*Muoán mieâu taû ñöôïc tröôùc heát ta phaûi bieát quan saùt, roài töø ñoù nhaän xeùt, lieân töôûng,töôûng töôïng ví von, so saùnh,…. Ñeå laøm noåi baät leân nhöõng ñaëc ñieåm tieâu b[r]
Trang 1Tuần 20 Ngày dạy:22/01/07 Tiết 77
Văn bản : SÔNG NƯỚC CÀ MAU
A.Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
-Cảm nhận sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước Cà Mau
-Nắm được đặc điểm nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước Cà Mau của tác
giả
B Chuẩn bị
-GV : Nghiên cứu bài giảng + Tranh phóng to
-HS : soạn bài
C Tiến trình lên lớp
-Ổn định
-KTBC : Kể tóm tắt truyện “BH…ĐT”, Nêu ý nghĩa truyện
-Bài mới :
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GVGiới thiệu :
*HS đọc văn bản
GV cho HS đọc chú thích *
GV chốt lại những ý cơ bản
GV hướng dẫn HS đọc VB-Chia cấu trúc
văn bản
-Em có nhận xét gì về vị trí quan sát và
miêu tả của người kể chuyện trong VB “
SNCM” ?
-Những dấu hiệu nào của thiên nhiên Cà
Mau gợi cho con người nhiều ấn tượng
khi đi qua vùng đất này ?
II Đọc tìm hiểu chung về văn bản
1/ Đọc 2/Tác giả : Đoàn Giỏi (1925-1989)
-Quê : Tiền Giang -Viết văn từ thời kì kháng chiến chống Pháp
3) Tác phẩm:
Văn bản “SNCM” trích trong tác phẩm “Đất rừng phương Nam” 4/ Cấu trúc văn bản
-Từ đầu…… “màu xanh đơn điệu”(ấn tượng ban đầu về toàn cảnh)
-Tiếp đến… “khói sóng ban mai” (Cảnh kênh rạch, sông ngòi) -Phần còn lại: cảnh chợ Năm Căn
II Tìm hiểu văn bản 1) Aán tượng ban đầu về toàn cảnh SNCM
-Vị trí qs : ngồi trên con thuyền xuôi dòng kênh rạch
-Sông ngòi, kênh rạch chi chít như mạng nhện
-Trời, nước, cây toàn một sắc xanh
Trang 2-Các ấn tượng đó được diễn tả qua các
giác quan nào của t/g ?
-GV ccho HS đọc “ Từ khi qua Chà
Là….nước đen”
Em có nhận xét gì các địa danh ấy? &
cách đặt tên ?
-Những địa danh đó gợi ra những đặc
điểm gì về thiên nhiên và cuộc sống Cà
Mau ?
-Hình ảnh dòng sông Năm Căn và rừng
đước được miêu tả qua những chi tiết
nào?
*Theo em, cách tả cảnh ở đây có gì độc
đáo ?
*Em có nhận xét gì về cách dùng động
từ của tác giả ở câu văn “ Thuyền chúng
tôi….xuôi về Năm Căn”?
-Tìm hình ảnh, chi tiết mt về chợ Năm
Căn?
-Chợ Năm Căn có nét độc đáo hơn các
chợ khác ở chỗ nào ?
-Dân cư ở đây ntn?
Qua VB “SNCM” em cảm nhận gì về
mảnh đất tận cùng phía nam Tổ quốc
này ?
*GV choHS đọc ghi nhớ
*
thính giác con người Cảm nhận của tác giả : thị giác-thính giác – cảm giác ta thấy thiên nhiên hoang sơ, đầy hấp dẫn và bí hiểm
2)Cảnh sông ngòi, kênh rạch Cà Mau
Mái Giầm, Bọ Mắt, Ba Khía, Năm Căn
Độc đáo trong cách đặt tên(theo đặc điểm riêng của nó)-dân dã, mộc mạc, theo lời dân gian
Thiên nhiên phong phú, đa dạng, hoang sơ- Thiên nhiên gắn bó cuộc sống lao động con người
-Dòng sông: “ Nước ầm ầm… như thác”; “Cá hàng đàn….sóng trắng” -Rừng đước : “Dựng cao ngất….vô tận”
Tả trực tiếp bằng thị giác, thính giác; dùng nhiều so sánh-cảnh hiện lên cụ thể, sinh động, thiên nhiên hùng vĩ nên thơ,trù phú, một vẻ đẹp chỉ có ở thời xa xưa
3) Cảnh chợ Năm Căn.
“Những đống gỗ cao như núi …những khu phố nổi”
Quan sát kĩ lưỡng: sự trù phú của chợ Năm Căn
-Chợ họp ngày trên sông-độc đáo -Người Hoa, Miên, người Chà Châu Giang: đa dạng về màu sắc, tiếng nói, trang phục
*Ghi nhớ (sgk)
Củng cố –Dặn dò :HS đọc lại những đoạn văn miêu tả +Soạn “BTCEGT”
Trang 3Tiết 78
Ngày dạy :23/1/
SO SÁNH
A.Mục tiêu cần đạt
Giúp HS nắm
-Khái niệm và cấu tạo của so sánh
-Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng, tiến đến tạo những so sánh hay
B Chuẩn bị
-GV : Nghiên cứu bài + mô hình phép so sánh
-HS : Thử giải các bài tập
C.Tiến trình lên lớp
-Ổn định
-KTBC : Phó từ được chia làm mấy loại ? đặt 1 câu có sử dụng phó từ
-Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV cho HS đọc mục I 1a,b
HS đọc VD (sgk)
Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh
so sánh trong các câu a,b
Câu a,( b ) sự vật nào so sánh với sự
vật nào?
-Vì sao lại có thể so sánh như vậy?
( Nét tương đồng.)
-so sánh các sự vật với nhau để làm
gì?
( Tăng thêm sức gợi hình gợi cảm.)
*Vậy so sánh là gì?
GV cho HS đọc ghi nhớ 1
HS đọc ghi nhớ SGK
Điền những tập hợp từ chứa hình
ảnh so sánh trong các câu đã làm ở
BT 1 vào mô hình đã cho
-Xác định mô hình SS trong câu:
“ Trên trời mây trắng như bông
Ở dưới cánh đồng, bông trắng như
So sánh là gì ?
-a)Trẻ em so sánh búp trên cành -b)Rừng đước so sánh hai dãy trường thành
*So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật sự việc khác có nét tương đồng nhằm làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
*Mô hình phép so sánh
Vế A Sự vật được SS
Phươn
g diện SS
Sự vật dùng SS
2)Cấu tạo của phép so sánh
*Chú ý: mô hình cấu tạo đặc biệt.
-Lượt bớt từ ngữ chỉ phương diện SS, từ SS
-Vế B đảo lên trước vế A cùng với từ
Trang 4Tìm vế A,B, từ SS, phương diện SS.
-Em có nhận xét gì về cấu tạo của
phép SS trong các câu sau :
a) Như tre mọc thẳng, con người
không chịu khuất phục”
b)Tường Sơn: chí lớn ông cha
-Vế B đảolên trước vế A không có từ SS(câu b)
3) Luyện tập
Bài tập 1/25
a)Thầy thuốc như mẹ hiền
b) Sông ngòi, kênh rạch…như mạng nhện
Bài tập 2/25
-Khỏe như voi.-Cao như sếu
*Củng cố : Nhắc lại kiến thức về SS, cấu tạo SS.
*Dặn do ø BT3 +Chuẩn bị bài SS tiếp theo
Trang 5Tiết 79, 80
Ngày dạy : 26/1/07
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH
VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
A.Mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
-Thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong khi miêu tả
-Bước đầu hình thành cho HS kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét khi miêu tả
-Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết bài văn miêu tả
B Chuẩn bị
-GV : Giáo án
-HS : Đọc các đoạn văn, tìm hiểu theo hướng dẫn SGK
C Tiến trình lên lớp
-Ổn định
-KTBC: Thế nào là văn miêu tả?
Văn miêu tả không có dạng bài nào?
a.Văn tả cảnh;
b.Văn tả người;
c Văn tả đồ vật;
d Thuật lại một chuyện nào đó
*Trả lời : câu d
-Bài mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
-Đoạn văn I giúp em hình dung được
đặc điểm của Dế Choắt ntn ?
-Đặc điểm nổi bậc đó được thể hiện
qua từ ngữ hình ảnh nào trong đoạn
văn?
-Tìm câu văn có sự liên tưởng, so
sánh trong đoạn văn đó
*Đ2, Đ3 GV hướng dẫn HS thảo luận
HS thảo luận Đ2&Đ3
-GV sử dụng bảng phụ(2 đoạn văn)
So sánh đoạn văn nguyên bản với
đoạn văn đã lượt bớt từ ngữ và cho
I Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu ta û.
*Đoạn I : Tái hiện lại hình ảnh ốm
yếu tội nghiệp của Dế Choắt
-Thể hiện từ ngữ : gầy gò, lêu nghêu, ngắn củn, bè bè, ngẩn ngẩn ngơ ngơ
-Người miêu tả phải quan sát kĩ lưỡng
-“ Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò… như một gã nghiện thuốc phiện”
Trang 6+Lượt bớt những từ nhữ nào?
+Những từ bỏ đi có ảnh hưởng đến
đoạn văn miêu tả này không?
*Vậy muốn miêu tả cảnh vật đúng,
hấp dẫn người miêu tả trước hết phải
làm gì ?
-Khi quan sát ta còn phải biết làm gì
nữa?
*HS đọc ghi nhớ
HẾT TIẾT 1
I Luyện tập :
*Bài tập 1,2/29
GV hướng dẫn HS thảo luận nhóm
-Gọi các nhóm lên trình bày
-GV khái quát
*Bài tập 4
GV hướng dẫn mẫu.
*Những từ lượt bỏ:
-ầm ầm -nhô lên, hụp xuống như người bơi ếch
(mất đi sự sinh động, không gợi trí tưởng tượng cho người đọc)
*Muốn miêu tả được trước hết ta phải biết quan sát, rồi từ đó nhận xét, liên tưởng,tưởng tượng ví von, so sánh,… Để làm nổi bật lên những đặc điểm tiêu biểu của sự vật.
Bài tập:
1/
-gương bầu dục, cong cong, lấp ló, cổ kính, xanh um
2/
-màu nâu bóng mỡ,to nổi từng tảng, nhai ngoàm ngoạp,…
4/
-Mặt trời như quả cầu lửa khổng lồ -Bầu trời trong xanh như mặt em bé sau một giấc ngủ dài tỉnh lại
-Những hàng cây như bức tường thành…
-Những ngôi nhà mọc lên như nấm
*Củng co á : HS nhắc lại nội dung phần ghi nhớ.
*Dặn dò : BT 5/29
Chuẩn bị tiết luyện nói
Trang 7Tuần 21 Ngày dạy: 29/1/07 Tiết 81-82
Văn bản : BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI (Tạ Duy Anh)
A Mục tiêu cần đạt
–Giúp HS hiểu nội dung và ý nghĩa truyện: tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của em gái
_Nắm nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật
B Chuẩn bị :
-GV : Giáo án, tranh phóng to
-HS : Đọc trước văn bản, tóm tắt nội dung truyện
C Tiến trình lên lớp
-Ổn định
-KTBC : Qua bài văn miêu tả cảnh “ SNCM” em đã cảm nhận được
phong cảnh ở đây ntn?
*Trả lời: Cảnh SNCM có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã
I -Bài mới
Em hãy trình bày vài nét về tác giả,
tác phẩm
-HS đọc văn bản
-Nhân vật chính trong truyện là ai?
-Truyện được kể theo lời nhân vật
nào?
-Việc lựa chọn ngôi kểâ có tác dụng
gì?
-Lúc đầu khi thấy Kiều Phương hay
lục lọi, tự chế màu thì người anh trai
có suy nghĩ và đánh giá về em gái
mình ntn ?
-Khi chú Tiến Lê phát hiện ra tài
năng của em –bố mẹ đều vui thì
người anh lại tỏ thái độ ntn ?
-Thái độ của người anh khi xem tranh
của em vẽ?
I./ Giới thiệu
1)Tác giả :Tạ Duy Anh (1959) -Quê : Hà Tây
2) Tác phẩm Truyện ngắn (đoạt giải nhì trong cuộc thi viết : “ tương lai vẫy gọi”)
II./ Đọc và tìm hiểu từ khó
-Nhân vật chính : 2 anh em
-Người anh-ngôi thứ 3
-Miêu tả tâm trạng nhân vật một cách tự nhiên
III/ Tìm hiểu văn bản Diễn biến tâm trạng của người anh trai Kiều Phương
1) người anh -Ban đầu đặt tên cho em là “ Mèo” Nhìn em với cái nhìn kẻ cả không để ý
Trang 8Nhân vật Kiều Phương
-Ở Kiều Phương có những tính cách
và phẩm chất gì?
GV cho HS quan sát tranh
-Qua văn bản “BTCEGT” đã mang
lại ý nghĩa tư tưởng gì?
Từ đó rút ra bài học gì?
Giải thích câu châm ngôn (sgk)
Củng cố : Tóm tắt nội dung truyện
Nêu ý nghĩa câu chuyện
Viết một đoạn văn thuật lại tâm
trạng của người anh khi đứng trước
bức tranh được giải nhất của người
em gái
Dặn dò: Học bài + soạn “vượt thác”.
mừng trước tài năng của em thì người anh có thái độ khó chịu, hay gắt gỏng
-Xem lén bức tranh-thầm cảm phục tài năng của em
*Ngỡ ngàng trước bức tranh bất ngờ hãnh diện xấu hổ Tự nhận ra yếu kém của mình(thói đố kị )
Bức tranh như một tấm gương cho người anh soi lại mình
2/Kiều Phương -Vừa làm việc vừa hát (hồn nhiên) -Hay lục lọi, tự chế màu vẽ (hiếu động, sáng tạo)
-Có tài hội họa -Vẽ bức tranh “anh trai tôi” thể hiện tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu
*Ý nghĩa câu chuyện:
Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần vượt qua lòng mặc cảm, tự ti để có được sự trân trọng & niềm vui; sự chân thành, lòng nhân hậu, rộng lượng có thể giúp cho con người tự vượt lên bản thân mình