tượngcủa Việt Nam là cây tre Từ sự tích Thánh Gióng nhổ cây tre bên vệ đường để đánh giặc Nỏ thần của An Dương Vương, anh hùng Núp dùng nỏ tre để đánh
Mỹ và còn bao nhiêu chuyện cổ tích gắn liền với cây tre VN mình Như hầm chông để chống giặc, xôi nếp nấu trong ống tre Ở VN còn có lũy tre làng Trong lời ca mình cũng có: "Làng tôi xanh bóng tre, từng tiếng chuông ban chiều " Trong bài Viếng lăng Bác cũng có câu: "Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác, đã thấy trong sương hàng tre bát ngát Ôi hàng tre, xanh xanh VN, giông tố mưa sa đứng thẳng hàng"
Hỏi đâu ra cây xương rồng trong thơ ca, dân gian để giải thích cho bạn bè thế giới đây Mong bạn Thúy nên suy nghĩ lại
Lê Phạm Trung Dung
Cây tre rất gần gũi và thân thương với các dân tộc Á Đông sau cây lúa.Nếu vắng bóng hailoại cây nầy,lục địa Á Châu sẽ trở nên buồn tẻ ,cô quạnh và không biết sẽ ra sao?Các nhà thực vật học đếm được vào khoảng 1250 giống tre và phân loại thành 50 họ.Theo dân dã
Việt Nam “Trên rừng có ba mươi sáu thứ tre”.Tre được chia làm 4 nhóm căn cứ theo
chiều cao
Nhóm thứ nhất cây cao và lớn thường được gọi là tre(bamboo) gồm có tre bầu,tre lồ
ồ,loại tre to nhất dùng làm cột nhà gọi là cây bương như dân gian hay nói “Bương già
nhà vững”.Người Nhật gọi một loại tre lớn nhất là Madake có tên khoa học
Phyllostachys bambusoides (giant Japanese timber bamboo).
Nhóm thứ hai cây vừa tầm và thân nhỏ thường gọi là trúc(lesser bamboo).Loại trúc to
thường dùng làm cần câu
Nhóm thứ ba chỉ cao ngang đầu người,thân nhỏ hơn ngón tay.Có những loại cao không
quá đầu gối,thân nhỏ hơn cây đũa, ví dụ trúc Ngọc Thường dùng làm cây kiểng Bonsai.
Nhóm thứ tư chỉ cao sà sà mặt đất(sasa) được trồng như cỏ che mặt đất.Loại tre nầy che kín hàng triệu acres ở Hokkaido,miền Bắc nước Nhật Loại tre sà sà nầy có lá xanh và trắng rất đẹp nên thường được dùng trang trí món cá sống
Tre đặc ruột gọi là tre đực.Tre càng rỗng ruột ,thành thân tre càng mỏng.Cây nứa là một
loại tre có thành thân mỏng dính,tức là cây tre trống không,cây tre rỗng không.Vì bỗng
Trang 14ruột và vỏ thân rất mỏng nên cây nứa thường được đập dập ra để đan đồ dùng có nẹp lớn
như phên,sàn nhà,sọt,bồ nên dân gian hay nói “Tre già đan sọt,nứa tốt đan bồ”.
Thân tre thường tròn hình ống tuy nhiên cũng có loại vuông thân có bốn
cạnh(Chimonobambusa quadrangularis) Con người có thể làm ra loại tre vuông nhân
tạo bằng cách để một cái khuôn hình trụ vuông có cỡ vừa bằng khít cỡ cái măng tre vừa mới nhú ra khỏi mặt đất hay bó măng như bó giò thủ hình vuông Loại tre mọc thẳng nhất
được gọi là tre quân tử (Bambusa fastuosa) Đốt tre thường thẳng hình ống nhưng cũng
có nhiều loại tre lạ Tre đồi mồi có đốt hình mai rùa,đồi mồi.(tortoise-shell bamboo) Có
loại tre đốt hình xoắn ốc Bambusa ventricosa là loại tre có bụng phình ra như bụng phệ
nên được gọi là tre bụng phệ hay tre bụng Phật (Buddha’s belly bamboo) Loại tre
bụng Phật Di Lạc nầy thường sinh sống ở vùng đất khô hạn nên phải hút nước tích trữ do
đó bụng phình ra như người bị báng nước.Nếu tưới nước nhiều tre không cần giữ nước và
sẽ trở lại bình thường.Ống tre có loại dài loại ngắn khác nhau.Tre dang(Bambusa
textilis) là loại tre có đốt rất dài dùng chẻ lạt,để đan.
Thân tre thường có màu xanh nhưng cũng có loại màu đen( mặc trúc), màu vàng,màu tím
và có cả màu hồng ở Hy Mã Lạp Sơn.Việt Nam có loại tre lá to, thân màu vàng xanh nhưmàu nước trà tươi gọi là tre trà (teastick bamboo).Các nhà sưu tầm tre Tây Phương rất
thích gọi tre nầy Can Trúc Bắc Việt( Tonkin Cane ,Arundinaria amabilis)Ngoài ra còn
có loại tre xanh sọc vàng,tre vàng sọc xanh,tre có đốm,tre có các vết loang như màu nước
Lá tre nhỏ thường bằng ngón tay người lớn.Tre liễu(weeping bamboo,Otatea
acuminata)có lá nhỏ như lá liễu.Trúc bàn tay có lá to bằng bàn tay, dùng gói bánh
chưng.Tre tụ có lá nhỏ bao quanh cả cành tre trông như kết tụ.Lá tre thường có màu
xanh nhưng cũng có loại lá màu lá mạ,lá có sọc trắng,sọc xanh đậm,lá có viền trắng hay viền vàng
Rễ tre có hai loại.Nếu tre mọc thành từng bụi có gốc chung với nhau: rễ cụm.Loại nầy
thường thấy ở các xứ nhiệt đới vì khí hậu nóng và hay có gió bảo,tre phải mọc từng cụm
để tre già che nắng,gió bảo vệ măng non và đứng vững với gió bảo.Nếu tre mọc thành từng cây riêng biệt:rễ chạy hay căn hành.Loại nầy có rễ ngầm chạy dưới đất,từ mỗi mắt của rễ mỗi năm sẽ nẫy mầm mọc lên một cây tre đơn độc.Loại tre nầy lan rất mạnh bao phủ cả một vùng rộng lớn trông như cánh rừng thưa rất đep mắt,có thể giúp tránh khỏi nạn đất lở,đất chuồi,phòng chống,ngăn cản được sức tàn phá của động đất.Loại tre cụm nếu trồng sát vào nhau làm hàng rào sẽ tạo một thành lủy tre kiên cố bảo vệ xóm làng
Muốn trồng tre cụm,phải phân bụi tre thành nhiều phần nhỏ hay chặt thân tre thành nhiều khúc nhỏ rồi đem đi trồng Muốn trồng tre chạy ,phải đào rễ ngầm, cắt ra thành nhiều đoạn nhỏ rối trồng, mỗi mắt rễ sẽ mọc lên một cây tre.Đó là cách truyền giống thông thường.Tre còn một cách truyền giống khác nữa: bằng hạt Có nhiều loại tre khoảng 60,70năm hay 100 năm mới ra hoa một lần.Sau khi trổ hoa xong cây tre tàn lụi và chết
đi.Nhiều nơi cả một rừng tre đều chết hết.Sự kiện nầy gây ảnh hưởng rất nhiều đến thú vật sống nhờ vào cây tre như gấu mèo Panda của Trung Hoa sống nhờ vào loại trúc cây
dù :trúc tán.Khi tre ra hoa phải chờ khá lâu tre mới mọc lại từ gốc tre.Phải mất năm sáu