Quyên Kỹ thuật mới về Trồng cây ăn trái đém đến các bạn những kinh nghiệm về kỹ thuật mới để các bạn trồng cây mau có trái, có trái nhưng hương vị thơm ngon, ngọt lịm nhờ bón phân khi trái chín. Chúng tôi viết theo cách hỏi đáp để các bạn đọc dễ hiểu, dễ áp dụng, có kết quả chắc chắn. Chúng tôi cũng cần nói rõ là khâu dọn đất, các hố phân dự trữ là cần thiết...
Trang 2KY THUAT MOI VE TRONG CAY AN TRAIL
Trang 3Oguyén Oan A
(Cán bộ khuyến nông cố vốn)
KY THUAT MOI VE TRONG CAY AN TRAI
NHÀ XUẤT BẢN ĐÀ NẴNG
2002
Trang 4-Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
Thay lời tựa
Quyển “Kỹ thuật mới về TRONG CAY
AN TRÁI” đem đến các bạn những kinh nghiệm về kỹ thuật mới để các bạn trông
cây mau có trái, có trái hương vị thơm ngon, ngọt lm nhờ bón phân khi trái sân chin
Chúng tôi viết theo cách “hồi đáp” để
các bạn đọc dễ hiểu, dé áp dụng, có kết
quả chắc chấn
Các bạn nào cần hỏi gì thêm xin liên lạc về địa chỉ ; 113 Hoàng Hoa Thám, tỉnh
Long An (Thi xa Tan An), ĐT : 824402, tôi
xin giải đáp những gì chúng tôi biết
Chúng tôi cũng cần nói rõ là khâu don đất, làm các hố phân dự trữ là cân thiết
(hướng dẫn ở PHÂN I va PHAN HH) vì đấy
nhữ là bí quyết để đạt được hai phần ba cơn đường đi đến thành công
Trang 5Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trải
Cây phát triển tốt, không lúc nào chững
lại, đây đủ chất bổ để hấp thụ (hút vào và
tiêu thụ) nuôi cây, cho ra hoa nhiều đậu trái sai và những gì mà tập sách này hướng
Trang 6Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
PHAN I
NHONG DIEU CAN BIET DE TRONG
CAY AN TRAI NHANH RA HOA KET
QUA VA HUGNG HOA LOI LAU DAI
HỎI : Cây kén đất hay đất kén cây ?
ĐÁP : Cây không bao giờ kén đất cũng
như đất không bao giờ kén cây mà thật ra
con người, nói rõ là nhà vườn có biết cải tạo đất để sử dụng nó cho việc trồng cây ăn quả
hay không
Trang 7Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
Thật vậy, nếu nhà vườn nắm vững kỹ thuật trông cây ăn quả hợp với khoa học nông nghiệp thì đất nào cũng có thể sử
dụng được, ngay cả "đất cày lên sôi đá” ở vùng ven Trường Sơn, hoặc “đất pha muối”
ở các vùng nước biển vẫn tràn vào, miễn trông cây thích hợp thổ nhưỡng sau khi cải
Đấy là một thực tế vì nếu cứ đi tìm đất
đúng tiêu chuẩn, thí dụ đất phù sa ở đồng
bằng, đất nâu đỏ ở Tây Nguyên thì thật là
phi lý vì đất ấy có giới hạn mà nhu cầu có đất để trồng cây ăn quả thì vô hạn
Do vậy việc cải tạo đất để có đất thích
hợp cho loại cây cần trồng, là việc các nhà vườn cân nghiêm túc lưu ý
HỒI : Cải tạo đất cách nào ?
ĐÁP : Cải tạo đất chủ yếu xưa nay vẫn làm là bón phân, thí dụ :
~ Dat nhiéu phan bén kali,
- Dat bin lay bén lan,
Trang 8Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
¬ Đất khô cần đạm,
- Đất phù sa bón các loại N.P.K thật ít
HỎI : Nhìn cây sẵn có có thể đoán
được đất cân phân gì, đúng
Các bạn cần quan sát cây đang mọc, theo
kinh nghiệm các nhà vườn vốn rất thành
công, thì :
1~ Nếu cây èo uột, ra hoa kém, kết quả
it thi cân phân lân vì phân lên có tác dụng
làm cho bộ phận thụ tỉnh của hoa phát triển tốt, dĩ nhiên là kết quả sai
2- Nếu cây chậm lớn, cần cỗi, kháng
bệnh rất kém thì chắc chấn là đất ấy cần cỗi, cần đạm để dam này cải tạo đất thêm
9
Trang 9Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
màu mỡ, cây sẽ xanh tươi ngó thấy sau bảy
ngày -
3~ Nếu cây có nhiều sâu bệnh, phát triển
kém thì cần phân kali vi phan kali lam cây
cứng cáp, tăng trưởng mạnh, do vậy kháng
nắng hạn dài ngày
Nước cân đủ khi nắng hạn dài ngày,
không phải lúc bình thường, đấy là việc mà
có một số không ít nhà vườn lại không đặc biệt quan tâm
Kế đến là đường sá phải thuận lợi để
khi cây có quả, việc chuyên chớ sau thu hoạch
là cân thiết để quả có giá cao
10
Trang 10Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
Vườn cây phải gần tuyến đường chính
về các thành phố lớn vì người trồng cây phái
_ bán quả thu hoạch cho thương lái
Thương lái nào bất kỳ khi đến khu vườn
cây ăn trái nào, trước nhất là đường giao
thông thuận lợi để họ chuyển số quả mua
được đến các khu thương mại, bán lại kiếm
lãi Và lãi nhiều thì họ sẽ mua với giá cao,
lãi ít thì có thể họ không mua vì tốn công, không kể việc bỏ vốn, mà thời gian buôn loại quả đó ở khu vườn không thuận lợi, không bù lại cho họ công sức bỏ ra
Vì vậy.khu vườn tương lai phải ở khu
vực có tuyến giao thông về thành phố lớn
Một điều kiện khác không kém phần
quan trọng là phải có sẵn nguồn lao động
địa phương
Đấy là một điều kiện cân cho khu vườn
ấy, vì nếu người đến từ xa để lao động họ cần phải được trả lương cao, chưa nói đến việc rất khó khăn khi bổ sung sự thiếu hụt
nhân công
11
Trang 11Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
Nguồn nước dư thừa, gần trục lộ giao thông về thành phố lớn, có sẵn lao động tại địa phương là ba điều kiện không thể thiếu
cho một khu vườn tương lai,
Nếu vùng mà các bạn tìm đến để tính việc làm vườn mà thiếu một trong cả hai, tốt nhất là các bạn nên đến nơi khác
HỖI : Phân hữu cơ (phân ủ) va phân
0ô cơ (hóa học) thứ nào cần cho cây ăn trái hơn ?
ĐÁP : Cá hai đều cần cho cây ăn trái nhưng nên nhớ một điều là phân hữu cơ, tức
ủ phân từ phân chuỗng, từ rác rưởi, lá cây xanh, lá cây khô đem lại cho cây trồng nguồn chất bổ lâu dài, yếu tố để vườn cây có tuổi
thọ lâu, nói rõ là cây lâu lão hóa, cho trái
12
Trang 12Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
sai va kéo đài nhiều năm; còn phân hóa học
thì có giá trị nhất thời như làm cây èo uột được xanh tươi, ra nhiều hoa kết quả sai, chống lại sâu bệnh do tăng sức để kháng Nhưng kết quả ấy nhất thời
Nói rõ là cả hai đểu có ưu và khuyết điểm :
Phân ủ cho cây trồng nguồn dinh dưỡng lâu dài, giúp cây sung sức, có sức để kháng
chống sâu bệnh, cho ra hoa nhiều, kết quả sai, nhưng nếu cẩn “chữa cháy” thì phân này không đạt được
Phân hóa hoe (N.P.K) thi cho kết quả
nội trong một tuần lễ là có ngay, thấy trước mắt, nhưng lâu đài thì không
HOI : Khâu don dét phdi thuc hién
thế nào cho đúng kỹ thuật, để cây trông phát triển nhanh nà cho hoa nhiêu đậu quả sơi, để
tpườn cây cho quả lâu dài ?
18
Trang 13Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
ĐÁP : Phải đào hố sâu 1 mét, rộng mỗi
bề 1 - 1, mét ủ phân xanh, phân chuồng rác rưởi trước khi trồng lên đấy một loại cây
ăn quả
Hố phân ủ ấy là nguồn thức ăn cần thiết
để cây sinh trưởng tốt, đơm nhiều hoa kết
nhiều quả Nguồn đỉnh dưỡng ấy dồi dào sẽ giúp cho cây tươi tốt lâu dài, cho quả nhiều
năm Và sau đó (5 - 7 năm sau) tiếp tục đào
và ủ các hố phân khác, cung cấp tiếp nguên
chất bổ cho cây
Đấy là việc cần làm để ít tốn phân hóa
học (N.P.K), cây tươi tốt và tuổi thọ rất cao,
chủ vườn ngồi không hưởng lợi lâu đài (sau
khi đầu tư đúng mức vào khu vườn)
Không ít nhà vườn không làm kỹ khâu đọn đất như tôi nêu ra, họ nghĩ là trồng cây
ăn quả xong (đặt cây giống xuống xong), cứ bón gốc các loại phân ủ, phân hóa học là đủ
để cây phát triển tốt, dĩ nhiên là sẽ đơm hoa kết quả tốt
Trang 14Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
Day la một sự hiểu biết theo sự “tự nghĩ
ra”, không đúng với khoa học nông nghiệp
Do vậy không ít người bỏ của bỏ công
ra để rồi công dã tràng ! Thật là một việc
đáng tiếc
Can dọn đất kỹ, ủ hố phân dùng lâu đài, rỗi mới đặt cây giống vào, tưới đủ nước
và đúng cách, đấy là bí quyết để thành công, không khó và càng không dé nếu chủ vườn không nấm vững kỹ thuật trồng cây
ăn quả, và làm giàu với nghề vườn, ao,
chuéng kết, hợp
HỖI : Chủ uườn cây cân đức tính gì ?
ĐÁP : Để thành công trong việc lập vườn trồng cây ăn quả thì chủ vườn cần : a/ Hiểu biết và nắm vững khoa học nông nghiệp vì nếu trổng đến đâu học hỏi đến đấy thì thật là phiêu lưu, không có gì đảm
bảo cho việc học và thực hành theo cách "mi
15
Trang 15Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
qua sách báo và nắm vững kỹ thuật trồng
cây ăn trái, rồi các bạn bắt tay vào việc, có như thế mới chắc chắn việc trồng cây ăn quả là một cách làm giàu lâu dài
b/ Kiên nhẫn và chịu khó trong công việc hàng ngày Chủ vườn không phải chỉ
bé của ra đầu tư mà còn bỏ công nữa, nói
rõ là phải theo sát việc trồng trot, cham
sóc vườn cây Và nếu có trái gió trở trời, nắng hạn hoặc mưa dâm kéo dài, thì nhẫn
nại chăm sóc và chờ đợi vườn cây tai qua nạn khỏi
c/ Biết tổ chức công việc một cách khoa
học, vì có như thế, thì với kỹ thuật trồng
cây ăn quả tiên tiến, các bạn sắp xếp mọi
việc mới hợp lý, và việc thành công là tất yếu
d/ Học hỏi không ngừng những kinh
Trang 16Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
nghiệm của người đi trước, của người đang
thành công vượt bực, của những sách, tạp
chí viết về kỹ thuật nông nghiệp tiên tiến
Đây là việc cần phải nghiêm túc làm vì
có cầu tiến thì nhà vườn mới tiến bộ, vườn
cây ăn trái của mình mới ngày càng đạt năng suất cao
Canh tác theo xưa là lối thủ công, từ bao
đời truyền lại, thành công chỉ giới hạn rất
thấp hoàn toàn khác với canh tác hiện nay
với kỹ thuật đương đại, năng suất từ cao đến rất cao
Câu tiến trong việc học hỏi kỹ thuật
trổểng cây ăn quả sẽ giúp một cách chắc
chắn các bạn có một khu vườn đạt năng
suất, “siêu cơo”
17
Trang 17Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
PHAN 2
NHUNG DIEU CAN LAM BE CO
MOT VUGN CAY AN TRAI DAT
NANG SUAT SIEU CAO
HOI : Phdi xé muong lén liếp thé
nào để giữ độ ẩm cân thiết
cho bộ rễ cây ăn trai ?
ĐÁP : Chúng ta tưới cây hàng ngày khi cây mới đặt trên hố phân - như tôi đã viết
kỹ về hố phân phải có như kho lương thực cần thiết để cây hút chất bổ phát triển lâu dai, nhung dan dân bộ rễ phát triển ăn sâu xuống đất, thường các cây ăn quả có bộ rễ
ăn sâu từ một mét trở lên thì độ ẩm của
đất cực kỳ cần thiết
Trang 18Phan Kim Héng Phic - Nguyén Van A
Chính các mương xẻ song song nhau chứa
nước, và các loại lươn lịch, cua còng đào hang
chằng chịt lớp đất bên dưới, thường sâu từ
20 đến 50 em (2 - ð tấc) hoặc sâu hơn, tùy
mực nước, mang nước ngâm vào các lớp, và
bộ rễ thường trực hút nước, và do đó hấp
thụ (hút vào và tiêu thụ) chất bổ từ kho
phân chúng ta đã ủ, nuôi thân giúp cây phát triển tốt, nhanh ra hoa kết quả, đậu trái
sai, và cũng nhờ kho phân đó, về sau đào
thêm các hố sâu 1 - 1,5 mét, đổ các phân
đã hoại (phân chuồng, phân rác), bánh dầu,
xác thú vật, các tạp chất khác, và lại tạo ra
các kho lương thực cân thiết đủ để cây sai
19
Trang 19Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
quả và có tuổi thọ rất lâu, tức là tiếp tục tươi tốt, cho quả sai gấp đôi, gấp ba các vườn cây đối chứng mà không thực hiện kỹ thuật
xẻ mương, lên liếp đúng kỹ thuật, kết hợp với việc tạo ra hố phân liên tiếp này, cứ ba
- bốn năm thêm một hố phân
Các bạn cần nhớ là mỗi mương như thế
bê rộng 2, — 3,5 mét va sau 2 ~ 2,5 mét, lấy đất đấp lên trên liếp, như thế liếp cao, luôn luôn tránh việc ngập nước vào mùa mưa
kéo dài (những khi mưa dầm), tránh việc
úng thủy làm hư bộ rễ, cây chết
Các mương này có hai nhiệm vụ : chứa
nước dư thừa vào mùa nắng, đủ trong những lúc nắng hạn kéo dài, và thoát nước tốt vào
mùa mưa, nhất là lúc mưa đâm kéo dài
Vì vậy các mương này phải đào thế nào
để qui về một chỗ thấp, thí dụ ra sông, để
mưa to thì thoát nước dễ dàng, còn mùa hè
thì cũng đừng để nước thoát ra sông Đấy
là nơi có độ sâu, sâu đủ để giữ nước lại khi mùa hè đến, được ngăn cách bằng một cái
Trang 20Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
bờ đất rộng như đập ngăn nước, và khi mưa
to thì nước tràn qua bờ đó ra sông
Nói rõ cùng các bạn là các mương trong khu vườn phải làm được việc quanh năm suốt, tháng giữ nước ngọt của mưa, còn nước sông, mùa nắng là nước lợ hoặc nước mặn thì không tràn vào các mương nước ngọt
Đây là một bí quyết để vườn cây ăn trái
quanh năm có nước ngọt, cây lúc nào cũng xanh tốt, và ra hoa kết quả trúi mùa, tất nhiên chủ vườn bán được giá cao, thu lãi to,
làm giàu bằng trồng cây ăn quả là việc
ngồi không hưởng lợi lâu đài (sau khi đã bỏ
công sức, tiễn của đầu tư giai đoạn đầu)
HỎI : Bề rộng, bê cao của liếp thế
Trang 21Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
thiết để nuôi cây, và do vậy ra nhiều hoa, đậu nhiều trái
Một loài cây chỉ ra hoa vào mùa xuân
là mai vàng, mai trắng (huỳnh mai, bạch
mai) thé mà khi tréng ở chỗ có nhiều phân
(phân chuồng, phân rác) thì lại ra hoa quanh năm, trước nhà tôi có cây mai như thé, do tôi đã áp dụng kỹ thuật hố phân này, như một thí dụ cụ thể để tôi chứng minh cho bất
kỳ ai chưa thấy công dụng kỳ điệu của các
ngàn lần lãi, cứ đến mùa là thu hoạch
Bề cao của Hiếp do đất lấy từ việc đào mương đắp lên nên di nhiên có độ cao thích hợp để khu vườn không ngập nước, tránh
tình trạng úng thủy mùa mưa
Bê cao của Hếp có thể nói là tùy vùng đất trũng hay cao Nếu đất trũng thì đào
Trang 22Phan Kim Hồng Phúc - Nguyén Van A
mương sâu, lấy đất đắp các liếp cao lên, đồng
thời chứa và thoát nước tốt
Nói rõ ra là dù đất trũng mà đào các kênh mương thích hợp, thoát nước dễ dàng vào mùa mưa thì không lo gì việc nước ứ đọng gây úng thủy làm thối rễ, cây chết
HOI : Ủ phân trong các hố dự trự
thế nào để bộ rễ sử dụng các chất bổ tốt, đạt hiệu quả tối
Nếu là khu vườn cũ thì độ phì (tức là
đất có chất dinh dưỡng cần thiết) đã kém,
có khi đã cạn kiệt, thì các hố ấy phải ủ các
loại rác trộn với phân chuồng, bánh đầu, đặc biệt là hố ấy sâu gấp đôi, thí dụ hố sâu 2
mét, mỗi bể 3 mét đến 4 mét
23
Trang 23Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
Có như thế thì khi đặt cây vào, bộ rễ
phát triển hấp thụ (hút vào và tiêu thụ) các chất bổ từ hố phân này mới tăng trưởng nhanh, thời gian cho hoa kết trái nhanh, thời gian thu hoạch kéo đài, trước khi đào thêm các hố chứa phân khác
Nếu là đất hoang, thì việc xẻ mương, lên liếp song song với việc đào các hố, và ủ lá
cây, các cành con tạo nguồn phân xanh, Các
hố này chứa phân xanh, và cây hút chất đạm, từ các hố phân xanh này, vừa đỡ tốn kém việc mua phân, vừa giúp cây phát triển, tăng trưởng tốt
Khi cây đã tăng trưởng tốt rồi, đào thêm
các hố mỗi cạnh 1,ð - 2 mét, sâu 1 — 1,5
mét, đổ phân chuồng, phân rác để ủ hoại,
trộn với xác dừa, bánh dầu, có xác thú vật
bỏ lẫn vào càng tốt, để bộ rễ ăn lan ra, hấp
thụ (hút vào và tiêu thụ) các chất dinh dưỡng,
cho hoa và kết quả sai
Các bạn cần nhớ là phón héa hoe chi cần khi nào có “sự cố” bất ngờ xảy ra, như
Trang 24Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
chựng lại không tăng trưởng, hiện tượng sâu
phá hoại giúp cây có sức đề kháng cao với
sâu bệnh, và tính nhất thời “chữa cháy” ấy
không thể thay cho tính “léu dai” cha phân
- hữu cơ (ủ từ rác, từ phân chuồng)
Có một số nhà vườn sai lắm khi nghĩ
có sẩn các loại phân hóa học trên thị trường
(mà người ta quảng cáo rầm rộ rất hấp dẫn
về tính thần kỳ của chúng kbiến người nghe,
người thấy nghĩ là chúng đem lại quả ơi là
quả, trái ơi là trái của mùa siêu bội thu),
cần gì đào hố, ủ phân chuồng, phân rác,
phân xanh cho tốn công nhọc sức
"Thật ra phân hữu cơ thích hợp hoàn toàn
với các loại cây ăn quả hơn là phân vô cơ
gốc hóa học
Vì vậy ủ phân trong các hố như kho
lương thực dự trữ lâu đài là cần thiết để khu
vườn về sau đạt năng suất tính ra rất cao,
so với các khu vườn đối chứng chỉ nhờ vào
phân hóa học
Nếu không đạt năng suất từ nhanh đến
25
Trang 25Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
rất nhanh thì không ai phải bỏ công, bổ của
ra đào các hố, ủ phân xanh, phân rác, mua
phân chuồng, mua xác dừa, mua bánh dầu
về để thực hiện cả
Điều cực kỳ cần thiết là các bạn không
nên đào và ủ phân một cách lấy có lấy rôi,
thì kết quả sẽ không được như ý muốn Càng tạo các kho dự trữ này tốt với các chất bổ cần thiết đây đủ thì về sau do bộ
rễ hấp thụ (hút vào và tiêu thụ) đầy đủ các chất bổ, dĩ nhiên phát triển tốt, tăng trưởng
nhanh và cho nhiều hoa, đậu nhiều trái, chủ
Trang 26Phan Kim Hồng Phúc - Nguyễn Văn A
vườn thu lợi to, không bõ công đã thực hiện
cáo hố phân này
HOI : Cée hố phân này ủ bao lâu
mới đặt cây giống lên được Ÿ
ĐÁP : Nếu là lá xanh và cành con thì
100 ngày sau phân đã ủ xong (các cành lá
đã phân hủy xong, không còn bốc hơi nóng
ra nữa), còn ủ lẫn lộn rác, phân chuồng, bánh dầu, xác động vật thì nên để 180 -
200 ngày sau để tất cả đã hoại (tức là phân
hủy xong)
Vi khong có sẵn phân đã hoại, nên ủ
thẳng vào các hố dự trữ này, thời gian chờ
phân hoại này tương đương với thời gian tạo các cây giống trước khi đặt vào, không có gì gọi là chờ đợi lâu cả
Tạo được nguồn cây giống (ở vườn ươm) xong đủ để trồng cho vườn cây này thì tốn thời gian 4 - 6 tháng, thời gian để ủ cho hoại các hố phân dự trữ
27
Trang 27Kỹ thuật mới về trồng cây ăn trái
Các bạn đừng bao giờ nghĩ là thời gian
ủ và chờ phân hoại kéo dài quá lâu vì thời
gian đó vừa đủ để chuẩn bị các cây giống xong, nếu việc chuẩn bị này nhanh vì có khi được cây giống đủ trồng thì kéo đài lâu hơn HỎI : Ủ phản sẵn để bón cho cây
trồng có mấy cách ?
ĐÁP : Có hai cách ủ : ủ phân rác với phân chuông trong các hầm ủ và ủ phân rác với phân chuồng trên nên đất nện kỹ, hoặc tráng xi măng Ngoài ra còn ủ phân chuồng
riêng nữa
HOI: U phan rae trong hém như thế
, nào ?
ĐÁP : Trước hết nơi ủ phân phải là đất
cao ráo để đào sâu xuống 1 mét vẫn không
có nước ngầm
Hằm to, bé là tùy lượng rác, rơm, rạ, cỏ khô, xác mía, chúng ta có Đất đào lên đắp
bờ be xung quanh
Trang 28Phan Kim Héng Phic - Nguyén Van A
Cứ bổ một lớp phân rác th một lớp phân
chuồng, một lớp tro bếp, và xác dừa, bánh
dầu, cho đến khi đẩy thì đạp xướng cho thật
chặt Nên rưới nước cho ngấm xưếng ướt đều
để giúp sự lên men, phân hủy nÌanh
Qua một ngày thì hơi nóng bốc lên hừng
hực do rác và các chất ủ trong hầm bắt đầu
việc phân hủy Lấy nước tiểu trâu bò tưới
ướt và lấy tấm ny lông phủ kín lên tiện để hơi nóng giúp cho quá trình phân hiy ấy thật nhanh, hơn nữa mùi hôi không bổ: ra
Sau ba tháng thi gid tém đậy ra vì bây
giờ phân ủ đã hoại, tơi ra Để như vậy 24
giờ sau chúng ta đảo, trộn đều và lúc bây
giờ phân có màu nâu
Một tuần sau, phân có màu đen vì phân
đã hoàn toàn hoại, lúc bây giờ có thể đem bón được
HỎI : Ủ phân rác tà phân chuông
trên nên đất hay xỉ măng như thé nao ?
29