Bai giang Sang thu

sÜ tµi hoa th× mïa thu b íc vµo th¬ ca còng tù nhiªn vµ gÇn gòi... Con s«ng quª h ¬ng dÒnh n íc chê mïa thu.[r]

Bµi gi¶ng Ng÷ v¨n 9

GV: NguyÔn Duyªn

Tr êng THCS NguyÔn C¶nh Toµn

Th¸ng 3 n¨m 2010

Câu 1: ý nào sau đây nhận xét đúng về bài thơ “Viếng lăng Bác” của Viễn Ph ơng?

A – thể thơ năm chữ, giọng điệu tha thiết, rạo rực nhiều hình

ảnh thiên nhiên giàu sức gợi cảm

B – Thể thơ bảy chữ, nhạc điệu trong sáng tha thiết, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, gợi cảm và những so sánh ẩn

dụ sáng tạo

C – Thể thơ tám chữ, giọng điệu trang trọng, tha thiết thành kính, nhiều hình ảnh ẩn dụ, gợi cảm lời thơ bình dị

C

Câu 2: Lựa chọn các từ: “thành kính, đau xót, tự hào, trầm

lắng”để điền vào chỗ trống trong câu văn sau cho phù hợp:

“Cảm hứng bao trùm bài thơ: Viếng lăng Bác là niềm xúc

động thiêng liêng, , lòng biết ơn và , pha lẫn khi tác giả từ miền Nam ra viếng Bác; cảm hứng

đó đã tạo nên giọng thơ trang nghiêm”

đau xót

trầm lắng

I – Tìm hiểu chung

1 – Tác giả

- Sinh ngày 15/ 2 / 1942

- Quê: Phú Vinh- Duy Phiên, Tam D ơng – Vĩnh Phúc

- Thuộc thế hệ nhà thơ tr ởng thành trong kháng chiến

chống Mĩ

- Tham gia ban chấp hành hội nhà văn Việt Nam khoá III,

IV, V Hiện nay là chủ tịch hội nhà văn Việt Nam

- Phong cách thơ tha thiết, nhỏ nhẹ, sâu lắng, th ờng viết nhiều viết hay về con ng ời, cuộc sống ở nông thôn đặc biệt về

mùa thu

Ngữ văn - Bài 24

Tiết 121 - Văn bản.

- Bài thơ : “Sang thu”sáng tác1977

- Ph ơng thức biểu đạt: Miêu tả kết hợp với biểu cảm

Văn bản: Sang Thu – Hữu Thỉnh.

I - Tìm hiểu chung.

1- Tác giả.

2 - Tác phẩm.

Bỗng nhận ra h ơng ổi

Phả vào trong gió se

Mùa Thu đ ợc cảm nhận:

+ Trong trạng thái đột ngột bất ngờ.

+ Từ nơi làng quê yên bình giản dị.

+ Từ cảm nhận tinh tế của tác giả.

văn bản : Sang Thu – Hữu Thỉnh

S ơng chùng chình qua ngõ

Hình nh thu đã về.

Nghệ thuật nhân hoá, từ láy,

từ biểu cảm cho thấy:

+ Mùa thu đang đến lặng lẽ

mà rộn ràng.

+ Tâm trạng nhà thơ ngỡ ngàng,

cảm xúc bâng khuâng xao xuyến.

Nhà thơ có tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên thời

tiết thu và cuộc sống nơi làng quê, yêu dân tộc Việt Nam.

“Sông đ ợc lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu.”

Sông đ ợc lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Nghệ thuật nhân hoá, đối lập, từ láy gợi hình: Sự

thay đổi của đất trời theo tốc độ chuyển động từ hạ sang thu có cái nhanh, có cái chậm nh ng nhẹ nhàng mà rõ

rệt

Có đám mây mùa hạ -Vắt nửa mình sang thu

Hình ảnh liên t ởng gợi hình, gợi cảm : Ranh giới

giữa mùa hạ - mùa thu mơ hồ, nên thơ

Không gian, cảnh vật chuyển mình từ từ, điềm tĩnh sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Đã vơi dần cơn m a Trên hàng cây đứng tuổi

Cảnh vật thời tiết thay đổi, tất cả còn những dấu hiệu mùa hạ nh ng giảm dần mức độ c ờng độ … lặng

lẽ vào thu

Sấm cũng bớt bất ngờ

Hình ảnh ẩn dụ

Sấm: Những vang động bất th ờng của ngoại cảnh.

Hàng cây đứng tuổi : Những con ng ời đã từng trải,

những cuộc đời sang thu.

Khi đã từng trải, con ng ời trở nên vững vàng hơn tr ớc những tác động bất th ờng của ngoại cảnh, của cuộc đời

Nghệ thuật : - Từ láy gợi hình, giàu sức biểu cảm.

- Phép liên t ởng, t ởng t ợng độc đáo thú vị và sáng tạo,

nghệ thuật nhân hoá, ẩn dụ , đối lập tự nhiên hợp lí

Nội dung : Những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất,

trời từ cuối hạ sang thu, qua những cảm nhận tinh tế sâu sắc của tác giả

-Tình yêu tha thiết, trân trọng vẻ đẹp quê h ơng và những

suy nghĩ sâu lắng về con ng ời, cuộc đời sang thu

văn bản : Sang Thu – Hữu

Luyện tập

*/ Bài 1: Em hãy cho biết dòng nào nêu đúng tâm t tình

cảm của tác giả trong bài Sang thu?

A- Tình yêu tha thiết đối với mùa thu đất Việt.

B Tình yêu quê h ơng nơi gắn bó những kỉ niệm đẹp đẽ –

của tuổi thơ ấu.

C Niềm tự hào về vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam.–

D Những cảm nhận tinh tế về sự biến đổi cuả đất trời ở –

thời điểm cuối hạ sang thu

D

Bçng Ph¶

sĩ tài hoa thì mùa thu b ớc vào thơ ca cũng tự nhiên và gần gũi Tr ớc đây, Nguyễn Khuyến nổi tiếng với ba bài thơ thu: Thu điếu, thu vịnh, thu ẩm , sau này Xuân Diệu có Đây

mùa thu tới Nhỏ nhẹ, khiêm nh ờng, Hữu Thỉnh cũng góp ”

vào mùa thu đất n ớc một góc quê h ơng sang thu qua bài thơ Sang thu.

Bỗng nhận ra h ơng ổi Phả vào trong gió se

S ơng chùng chình qua ngõ

Hình nh thu đã về.

Đoạn thơ có cái h ơng vị ấm nồng của chớm thu ở miền quê nhỏ Tín hiệu đầu tiên để tác giả nhận ra là h ơng ổi phả trong gió Mùi h ơng quê nhà mộc mạc đ ợc gió đ a trong không gian cứ lan toả, thoang thoảng bay Cảm giác bất chợt đến với nhà thơ Bỗng nhận ra Một sự bất ngờ mà nh “ ”

đã đợi sẵn, đợi từ lâu rồi, để giờ đây có dịp buông ra ngay Trong số chúng ta chắc chắn không ai ch a một lần nếm vị ổi giòn ngọt, chua chua nơi đầu l ỡi Cái d vị của h ơng ổi đó cứ vấn vít v ơng lại trong ta khi chợt đọc câu thơ của Hữu Thỉnh Có h ơng ổi Và gió Và s ơng những hạt s ơng thu mềm mại, ơn ớt giăng màn qua ngõ Mùa thu lại về Mùa thu mang theo h ơng quê và s ơng mờ ớt lạnh D ờng nh có thêm s ơng nên thu dễ nhận hơn S ơng chùng chình qua “

ngõ , chùng chình hay là đợi chờ gì đây? Cứ dần dần nh ” “ ”

thế,

hay Hình nh thu đã về Nhà thơ giật mình, hơi bối rối Tự “ ”

bao giờ nhỉ? Thu về? Từ h ơng ổi hay từ gió, hay từ s ơng? Hữu Thỉnh cũng hơi ngỡ ngàng tr ớc thoáng đi bất chợt của mùa thu Thu về, thu lại về trên quê h ơng, trên những con đ ờng bờ đê và trên cả những con sông, cánh chim trời.

Cái bỡ ngỡ ban đầu vụt tan biến đi nh ờng chỗ cho sự rung cảm mãnh liệt tr ớc mùa thu:

“Sông đ ợc lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu ”

Con sông quê h ơng dềnh n ớc chờ mùa thu Những cánh chim bay vội vã Tất cả đều hối hả, xôn xao khi thu về Không còn cái gay gắt của mùa hè nóng nực, chỉ còn lại một bầu không gian ẩm ớt và se lạnh Một thoáng rối lòng để rồi

nh ờng lại cho thu Mùa thu vừa chớm rất nhẹ, rất dịu, rất

êm, mơ hồ nh cả đất trời đang rùng mình thay áo mới Hữu Thỉnh không tả trời thu xanh ngắt mấy từng cao nh “ ”

Nguyễn Khuyến mà chỉ điểm vào bức tranh thu một chút mây v ơng lại của mùa hè vừa qua :

“Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu ”

thơ thật độc đáo Hình nh trong đám mây đó còn lại một vài làn nắng ấm của mùa hè nên mới vắt nửa mình Thu về “ ”

làm cho bao cảnh vật đổi thay và đám mây cũng khác lạ.

Với hai khổ thơ ngắn, nhà thơ đã dựng lại một bức tranh thu nồng đ ợm hơi ấm cuộc đời, hơi ấm quê h ơng nhà Những hình ảnh sang thu thân quen, giản dị mà t ơi tắn, sống động Với những từ láy: chùng chình, vội vã, dềnh “

dàng , và một giọng thơ vừa có thoáng ngỡ ngàng, vừa vui s ”

ớng, Hữu Thỉnh đã đ a ta về một miền quê dân dã mà ấm áp tình ng ời Để rồi cùng tác giả cảm nhận tiết trời sang thu thật nhẹ nhàng mà rõ rệt:

“Vẫn còn bao nhiêu nắng Đã vơi dần cơn m a

Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi ”

Bầu trời, nắng m a lúc sang thu đã đổi khác Nắng nhạt dần không còn chói chang dữ dội gay gắt M a cũng bớt

đi, sấm cũng ít hơn, nhỏ hơn không còn đùng đùng đoàng

đoàng, đột ngột vang rền cùng với những tia chớp xanh sáng

xé rách bầu trời trong những trận m a bão tháng sáu, tháng bảy Chính vì thế hàng cây không còn bị bất ngờ giật mình “ ”

vì tiếng sấm nữa Bằng nghệ thuật ẩn dụ, hai câu thơ cuối Sấm cũng bớt bất ngờ- trên hàng cây đứng tuổi mang ý

nghĩa triết lí sâu sắc

Hàng cây đứng tuổi: Là tuổi đời con ng ời Con ng ời càng

từng trải càng vững vàng hơn, bình tĩnh hơn tr ớc những tác

động bất th ờng của ngoại cảnh cuộc đời Trời đất sang thu hay chính đời ng ời sang thu? Lời thơ không chỉ tả cảnh thu của thiên nhiên đất trời mà còn chứa chất suy nghiệm về

con ng ời và cuộc sống của tuổi đời khi sang thu…

Sang Thu- khúc giao mùa nhẹ nhàng, thơ mộng bâng khuâng mà cũng thầm thì triết lí, đã nối tiếp hành trình thơ thu Dân tộc, góp một tiếng thơ đằm thắm về mùa thu quê h

ơng, đem đến cho thế hệ trẻ tình yêu đất n ớc qua nét thu đẹp Việt Nam

- Häc thuéc bµi th¬ Sang thu “ – H÷u ThØnh”

- H·y kÓ tªn bèn bµi th¬ kh¸c viÕt vÒ mïa thu mµ em biÕt?

- ChuÈn bÞ : So¹n bµi Nãi víi con- cña Y Ph ¬ng “ ”

H íng dÉn vÒ nhµ