van hoc viet nam sau 1975

Tính chất phi sử thi hóa, hướng vào đời sống thế sự và cá nhân làm xuất hiện nhiều dạng thức mới của cái tôi trữ tinh2. Thơ ngày nay muốn vượt ra khỏi truyền thống “duy cảm” vớ[r]

CHƯƠNG III: THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

SAU NĂM 1975

I TIẾN TRÌNH THƠ VÀ ĐỘI NGŨ SÁNG TÁC.

1 Sơ lược về tiến trình vận động của thơ sau 1975.

* Sự khác biệt cơ bản giữa thơ trước và sau năm 1975.

- 1930 – 1945, khuynh hướng lãng mạn, đề cao cái tôi cá nhân.

- 1945 – 1975, mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn

- 1975 đến nay, trở về với khuynh hướng thế sự, đời tư

• Giai đoạn đầu: Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ tiếp tục

là nguồn cảm hứng lớn:

1.Sơ lược về tiến trình vận động của thơ

sau năm 1975 (tiếp)

- Thơ thể hiện niềm hân hoan toàn thắng và niềm xúc động sum họp Bắc Nam của những người con được trở về quê hương sau hơn 20 năm xa cách.

- Những nhà thơ trẻ có nhu cầu nhìn lại con đường mình và cả

thế hệ mình đã đi qua để chiêm nghiệm về lịch sử, qua những trải nghiệm của chính mình và của thế hệ mình

- Cảm hứng sử thi vẫn là nền tảng thơ về đề tài chống Mĩ Những

1.Sơ lược về tiến trình vận động của thơ sau năm 1975 (tiếp)

• Những năm đầu thập kỉ 80, đất nước ta rơi vào khủng hoảng kinh

tế - xã hội Thực tại xã hội bộc lộ nhiều mặt trái, nhiều vấn đề bức xúc.Bằng cái nhìn tỉnh táo và ý thức trách nhiệm cao, các nhà thơ không né tránh sự thật đau lòng, những bất công, ngang trái và cả những trì trệ của xã hội.Thơ giai đoạn này thể hiện sự tự vấn, sự

tự thú, sự thức tỉnh

• Cuối những năm 80 đến nay thơ ca có sự phát triển mạnh mẽ về

ý thức cá nhân, thể hiện khát vọng đào sâu vào thế giới bên trong con người, đặc biệt là thế giới tâm linh, những vùng mở của tiềm thức vô thức Nhiều xu hướng thơ được nảy nở, nhiều thể nghiệm mạnh bạo được ra mắt công chúng

I TIẾN TRÌNH THƠ VÀ ĐỘI NGŨ SÁNG TÁC.

- Thế hệ các nhà thơ tiền chiến vẫn tiếp tục có mặt trong

khoảng 10 đến 15 năm đầu: Chế Lan Viên, Tố Hữu, Xuân Diệu, Huy Cận,

- Một thế hệ các nhà thơ trẻ xuất hiện: Nguyễn Quang Thiều,

Vi Thùy Linh, Nguyễn Hữu Hồng Minh; các nhà thơ dân tộc:

Y Phương, Lâm Quý, Lò Ngân Sủn,

II NHỮNG KHUYNH HƯỚNG CHÍNH TRONG THƠ

TỪ SAU NĂM 1975.

1.Tiếp tục mạch cảm hứng sử thi nhưng thiên về

bi tráng và gắn với những trải nghiệm cá nhân.

Đường tới thành phố (Hữu Thỉnh), Sư đoàn (Nguyễn

Đức Mậu),

thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ qua vô vàn gian nan,

thử thách của chiến tranh Qua đó thể hiện suy

ngẫm, những trải nghiệm các nhân

2.Hướng vào đời sống thế sự và trở về

với cái tôi cá nhân.

- Phơi bày thực trạng xã hội với nhiều mặt trái vốn trước đó bị che khuất

- Thể hiện nỗi lo âu, nỗi buồn nhân thế, sự cô đơn

của con người trước cuộc sống

- Các nhà thơ nữ thể hiện sự khát khao hạnh phúc,

trở về với những lo toan, bộn bề thường nhật

- Các nhà thơ trẻ đề cao ý thức cá nhân, cái tôi cá nhân.

3 Đi sâu vào vùng mở của tâm linh, vô thức

và đưa thơ theo hướng tượng trưng, siêu thực.

- Cuối những năm 80, đầu những năm 90, nhiều tập thơ mang khuynh hướng “hiện đại chủ nghĩa” xuất hiện

+ Các tác giả: Hoàng Cầm, Hoàng Hưng, Lê Đạt, Dương Tường,

+ Các tác phẩm: Về Kinh Bắc, Mưa Thuận Thành, Lá Diêu

Bông (Hoàng Cầm); Ngựa biển, Người đi tìm mặt (Hoàng

Hưng); Bóng chữ (Lê Đạt); 36 bài tình (Lê Đạt và Dương

Tường); Bến lạ, Ô mai (Đặng Đình Hưng)

- Quan niệm: Thơ là sự biểu hiện cái tôi ở phần tiềm thức,

vô thức, tâm linh, được biểu đạt bằng ấn tượng , biểu

tượng, bằng những ám thị

• Đóng góp: Thể hiện ý hướng triệt để cách tân thơ, vượt ra

khỏi những khuôn khổ và thói quen đã định hình quá lâu,

mở ra những con đường mới và khả năng mới cho thơ.

ý thức, biến thơ trở thành một thứ trò chơi ngôn từ dễ có nguy

cơ đẩy thơ vào 1 thế giới khép kín, không có hoặc có rất ít mối

liên hệ với đời sống Làm cho ý thức giáo dục trong thơ không còn

3 Đi sâu vào vùng mở của tâm linh, vô thức và đưa thơ theo hướng tượng trưng, siêu thực (tiếp)

III NHÌN CHUNG VỀ NHỮNG ĐỔI MỚI

CỦA THƠ SAU 1975

1 Tính chất phi sử thi hóa, hướng vào đời sống thế sự và cá

2 Thơ ngày nay muốn vượt ra khỏi truyền thống “duy cảm” với hai xu hướng:

- Đưa thơ về gắn với văn xuôi, với triết học

- Đưa thơ sang địa hạt của tâm linh , vô thức

3 Tự do hóa triệt để về hình thức thơ trên các phương diện : kết cấu bài thơ, tổ chức câu thơ, ngôn ngữ, giọng điệu,