GV: ở câu 3 trong phiên âm không có từ tối nhưng người đọc vẫn thấy được sự hiển hiện của tối -> địch thơ thêm từ tối giảm sức gợi cảm của câu thơ Trong câu 3 và 4 phiên âm lặp lại "ma b[r]
Trang 1Tiết theo PPCT 87
CHIỀU TỐI
(MỘ)
Hồ Chí Minh
Ngày soạn: 22.01.10
Ngày giảng:
Sĩ số:
Điểm KT miệng:
A Mục tiêu bài học
Qua giờ giảng, nhằm giúp HS:
1 Thấy được vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh: dù hoàn cảnh khắc nghiệt đến đâu vẫn luôn hướng về sự sống và ánh sáng
2 Cảm nhận được bút pháp tả cảnh ngụ tình vừa cổ điển vừa hiện đại của tác giả
B Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV Ngữ văn 11
- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 11
- Kĩ năng đọc hiểu văn bản Ngữ văn 11
C Cách thức tiến hành
- Đọc hiểu
- Đàm thoại phát vấn
- Thuyết trình
D Tiến trình giờ giảng
1 Ổn định
2, KTBC (không kt)
3 GTBM
4 Hoạt động dạy học
Hoạt động của Thầy và Trò Yêu cầu cần đạt
GV: Hãy trình bày hiểu biết của em
về hoàn cảnh sáng tác của văn bản?
Nêu xuất xứ của văn bản?
HS thực hiện GV ghi bảng
I Khái quát về văn bản
1 Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ
- Hoàn cảnh sáng tác: ra đời trong
Trang 2GV: giới thiệu vài nét về tập thơ
Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh
GV: đọc văn bản 1 lần sau đó gọi HS
đọc và nhận xét về cách đọc
GV: có thể chia là 4 phần: khai -
thừa - chuyển - hợp
GV: ở câu thơ đầu có hình ảnh nào
đáng chú ý? Hình ảnh đó gợi cho em
suy nghĩ gì?
HS trả lời Gv chốt lại
GV: Hình ảnh cánh chim về rừng là
hình ảnh quen thuộc trong thế giới
nghệ thuật cổ điển phương Đông, có
thể thấy trong thơ của Nguyễn Du:
chim hôm thoi thóp về rừng; trong
Bà Huyện Thanh Quan: Ngàn mai
thời gian chuyển lao từ nhà tù Tĩnh Tây sang Thiên Bảo (Quảng Tây - Trung Quốc) vào cuối thu 1942
- Xuất xứ: được trích từ tập thơ Nhật
kí trong tù của Hồ Chí Minh
Là bài thơ thứ 31/134
2 Đọc
3 Thể thơ và bố cục
- Thể thơ: thát ngôn tứ tuyệt đường luật
- Bố cục:
+ 2 câu đầu: cảm nhận thiên nhiên + 2 câu sau: cảm nhận cuộc sống con người
II Đọc hiểu văn bản
1 2 câu đầu
a Câu thơ đầu
- Hình ảnh: cánh chim mỏi tìm chốn ngủ - trở về tổ ấm để nghỉ ngơi sau 1 ngày vất vả
- Ý nghĩa:
+ Mang tính biểu tượng, ước lệ -> diễn tả cảnh trời chiều
+ Cảnh trời chiều gợi cảm giác buồn, cảm giác về sự xa xăm phiêu bạt
Trang 3gió cuốn chim bay mỏi; Huy Cận:
Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều
sa
GV so sánh điểm khác của cánh
chim trong thơ Bác: chủ động, hướng
tới tổ ấm
GV: đến câu thứ 2 ta bắt gặp hình
ảnh nảo? So sánh bản dịch thơ và
phiên âm?
HS chỉ ra hình ảnh và so sánh Gv
chốt lại
GV: phiên âm: cô vân (chòm mây lẻ
loi) -> dịch thơ: chòm mây (mất đi lẻ
loi)
Phiên âm: mạn mạn (lững lờ trôi) ->
dịch thơ: trôi nhẹ làm mất cái hồn
của hình ảnh
GV: nhận xét của em về hình ảnh thơ
này?
HS phát biểu GV chốt lại
GV: hình ảnh cánh chim, chòm mây
xuất hiện phù hợp với quy luật tự
nhiên của cảnh chiều tối đồng thời
phù hpọ với tâm trạng của người tù
sau 1 ngày đi đường mệt mỏi đang
bơ vơ nới đát khách quê người
b Câu thơ thứ 2
- Hình ảnh: chòm mây lẻ loi lững lờ trôi trên tầng không
-> Qua cảm nhậ của thi nhân: chòm mây như có linh hồn, ý thức được nỗi buồn cô đơn, lẻ loi, lững lờ trôi qua lưng trời
=> 2 câu đầu bức tranh thiên nhiên ở vùng núi hoang vu trong cảnh trời chiều; với những nét chấm phá -> bức tranh vắng lặng đẹp, nhuốm buồn -> bức tranh thiên nhiên với phong cách cổ điển
2 Hai câu sau
Trang 4GV: ở câu 3 trong phiên âm không
có từ tối nhưng người đọc vẫn thấy
được sự hiển hiện của tối -> địch thơ
thêm từ tối giảm sức gợi cảm của câu
thơ
Trong câu 3 và 4 phiên âm lặp lại
"ma bao túc" và "bao túc ma" để diễn
tả vòng quy của cối xay ngô nhưng ở
bản dịch thơ đều không lột tả được
làm mất đi sự khoẻ khoắn của hình
ảnh thơ
GV: yêu cầu HS làm bài tập 1
- Câu 3:
+ Hình ảnh cô em xóm núi, xay ngô + Nghệ thuật: lối đảo ngữ- > nổi bật niềm say mê lao động của thiếu nữ qua những vòng quay của cối xay
- Câu 2:
+ Hình ảnh lò than đã rực hồng -> khuôn mặt người thiếu nữ sáng rực hẳn lên, thể hiện niềm hân hoan của thành quả lao động, dường như ấp ủ
cả tuổi thanh xuân, 1 mái ấm gia đình, hạnh phúc bắt nguồn từ chính lao động
+ Chữ "hồng", nhãn tự của bài thơ Lấy ánh sáng để chỉ bóng tối -> hình ảnh thơ và tam trạng của nhân vật trữ tình đã có sự chuyển biến: cô đơn, lạnh lẽo -> ấm ấp -> tinh thần lạc quan của Bác
III Luyện tập