Các kĩ năng địa lí bao gồm kĩ năng sử dụng bản đồ, phân tích, tranh ảnh, phân tích số liệu; kĩ năng vẽ và phân tích biểu đồ… Vì vậy trong bài kiểm tra nên có kênh hình hoặc bảng số liệu…[r]
Trang 1BÀI THUYẾT MINH VỀ KĨ THUẬT BIấN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT
MễN ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG THCS
Kớnh thưa cỏc vị đại biểu khỏch quý!
Thưa cỏc thầy cụ giỏo!
Rất vinh dự cho cỏ nhõn tụi được thay mặt cỏc thầy cụ giỏo đang trực tiếp giảng dạy mụn Địa lớ bậc THCS huyện Thỏi Thụy về đõy tham dự Hội thảo ''Đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ học sinh''
Trước hết, tụi xin kớnh chỳc cỏc vị đại biểu khỏch quý, cỏc thầy cụ giỏo mạnh khoẻ, cụng tỏc tốt, chỳc Hội thảo của chỳng ta thành cụng tốt đẹp
Kớnh thưa cỏc vị đại biểu, kớnh thưa cỏc thầy cụ giỏo!
Kiểm tra đỏnh giỏ là một khõu quan trong trong quỏ trỡnh dạy học, nhằm kiểm tra khả năng nắm bắt và vận dụng kiến thức của học sinh, là một dịp để học sinh thể hiện những khả năng, phẩm chất và rốn luyện kỹ năng Kết quả kiểm tra đỏnh giỏ khụng chỉ để phục vụ cho việc đỏnh giỏ xếp loại giỏo viờn mà cũn là một kờnh thụng tin quan trọng để giỏo viờn nắm bắt thực tế kết quả học tập của học sinh, từ
đú cú những điều chỉnh, uốn nắn kịp thời về nội dung, phương phỏp giảng dạy Việc tổ chức tốt khõu kiểm tra đỏnh giỏ sẽ cú tỏc dụng tăng cường niềm say mờ hứng thỳ học tập của học sinh, giỳp cỏc em cố gắng đạt kết quả cao trong học tập Cũn nếu làm lỏng lẻo, yếu ở khõu này sẽ cú tỏc dụng ngược lại cú thể hỡnh dung quy trỡnh dạy học là một vũng trũn, trong đú kiểm tra đỏnh giỏ là một mắt xớch khụng thể thiếu, cú tỏc dụng trở lại đối với động cơ, hứng thỳ, kết quả dạy học
Từ nhận thức đú, được sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT Thỏi Bỡnh, Phũng GD-ĐT Thỏi Thụy, tụi xin mạnh dạn trỡnh bày ý kiến của mỡnh về kĩ thuật biờn soạn đề kiểm tra 1 tiết mụn Địa lớ THCS trờn cơ sở bỏm sỏt chuẩn kiến thức kĩ năng và tinh thần đổi mới phương phỏp dạy học và đổi mới kiểm tra đỏnh giỏ kết quả học sinh Bài tham luận của tụi gồm 3 vấn đề cơ bản
Phần thứ nhất: Thực trạng việc kiểm tra đỏnh giỏ học sinh THCS mụn Địa lớ Phần thứ hai: Kĩ thuật biờn soạn đề kiểm tra 1 tiết
Phần thứ ba: Cỏc ý kiến đề xuất.
Phần I: thực trạng việc ktđg học sinh môn địa lí bậc thcs hiện nay:
1.Ưu điểm: Trong những năm gần đõy, song song với việc đổi mới phương phỏp
dạy học mụn học, khõu kiểm tra đỏnh giỏ học sinh cũng cú sự đổi mới theo hướng tớch cực Đề kiểm tra kết hợp giữa hỡnh thức trắc nghiệm khỏch quan và tự luận Trong đú, trắc nghiệm khỏch quan chiếm từ 20 đến 25% Đặc biệt, gần đõy, ngành giỏo dục đó triển khai chuyờn đề ứng dụng ma trận khi ra đề kiểm ta Điều này giỳp cho giỏo viờn khi ra đề trỏnh được hiện tượng ra đề theo tựy hứng, thiếu tớnh khoa học Phần lớn cỏc nhà trường đều ứng dụng cụng nghệ thụng tin trong việc biờn soạn và in ấn đề …
2 Hạn chế: Bờn cạnh những ưu điểm kể trờn, việc kiểm tra đỏnh giỏ học sinh mụn
Địa lớ trong thực tế vẫn cũn nhiều hạn chế nhất đinh:
- Phần lớn đề kiểm tra nặng về yờu cầu tỏi hiện kiến thức
Trang 2Vớ dụ: Đề kiểm tra 1 tiết ( Địa lớ 7)
Cõu 1: Em hóy trỡnh bày vị trớ của đới núng ( 3 điểm)
Cõu 2: Nờu đặc điểm nổi bật của khớ hậu nhiệt đới giú mựa ( 4 điểm)
Cõu 3: Tớnh chất trung gian của khớ hậu và thất thường của thời tiết ở đới ụn hoà
thể hiện như thế nào (3 điểm)
Những dạng cõu hỏi này chỳng ta thường cho biểu điểm khỏ cao thường 3- 4 điểm Vỡ vậy học sinh chỉ cần học thuộc những gỡ đó được ghi trong vở là cú điểm Với hỡnh thức kiểm tra trờn học sinh chỉ là những con vẹt học thuộc lũng, chưa phỏt huy được khả năng tư duy, phỏn đoỏn
- Một số đề yờu cầu về kiến thức quỏ cao hoặc quỏ thấp, khụng phự hợp với trỡnh độ, khả năng của học sinh,khụng phự hợp với sự phõn bố thời gian nờn khụng đỏnh giỏ được kết quả học tập của học sinh một cỏch chớnh xỏc
- Giỏo viờn dạy nhiều lớp cựng khối nhưng chỉ sử dụng một đề chung, nờn lớp kiểm tra sau học sinh đó biết đề trước
- Phổ điểm dao động trong phạm vi hẹp nờn nhiều khi giỏo viờn khụng mạnh dạn cho điểm thấp hoặc cao…
- Hiện nay khi đó thực hiện quỏ trỡnh đổi mới phương phỏp dạy, phương phỏp
kiểm tra nhưng giỏo viờn vẫn ngại ra đề kiểm tra theo hướng mở ( ma trận hai chiều) bởi phải suy nghĩ và đặt cõu hỏi cho đề kiểm tra mất nhiều thời gian Hay
ngại cho học sinh nhận biết thụng qua sơ đồ hoặc phõn tớch lược đồ vỡ phải chốn ảnh, lược đồ, biểu đồ vào đề kiểm tra Hơn nữa, khụng phải giỏo viờn nào cũng tự mỡnh làm được, nhất là những giỏo viờn cao tuổi, trỡnh độ về CNTT hạn chế
- Mặt khỏc khi ỏp dụng hỡnh thức ra ma trận đề kiểm tra cú rất nhiều giỏo viờn lỳng tỳng bởi phần lớn họ chưa hỡnh dung ra ma trận đề kiểm tra là gỡ dẫn đến việc xõy dựng đề kiểm tra khụng đỳng với mục tiờu và cỏc quy trỡnh của ma trận đề kiểm tra
Những hạn chế trờn dẫn đến hiện tượng học sinh khỏ giỏi cú cố gắng nhưng khụng đựơc khuyến khớch, học sinh yếu kộm khụng đựơc uốn nắn kịp thời, cú những học sinh chộp tài liệu vẫn được điểm cao Kết quả kiểm tra nhiều khi khụng phản ỏnh được chất lượng dạy học
Phần II: kĩ thuật biên soạn đề kiểm tra 1 tiết môn địa lí
Để khắc phục tỡnh trạng ra đề kiểm tra trờn và vận dụng theo hướng đổi mới
cỏch kiểm tra đỏnh giỏ học sinh nhưng vẫn bỏm sỏt tinh thần đổi mới, chuẩn kiến thức kĩ năng tụi xin trỡnh bày cỏc bước biờn soạn đề kiểm tra 1 tiết theo hướng mở ( ma trận đề kiểm tra)
Đề kiểm tra là phương tiện đỏnh giỏ kết quả học tập của HS sau khi học xong một chủ đề, một chương, một học kỳ hay toàn bộ chương trỡnh của một lớp học, một cấp học Để ra được một đề kiểm tra đạt yờu cầu cần đảm bảo được quy trỡnh 5 bước sau đõy:
Bước 1: Xỏc định mục tiờu, phạm vi, mụ tả yờu cầu cần đạt của nội dung kiểm tra theo cỏc cấp độ (từ dễ đến khú).
GV phải căn cứ vào hệ thống cỏc chuẩn kiến thức, kỹ năng được qui định trong
Chương trỡnh GDPT của mụn học để mụ tả yờu cầu cần đạt theo cỏc cấp độ của tư
Trang 3duy Đó là các kiến thức khoa học và cả phương pháp nhận thức chúng, các kỹ năng
và khả năng vận dụng vào thực tế, những thái độ, tình cảm đối với khoa học và xã hội
- Cấp độ 1: Nhận biết
- Cấp độ 2: Thông hiểu
- Cấp độ 3: Vận dụng cơ bản,
- Cấp độ 4: Vận dụng nâng cao
Bước 2: Xây dựng nội dung ma trận cho đề kiểm tra
- Tổ chuyên môn (hoặc người ra đề) căn cứ vào sự mô tả yêu cầu nội dung cần kiểm tra theo chuẩn kiến thức, kỹ năng trong phạm vi cần kiểm tra trong
chương trình GDPT ở bước 1 để đưa vào ma trận
- Căn cứ vào mục tiêu kiểm tra, đối tượng HS và tỉ lệ lượng kiến thức, kỹ năng ở các cấp độ để quyết định điểm số và thời gian kiểm tra cho mỗi cấp độ sao cho đảm bảo phân hóa được các đối tượng HS trong quá trình đánh giá Tránh ra nhiều các câu hỏi quá dễ (HS nào cũng làm được), những câu hỏi quá khó (không
HS nào làm được) GV có thể sử dụng nhiều thang điểm (chẳng hạn thang 100 điểm, thang 50 điểm, ), nhưng khi chấm xong bài kiểm tra được quy đổi ra thang
10 điểm theo nguyên tắc làm tròn qui định trong quy chế
Bước 3: Biên soạn thư viện câu hỏi và ra đề kiểm tra theo khung ma trận kiến thức, kỹ năng
- Ở bước này người ra đề cần căn cứ vào yêu cầu cần đạt của nội dung kiểm
tra để biên soạn câu hỏi Số lượng câu hỏi ở mỗi cấp độ phải đảm bảo phủ kín kiến thức, kỹ năng cần kiểm tra Các câu hỏi trong mỗi cấp độ là tương đương nhau về điểm số
GV cần tập trung biên soạn đầy đủ các câu hỏi ở các cấp độ cao (như cấp độ
3, cấp độ 4) nhằm kiểm tra được sự vận dụng sáng tạo của HS Đây chính là các
câu hỏi thuộc nội dung ôn tập
Bước 4: Xây dựng đáp án và biểu điểm cho đề kiểm tra
- Căn cứ vào đề kiểm tra và ma trận đề kiểm tra để xây dựng đáp án và biểu điểm Tùy theo dạng đề và loại hình mà quy định điểm cho mỗi câu hỏi Đối với câu
tự luận, căn cứ vào chuẩn kiến thức, kỹ năng cần kiểm tra để chia thành các ý cho thích hợp
- Thang điểm là 10 điểm cho toàn bài, mỗi ý hoặc câu hỏi có thể có giá trị điểm nhỏ nhất là 0,25 điểm Có thể có thang điểm khác nhưng khi chấm xong đều phải qui đổi ra thang 10 điểm
- Cần chú ý đến nguyên tắc làm tròn số khi cho điểm toàn bài Thang đánh giá gồm 11 bậc: 0, 1, 2, , 10 điểm (có thể có điểm thập phân được làm tròn tới một chữ số sau dấu phẩy) theo quy chế của Bộ GDĐT (QĐ 40/2006/BGDĐT ngày 05/10/2006)
Bước 5: Thẩm định và niêm phong đề kiểm tra, đáp án
- Tùy theo tính chất và mục tiêu kiểm tra mà tổ chức đọc rà soát hoặc thẩm định đề kiểm tra, đáp án
- Hoàn thiện, niêm phong và bảo quản đề kiểm tra, đáp án
Việc đọc phản biện, thẩm định, niêm phong, bảo quản đề kiểm tra phải tuân theo các qui định hiện hành về thi cử
Trang 4* Phần cơ bản nhất cho việc biờn soạn đề kiểm tra là phải xõy dựng được ma trận đề
kiểm tra Để xõy dựng được ma trận đề kiểm tra chỳng ta phải tuõn thủ 9 thao tỏc:
Thao tỏc 1: Liệt kờ tờn cỏc chủ đề ( nội dung, chương…) cần kiểm tra.
Nội dung kiểm tra bao gồm cỏc lĩnh vực: kiến thức, kĩ năng, thỏi độ; trước mắt cần tập trung vào kiến thức, kĩ năng địa lớ Kiến thức địa lớ bao gồm cỏc biểu tượng, khỏi niệm, cỏc mối quan hệ, cỏc quy luật địa lớ Cỏc kĩ năng địa lớ bao gồm kĩ năng
sử dụng bản đồ, phõn tớch, tranh ảnh, phõn tớch số liệu; kĩ năng vẽ và phõn tớch biểu đồ… Vỡ vậy trong bài kiểm tra nờn cú kờnh hỡnh hoặc bảng số liệu… để vừa cú thể kiểm tra được mức độ nắm vững kiến thức vừa kiểm tra được kĩ năng của học sinh; nội dung kiểm tra khụng chỉ bao gồm cỏc nội dung lớ thuyết, mà cũn cần bao gồm
cả nội dung thực hành
Thao tỏc 2: Viết cỏc chuẩn cần đỏnh giỏ với mỗi cấp độ tư duy:
GV cần sử dụng chuẩn KT-KN trong chương trỡnh GDPT để làm căn cứ kiểm tra đỏnh giỏ Tuy nhiờn cần tuỳ vào từng điều kiện ở từng địa phương mà cú yờu cầu cấp độ tư duy khỏc nhau
Tuy nhiờn cần lưu ý đến số lượng chuẩn đỏnh giỏ tư duy cao nhiều hơn so với tư duy thấp
Thao tỏc 3: Quyết định phõn phối tỉ lệ % tổng điểm cho mỗi chủ đề
Căn cứ vào thời lượng giảng dạy của mỗi nội dung, chủ đề kiểm tra; dựa vào quy định của PPCT để phõn chia điểm sao cho hợp lớ
Dựa vào mức độ quan trọng của mỗi chủ đề để chia điểm cho chuẩn
Thao tỏc 4: Quyết định tổng số điểm của bài kiểm tra
Bài kiểm tra cú thể cú thang 10, thang 100 tuy nhiờn sau khi xõy dựng xong biểu điểm ta quy về thang điểm 10 theo đỳng quy chế kiểm tra, đỏnh giỏ của Bộ GD-ĐT
Thao tỏc 5: Tớnh số điểm cho mỗi chủ đề tương ứng với tỉ lệ % đó tớnh ở thao tỏc 3
Thao tỏc 6: Tớnh số điểm cho mỗi chuẩn tương ứng
Khi tớnh số điểm cần lưu ý vào mục đớch kiểm tra, hỡnh thức kiểm tra, thời lượng giảng dạy, tỡnh hỡnh học sinh…
Thao tỏc 7:Tớnh số điểm cho mỗi cột
Thao tỏc 8: Tớnh tỉ lệ % điểm cho mỗi cột
Cộng dồn số điểm và tớnh % và cú thể điều chỉnh tỉ lệ và số điểm sao cho cõn đối và hợp lớ
Thao tỏc 9: Đỏnh giỏ ma trận và chỉnh sửa
Phần III: Các ý kiến đề xuất
Để cú một đề kiểm tra đỳng theo tinh thần đổi mới phương phỏp đũi hỏi người thầy phải đầu tư suy nghĩ, tư duy, vận dụng cỏc phương phỏp để cú hiệu quả cao, đũi hỏi người ra đề phải nắm vững cỏc bước và cỏc thao tỏc khi ra đề
Tuy nhiờn chỳng ta cũng khụng nờn ra những đề quỏ khú hoặc quỏ dễ đối với học sinh Đề kiểm tra sao cho học sinh trung bỡnh cũng cú thể cú 5 điểm Học sinh khỏ cú thể cú được điểm tối đa
Trong một đề kiểm tra, giỏo viờn nờn linh hoạt ra nhiều dạng cõu hỏi tuỳ theo tớnh chất của từng chủ đề mà phõn phối điểm cho sỏt với yờu cầu
Trang 5Các câu hỏi trắc nghiệm nên vận dụng ở cấp độ thông hiểu và cũng không nên lạm dụng quá nhiều hình thức trắc nghiệm
Ý kiến đề xuất :
- Các đơn vị giáo dục nên tổ chức chuyên đề tập huấn về kĩ thuật ra đề kiểm tra theo dạng ma trận hai chiều để giáo viên làm quen và vận dụng
- Sở GD&ĐT, phòng GD&ĐT và mỗi trường nên xây dựng cho mình những ngân hàng đề kiểm tra
Trên đây là toàn bộ tham luận của tôi về đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá học sinh theo tinh thần đổi mới Để bản tham luận được cụ thể hoá trong quá trình triển khai rất mong được sự đóng góp nhiệt tình của các vị đại biểu, các thầy
cô giáo, các nhà giáo dục
Một lần nữa kính chúc các vị đại biểu, các thầy cô giáo mạnh khoẻ Chúc Hội thảo của chúng ta đạt nhiều kết quả cao Xin chân thành cảm ơn!