Nội dung của báo cáo bao gồm các nội dung: giới thiệu tổng quan về nhà máy Thủy điện Trị An; đặc điểm công trình và các bộ phận hạng mục của nhà máy Thủy điện Trị An; những thành tựu mà nhà máy Thủy điện Trị An đã được kể từ khi thành lập đến nay; ý nghĩa của chuyến thăm quan thực tế tại nhà máy Thủy điện Trị An; một số hình ảnh minh họa về nhà máy Thủy điện Trị An.
Trang 1LỜI CẢM ƠN
Sau thời gian hai năm học tập với sự cố gắng nỗ lực của bản thân và sự giảng dạy giúp
đỡ tận tình của thầy cô, cũng như nhà trường và nhà máy Thủy điện Trị An đã giúp emhoàn thành báo cáo thăm quan nhà máy Thủy điện Trị An
Em xin kính gửi quý thầy cô Trường Trung Cấp Công Nghiệp Bình Dương, ngành điệnCông Nghiệp và Dân Dụng lời cảm ơn chân thành nhất, các thầy cô đã ân cần tận tìnhgiảng dạy cho em là sinh viên lớp 18TDC01 suốt hai năm học vừa qua, các thầy cô đãtrang bị cho em nhiều kiến thức, kỹ năng cơ bản về chuyên ngành điện Công Nghiệp vàDân Dụng
Đặc biệt em xin cảm ơn chân thành thầy Lê Ngọc Nam đã hướng dẫn tham quan chi tiếtnhà máy Thủy điện Trị An để em có thể hoàn thành tốt bài báo cáo thăm quan thực tế nhàmáy Thủy điện Trị An Em xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo nhà máy Thủy điện Trị An
đã tạo điều kiện tốt nhất cho chúng em có chuyến thăm quan và tìm hiểu được nhiều vềnhà máy Thủy điện Trị An, giới thiệu chi tiết cũng như giới thiệu tổng quan về nhà máycho chúng em, để chúng em có nhiều bài học thực tế, trao dồi thêm kiến thức đã học trongtrường và ngoài thực tế, kinh nghiệm trong công việc để em hoàn thành tốt báo cáo
Tuy em đã có những cố gắng và học hỏi trong quá trình thực tế thăm quan nhưng dokiến thức là rộng lớn và bản thân còn có hạn chế nên em không thể tránh khỏi những thiếusót Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô, nhà trường và nhà máy Thủy điệnTrị An, đã hết lòng chỉ bảo, truyền đạt kiến thức kinh nghiệm quý báu trong chuyến thămquan cho em Những kiến thức kinh nghiệm thực tế sẽ cùng em là hành trang vào đời hếtsức quý báu đối với công việc của em sau này!
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
Chương 1: Giới Thiệu Tổng Quan Về Nhà Máy Thủy điện Trị An
1 Sự Hình Thành và Quá Trình Phát Triển
1.1 Sự Hình Thành
Hình 1.1: Nhà máy Thủy điện Trị An
Công ty Thủy điện Trị An, trước đây là Nhà máy Thủy điện Trị An được thành lập02/12/1987 Tổ máy đầu tiên vận hành chính thức vào tháng 04/1988 và tổ máy cuối cùngvào vận hành tháng 9 năm 1989 Công ty Thủy điện Trị An trực thuộc Tập đoàn Điện lựcViệt Nam, cách Dĩ An, tỉnh Bình Dương 60 km (đường bộ) về phía đông bắc
Trang 3Nhà máy được xây dựng với sự hỗ trợ về tài chính và công nghệ của Liên Xô từ năm
1984, phát điện tổ máy số 1 ngày 30/4/1988 và khánh thành 1991 Công suất thiết kế:400MW, 4 tổ máy, sản lượng điện thiết kế trung bình hàng năm: 1,76 tỷ kWh điện
Chức năng nhiệm vụ của Công ty Thủy điện Trị An: Thực hiện việc quản lý, vận hành,sản xuất điện; Sửa chữa bảo dưỡng, đại tu, cải tạo, nâng cấp các thiết bị thuộc dây chuyềnsản xuất điện, các thiết bị phụ trợ và các công trình thủy công, kiến trúc
1.2Quá Trình Phát Triển
Hình 1.2: Mô hình nhà máy trong chuyến thăm quan
Công ty Thủy điện Trị An (Tên viết tắt là: EVNHPC TRI AN) được thành lập vào ngày
02 tháng 12 năm 1987 theo Quyết định số 998/NL/TCCB của Bộ Năng lượng với tên gọi làNhà máy Thủy điện Trị An Sau đổi tên là Công ty Thủy điện Trị An trực thuộc Tập đoànĐiện lực Việt Nam theo quyết định số 148/2006/QĐ-TTg ngày 22/06/2006 của Thủ tướngChính phủ
Thời điểm hình thành công trình Thuỷ điện Trị An mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng trongphát triển kinh tế, phục vụ nhu cầu dân sinh khu vực Thành phố Hồ Chí Minh – Biên Hoà
và vùng châu thổ sông Đồng Nai, giữ vững ổn định tình hình an ninh chính trị xã hội thời
kỳ sau giải phóng miền Nam thống nhất đất nước:
Đảm bảo nguồn năng lượng cho phát triển kinh tế - xã hội của 16 tỉnh, thành phía Nam.Đảm bảo nguồn nước cho công nghiệp và sinh hoạt của hơn 15 triệu dân Nguồn nước tướicho hơn 20.000 hecta ruộng, đất khu vực hạ lưu Công trình Thủy điện Trị An là thành quảcủa tình hữu nghị Việt - Xô và công sức đóng góp quý báu của nhân dân các tỉnh, thànhtrong cả nước Công trình có 4 Tổ máy, tổng công suất là 400MW được khởi công vàongày 30 tháng 4 năm 1984, Tổ máy đầu tiên được đưa vào vận hành chính thức ngày 30tháng 4 năm 1988 và vận hành chính thức cả 4 tổ máy vào tháng 9 năm 1989
Trang 4Các thông số cơ bản Hồ chứa công trình Thuỷ điện Trị An:
Cao trình mực nước dâng bình thường 62 m
Cao trình mực nước chết 50 m
Cao trình mực nước dâng gia cường 63,9 m
Dung tích toàn bộ 2764,7 triệu m3
Dung tích hữu ích 2546,7 triệu m3
Một số mốc thời gian đáng ghi nhớ:
Ngày 30/4/1984: Khởi công (Nổ mìn mở móng Đập tràn)
Ngày 10/5/1985: Đổ khối Bê tông đầu tiên ở Đập tràn
Ngày 12/1/1987: Ngăn sông Đồng Nai
Trang 5Hình 1.3: Quá trình xây dựng nhà máy
2.Những tác động xấu làm ảnh hưởng tới hệ sinh thái và lòng hồ của nhà máy Thủy điện Trị An
Hình 2.1: Hình ảnh chụp lòng hồ thường ngày
Nuôi thủy sản eo ngách ở hồ chứa Trị An được tiến hành bằng cách chắn lưới ngăncác vùng bán ngập ven hồ để thả cá Diện tích trung bình của hình thức nuôi eo ngáchthường từ vài ha đến hàng trăm ha, và đây có thể xem như một hình thức nuôi mở sử dụngchính môi trường hồ chứa làm mặt nước thả nuôi (Landau 1992) Phương thức nuôi ghép
và quảng canh là những khái niệm cơ bản trong nuôi eo ngách, ở đó các loài cá như chép,trôi, mè hoa, mè trắng, rô phi, trắm cỏ… được thả nuôi để tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên
có trong thủy vực Theo em (2000), nuôi cá eo ngách chắn lưới có nhiều ưu điểm như tậndụng nguồn thức ăn tự nhiên phong phú của vùng bán ngập ven hồ, chi phí đầu tư tươngđối thấp, dễ thu hoạch khi nước rút và là phương thức nuôi thân thiện với môi trường
Do nuôi cá eo ngách lệ thuộc nhiều vào môi trường hồ chứa, sự dao động rất lớn củamực nước hồ chứa trong năm nhằm phục vụ thủy điện đã ảnh hưởng lớn đến hoạt độngnuôi cá Ở hồ chứa Trị An, sự dao động của mức nước trong năm có thể lên đến 12 m, tạo
ra những vùng bán ngập rộng lớn trong hồ và trong các eo ngách, gây ảnh hưởng trực tiếpđến sinh khối của chuỗi thức ăn tự nhiên trong thủy vực bao gồm phiêu sinh thực vật,
Trang 6phiêu sinh động vật, tảo bám, động vật đáy và mùn bã hữu cơ Từ trước đến nay, chưa cócác nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng của sự dao động mức nước hồ chứa lên các chuỗithức ăn tự nhiên trong vùng bán ngập của hồ Nghiên cứu này được tiến hành tại eo ngáchTrường Đảng ở hồ chứa Trị An trong vòng một năm từ tháng 6-2002 đến tháng 5-2003 đểkhảo sát và đánh giá ảnh hưởng dao động của mức nước hồ chứa lên chuỗi thức ăn tựnhiên trong vùng bán ngập của eo ngách Kết quả nghiên cứu sẽ là một trong những cơ sởquan trọng phục vụ cho công tác quy hoạch và phát triển nuôi trồng thủy sản trong các eongách và vùng bán ngập của các hồ chứa.
3 Ưu điểm và tác động tiêu cực của nhà máy
Hình 3.1: Toàn cảnh nhà máy trong chuyến thăm quan
Ưu điểm nhà máy thủy điện trị em tìm hiểu trong chuyến thăm quan là rất to lớn Các hồchứa thủy điện trên hệ thống sông Đồng Nai, đặc biệt là hồ chứa Thủy điện Trị An đã làmgiảm lũ cho hạ du, điều tiết hạn chế xâm nhập mặn trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nướcbiển dâng Cung cấp nguồn nước ổn định, an toàn cho nhà máy nước thủ đức Để nhà máynước Thủ Đức cung cấp cấp nguồn nước sạch cho sinh hoạt của mười triệu dân TP Hồ ChíMinh Lợi ích lớn nhất của thuỷ điện là: giá thành nhiên liệu, đây là một nguồn năng lượngtái tạo được (tính bền vững): những trận mưa rào làm hồi phục lượngnước trong hồ chứa,
vì vậy không bao giờ sợ cạn kiệt Các nhà máy thuỷ điệnkhông phải chịu cảnh tăng giá củanhiên liệu hóa thạch như dầu mỏ, khí thiên nhiên hay than đá, và không cần phải nhập
Trang 7nhiên liệu Các nhà máy thuỷ điện cũng có tuổi thọ lớn hơn các nhà máy nhiệt điện, một sốnhà máy thuỷ điện đang hoạt động hiện nay đã được xây dựng từ 50 đến 100 năm trước.
Do không sử dụng nhiên liệu hóa thạch, các nhà máy thủy điện không phát thải ra cácchất khí, chất rắn gây ô nhiễm môi trường, không tiêu thụ ôxygen, không phát sinh nhiệt,không thải ra các khí gây hiệu ứng nhà kính Do đó, có thể coi đây là dạng năng lượngsạch
Những hồ chứa dung tích lớn được xây dựng cùng với các nhà máy thuỷ điện sẽ tích nướcvào các tháng mùa mưa để có thể dùng để phát điện trong mùa khô.Như vậy, thủy điệngiúp đồng bằng hạ du chống lũ về mùa mưa và hạn hán vàomùa khô; cải thiện dòng chảykiệt và xâm nhập mặn
Song song với ưu điểm mà thủy điện nói chung cũng như nhà máy Thủy điện Trị Anmang lại Nhưng cũng có những tiêu cực mà nhà máy trong quá phát triển sảy ra như Việcxây dựng các hồ chứa làm mất đi một diện tích lớn đất đai và thông thường có cả đất rừng.Theo tính toán, để có 1 MW điện phải mất ít nhất 7,5 – 10 ha rừng Những nhà môi trường
đã bày tỏ lo ngại rằng các dự án nhà máy thuỷ điện lớn có thể làm thay đổi dòng chảy về cả
số lượng và chất lượng,phá vỡ sự cân bằng của hệ sinh thái xung quanh
Các tua-bin thường mở không liên tục, có thể quan sát thấy sự thay đổi nhanh chóng vàbất thường của dòng chảy làm mực nước sông dâng lên hoặc hạ xuống rất nhanh, đặc biệt
là vùng hạ lưu ngay sát nhà máy Điều này có thể gây thiệt hại về người và của cho khuvực dưới chân đập Nước chảy ra từ tuốc-bin lạnh hơn nước trước khi chảy vào đập,điềunày có thể làm thay đổi số lượng cân bằng của hệ động vật, gồm cả việc gây hại tới một sốloài
Do lượng phù sa bị giữ lại trong lòng hồ, nước sau khi ra khỏi tuốc-bin thường chứa rất ítphù sa làm giảm độ phì nhiêu đối với vùng đồng bằng Phù sa cho phép sự hình thành bờsông, châu thổ, phù sa, hồ, đê tự nhiên, đường bờ biển.Ngoài ra, điều này cùng việc thayđổi lưu lượng có thể gây ra tình trạng sạt lở bờ sông và thay đổi hình thái lòng sông, nhất
là vùng cửa sông Đáy sông bị tụt xuống kéo theo mực nước ngầm dọc sông xuống thấp
Tái định cư:
Trang 8Việc tạo vùng hồ nước và các công trình dẫn đến tái định cư những cư dân trong vùng đó.
Khi tái định cư đã có xảy ra xung đột quyền lợi, đặc biệt là vùng tái định cư không đảmbảo điều kiện và tập quán sống của người dân
Tại Đồng Nai thì tái định cư là đề tài dài những bất cập Từ những vướng mắc ở thủy điệnTrị An mới hình thành quy tắc ứng xử rằng "tái định cư phải đảm bảo bằng điều kiện sống
cũ trở lên" Dẫu vậy dường như thành truyền thống của thủy điện là "làm nhà" cho bà con
ở rồi để đấy Nó dẫn đến tình trạng bà con không có đất đai để canh tác, nên lâm vào cảnhđói nghèo, một số đã tìm cách trở lại lòng hồ để sống tạm bợ
Phá rừng:
Việc tạo hồ dẫn đến rừng ở vùng lòng hồ bị phá trụi Về tổng thể lượng nước giữ lại trong
hồ và tác động điều hòa khí hậu cao hơn nhiều lần khi diện đó còn là rừng Dẫu vậy tácđộng phá rừng là đáng kể khi tỷ suất lợi ích kinh tế mang lại trên diện tích là thấp, như hồThác Bà ở bắc Việt Nam
Tác động phá rừng thứ cấp là hồ cung cấp thủy lộ tiện lợi cho lâm tặc Họ chỉ cần đem vàicái săm ô-tô và cưa vào rừng cắt gỗ Đưa ra đến hồ thì lắp phao săm ô-tô, đủ sức tải cácsúc gỗ vài tấn đến điểm xẻ hoặc điểm tập kết chuyển sang đường bộ
Chương II: Đặc điểm công trình và các bộ phận hạng mục của nhà máy Thủy điện
Trị An
1 Hồ chứa:
Trang 9Hình 4.1: Hình mặt bằng toàn cảnh hồ chứa (em sưu tầm)
Hồ Trị An là một hồ nước nhân tạo nằm trên sông Đồng Nai, thuộc các huyện Vĩnh Cửu,Định Quán, Thống Nhất và Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam Hồ Trị An là nơi trữnước để cung cấp cho Nhà máy thủy điện Trị An Hồ Trị An được khởi công vào năm 1984
và hoàn thành đầu năm 1987 Hồ có dung tích toàn phần 2,765 tỷ m³, dung tích hữu ích2,547 tỷ m³ và diện tích mặt hồ 323 km² Hồ được thiết kế để cung cấp nước cho Nhà máythủy điện Trị An công suất 400 MW với sản lượng điện hàng năm 1,7 tỷ kWh Phía thượngnguồn của hồ có Vườn quốc gia Cát Tiên - nơi có nhiều thảm thực vật xanh quý còn sót lạivới nhiều loài động vật quý hiếm
2 Tua bin:
Hình 5.1: Mặt cắt dọc tuyến trong phòng điều hành
Hình trên em chụp trong phòng điều hành nhà máy, chi tiết mặt cắt năng lượng này cótua bin màu đỏ ở cuối đường ống áp lực Tua bin nước biến năng lượng của chất lỏng (ởđây là nước) thành cơ năng trên trục quay của tua bin để quay máy phát điện hay các máycông cụ khác Nguyên tắc làm việc của tua bin nước và máy bơm hoàn toàn trái ngượcnhau Tua bin nước chủ yếu được lắp đặt tại nhà máy thủy điện Trị An để chuyển hoá năng
Trang 10lượng nước thành cơ năng và cơ năng được chuyển hoá thành điện năng nhờ máy phátđiện, khi nước từ thượng lưu chảy theo đường dẫn tới tua bin, rồi chảy ra hạ lưu Ngược lạimáy bơm được đặt ở trạm bơm Đối với trạm bơm điện, động cơ điện lấy điện từ lưới điện
để quay máy bơm đưa nước từ bể hút qua máy bơm đi lên ống đẩy Tua bin là bộ phậnđộng lực chính của nhà máy có chức năng chuyển đổi thủy năng thành cơ năng, thông quakết nối trục của tua bin với máy phát điện để biến năng lượng nước thành điện năng Tua
bin chính là trái tim của nhà máy thủy điện
3 Máy phát:
Hình 6.1: Bốn tổ máy phát đang hoạt động
Máy phát điện nhà máy thủy điện Trị An là thiết bị biến đổi cơ năng thành điện năng
thông thường sử dụng nguyên lý cảm ứng điện từ Theo em cơ năng sơ cấp là các động cơtua bin nước Máy phát loại chính là máy phát điện xoay chiều (alternator) Máy phát điệnđầu tiên được sáng chế vào năm 1831 là đĩa Faraday, do nhà khoa học người Anh MichaelFaraday Để chuyển đổi ngược điện năng sang cơ năng, người ta dùng động cơ điện Máyphát điện và động cơ điện có rất nhiều đặc điểm giống nhau, vậy nên một số loại động cơ
có thể biến thành máy phát điện để tạo ra điện năng Máy phát điện giữ một vai trò then
Trang 11chốt trong các thiết bị cung cấp điện Nó thực hiện ba chức năng: phát điện, chỉnh lưu, hiệu
chỉnh điện áp
4 Trạm phân phối:
Hình 7.1: Trạm phân phối 220kV, 110kV
Đây là hình ảnh trạm phân phối, do bên trong là điện cao thế nên cần có chuyên môn và
áo bảo hộ mới có thể tiếp cận được Chúng em thăm ở bên ngoài sau hàng rào an toàn,được anh quản đốc tổ máy giới thiệu cho chúng em về linh kiện trong trạm như: Thanh cái,chống sét van, dao cắt, cầu trì
Hình 7.1: Nhà điều khiển trạm phân phối 220kV, 110kV
Trang 125 Đập xả tràn:
Hình 8.1: Đập xả tràn, đang xả một cửa (em sưu tầm)
Có nhiệm vụ xả và tích nước cho hồ chứa nhờ vào cửa van cùng kết hợp với cẩu chân dê Thông số: - Chiều dài: 150 m
- Số khoang tràn: 8
- Chiều rộng mỗi khoang: 15 m
- Cao độ ngưỡng tràn: 46 m
- Khả năng xả lớn nhất: 18700 m3/s
Thiết bị đóng mở cửa van: cẩu chân dê 2x125 tấn
Phía thượng lưu của đập là nền của kênh dẫn ở cao trình 30m, được gia cố chắcchắn và tạo đường hướng nước khi xả tràn
Phía hạ lưu được gia cố thành mặt nghiêng xuôi xuống cao trình 30m, phía đáy làsân tiêu năng có công dụng tiêu tán bớt năng lượng dòng nước khi xả tràn, giảmbớt sự xói lở phía hạ lưu
Cửa van có dạng hình cánh cung, chịu lực hướng tâm và tâm quay, có tâm quaygắn chặt vào trụ pin của đập Việc nâng hạ cửa van nhờ cần cẩu chân dê
Trong thân công trình nằm phía dưới ngưỡng tràn ở cao trình 38 có hành lang đểthu nước thấm và xả ra hạ lưu
Trang 136 Cửa nhận nước:
Hình 9.1: Bốn cửa nhận nước của bốn đường ống áp lực
Có nhiệm vụ nhận nước từ hồ phụ đưa vào đường ống áp lực làm quay turbine
Cửa nhận nước gồm: lưới chắn rác, cửa van sửa chữa, cửa van sửa chữa sự cố.Theo chia sẻ thăm quan thực tế, em được anh quản đốc tổ máy chia sẻ Hàng nămnhà máy Thủy điện Trị An thua một đổi thợ lặn vớt rác, khối lượng đến năm xe
năm tấn Rác được tích lũy cây cối, lưới ngư cụ của ngư dân sống trên hồ
Cửa nhận nước có bốn cửa, trong đó gồm bốn cửa van sự cố đóng mở bằng kích
thủy lực Một cửa van sửa chữa di động đóng mở bằng cẩu chân đế như Hình 9.1
Thông số cho mỗi cửa: - Rộng 7 m
- Cao 10,5 m