Báo cáo khoa học: "Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm không khí lên lợn F1 (Y x MC) và Yorkshire nuôi thịt"

Tuyển tập những báo cáo nghiên cứu khoa học hay nhất của trường đại học vinh tác giả: 5. Nguyễn Kim Đường, Lê Văn Phước, Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm không khí lên lợn F1 (Y x MC) và Yorkshire nuôi thịt....

Trang 1

Đại học Vinh Tạp chí khoa học, tập XXXVI, số 2A-2007

ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm không khí lên

lợn F1 (Y x MC) và Yorkshire nuôi thịt

Nguyễn Kim Đường(a) , Lê Văn Phước(b)

Tóm tắt Qua nghiên cứu chúng tôi nhận thấy có sự khác nhau rõ rệt về khí hậu giữa 2 mùa nóng và lạnh ở khu vực nghiên cứu Diễn biến nhiệt độ không khí và trong chuồng nuôi có chung một quy luật là nhiệt độ thấp vào buổi sáng, cao vào buổi trưa và thấp về chiều; độ ẩm không khí biến thiên theo chiều ngược lại Có tương quan chặt chẽ giữa nhiệt

độ không khí và tần số hô hấp ở cả 2 loại lợn là chặt chẽ (R 2 >0,8) Tần số hô hấp tăng mạnh khi nhiệt độ không khí >30 0 C (lợn F1 20-40kg), >27 0 C (lợn F1 40-90kg và lợn Yorkshire 30-50kg); >25 0 C (lợn Yorkshire 50-100kg) Tương quan giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim ở các loại lợn là tương đối chặt chẽ (R 2 = 0,61-0,78) Mức độ tăng nhịp tim giảm khi nhiệt độ không khí >30 0 C (lợn F1 20-40kg), > 27 0 C (lợn F1 40-90kg và lợn Yorkshire 30-50kg), > 25 0 C (lợn Yorkshire 50-100kg)

I Đặt vấn đề

Trong thực tế chăn nuôi, kiểu hình của cá thể, của giống và mối quan hệ P=G+E là vấn đề luôn được đặt ra Mỗi kiểu gen trong những điều kiện ngoại cảnh

sẽ cho ra một kiểu hình nhất định Nói cách khác kiểu hình là kết quả của mối tương tác giữa kiểu gen và điều kiện ngoại cảnh

Trong các điều kiện ngoại cảnh thì các yếu tố môi trường, đặc biệt là nhiệt độ

và độ ẩm không khí là hai yếu tố thường xuyên tác động lên con vật Vấn đề là nhiệt

độ và độ ẩm ở các thái cực của chúng, đó là những giai đoạn nóng (trong mùa nóng)

và giai đoạn lạnh nhất (trong mùa lạnh) trong năm ảnh hưởng như thế nào đến con vật

Mối tương tác giữa kiểu gen và mùa vụ ở lợn nuôi thịt như thế nào là mục tiêu trong nghiên cứu này của chúng tôi

II Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

2.1 Vật liệu nghiên cứu

Lợn lai F1 (Yorkshire x Móng Cái) và lợn thuần Yorkshire nuôi thịt bắt đầu

từ 75 ngày tuổi, khối lượng tương ứng là 20kg/con và 30 kg/con Lợn đực được thiến

và lợn cái không bị hoạn

Thí nghiệm kéo dài 90 ngày Trước khi đưa vào thí nghiệm tất cả lợn đã được tiêm phòng các bệnh phổ biến như phó thương hàn, dịch tả, tụ huyết trùng và được tẩy giun sán

2.2 Nội dung nghiên cứu

- Diễn biến nhiệt độ và độ ẩm không khí ngoài trời và trong chuồng nuôi lợn khu vực nghiên cứu

Nhận bài ngày 19/6/2006 Sửa chữa xong 01/9/2006

Trang 2

- Nhịp tim, nhịp thở của lợn thí nghiệm

- Sinh trưởng của lợn thí nghiệm

2.3 Phương pháp nghiên cứu

Các số liệu về nhiệt độ và ẩm độ tại 8 thời điểm (1, 4, 7, 10, 13, 16, 19 và 22 giờ hàng ngày) của khu vực nghiên cứu được lấy từ Trung tâm khí tượng thủy văn trung Trung bộ qua 3 năm 2002-2004

Nhiệt độ và ẩm độ chuồng nuôi cũng được đo tại 8 thời điểm như trên với các nhiệt kế khô và ẩm đặt cách con vật 1 m thẳng đứng về phía trên

Nhịp thở, nhịp tim của lợn thí nghiệm được xác định bằng ống nghe theo các phương pháp nghiên cứu thông thường hiện hành

Nghiên cứu được triển khai ở trại chăn nuôi Thủy An thuộc khoa Chăn nuôi thú y-Trường Đại học Nông Lâm Huế từ năm 2003-2005

Tất cả số liệu được xử lý trên phần mềm Minitab version 13.2 (2000) trên máy vi tính

III Kết quả và thảo luận

3.1 Diễn biến của nhiệt độ và độ ẩm không khí khu vực nghiên cứu Các số liệu về nhiệt độ, độ ẩm tương đối của không khí khu vực nghiên cứu

đã được xử lý theo trung bình tháng Trong 3 năm (2002-2005) nhiệt độ và độ ẩm không khí ở khu vực thí nghiệm diễn biến bình thường đúng quy luật chung, không có gì

đặc biệt

Nhiệt độ và độ ẩm tương đối của không khí có sự biến thiên ngược chiều nhau Nhiệt độ trung bình tháng tăng dần từ đầu năm đạt cao nhất vào tháng 8 và giảm dần đến cuối năm Độ ẩm trung bình tháng giảm dần từ đầu năm, đạt thấp nhất vào tháng 8 và tăng dần đến cuối năm Do vậy chúng tôi đã chọn 3 tháng 6, 7

và 8 là 3 tháng mùa nóng- nhiệt độ trung bình là 28,50C và độ ẩm là 79,2%; 3 tháng mùa lạnh là 12, 1 và 2-nhiệt độ trung bình là 20,70C và độ ẩm là 91,1%

3.2 Diễn biến của nhiệt độ và độ ẩm không khí trong ngày

Nhiệt độ không khí trong ngày cả hai mùa nóng và lạnh là thấp nhất vào lúc

4 giờ sáng sau đó tăng dần và đạt cực đại vào lúc 13 giờ, sau đó nhiệt độ giảm dần về chiều và tối Lúc 4 giờ sáng nhiệt độ trung bình là 19,10C (mùa lạnh) và 25,40C (mùa nóng) Lúc 13 giờ trưa nhiệt độ trung bình là 23,50C (mùa lạnh) và 330C (mùa nóng)

Trong một ngày, độ ẩm không khí có sự biến thiên ngược chiều với nhiệt độ không khí, cao nhất lúc 4 giờ sáng (mùa lạnh 97%, mùa nóng 94%), thấp nhất lúc 13 giờ trưa (mùa lạnh 81%, mùa nóng 61%)

3.3 Diễn biến của nhiệt độ và độ ẩm không khí chuồng nuôi lợn thí nghiệm

Sự biến thiên của nhiệt độ và độ ẩm không khí chuồng nuôi đồng pha với không khí ngoài chuồng nuôi, nhiệt độ có phần thấp hơn và độ ẩm cao hơn độ ẩm

Trang 3

không khí ngoài trời Điều đó là phù hợp, vì chuồng nuôi có mái che kém thông thoáng và luôn bị ẩm ướt do nước uống rơi vãi và nước tiểu của lợn thải ra

Bảng 3.1 Nhiệt độ, độ ẩm không khí chuồng nuôi lợn thí nghiệm

Chỉ tiêu

Trung bình Tối đa/tối thiểu Trung bình Tối đa/tối thiểu Nhiệt độ (0C)

6 giờ

12 giờ

18 giờ

21,1 ± 2,7 24,4 ± 3,6 23,0 ± 3,1

27/15 32/16 30/16

27,6 ± 1,3 32,0 ± 2,2 29,9 ± 1,7

34/24 36/25 33/24

ẩm độ (%)

6 giờ

12 giờ

18 giờ

90 ± 4

79 ± 10

84 ± 6

95/79 94/41 93/65

79 ± 10

62 ± 12

74 ± 13

98/43 95/40 98/51 Nhìn chung, sự biến thiên nhiệt độ và độ ẩm không khí với các giá trị trung bình, tối đa, tối thiểu trong chuồng nuôi tại khu vực nghiên cứu: Trong mùa nóng nhiệt độ quá cao, trong mùa lạnh nhiệt độ không cao, song độ ẩm không khí luôn vượt mức cho phép

3.4 ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến một số hoạt động sinh lý của lợn thí nghiệm

3.4.1 ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến tần số hô hấp của lợn thí nghiệm

* Lợn F1 khối lượng 20-40kg: Mức độ tăng tần số hô hấp của lợn khi nhiệt độ không khí tăng 10C trong khoảng 18-200C là 1 nhịp/phút; 20-250C là 2 nhịp/phút; 25-300C là 3,5 nhịp/phút; 30-350C là 5 nhịp/phút và 36-380C là 6 nhịp/phút

Y(20-40) = 0,1359x 2 - 3,9442x + 46,075

R 2 = 0,8219

0 20 40 60 80 100 120 140

Nhiệt độ không khí ( 0 C)

Đồ thị 3.1 Tương quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn F1 20-40 kg

Trang 4

Khi nhiệt độ không khí tăng từ 18 đến 380C thì tần số hô hấp của lợn F1 (MC

x Y) tăng khoảng 4,7 lần Tương quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp của lợn F1 (MC x Y) là chặt chẽ (R2 = 0,8219)

* Lợn F1 (MC x Y) khối lượng 40-90kg: Trong khoảng nhiệt độ không khí

<270C tần số hô hấp tăng chậm, khi nhiệt độ lên ≥ 270C tần số hô hấp của lợn tăng nhanh hơn Khi nhiệt độ không khí tăng thêm 10C trong khoảng nhiệt độ 18-200C tần số hô hấp chỉ tăng khoảng 0,5 nhịp/phút, 20-250C tăng 2 nhịp/phút, 25-300C tăng

4 nhịp/phút, 30-350C tăng 6,5 nhịp/phút và khi nhiệt độ không khí tăng từ 35-380C tăng 8 nhịp/phút

Y(40-90) = 0,2229x2 - 7,9618x + 94,252

R2 = 0,863

0 20 40 60 80 100 120 140

Nhiệt độ không khí (0C)

Đồ thị 3.2 Tương quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn F1 40-90kg

* Đối với lợn Yorkshire có khối lượng 30-50kg: Lợn Yorkshire khối lượng 30-50kg khi nhiệt độ không khí tăng từ 18-200C thì tần số hô hấp là 23-25 nhịp/phút; từ 20-300C là 25-55 nhịp/phút Khi nhiệt độ không khí tăng từ 30 lên

380C thì tần số hô hấp của lợn tăng đến 55-104 lần/phút

Khi nhiệt độ không khí tăng thêm 10C cho thấy: trong khoảng từ 18-200C tần

số hô hấp tăng 1 nhịp/phút; từ 20-250C tăng 2 nhịp/phút; từ 25-300C tăng 4 nhịp/phút; từ 30-350C tăng 6 nhịp/phút và từ 35-380C tăng 7 nhịp/phút Như vậy, khi nhiệt độ không khí tăng thêm 10C khi nhiệt độ > 270C thì tần số hô hấp của lợn thực

sự tăng nhanh

Trang 5

Lợn Yorkshire khối lượng 30-50kg khi nhiệt độ không khí tăng từ 18-200C thì tần số hô hấp là 23-25 nhịp/phút; từ 20-300C là 25-55 nhịp/phút Khi nhiệt độ không khí tăng từ 30 lên 380C thì tần số hô hấp của lợn tăng đến 55-104 lần/phút

Y(30-50) = 0,1654x2 - 5,2219x + 63,146

R2 = 0,8841

0 20 40 60 80 100 120 140

18 20 22 24 26 28 30 32 34 36 38

Đồ thị 3.3 Tương quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn Yorkshire 30-50kg

Khi nhiệt độ không khí tăng thêm 10C cho thấy: trong khoảng từ 18-200C tần

số hô hấp tăng 1 nhịp/phút; từ 20-250C tăng 2 nhịp/phút; từ 25-300C tăng 4 nhịp/phút; từ 30-350C tăng 6 nhịp/phút và từ 35-380C tăng 7 nhịp/phút Như vậy, nhiệt độ không khí tăng thêm 10C khi nhiệt độ > 270C thì tần số hô hấp của lợn thực

sự tăng nhanh

Khi nhiệt độ không khí tăng từ 18 lên đến 380C, tần số hô hấp của lợn Yorkshire tăng khoảng 4,6 lần, tương đương với lợn F1 40-90kg Có tương quan rất chặt chẽ giữa biến thiên của nhiệt độ không khí và tần số hô hấp của lợn Yorkshire (R2 = 0,8841)

* Lợn Yorkshire khối lượng 50-100kg: Khi tăng nhiệt độ không khí từ 180C lên đến 380C tần số hô hấp của loại lợn này tăng khoảng 4,5 lần Tương quan giữa tần số hô hấp của lợn và nhiệt độ không khí là rất chặt chẽ (R2 = 0,911) Kết quả này cũng phù hợp với đặc điểm sinh lý của động vật có khối lượng lớn yêu cầu nhiệt độ thích hợp thấp hơn so với động vật có khối lượng nhỏ

Trang 6

Khi nhiệt độ không khí tăng 10C trong khoảng 18-200C tần số hô hấp chỉ tăng 0,3 nhịp/phút; 20-250C tăng 2 nhịp/phút, 25-300C tăng đến 5 nhịp/phút; 30-350C tăng 7,5 nhịp/phút và 35-380C tăng 9,5 nhịp/phút Như vậy, khi nhiệt độ không khí lên >250C thì tần số hô hấp lợn Yorkshire 50-100 kg đã bắt đầu tăng mạnh

Trong 4 nhóm lợn nghiên cứu thì đây là nhóm lợn có phản ứng mạnh nhất với nhiệt độ không khí cao

Như vậy, trong cùng khoảng tăng của nhiệt độ không khí thì tốc độ tăng tần số hô hấp của lợn F1 40-90kg cao hơn lợn 20-40kg (4,9 so với 4,7 lần)

R2 = 0,911

0 20 40 60 80 100 120 140

Đồ thị 3.4 Tương quan giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở lợn Yorkshire 50-100kg

Nhìn chung, khi nhiệt độ không khí thấp < 250C thì tần số hô hấp của các nhóm lợn đều tăng chưa đáng kể Khi nhiệt độ không khí ≥ 250C và tăng lên gần đến nhiệt độ bình thường của cơ thể thì phản ứng này là mãnh liệt đặc biệt lợn khối lượng càng lớn thì sự gia tăng tần số hô hấp càng mạnh Nếu lợn F1 tăng tần số hô hấp mạnh khi nhiệt độ không khí tăng lên ≥ 270C thì lợn Yorkshire đã tăng mạnh ngay khi nhiệt độ không khí ≥ 250C

3.4.2 ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến nhịp tim của lợn thí nghiệm

* Đối với lợn F1 20-40kg: Trong khoảng nhiệt độ không khí từ 180C đến

300C nhịp tim của lợn F1 (20-40kg) tăng nhanh từ 38 lên 89 nhịp/phút, khi nhiệt độ không khí ≥300C nhịp tim tiếp tục tăng nhưng tăng chậm hơn

Trang 7

Y(20-40) = -0,1248x2 + 10,276x - 106,98

R2 = 0,7824

0 20 40 60 80 100 120

Đồ thị 3.5 ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến nhịp tim ở lợn F1 20-40kg Khi nhiệt độ không khí thêm 10C trong khoảng 18-200C nhịp tim của lợn tăng 5,5 nhịp/phút, 20-250C tăng 4,5 nhịp/phút, 25-300C tăng 3,5 nhịp/phút, 30-350C tăng

2 nhịp/phút và 35-380C tăng 1 nhịp/phút Có tương quan chặt chẽ giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim của lợn (R2 = 0,7824)

* Đối với lợn F1 khối lượng từ 40-90kg: Khi nhiệt độ không khí tăng thêm

10C, trong khoảng 18-200C nhịp tim tăng 5 nhịp/phút; 20-250C tăng 4 nhịp/phút;

25-300C tăng 3 nhịp/phút; 30-350C tăng 2 nhịp/phút và 35-380C tăng 1 nhịp/phút

Có tương quan tương đối chặt giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim của lợn (R2 = 0,6952)

Y(40-90) = -0,1106x2 + 9,1898x - 94,312

R2 = 0,6952 0

20 40 60 80 100 120

Nhiệt độ không khí ( 0

C)

Đồ thị 3.6 Ảnh hưởng của nhiệt độ không khi đến nhịp tim ở lợn F1 40-90kg

Trang 8

* Lợn Yorkshire khối lượng từ 30-50kg:

Y(30-50) = -0,057x 2 + 5,907x - 25,057

R 2 = 0,707

0 20 40 60 80 100 120

C)

Đồ thị 3.7 ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến nhịp tim ở lợn Yorkshire 30-50kg Khi tăng nhiệt độ không khí thêm 10C, trong khoảng 18-200C nhịp tim của lợn tăng 3,5 nhịp/phút, 20-300C tăng 3 nhịp/phút, 30-380C chỉ tăng 2 nhịp/phút

Như vậy, khi nhiệt độ không khí tăng từ 18 lên đến 380C nhịp tim của lợn Yorkshire tăng gấp 2 lần, thấp hơn nhiều so với mức tăng tần số hô hấp

* Lợn Yorkshire 50-100kg: Trong khoảng nhiệt độ 18-200C nhịp tim tăng 3,5 nhịp/phút/độ, 20-250C tăng 3 nhịp/phút/độ, 25-380C tăng <2 nhịp/phút/độ Trong khoảng nhiệt độ <300C nhịp tim tăng nhanh và khi nhiệt độ > 300C nhịp tim tăng chậm lại Như vậy, khi nhiệt độ không khí tăng từ 18 lên đến 380C nhịp tim của lợn Yorkshire khối lượng từ 50-100kg chỉ tăng khoảng 1,8 lần

Tương quan giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim của lợn Yorkshire khối lượng 50-100kg là tương đối chặt chẽ (R2 = 0,6159)

Y(50-100) = -0,0625x2 + 5,8789x - 25,911

R2 = 0,6159

0 20 40 60 80 100 120

C )

Đồ thị 3.8 ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến nhịp tim ở lợn Yorkshire 50-100kg

Trang 9

Như vậy, lợn Yorkshire khối lượng 30-50kg có nhịp tim luôn cao hơn lợn có khối lượng 50-100kg, tuy nhiên sự chênh lệch không lớn lắm

Trong cùng mức khối lượng, cùng mức nhiệt độ không khí, nhịp tim của lợn Yorkshire bao giờ cũng cao hơn so với lợn F1 (Y x MC)

IV KếT LUậN

- Khí hậu ở khu vực nghiên cứu: Mùa nóng (tháng 6-8) nhiệt độ trung bình 28,70C và độ ẩm trung bình 79,2%; mùa lạnh (tháng 12, 1 và 2) nhiệt độ trung bình 20,70C và độ ẩm trung bình 91,1%

- Diễn biến nhiệt độ không khí và trong chuồng nuôi có chung một quy luật

là nhiệt độ thấp vào buổi sáng, cao vào buổi trưa và thấp về chiều; độ ẩm không khí biến thiên theo chiều ngược lại

- Có tương quan chặt chẽ giữa nhiệt độ không khí và tần số hô hấp ở cả 2 loại lợn

là chặt chẽ (R2>0,8) Tần số hô hấp tăng mạnh khi nhiệt độ không khí >300C (lợn F1 20-40kg), >270C (lợn F1 40-90kg và lợn Yorkshire 30-50kg); >250C (lợn Yorkshire 50-100kg)

- Tương quan giữa nhiệt độ không khí và nhịp tim ở các loại lợn là tương đối chặt chẽ (R2 = 0,61-0,78) Mức độ tăng nhịp tim giảm khi nhiệt độ không khí >300C (lợn F1 20-40kg), > 270C (lợn F1 40-90kg và lợn Yorkshire 30-50kg), > 250C (lợn Yorkshire 50-100kg)

Tài liệu tham khảo

[1] Aberbe, E D., Merkel, R A., Forrest, J C., Alliston, C W (1974), Physiological responces of stress susceptible and stress resistant of pigs to heat stress, Journal

of Animal Science 38, p 954-959

[2] Ames, D R (1980), Thermal environment affects livestock performance, Bioscience 30, p 457

[3] Ames, D R (1982), Effect of temperature on physiological response, Management

of food producing animals 1, p 11

[4] Trần Thị Dân và Huỳnh Thị Thanh Thủy (2004), Thay đổi sinh lý, tăng trưởng

và hành vi của lợn thịt với hai kiểu làm mát, Tạp chí Chăn nuôi 1 [59], trang

7-10

[5] Huynh, T T T., Aarnink, A J A and Verstegen, M W A (2005), Reactions of pig to a hot environment, In: Proceedings of the Seventh International Symposium (Beijing, China) WWW.asabe.org

Trang 10

§¹i häc Vinh T¹p chÝ khoa häc, tËp XXXVI, sè 2A-2007

[6] Ingram, D L (1964), The effect of environmental temperature on body temperature, respiratory frequency, and pulls rate in the young pig, Research in Veterinary Science, 5 [3], p 348-357

[7] Ingram, D L (1965b), The effect of humidity on temperature regulation and cutaneous water loss in the young pig Research in Veterinary Science 6, p 9-17 [8] Rinaldo, D., Mourot, J (2001), Effects of tropical climate and season on growth, chemical composition of muscle and adipose tissue and meat quality in pigs, Animal Research 50, p 507-521

[9] §µi khÝ t−îng thñy v¨n khu vùc Trung Trung bé, Trung t©m khÝ t−îng thñy v¨n Quèc gia (2002-2004), §Æc ®iÓm khÝ t−îng thñy v¨n khu vùc Trung Trung bé

summary

effect of air temperature, humidity on F1 (Y * MC)

and yorkshire fattening pigs The results of study shows that: There is clearly difference of the weather between hot and cold season in the research site There is the same rule of changing of temperature in the air and in the pig housing, it is low in the morning, high at noon and low in the aftrnoon; the huminity is in contrary direction There is tightly correlaion between air temperature and respiration rhythm of two pig genotype (R2>0,8) The respiration rhythm of pigs strongly increases when air temperature

>300C (F1 20-40kg), >270C (F1 40-90kg and Yorkshire 30-50kg); >250C (Yorkshire 50-100kg) The correlation between air temperature and heart rhythm of pigs is rather tighly (R2 = 0,61-0,78) The increasing of speed of heart rhythm when air temprature

>300C (F1 20-40kg), >270C (F1 40-90kg and Yorkshire 30-50kg), >250C (Yorkshire 50-100kg) slower than before

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	211,39 KB

Báo cáo khoa học: &quot;Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm không khí lên lợn F1 (Y x MC) và Yorkshire nuôi thịt&quot;

Báo cáo khoa học: "Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm không khí lên lợn F1 (Y x MC) và Yorkshire nuôi thịt"