Cho đến hôm nay, đói nghèo vẫn là nỗi ám ảnh thường trực đối với cả loài người. Vấn đề nghèo đói của nhân loại lại là một vấn đề vừa cấp bách, vừa phức tạp lại như một căn bệnh kinh niên khó bề chạy chữa. Nghèo là nỗi bất hạnh và là một phi lí lớn.
Trang 2Sự tác động
GiảiPháp
Nghèo tương đối
Điều kiện
tự nhiên
Tác động tiêu cực của con người
Trên thế giới
Việt Nam
Trên thế giới
Việt Nam
Môi trường
tự nhiên
Kinh tế
Xã hội Chính trị
Trang 3I Các khái niệm về đói nghèo
1 Khái niệm chung
- Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn nhất định
- Nghèo đói là trạng thái của một người thiếu một số tiền nhất định, của cải vật chất hay tiền
bạc, nghèo tuyệt đối hoặc cảnh thiếu thốn đề cập đến việc không đủ khả năng nhu cầu cơ bản của con người, mà thường bao gồm nước sạch, dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, giáo dục, quần áo
và nơi trú ẩn
Trang 4I Các khái niệm về đói nghèo
1 Khái niệm chung
Trang 5Theo Liên hiệp
quốc, nghèo được phát
I Các khái niệm về đói nghèo
1 Khái niệm chung
Trang 6I.Các khái niệm về đói nghèo
2 Nghèo tuyệt đối
Robert Mc Namara khi làm giám đốc của
Ngân hàng thế giới đã tạo ra khái niệm tuyệt đối: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng
bỏ bê, mất phẩm cách vượt qua sức tưởng
tượng mang dấu ấn của cảnh ngộ”
Trang 7I Các khái niệm về đói nghèo
3 Nghèo tương đối
- Nghèo tương đối có thể xem như là việc
cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số
tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của
xã hội đó
- Nghèo tương đối có thể là khách quan, tức
là sự hiện hữu không phụ thuộc vào cảm nhận của những người trong cuộc.Gọi là nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm
thấy nghèo không phụ thuộc vào sự xác định
khách quan
Trang 8
- Nơi có khí hậu khắc nghiệt, quá nóng hoặc quá nghèo tài lạnh, không thuận lợi cho việc sinh sống
- Những vùng nguyên thiên nhiên: đất, nước,
khoáng sản, sinh vật…
- Vị trí địa lý tự nhiên không thuận lợi: nhiều đồi núi, giao thông kém phát triển
II Nguyên nhân dẫn đến đói nghèo
1.Điều kiện tự nhiên
Trang 9II Nguyên nhân dẫn đến đói nghèo
2 Những tác động tiêu cực của con người
- Dân số tăng nhanh, môi trường bị hủy hoại
gây ra tình trạng thiếu các nhu cầu sống thiết yếu như: nước sạch, không khí sạch, thực phẩm an
toàn, đất ở
- Bất bình đẳng nam nữ (nhất là ở các quốc
gia Trung Đông), hạn chế quyền lợi phụ nữ, không tạo điều kiện việc làm thuận lợi cho phụ nữ khiến thu nhập quốc gia mất đi một nguồn nhân lực
đáng kể
- Mâu thuẫn sắc tộc ngày nay vẫn còn tồn tại (Inđonêxia, Irap, Kenya, Sudan)
Trang 10II Nguyên nhân dẫn đến đói nghèo
2 Những tác động tiêu cực của con người
- Dịch bệnh ngày càng nhiều, xã hội ngày
càng nhiều loại bệnh mới với mức độ nguy hiểm ngày càng cao gây ảnh hưởng đến sản xuất, nên các quốc gia phải tiêu tốn nhiều kinh phí để
phòng và chống bệnh, xử lý môi trường dịch
bệnh
- Nguồn nguyên liệu của nhân loại đang cạn kiệt do con người khai thác quá mức
Trang 11II Nguyên nhân dẫn đến đói nghèo
2 Những tác động tiêu cực của con người
- Phân bố thu nhập không cân bằng giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ, đặc biệt là sự gia tăng khoảng cách giàu nghèo giữa bắc và nam bán
cầu; nạn tham nhũng; nền kinh tế không hiệu
quả
- Nợ nước ngoài: áp lực từ nợ nước ngoài
khiến các quốc gia không thể cung cấp tài chính cho công cuộc phát triển kinh tế của mình Đây là một vấn nạn trong khủng hoảng tài chính hiện
nay xảy ra ở nhiều quốc gia: Hy Lạp, Bồ Đào
Nha, Tây Ban Nha
Trang 12II Nguyên nhân dẫn đến đói nghèo
2 Những tác động tiêu cực của con người
- Và yếu tố nguy hiểm nhất cho sự nghèo
tương đối là thất nghiệp và thiếu việc làm
Trang 13Môi trường bị hủy
hoại
Dân số tăng quá nhanh
Trang 14II Nguyên nhân dẫn đến đói nghèo
2 Những tác động tiêu cực của con người
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến nghèo đói
đã được chỉ ra, trong đó phải kể đến cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đến nay vẫn đeo đuổi
nhiều nước, đặc biệt các nước phát triển trong đó
có Mỹ
- Nguyên nhân quan trọng nữa phải kể đến
là giá lương thực trên thế giới tăng cao
Giá lương thực biến động là một nguy cơ lớn đối với an ninh lương thực ở các nước đang phát triển, tác động mạnh nhất đến người nghèo
Trang 15
Cho đến hôm nay, đói nghèo vẫn là nỗi ám
ảnh thường trực đối với cả loài người
Vấn đề nghèo đói của nhân loại lại là một vấn
đề vừa cấp bách, vừa phức tạp lại như một căn bệnh kinh niên khó bề chạy chữa
Nghèo là nỗi bất hạnh và là một phi lí lớn
III Thực trạng đói nghèo trên thế giới
và Việt Nam
Trang 16III Thực trạng đói nghèo
1 Đói nghèo trên toàn thế giới
Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) ước
tính, trên thế giới có khoảng 1 tỉ người lâm vào
tình trạng thiếu lương thực Đến cuối tháng 10
này, dân số thế giới sẽ đạt 7 tỷ người Điều đó có nghĩa, mỗi ngày trên hành tinh cứ 7 người sẽ có
1 người bị đói, mặc dù thế giới sản xuất đủ lương thực cho tất cả mọi người
Điều đáng buồn là con số này sẽ không dừng lại mà còn có xu hướng tăng trong năm nay
Trang 17Biểu đồ thể hiện số lượng người nghèo các châu lục, năm 2010
Trang 18III Thực trạng đói nghèo
1 Đói nghèo trên toàn thế giới
So với năm 2008, số người nghèo trên thế giới năm 2009 đã tăng trên 100 triệu người Thủ phạm chính là cuộc khủng hoảng lương thực kết hợp với suy thoái kinh tế toàn cầu
Khủng hoảng lương thực
Nơi chịu tác động nặng nề nhất là khu vực
châu Á - Thái Bình Dương, châu Phi, Nam
Sahara và Mỹ Latinh Số người bị đói tăng lên
642 triệu ở khu vực châu Á Thái Bình Dương
Châu Phi và Nam Sahara, tăng 265 triệu và ở Mỹ Latinh là 53 triệu
Trang 19
Ở khu vực Trung Đông và Bắc Phi cũng lên tới 42 triệu người Nạn đói cũng bắt đầu "tăng nhiệt" ở các nước phát triển với khoảng 15 triệu người
Theo các bản báo cáo của FAO, từ nay đến năm 2050, sản xuất nông nghiệp phải tăng 70% mới có thể có đủ lương thực để nuôi 9 tỷ người trên thế giới
III Thực trạng đói nghèo
1 Đói nghèo trên toàn thế giới
Trang 20III Thực trạng đói nghèo
1 Đói nghèo trên toàn thế giới
Theo Ngân hàng Thế giới, giá lương thực lên cao làm tăng ngay số người nghèo đói lên và sự giảm sút về thu nhập trên toàn cầu cũng là một nguyên nhân làm cho tình trạng nghèo đói tồi tệ hơn
Thực tế, hơn 60% người dân châu Phi làm
việc ở nông thôn, trồng trọt và chăn nuôi súc vật, chỉ kiếm được chưa đầy 1 USD/ngày
Trang 21- Khoảng1/3 số dân thế giới vẫn khốn cùng và đói khát Thiệt thòi lớn nhất là trẻ em Hàng ngày
có gần trăm triệu trẻ em không có cái ăn; trên
100 triệu trẻ em vô gia cư hoặc sống nhờ vào sự lao động quá sức, bằng các nghề đặc biệt: móc túi, mại dâm; trên 500 triệu trẻ em làm viêc trong những ngành có hại; hàng trăm triệu trẻ em tuổi
từ 6 – 11 không được đến trường
Theo số liệu của Ngân hàng thế giới, năm
2001 trên toàn thế giới có 1,1 tỷ người có ít hơn
1 USD tính theo sức mua địa phương
III Thực trạng đói nghèo
1 Đói nghèo trên toàn thế giới
Trang 22III Thực trạng đói nghèo
2 Đói nghèo tại châu Phi
sách của Liên Hiệp Quốc nước kém phát triển
nhất là ở châu Phi Trong nhiều quốc gia, GDP
bình quân đầu người ít hơn 200 USD mỗi năm, dân số sống trên mức này ít hơn nhiều Ngoài ra, phần thu nhập của châu Phi đã liên tục giảm
trong thế kỉ qua bằng bất cứ biện pháp nào
- Quản li đất đai yếu kém - Quản li đất đai yếu kém
Theo một báo cáo IRIN 2005, khoảng 82% diện tích đất canh tác ở Nam Phi thuộc sở hữu của
những người gốc châu Âu
Trang 23III Thực trạng đói nghèo
2 Đói nghèo tại châu Phi
- Lạm dụng tiền: hơn 500 tỉ USD đã được gửi cho châu Phi bằng các hình thức viện trợ trực
tiếp và hầu hết các nước châu Phi đã vay một số tiền đáng kể
Tuy nhiên, một tỉ lệ lớn tiền đã được đầu tư
vào sản xuất vũ khí hoặc trực tiếp chiếm dụng
bởi các chính phủ tham nhũng: sản xuất vũ khí hạt nhân, đĩa phim khiêu dâm, đĩa CD vi phạm
bản quyền…
Các khoản nợ lớn thường lớn ít chi cho các dịch
vụ xã hội: giáo dục, lương hưu, chính sách y tế
Trang 24III Thực trạng đói nghèo
2 Đói nghèo tại châu Phi
- Bệnh: tỷ lệ tử vong lớn nhất ở châu Phi phát sinh từ các bệnh truyền qua nước, ảnh hưởng
lớn đến trẻ sơ sinh và trẻ em Nguyên nhân chủ yếu là cuộc khủng hoảng nước khu vực, hoặc
thiếu nước uống an toàn chủ yếu xuất phát từ
pha trộn nước thải và nguồn cung cấp nước
uống
HIV/AIDS đã được coi là đại dịch ở châu Phi:
3000 người bị chết mỗi ngày và thêm 11.000
người bị nhiễm
Trang 25III Thực trạng đói nghèo
2 Đói nghèo tại châu Phi
dù châu Phi đi qua nhiều con sông lớn và chứa một số hồ nước ngọt lớn nhất thế giới
- Xung đột: Châu Phi vẫn luôn là một trong số các địa điểm hàng đầu cho các cuộc xung đột
đang diễn ra Nội chiến xảy ra có kết quả hoàn
toàn đóng cửa hoàn toàn các dịch vụ của chính phủ và các cuộc xung đột thường làm gián đoạn thương mại và kinh tế
Trang 26III Thực trạng đói nghèo
3 Đói nghèo tại Áo
Theo số liệu thống kê của Bộ xã hội báo cáo
về tình trạng xã hội năm 2003 – 2004, năm 2003
có trên 11 triệu người ở Áo ( chiếm 13,2%) có
nguy cơ nghèo, năm 2002 là 900.000 người
(chiếm 12%) và năm 1999 chiếm 11% Phụ nữ có
tỷ lệ nghèo cao hơn 14%
số trong tình trạng nghèo nguy kịch Theo bản
báo cáo của hội nghị về nạn nghèo, lần đầu tiên tại Áo có 57.000 người nghèo mặc dù có việc
làm
Trang 27III Thực trạng đói nghèo
4 Đói nghèo tại Đức
Theo số liệu từ “Báo cáo giàu và nghèo lần
thứ 2” do chính phủ Liên bang đưa ra vào tháng 3/2005 thì năm 2003 có 15,3% dân số nghèo,
năm 2002 là 12,7% và năm 1998 là 12,1%
Trẻ em và thanh niên ở Đức có nguy cơ
nghèo cao: 15% trẻ em dưới 15 tuổi,19,1% thanh niên từ 16 - 24 tuổi thuộc diện này Số trẻ em
sống nhờ trợ cấp xã hội tăng 64.000 người, lên 1.08 triệu người (2003) và đạt đến 1.45 triệu
người năm 2004 – 2005
Trang 28III Thực trạng đói nghèo
5 Đói nghèo tại Mỹ
Theo số liệu thống kê từ bản Báo cáo của
Cục điều tra dân số tháng 8/2005 thì ở Mỹ con số những người có thu nhập dưới ranh giới nghèo
đã liên tiếp tăng đến lần thứ tư Có 12,7% dân số hay tương đương với 37 triệu người nghèo năm
2005 và đã tăng 0,2% so với năm trước đó Một gia đình 4 người được coi là nghèo khi chỉ có số chi tiêu ít hơn 19.310 đôla Mĩ trong một năm Đối với một người độc thân thì ranh giới này là 9650 đôla Mĩ
Trang 29III Thực trạng đói nghèo
6 Đói nghèo tại Việt Nam
Năm 2005, tỉ lệ hộ nghèo theo chuẩn quốc
gia của Việt Nam là 12,9%, theo chuẩn thế giới là 29% và tỉ lệ nghèo lương thực là 10,87% Năm
2009, Việt Nam có khoảng 2 triệu hộ nghèo, đạt tỉ
lệ 11% dân số
Trên diễn đàn Quốc hội Việt Nam, nhiều đại
biểu cho rằng tỉ lệ nghèo giảm không phản ánh
thực chất, vì số người nghèo trong xã hội không giảm, thậm chí còn tăng do tác động của lạm
phát (khoảng 40%) và suy giảm kinh tế
Trang 30IV Những tác động và hậu quả
1.Đối với môi trường tự nhiên
- Sự nghèo đói của phần lớn dân cư là một
nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường Sự
phát triển yếu kém của khoa học kĩ thuật, trình độ dân trí thấp đã khiến con người không thể xử lý được chất thải, cũng như không có ý thức môi
trường Điều này khiến cho môi trường ngày
càng bị suy thoái trầm trọng
- Những ngôi nhà ổ chuột, lụp xụp, tăm tối,
bẩn thỉu là một biểu hiện của sự nghèo đói xuất hiện ngày càng nhiều, phần lớn là ở các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là ở châu Phi
Trang 31Những khu nhà ổ chuột
Môi trường bị ô nhiễm, suy thoái nghiêm trọng
Trang 32IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
Đói nghèo trên thế giới hiện nay đang trở
thành một thách thức lớn, ảnh hưởng đến sự
sống còn của con người, sự ổn định về chính trị
và phát triển kinh tế thế giới
- Đói nghèo đe dọa đến sự sống của con
người, bởi đây là nhân tố có khả năng gây bất ổn định về chính trị xã hội, nếu trầm trọng hơn sẽ
dẫn tới bạo động, chiến tranh
- Đói nghèo ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế Sự đói nghèo ở các quốc gia có thể kìm hãm sự phát triển kinh tế
Trang 33IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
- Đói nghèo và lạc hậu ở các nước đang phát triển, chính sách an sinh xã hội không được đảm bảo cùng với những tư tưởng lạc hậu làm cho
dân số tăng nhanh, chất lượng cuộc sống không được nâng cao, cơ cấu giới bị chênh lệch
- Đói nghèo làm cho 1/3 trường hợp tử vong, khoảng 18 triệu người 1 năm hoặc 5000 người mỗi ngày trong tổng số 270 triệu người
Trang 34
Theo tổ chức y tế thế giới, nạn đói là các mối
đe dọa trầm trọng duy nhất đối với sức khỏe
cộng đồng của thế giới, suy dinh dưỡng là những đóng góp lớn đối với tỉ lệ tử vong ở trẻ em
được đảm bảo, thiếu tiền bạc, của cải vật chất
con người không thể mua cho mình đầy đủ
nguồn dinh dưỡng, không đảm bảo vệ sinh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khỏe con
người
IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
Trang 35IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
Ngân hàng thế giới cảnh báo rằng: 100 triệu người có nguy cơ chìm sâu vào nghèo đói Mối
đe dọa đến việc cung cấp thực phẩm cũng có thể được gây ra bởi hạn hán và các cuộc khủng
hoảng
Theo các chỉ số toàn cầu, khu vực Nam Á có
tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng cao nhất trên thế
giới Gần một nửa trẻ em Ấn Độ bị suy dinh
dưỡng, một trong những tỷ lệ cao nhất trên thế
giới và gần gấp đôi tỷ lệ các phụ vùng Xahara
(Châu Phi)
Trang 36Tình trạng thiếu lương thực trầm trọng
Trẻ em, người già bị suy dinh dưỡng
Trang 37IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
Phần lớn số trẻ em trong gia đình nghèo đói không được đến trường hoặc nghỉ học quá sớm, không được đào tạo đầy đủ kiến thức, kĩ năng và môi trường thuận lợi, điều này ảnh hưởng rất lớn đến nhận thức cũng như chất lượng chất lượng cuộc sống của trẻ em
Ngoài ra, trẻ em nghèo bị đói, mệt mỏi, khó chịu, đau đầu, nhiễm trùng tai, cảm cúm và cảm lạnh…, đều có khả năng hạn chế một đứa trẻ tập trung vào việc học
Trang 38IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
ổ chuột hoăc lang thang đường phố… Theo báo cáo của liên hợp quốc, có trên 100 triệu trẻ em
đường phố trên toàn thế giới
- Đói nghèo có thể sinh ra bạo lực: Theo các chuyên gia, nhiều phụ nữ trở thành nạn nhân của buôn bán người và hình thức phổ biến là nạn mại dâm Suy giảm điều kiện sống thường có thể
buộc trẻ em phải bỏ học để đóng góp thu nhập
cho gia đình và có nguy cơ bị khai thác
Trang 39
IV Những tác động và hậu quả
2 Đối với sự phát triển kinh tế - xã hội,chính trị
Trong một cuộc khảo sát, có tới 67% trẻ em
có hoàn cảnh khó khăn đường phố đã cho biết,
họ đã chứng kiến một cuộc tấn công nghiêm
trọng, 33% báo cáo chứng kiến một vụ giết
người
những tác động và gây ra hiệu quả rất nghiêm trọng đối với môi trường và hoạt động kinh tế xã hội Điều này cho thấy cần thiết phải có những giải pháp hữu hiệu để đưa cuộc sống của con người lên một tầm cao mới
Trang 40Cướp bóc ở Haiti
Trẻ em vô gia cư, không được đến trường
Trang 41V Giải pháp giảm đói nghèo
1 Giải pháp giảm đói nghèo trên thế giới
- Nghèo đói là một vấn đề mang tính toàn cầu,
vì vậy cần có sự chung tay góp sức của toàn
nhân loại Nếu ngăn chặn được nghèo đói sẽ
nâng cao được chất lượng cuộc sống, ổn định