Tài liệu Bài tiết nước tiểu

Kiến thức: Học xong bài này học sinh phải: - Biết được sự bài tiết nước tiểu gồm hai quá trình: Tạo thành nước tiểu và bài xuất nước tiểu.. - Trình bày được đường đi của quá trình bài xu

Bài 39: Bài tiết nước tiểu

1 Kiến thức: Học xong bài này học sinh phải:

- Biết được sự bài tiết nước tiểu gồm hai quá trình: Tạo thành nước tiểu và bài xuất nước tiểu

- Trình bày được đường đi của quá trình bài xuất nước tiểu

- Chỉ ra được sự khác biệt giữa: Nước tiểu đầu, huyết tương và nước tiểu chính

thức

2 Kỹ năng: Rèn luyện cho học sinh các kỹ năng sau:

- Quan sát tranh, sơ đồ để mô tả được bản chất của quá trình tạo thành nước tiểu

ở đơn vị chức năng của thận

- Phân tích các quá trình tạo thành nước tiểu

- Tự nghiên cứu SGK, làm việc với phiếu học tập, làm việc theo nhóm nhỏ

3 Thái độ: Có ý thức vệ sinh giữ gìn bảo vệ cơ thể

II Đồ dùng dạy học

Tranh vẽ hình 38.1 ; Sơ đồ hình 39.1 Phiếu học tập

III Phương pháp

Sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với đàm thoại

IV Hoạt động dạy học:–

1 Kiểm tra bài cũ:(4 phút)

- Trình bày cấu tạo của cơ quan bài tiết nước tiểu

- Nêu cấu tạo của một đơn vị thận

2 Bài mới:

- Mở bài:(1 phút) Qua bài 38 chúng ta đã biết mỗi quả thận gồm khoảng 1 triệu đơn vị chức năng

để lọc máu và hình thành nước tiểu Vậy quá trình đó diễn ra như thế nào ? Chúng ta sẽ tìm hiểu vấn đề này qua bài học hôm nay

1 Hoạt động 1: Tạo thành nước tiểu (22 phút )

Mục tiêu:+Học sinh kể tên được 3 quá trình tạo thành nước tiểu

+Học sinh trình bày được bản chất sinh lý của quá trình tạo thành nước tiểu +Chỉ ra được sự khác biệt giữa: Nước tiểu đầu, huyết tương và nước tiểu chính thức

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Giáo viên treo tranh hình 39.1SGK Quan sát tranh

Yêu cầu: Các em đọc thông tin trong SGK, quan

sát sơ đồ và trả lời câu hỏi:

- Sự tạo thành nước tiểu gồm những quá trình

nào? Xảy ra ở đâu?

-Để hiểu rõ hơn về 3 quá trình trên chúng ta cùng

nghiên cứu cơ chế của chúng qua phiếu học tập

sau:

Phiếu học tập số 1:

Quá trình lọc máu thực hiện ở (1) Do (2) tạo

ra lực đẩy các chất qua (3) để tạo thành (4)…

Quá trình (5) Và (6) xảy ra ở ống thận giữ lại

(7) bài tiết (8) cần phải sử dụng (9) Tạo ra (10)

- Giáo viên nhận xét và đưa ra đáp án chính xác

Học sinh nghiên cứư SGK và trả lời câu hỏi

Ghi bảng:

Nước tiểu được tạo thành ở các đơn vị chức năng của

thận Bao gồm:

+ Quá trình lọc máu ở cầu thận để tạo thành nước

tiểu đầu.

+ Quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết.

+ Quá trình bài tiết tiếp các chất độc và chất không

cần thiết ở ống thận để tạo nên nước tiểu chính thức và

ổn định một số thành phần của máu.

** Chúng ta đã nghiên cứu quá trình lọc máu, vậy các em

hãy trả lời câu hỏi:

- Vì sao tế bào máu và Protein không qua được màng

lọc?

- Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở chỗ nào?

** Quá trình hấp thụ lại và bài tiết tiếp Tại sao lại cần

phải Sử dụng năng lượng ATP ?

Học sinh ghi kết luận vào vở

Tìm hiểu sự khác nhau giữa nước tiểu đầu

và nước tiểu chính thức

Phiếu học tập số 2

** GV hỏi: Thực chất của quả trình tạo

thành nước tiểu là gì ?

KL: Thực chất của quá trình tạo thành nư

ớc tiểu là:

+ Lọc máu giữ lại những chất cần thiết

+ Bài tiết chất độc hại.

Yêu cầu học sinh điền được

-Học sinh trả lời

Đặc điểm Nước tiểu

đầu Nước tiểu chính thức Nồng độ các

chất hoà tan

Chất độc,

chất cặn bã

Chất dinh dư

ỡng

Đặc điểm Nước tiểu

đầu Nước tiểu chính thức Nồng độ các

chất hoà tan Loãng Đậm đặc Chất độc,

chất cặn bã Có ít Có nhiều Chất dinh dư

ỡng Có nhiều Gần như không

2 Hoạt động 2: Bài xuất nước tiểu ( 13 phút )

Mục tiêu:

+ Hình thành được đường đi của nước tiểu trong các cơ quan bài tiết nước tiểu + Giải thích đươc sự khác nhau giữa quá trình tạo thành nước tiểu và quá trình bài xuất nước tiểu

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

GV gọi học sinh đọc phần hình vuông

xanh trong SGK tr.127

? Hoàn thành đường đi của nước tiểu

chính thức trong các cơ quan bài tiết

nước tiểu bằng cách gắn tên của các cơ

quan lên bảng sao cho đúng thứ tự:

ống thận, bóng đái, bể thận, ống đái,

ống dẫn nước tiểu, ống góp.

-Cho học sinh ghi vào vở theo đúng sơ

đồ đã trình bày

-HS đọc thông tin

( Có thể dùng tranh 38.1 để mô tảđường đi của nước tiểu )

? Sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục nhưng sự bài

xất nước tiểu lại diễn ra gián đoạn, vì sao lại có sự sai khác đó?

? Giải thích vì sao trẻ em hay đái dầm, người già khó

điều khiển phản xạ đi tiểu

Gọi 1 – 2 học sinh đọc ghi nhớ trong SGK Trang127

V Kiểm tra đánh giá ( 4 phút )

1 Chọn phương án đúng nhất tóm tắt quả trình bài tiết nước tiểu

a Tạo thành nước tiểu

b Lọc máu ở cầu thận

c Hấp thụ lại

d Bài xuất nước tiểu

e cả a, b, c vàd

f Chỉ a và d

2 Vì sao nhịn tiểu có thể gây hiện tượng sỏi thận ?

VI dặn dò ( 1 phút )

- Học sinh đọc phần “Em có biết” tr 128 SGK

- Học bài và làm bài tập tr 127 SGK

- Đọc và tìm hiểu trước bài 40: Vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu