TÝch hîp néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng qua bé m«n VËt lý gióp häc sinh n¾m v÷ng c¸c kiÕn thøc vÒ m«i trêng, rÌn luyÖn c¸c em kÜ n¨ng ph¸t hiÖn c¸c vÊn ®Ò vÒ m«i trêng vµ nguyªn nh[r]
Trang 1A Đặt vấn đề
I Những vấn đề chung.
1 Môi trờng là không gian sinh sống của con ngời và sinh vật, nơi chứa đựng
các tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất, nơi chứa đựng và phân huỷ các chấtthải do con ngời tạo ra trong đời sống và sản xuất Môi trờng có vai trò cực kì quantrọng đối với đời sống con ngời Môi trờng đó không chỉ là nơi tồn tại, sinh trởng vàphát triển và còn là nơi lao động và nghỉ ngơi, hởng thụ và trau dồi những nét đẹp vănhoá, thẩm mĩ của con ngời Việc bảo vệ môi trờng hiện là một trong nhiều những mốiquan tâm mang tính toàn cầu, ở nớc ta bảo vệ môi trờng là vấn đề đợc quan tâm sâusắc
Môi trờng ở Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung đang bị ảnh hởngnặng nề bởi nhiều nguyên nhân nh: Khí hậu, nhiệt độ, khói bụi, rác thải công nghiệp,rác thải sinh hoạt, tiếng ồn vv Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế
nó kéo theo sự phát triển của nhiều loại máy móc, xe cộ khiến cho sự ô nhiễm tiếng ồnngày càng gia tăng đến mức báo động Không chỉ ở các thành phố lớn, các khu côngnghiệp mà ngay cả những làng quê vốn yên lặng nay cũng trở nên quá ồn ào do sựphát triển của các phơng tiện giao thông, các phơng tiện thông tin - truyền thông hoạt
động một cách thiếu khoa học, các loại máy móc vv
2 Trong nhà trờng phổ thông hiện nay, việc giảng dạy những bài có nội dung,
kiến thức có liên quan đến vấn đề môi trờng đôi khi giáo viên cha quan tâm đúng mức.Thực tế việc bảo vệ môi trờng vẫn cha đáp ứng đợc yêu cầu của quá trình phát triểnkinh tế, xã hội trong giai đoạn đổi mới – Môi trờng vẫn tiếp tục bị xuống cấp nhanh,
có lúc, có nơi đã đến mức báo động Những hiểm hoạ suy thoái môi trờng đang ngàycàng đe doạ cuộc sống của con ngời Việc bảo vệ môi trờng là vấn đề sống còn củanhân loại và mỗi quốc gia
3 Là giáo viên đứng lớp trực tiếp giảng dạy bộ môn Vật lý lớp 7 THCS, tôi trăn
trở trớc mỗi bài, mỗi nội dung có liên quan đến vấn đề môi trờng Làm thế nào để học
sinh hiểu và ý thức bảo vệ môi trờng tốt Vậy tôi mạnh dạn chọn đề tài: Kinh nghiệm tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng trong bài "Chống ô nhiễm tiếng ồn" Vật lý lớp 7 THCS Mong muốn đợc cùng các đồng chí, đồng nghiệp trao đổi, tìm ra
phơng pháp giảng dạy phù hợp nhất theo yêu cầu mới của ngành đối với bài "Chống ônhiễm tiếng ồn" Vật lý lớp 7
II Những cơ sở xây dựng đề tài.
1 Cơ sở lý luận:
Giáo dục bảo vệ môi trờng trong nhà trờng phổ thông là một trong những biệnpháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong công tác bảo vệ môi trờng.Thông qua giáo dục, học sinh đợc trang bị những kiến thức về môi trờng, ý thức bảo
vệ môi trờng, năng lực phát triển và sử lý các vấn đề môi trờng
Trang 2Giáo dục bảo vệ môi trờng góp phần hình thành nhân cách của ngời lao độngmới, ngời chủ tơng lai của đất nớc, ngời lao động, ngời chủ có thái độ thân thiện vớimôi trờng
Đích quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trờng không chỉ làm cho học sinhhiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trờng mà quan trọng là phải có thói quen hành viứng sử văn minh, lịch sự với môi trờng Điều này phải bắt đầu ngay từ tuổi ấu thơ vàphải đợc hình thành trong một quá trình lâu dài
2 Cơ sở thực tiễn:
Hiện nay tiếng ồn là một vấn đề đợc xã hội rất quan tâm, nó ảnh hởng rất lớn
đến sức khoẻ con ngời, nó đặt ra trong mỗi chúng ta rằng bằng cách nào bảo vệ đợcmôi trờng đang bị ô nhiễm tiếng ồn nh vậy?
Trong vấn đề này, hiện nay đã có nhiều biện pháp khắc phục sự ô nhiễm tiếng
ồn ở các đô thị lớn nh: Giảm bớt lu lợng của các loại xe cộ trên đờng bằng cách xâydựng các đờng vành đai vùng ven đô, xây dựng tờng bê tông, trồng cây xanh ngăncách các làn đờng xe cơ giới trên đờng cao tốc, xây dựng các nhà máy, khu côngnghiệp cách xa khu dân c vv Tuy nhiên những biện pháp trên chỉ mang tính tạm thời,thực tế cha đáp ứng đợc yêu cầu cấp bách hiện nay của ô nhiễm tiếng ồn
3 Điều tra cơ bản.
- Thực trạng về vấn đề ô nhiễm tiếng ồn ở địa phơng:
+ ở địa phơng nhà trờng đóng hiện nay do trình độ nhận thức của ngời dân còn hạnchế, ý thức tham gia bảo vệ môi trờng của đại đa số ngời dân cha cao vì vậy môi trờngcũng đã trở nên ô nhiễm đặc biệt là ô nhiễm tiếng ồn
+ Phong tục, tập quán của ngời dân nơi đây cũng góp phần làm cho môi trờng bị ônhiễm tiếng ồn nh: Ma chay, cới hỏi, các xởng ca, máy xay xát các loại Mỗi khithôn xóm có đám ma, đám cới thì nhân dân trong thôn đều bị ảnh hởng bởi tiếng ồn từnhững chiếc loa phát hết công suất mãi tới đêm khuya Các loại máy móc ở khu vựcdân c khi hoạt động đều gây ra ô nhiễm tiếng ồn Bên cạnh đó một số thanh niên khi
đi xe máy trong khu vực dân c còn rồ ga, bấm còi một cách thiếu văn hoá
* Chính quyền địa phơng cũng đã có nhng biện pháp cụ thể để hạn chế tiếng ồn ảnh ởng tới đời sống nhân dân nh: Cấm mở loa khi có đám cới, đám ma từ 22h tối đến 4hsáng hôm sau, không mở hệ thống loa thông tin trong xã vào buổi tra và vào những
h-đêm khuya vv Cấm các loại máy móc hoạt động xung quanh trờng vào giờ học củahọc sinh trong trờng, giờ nghỉ ngơi của nhân dân Tuy nhiên những biện pháp củachính quyền địa phơng vẫn cha hữu hiệu đối với phong tục, tập quán của ngời dân nơi
đây
- Thực trạng về vấn đề ô nhiễm tiếng ồn ở nhà trờng:
+ Khu vực nhà trờng đóng gần xởng ca nhà anh Hùng, gần khu vực đóng gạch mạt đácủa nhà anh Mừng, gần trung tâm xã, trớc và sau trờng đều giáp với các con đờng giao
Trang 3thông nội xã và liên xã vì vậy tiếng ồn của các loại máy móc hoạt động xung quanhnhà trờng, của các phơng tiện giao thông trên đờng ảnh hởng rất lớn đến hoạt độngdạy và học của nhà trờng.
+ Khu vực trờng đóng ở gần khu dân c, có những hôm đang trong buổi học hệ thốngthông tin công cộng lại phát những bản tin, thông báo, phát những bài dân ca Gâymất tập trung đối với học sinh, đối với nhà trờng
+ Trong nhà trờng trong giờ ra chơi, các em học sinh nô đùa nhau, la hét Trong giờhọc vẫn còn một bộ phận học sinh nói chuyện riêng gây ồn ào trong lớp Điều này nóilên sự ô nhiễm tiếng ồn đã đến mức báo động
* Trớc những vấn đề đó nhà trờng cũng có những biện pháp giải quyết sự ô nhiễmtiếng ồn nh: Trồng cây xanh xung quanh trờng, tuyên truyền giáo dục học sinh khônglàm ồn trong trờng, phối kết hợp với các ban ngành ở địa phơng tuyên truyền cho nhândân thực hiện nếp sống văn minh ở khu vực dân c Tuy nhiên không phải ngày một,ngày hai là có thể giải quyết dứt điểm đợc vấn đề ô nhiễm tiếng ồn Cần phải tăng c-ờng giáo dục ý thức bảo vệ môi trờng của mọi ngời, đặc biệt là cho học sinh-nhữngngời chủ tơng lai của đất nớc
- Kết quả khảo sát về ý thức Bảo vệ môi trờng của học sinh.
Đầu năm học 2009-1010 tôi đã tiến hành khảo sát học sinh khối 7 trờng THCSnơi tôi công tác với một số nội dung câu hỏi nh sau
Câu 1: Em hãy nêu tầm quan trọng của môi trờng Môi trờng có ảnh hởng nh thế nào
đối với mọi sinh vật nói chung và với đời sống con ngời nói riêng?
Câu 2: Thế nào là ô nhiễm tiếng ồn Em cần phải làm gì để chống ô nhiễm tiếng ồn ở
khu vực dân c nơi em và gia đình sinh sống?
III Phạm vi, đối tợng và mục đích xây dựng đề tài.
1 Phạm vi, đối tợng nghiên cứu:
Trang 4Phạm vi nghiên cứu: Đề tài này đợc xây dựng trong phạm vi chuyên đề Vật lý
THCS nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng
Đối tợng nghiên cứu: Là học sinh lớp 7 trờng THCS X, huyện Thọ Xuân.
2 Thời gian nghiên cứu:
Từ tháng 9 năm 2009 đến tháng 3 năm 2010
3 Mục đích của đề tài:
Đề tài đợc xây dựng nhằm giúp học sinh nhận thức đợc những tác hại của việc ônhiễm môi trờng nói chung và ô nhiễm tiếng ồn nói riêng, từ đó yêu cầu học sinh phải
có những hành động cụ thể để bảo vệ môi trờng, góp phần cải tạo môi trờng, tuyêntruyền, vận động ngời dân tích cực tham giao bảo vệ môi trờng, khắc phục dần sự ônhiễm môi trờng
Đề tài đợc xây dựng nhằm trao đổi kinh nghiệm trong phơng pháp giảng dạytích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng đối với môn Vật lý trờng THCS, đặc biệt
là nội dung tích hợp giáo dục bảo vệ môi trờng trong bài " Chống ô nhiễm tiếng ồn"Vật lý lớp 7
B giải quyết vấn đề
I Những vấn đề chung
Nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng đợc tích hợp trong môn Vật lý lớp 7 trờngTHCS thông qua các chơng, các bài cụ thể, thể hiện ở 3 mức độ (mức độ toàn phần,mức độ bộ phận và mức độ liên hệ)
1 Đối với học sinh:
Giáo dục bảo vệ môi trờng trong môn Vật lý lớp 7 ở trờng THCS với mục tiêulà: Giúp học sinh biết:
- Các vấn đề môi trờng đặt ra ở Việt Nam nói chung, ở các vùng và các địa
ph-ơng trên cả nớc nói riêng (hiện trạng khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiênnhiên, bảo vệ môi trờng)
- Học sinh có kĩ năng phát hiện các vấn đề về môi trờng và nguyên nhân của nó
- Có biện pháp, hành động tích cực góp phần giải quyết các vấn đề về môi trờng
và bảo vệ môi trờng
- Học sinh tôn trọng, yêu quý thiên nhiên, có ý thức giữ gìn bảo vệ các thànhphần của môi trờng tự nhiên (rừng, nớc, không khí, đất đai)
- ủng hộ các hoạt động, các chính sách bảo vệ môi trờng, phê phán các họat
động, các hành vi làm ảnh hởng xấu đến môi trờng
2 Đối với giáo viên:
Để đạt đợc mục tiêu trên, giáo viên sử dụng các phơng pháp dạy học phù hợp,phơng pháp đòi hỏi học sinh phải bộc lộ đợc nhận thức, quan điểm, ý thức, thái độ, đa
Trang 5ra các biện pháp giải quyết trớc các vấn đề của môi trờng Với mỗi phơng pháp sẽ cóhình thức dạy học tơng ứng.
* Các phơng pháp dạy học:
- Phơng pháp trực quan: Sử dụng tranh, ảnh, sử dụng băng, đĩa hình
- Phơng pháp thảo luận: Thảo luận nhóm học sinh
- Phơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề: Giáo viên đa ra vấn đề cầnnghiên cứu- học sinh nghiên cứu tài liệu và giải quyết vấn đề
Tuy nhiên phải căn cứ vào các nội dung cụ thể của từng bài, xác định nội dung
đó thể hiện ở mức độ nào ? (Mức độ toàn phần, mức độ bộ phận hay mức độ liên hệ)
và phụ thuộc vào đối tợng học sinh ở từng địa phơng để vận dụng các phơng pháp trêncho phù hợp và có hiệu quả Ngoài các phơng pháp trên còn phải lu ý đến điều tra,
đánh giá học sinh
Trong quá trình dạy học, vai trò của ngời thầy tổ chức hớng dẫn học sinh Cònhọc sinh là ngời chủ động thao tác và tìm tòi các kiến thức trên các kênh chữ, kênhhình, tự rút ra nhận xét, kết luận dới sự trợ giúp của giáo viên
II Các bớc tiến hành dạy bài "chống ô nhiễm tiếng ồn" bài 15 vật
lý lớp 7 có tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng.
1 Xác định tên bài "Chống ô nhiễm tiếng ồn"
2 Xác định địa chỉ tích hợp.
- Nhận biết ô nhiễm tiếng ồn:
+ Ô nhiễm tiếng ồn xảy ra khi tiếng ồn to, kéo dài, gây ảnh hởng xấu đến sức khoẻ vàhoạt động bình thờng của con ngời
- Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
+ Để tránh, chống ô nhiễm tiếng ồn cần làm giảm độ to của tiếng ồn phát ra, ngănchặn đờng truyền âm, làm cho âm truyền theo hớng khác
3 Xác định nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng.
- Nhận biết ô nhiễm tiếng ồn:
+ Về sinh lí nó gây mệt mỏi toàn thân, nhức đầu, choáng váng, ăn không ngon, gầyyếu Ngoài ra ngời ta còn thấy nếu tiếng ồn qúa to còn gây suy giảm thị lực
+ Về tâm lí, nó gây khó chịu, lo lắng, bực bội, dễ cáu gắt, sợ hải, ám ảnh, mất tậptrung, dễ nhầm lẫn thiếu chính xác
- Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
+ Trồng cây: Trồng cây xung quanh trờng học, bệnh viện, nơi làm việc, trên đờng phố
và đờng cao tốc là cách rất hiệu quả để giảm thiểu tiếng ồn
+ Lắp thiết bị giảm âm: Lắp đặt một sơ thiết bị giảm âm trong phòng làm việc nh:thảm, rèm, thiết bị cách âm để giảm thiểu tiếng ồn từ bên ngoài truyền vào
+ Đề ra nguyên tắc: Lập bảng thông báo quy định về việc gây tiếng ồn Cùng nhauxây dựng ý thức giữ trật tự cho mọi ngời
Trang 6+ Các phơng tiện giao thông cũ, lạc hậu gây ra những tiếng ồn rất lớn Vì vậy cần lắp
đặt những thiết bị chống ồn trên xe Kiểm tra, đình chỉ hoạt động của những phơngtiện giao thông đã cũ hoặc lạc hậu
+ Tránh xa những nguồn gây tiếng ồn: Không đứng gần các máy móc, thiết bị gây ồnlớn nh máy bay phản lực, các động cơ, máy khoan cắt, rèn kim loại Khi cần tiếp xúcvới các thiết bị đó cần sử dụng các thiết bị bảo vệ (mũ chống ồn) và tuân theo nhữngquy tắc an toàn Xây dựng trờng học, bệnh viện, khu dân c cách xa nguồn gây ra ônhiễm tiếng ồn
+ Học sinh cần thực hiện các nếp sống văn minh tại trờng học nh: Bớc nhẹ khi lên cầuthang, không nói chuyện trong lớp học, không nô đùa, mất trật tự trong trờng học
4 Xác định phơng pháp dạy học cho phù hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trờng
+ Phơng pháp trực quan là những phơng tiện mà học sinh có thể lĩnh hội (tri giác) nhờ
sự hỗ trợ các tín hiệu ngoài lời giảng của giáo viên
Bản chất của phơng pháp này là cách thức, hệ thống các cách sử dụng các phơng tiệntrực quan để phát hiện khai thác và lĩnh hội kiến thức
+ Sử dụng tranh, ảnh:
- Việc sử dụng tranh, ảnh có nội dung về môi trờng giúp học sinh dễ dàng nhận biếtcác vấn đề về môi trờng nh hiện tợng ô nhiễm không khí, ô nhiễm nớc
- Cùng với các bức tranh SGK, trong khi dạy Vật lý giáo viên nên sử dụng những hình
ảnh minh hoạ có nội dung Vật lý (những hình ảnh minh hoạ đó có lựa chọn và sắp xếptheo từng chủ đề)
- Bản chất của phơng pháp sử dụng tranh ảnh Vật lý là phơng pháp: Hớng dẫn họcsinh quan sát, phân tích tranh, ảnh để lĩnh hội kiến thức
- Khi dẫn dắt học sinh quan sát trớc hết giáo viên cần xác định mục đích, yêu cầu củaviệc quan sát tranh đó thể hiện hiện tợng gì? Vấn đề gì? ở đâu? Và mô tả hiện tợng.Cuối cùng gợi ý học sinh nêu nguyên nhân và hậu quả của hiện tợng
Ví dụ: Trong bài chống ô nhiễm tiếng ồn giáo viên cho học sinh quan sát một số bức
tranh mô tả về việc máy khoan bê tông liên tục hoạt động cạnh nơi làm việc, hoặc hoạt
động họp chợ ồn ào gần lớp học v v và giáo viên nêu câu hỏi: Em có nhận xét gì khiquan sát các bức tranh vừa rồi? Từ đó học sinh hiểu biết, nhận thức sâu sắc hơn vềnhững nguyên nhân gây ra ô nhiễm tiếng ồn
Trang 7Lu ý: Việc lựa chọn tranh, ảnh cho học sinh quan sát, trớc hết phải phù hợp với nội
dung và càng thể hiện đợc nhiều dấu hiệu càng tốt Tranh ảnh phải rõ ràng, đẹp
Trong dạy học Vật lý, giáo viên nên triệt để sử dụng tranh ảnh minh hoạ trong SGK,bởi vì đó là những phơng tiện minh hoạ đã đợc lựa chọn để thể hiện các hiện tợng mộtcách cụ thể, điển hình nhất
+ Sử dụng băng, đĩa hình:
Phơng pháp sử dụng băng, đĩa hình là phơng tiện trực quan có nhiều u điểm trong việccung cấp những thông tin về môi trờng bằng hình ảnh, tạo điều kiện thuận lợi cho họcsinh khai thác kiến thức Khi sử dụng băng, đĩa hình, giáo viên theo các bớc sau:
- Bớc 1: Định hớng nhận thức (mục đích, yêu cầu và những vấn đề cần tìm hiểu)
- Bớc 2: Giáo viên mở băng hình cho học sinh xem từng đoạn, sau mỗi đoạn giáo viêntắt băng và đặt câu hỏi nhằm vừa kiểm tra nhận thức của học sinh, vừa gợi ý để họcsinh nêu nên những ý quan trọng nhất trong đoạn băng hình vừa xem
- Bớc 3: Kết thúc: Khi hết băng giáo viên yêu cần học sinh nêu các ý quan trọng nhấttrong đoạn băng hình vừa xem Cuối cùng giáo viên tóm tắt, củng cố và khắc sâunhững nội dung chính
Ví dụ: Trong bài chống ô nhiễm tiếng ồn giáo viên cho học sinh xem một đoạn băng
hình ghi lại những hoạt động sản xuất tại một nhà máy công nghiệp nặng hoặc hoạt
động giao thông tại một đô thị lớn và đặt ra câu hỏi "Em có nhận xét gì về các đoạnbăng hình vừa đợc xem?" Từ đó học sinh rút ra đợc khái niệm về ô nhiễm tiếng ồn,nhận biết về ô nhiễm tiếng ồn
- Trớc hết giáo viên cần xác định rõ ràng mục tiêu cần đạt đợc trong buổi thảo luận,sau đó nêu vấn đề hoặc một số câu hỏi thích hợp để học sinh thảo luận
+ Bớc 1: Giáo viên nêu chủ đề và các câu hỏi thảo luận
+ Bớc 2: Học sinh thảo luận (cả lớp hoặc nhóm)
+ Bớc 3: Giáo viên tóm tắt các ý kiến thảo luận, củng cố các điểm chính
Ví dụ: Trong bài chống ô nhiễm tiếng ồn ở mục II "Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễm
tiếng ồn" Giáo viên có thể đa ra câu hỏi: Hãy tìm các biện pháp cụ thể để chống ônhiễm tiếng ồn tại ngôi trờng em đang học? Từ đó học sinh thảo luận nhóm và đa ra
Trang 8các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn tại trờng học nh: trồng cây xanh xung quanh ờng, treo biển "cấm bóp còi" tại khu vực trờng, "cấm họp chợ" gần khu vực trờng v v
tr-* Phơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề.
Phơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề là phơng pháp tạo ta tình huống cóvấn đề phù hợp với trình độ và nhận thức của học sinh
- Bớc 1: Đặt vấn đề (tạo tình huống có vấn đề)
- Bớc 2: Giải quyết vấn đề (tìm phơng án giải quyết các giả thuyết)
- Bớc 3: Kết luận: Khẳng định hay bác bỏ các phơng án trên các giả thuyết đã nêu
Ví dụ: Trong bài chống ô nhiễm tiếng ồn ở mục II "Tìm hiểu biện pháp chống ô nhiễmtiếng ồn" Giáo viên có thể đặt vấn đề: Gia đình em đang sống gần khu vực gây ônhiễm tiếng ồn, gia đình em phải làm gì để chống ô nhiễm tiếng ồn? Học sinh có thể
đa ra nhiều biện pháp nh: trồng nhiều cây xanh xung quanh nhà, làm tờng nhà, trầnnhà bằng vật liệu cách âm, yêu cầu các cơ quan có trách nhiêm liên quan di chuyểnkhu vực gây ô nhiễm tiếng ôn ra xa khu dân c v v Tuy nhiên giáo viên cần phân tíchnhững u, nhợc điểm của từng biện pháp rồi khẳng định những phơng án tối u trongnhững phơng án mà các nhóm học sinh đa ra
Sau đây tôi xin cụ thể hoá tiến trình dạy bài " Chống ô nhiễm tiếng ồn" môn Vật lý lớp 7 có tích hợp nội dung GDBVMT nh sau:
Bài 15 Chống ô nhiễm tiếng ồn
I Mục tiêu
1 Về kiến thức.
- Học sinh nhận biết đợc tác hại của ô nhiễm tiếng ồn đối với cuộc sống và sứckhoẻ của con ngời
- Học sinh nhận biết đợc các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
- Học sinh nhận biết đợc vật liệu chống ồn và vai trò của nó đối với việc giảmtiếng ồn
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1 Đối với giáo viên
Trang 9- Một đoạn băng hình ghi lại những hoạt động sản xuất tại một nhà máy côngnghiệp nặng hoặc hoạt động giao thông tại một đô thị lớn.
- Tranh phóng to hình 15.1 hoặc một bức tranh có nội dung tơng đơng
- Tranh phóng to hình 15.2 hoặc một bức tranh có nội dung tơng đơng
- Tranh phóng to hình 15.3 hoặc một bức tranh có nội dung tơng đơng
- T liệu về giáo dục bảo vệ môi trờng (in ra giấy cho mỗi nhóm học sinh)
1 Sự đe doạ từ tiếng ồn giao thông ( Báo Hà Nội mới, ngày 18/7/2003, tr 4)
Thế giới có khoảng 57 triệu ngời điếc hoặc nghe kém
Hiện nay ở nớc ta có hàng trăm ngời bị điếc hay nghe kém, trong đó số ngờiphải lao động trong môi trờng ồn chiếm tỉ lệ lớn Bệnh điếc hay nghe kém do tiếng ồn,
đặc biệt là tiếng ồn giao thông đang ngày càng gia tăng
Tiếng ồn giao thông gồm tiếng ồn của động cơ, tiếng còi, tiếng ma sát giữa lốp
xe với mặt đờng, ma sát giữa không khí với phơng tiện giao thông Tuỳ theo môi trờnggiao thông, tốc độ của phơng tiện, tiếng ồn loại này có thể trội hơn loại kia và ngợclại Mức ồn trung bình ban ngày dao động trong khoảng từ 31,3dB đến 79,2dB, ban
đêm dao động trong khoang từ 67,3dB đến 73,0dB Thạc sĩ Lơng Thuý Nga (Dại họcBách Khoa Hà Nội), ngời trực tiếp điều tra, nghiên cứu mức độ tiếng ồn giao thôngcho biết: "Mức ồn của dòng xe là mức ồn không ổn định, nó thay đổi liên tục trongmột phạm vi và phụ thuộc nhiều yếu tố., đồng thời nó thay đổi rất nhanh theo thờigian Bởi vậy việc xác định chính xác mức ồn chung của dòng xe giao thông là mộtcông việc rất khó khăn "
Cùng với quá trình đô thị hoá, tiếng ồn giao thông ngày một gia tăng và tăngmạnh Khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ Môi trờng thành phố Hà Nội tại một
số nút giao thông và tuyến phố chính cho thấy: Mức ồn giao thông trung bình từ 77dB
đến 82dB ( cao hơn chỉ số tiêu chuẩn cho phép đối với khu vực dân c nhiều lần) Sovới kết quả khảo sát trớc đó 2 năm trong cùng một điều kiện về thời gian và khônggian thì trung bình mức ồn đã tăng từ 4 đến 5 dB
Nguyên nhân gây ra tiếng ồn giao thông cao là do sự gia tăng đột biến về số l ợng các phơng tiện giao thông Năm 1993, Hà Nội có 94000 xe máy, năm 1995 là
-498465, năm 2000 là 708641, hằng năm tăng hơn 15% Nguyên nhân khác: Có lẫncác loại phơng tiện giao thông trên cùng một tuyến đờng ( xe tải, xe khách, xe con, xemáy, ) Các xe sử dụng còi nhiều, thậm chí cả còi hơi; do mặt đờng quá chật
Tiếng ồn giao thông đang góp phần không nhỏ làm ô nhiễm môi trờng, gây táchại xấu đến sức khoẻ con ngời Vì thế, tìm ra giải pháp khắc phục làm giảm thiểu nó
là cần thiết và cấp bách, đòi hỏi sự quan tâm của toàn xã hội
2 Một vài mức cờng độ âm (dB)
Tiếng xào xạc của lá cây 10
Trang 102 Đối với học sinh.
- Ôn tập các kiến thức về: Nguồn âm, độ to của âm, phản xạ âm-tiếng vang
III Tiến trình dạy học.
1 Kiểm tra bài cũ (7 phút)
- GV: Để tập trung học tập và làm việc, ta cần đảm bảo những yêú tố nào?
HS: Ta cần đảm bảo không bị tác động của những yếu tố gây mất tập trungchẳng hạn nh tiếng ồn
- GV: Làm việc trong môi trờng có tiếng ồn lớn ảnh hởng tới em nh thế nào?HS: Làm việc trong môi trờng tiếng ồn lớn ta thấy: Đau đầu, chóng mặt, căngthẳng, mất ngủ, thị lực giảm
- GV: Trong gia đình em thờng sử dụng những biện pháp nào để làm giảm tiếngồn?
HS: Tránh xa những nguồn gây ra tiếng ồn Sử dụng các loại vật liệu cách âmtrong xây dựng nhà cửa
2 Dạy bài mới.
Đặt vấn đề
GV: Câu trả lời của các em đã nêu ra đợc những tác hại của tiếng ồn đối với cuộc sống và sinh hoạt của bản thân cũng nh đã nêu ra đợc một số biện pháp làm giảm tiếng ồn Bài học hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu để tìm ra biện pháp chống
ô nhiễm tiếng ồn cũng nh thái độ của chúng ta đối với việc bảo vệ môi trờng sống.
Bài 15 Chống ô nhiễm tiếng ồn
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Thời gian Hoạt động 1 Tìm hiểu tác hại của tiếng ồn đối với cuộc sống con ngời.
- Giáo viên cho học sinh xem một
đoạn băng hình ghi lại những hoạt
động sản xuất tại một nhà máy
công nghiệp nặng hoặc hoạt động
Học sinh xem băng hình 10 phút
Trang 11a Tiếng hét to rất sát tai.
b Làm việc cạnh máy xay xát
thóc, gạo, ngô
c Nhà ở cạnh chợ
d Bệnh viện, trạm xá ở cạnh chợ
Tiếng ồn gây ra những tác hại gì
đối với đời sống và sinh hoạt của
con ngời?
- Học sinh rút ra nhận xét
- Học sinh rút ra đợc khái niệm
về ô nhiễm tiếng ồn, nhận biết về
ô nhiễm tiếng ồn
- Học sinh quan sát các hình trênbảng
- Tất cả các hình trên đều thểhiện tiếng ồn tới mức ô nhiễm
- Vì chúng gây ra những cảmgiác
chói tai và chấn động
- Các trờng hợp trên đều gây ratiếng ồn tới mức ô nhiễm
+ Về sinh lí nó gây mệt mỏi toànthân, nhức đầu, choáng váng, ănkhông ngon, gầy yếu Ngoài rangời ta còn thấy nếu tiếng ồn qúa
to còn gây suy giảm thị lực
+ Về tâm lí, nó gây khó chịu, lolắng, bực bội, dễ cáu gắt, sợ hải,
ám ảnh, mất tập trung, dễ nhầmlẫn thiếu chính xác
Hoạt động 2 Các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn.
- Tiếng ồn có hại đối với đời sống
và sinh hoạt của con ngời, Hãy nêu
các biện pháp chống ô nhiễm tiếng
Các biện pháp cống ô nhiễmtiếng ồn: Trồng cây xanh Lắpcác thiết bị giảm âm, cách âm
10 phút