luyện tập phương pháp lập luận

Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta.. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bàe[r]

Tiếế t 84 :

PHÁP LẬP LUẬN TRONG

VĂN NGHỊ LUẬN

Ví dụ 1:

a Hôm nay trời mưa, chúng ta không đi

chơi công viên nữa.

b Em rất thích đọc sách, vì qua sách em

học được nhiều điều.

c Trời nóng quá, đi ăn kem đi.

Luyện tập về phương pháp

lập luận trong văn nghị luận.

I LẬP LUẬN TRONG ĐỜI SỐNG:

Ví dụ 1:

a Hôm nay trời mưa (LC), chúng ta không

đi chơi công viên nữa (KL).

b Em rất thích đọc sách (KL) , vì qua sách

em học được nhiều điều (LC).

c Trời nóng quá (LC), đi ăn kem đi (KL).

=> Quan hệ nhân quả, vị trí luận cứ và kết luận có thể đổi chỗ cho nhau.

Ví dụ 2:

Bổ sung luận cứ cho kết luận:

a Nói dối rất có hại

(Kết luận)

Luận cứ 2 Luận cứ 3 Luận cứ 1

=> Một kết luận có thể có nhiều luận

cứ khác nhau, miễn là hợp lí.

Ví dụ 3: Viết tiếp kết luận cho các luận cứ.

b Ngày mai đã thi

rồi mà bài vở còn nhiều quá

(Luận cứ )

Kết luận 2 Kết luận 3 Kết luận 1

=> Một luận cứ có thể có nhiều kết luận khác nhau, miễn là hợp lí.

Lập luận trong đời sống

- Phổ biến trong giao tiếp hàng ngày.

- Là quan hệ giữa luận cứ và kết luận (LĐ) :

+ Mang tính cảm tính, không rõ ràng.

+ Thường nằm trong một cấu trúc câu nhất định.

- Một luận cứ có một hoặc nhiều kết luận (LĐ) khác nhau

và ngược lại.

- Mối quan hệ giữa luận cứ và kết luận (LĐ) có vai trò

quan trọng không thể tách rời.

- Vị trí luận cứ và kết luận (LĐ) có thể thay đổi.

Có thể mô hình hóa như sau:

+ Nếu A thì B ( B1, B2….)

+ Nếu A ( A1, A2,…) thì B

( Luận cứ) ( Kết luận -LĐ)

II LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN:

Ví dụ:

a Chống nạn thất học

b Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước.

c Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội.

d Sách là người bạn lớn của con người.

e Học cơ bản mới có thể thành tài lớn.

II a Chống nạn thất học

b Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước.

c Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội.

d Sách là người bạn lớn của con người.

e Học cơ bản mới có thể thành tài lớn.

b Nói dối rất có hại………

c …….nghỉ một lát nghe nhạc thôi.

d …… trẻ em cần biết nghe lời cha mẹ.

e …… em rất thích đi tham quan.

Em hãy so sánh các kết luận ở mục I và II?

LẬP LUẬN TRONG ĐỜI

SỐNG: LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Khác

nhau:

- Là lời nói trong giao tiếp hằng ngày thường mang tính cảm tính cá nhân không rõ ràng.

- Có thể thay đổi, linh hoạt.

-Là câu khẳng định

(hay phủ định) có tính khái quát và

có ý nghĩa phổ biến với xã hội.

Đọc đoạn văn nghị luận :

Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta Chúng ta có quyền tự hào

vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà

Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung… Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các

vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

(Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Hồ Chí Minh)

Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta

Luận cứ 1 : Chúng ta có quyền tự hào vì những

trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…

Luận cứ 2 : Chúng ta phải ghi nhớ công lao của

các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

- Vì sao mà nêu ra luận điểm đó ?

- Luận điểm đó có những nội dung gì ?

- Luận điểm đó có cơ sở thực thế không ?

- Luận điểm đó sẽ có tác dụng gì ? …

LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

- Là quan hệ giữa luận cứ với luận điểm + Có tính lý luận chặt chẽ, rõ ràng + Nằm trong đoạn văn

- Luận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm.

Ếch ngồi đáy giếng

(Truyện ngụ ngôn)

Có một con ếch sống lâu ngày trong một cái giếng nọ

Xung quanh nó chỉ có vài con nhái, cua,ốc bé nhỏ Hằng ngày nó cất tiếng kêu ồm ộp làm vang động cả giếng,

khiến các con vật kia rất hoảng sợ Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vị chúa tể.

Một năm nọ, trời mưa to làm nước trong giếng dềnh lên, tràn bờ, đưa ếch ta ra ngoài.

Quen thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi và cất

tiếng kêu ồm ộp Nó nhâng nháo đưa cặp mắt lên nhìn bầu trời, chả thèm để ý đến xung quanh nên đã bị một con trâu giẫm bẹp

(Ngữ văn 6- tập I)

III LUYỆN TẬP :

Xác định luận điểm, luận cứ, lập luận của truyện ngụ ngôn “Ếch

ngồi đáy giếng”?

Luận điểm: Cái giá phải trả cho những kẻ huênh hoang,kiêu ngạo

Luận cứ:

- Ếch sống lâu trong giếng, bên cạnh những con vật bé nhỏ.

- Các loài vật này rất sợ tiếng kêu vang động của ếch.

- Ếch cứ tưởng mình là ghê gớm như một vị chúa tể.

- Trời mưa to làm nước trong giếng dềnh lên, tràn bờ, đưa ếch ta ra

ngoài.

- Quen thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi chả thèm để ý

đến xung quanh

- Ếch bị một con trâu giẫm bẹp.

Lập luận: - Theo trình tự không gian và thời gian

- Chi tiết, sự việc cụ thể và chọn lọc để rút ra kết luận ( luận điểm) một cách kín đáo.

Bài tập 1:

Hãy bổ sung luận cứ cho các kết luận sau:

a Em rất yêu trường em……….

b Nói dối rất có hại………

c ……….nghỉ một lát nghe nhạc thôi.

d ……… trẻ em cần biết nghe lời cha mẹ.

e ……… em rất thích đi tham quan.

Bài tập 3 :

Em hãy lập luận cho luận điểm “Sách là người bạn lớn của con người”

THCHD :

BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

BỐ CỤC

- Phần 1: “Dân ta có một lòng nồng nàn

…lũ cướp nước” : Nhận định về lòng yêu nước của nhân dân ta ( Nêu vấn đề - Đ1)

- Phần 2: “ Lịch sử ta…nồng nàn yêu

nước”: Chứng minh những biểu hiện của lòng yêu nước (Giải quyết vấn đề -Đ2,3)

- Phần 3 : (Tinh thần yêu nước…công

việc kháng chiến): Nhiệm vụ của Đảng

ta (Kết thúc vấn đề - Đ4)

VD VB: TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA

Dân ta có một lòng

nồng nàn yêu nước

Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại

chúng ta phải ghi nhớ

đều giống nhau nơi lòng yêu nước

Lịch sử ta đã có

nhiều cuộc kháng

chiến vĩ đại ta. Luận điểm phụThân bài

Luận điểm xuất phát

THCHD: BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP LẬP LUẬN

TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN I/ MỐI QUAN HỆ GIỮA BỐ CỤC VÀ LẬP LUẬN : 1/ Bố cục : Bố cục bài văn nghị luận có 3 phần - Mở bài :Nêu vấn đề có ý nghĩa đối với đời sống xã hội (luận điểm xuất phát ,tổng quát)

- Thân bài: Trình bày nội dung chủ yếu của bài (có thể có nhiều đoạn nhỏ,mỗi đoạn có một luận điểm phụ )

- Kết bài : Nêu kết luận nhằm khẳng định tư tưởng, thái độ, quan điểm của bài

2/ Lập luận :

Truyền thống quý báu

Mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng Nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn,nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước

và lũ cướp nước (vai trò của lòng yêu nước )

đều giống nhau nơi lòng nồng nàn yêu nước

Bổn phận của chúng ta

Giải thích, tuyên truyền,tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đêu được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến

Dân ta có một lòng

nồng nàn yêu nước

(luận điểm xuất phát)

Quan hệ nhân quả

Quan hệ nhân quả

Quan hệ tổng – phân - hợp

Suy luận tương đồng

Bà Trưng,

Bà Triệu

Mối quan hệ theo hàng dọc được tác giả trình bày và dẫn dắt như thế nào?

Bổn phận

lập luận khác nhau:

Suy luận nhân quả, tổng phân hợp, suy luận tương đồng,

Hàng dọc có kết cấu là những suy luận tương

đồng theo thời gian

Tiết 82,83 : THCHD BỐ CỤC VÀ PHƯƠNG PHÁP

LẬP LUẬN TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

I/ MỐI QUAN HỆ GIỮA BỐ CỤC VÀ LẬP LUẬN :

1/ BỐ CỤC :

2/ LẬP LUẬN :

Để xác lập luận điểm trong từng phần và mối quan hệ giữa các phần, người ta có thể sử dụng các phương pháp lập luận khác nhau như suy luận

nhân quả suy luận tương đồng ,…

Là cách đưa luận điểm dẫn đến dẫn chứng để kết luận

3 Ghi nhớ (SGK-Tr31)

Văn bản: Học cơ bản mới có thể trở thành tài lớn

(Theo Xuân Yên)

ở đời có nhiều người đi học, nhưng ít ai biết học cho thành tài.

Danh họa I-ta-li-a Lê-ô-na đơ Vanh-xi (1452-1519) thời còn bé, cha thấy

có năng khiếu hội hoạ, mới cho theo học danh hoạ Vê-rô-ki-ô Đơ Vanh-xi thì muốn học cho nhanh, nhưng cách dạy của Vê-rô-ki - o rất đặc biệt Ông bắt cậu bé học vẽ trứng gà mấy chục ngày liền, làm cậu ta phát chán Lúc bấy giờ thầy mới nói: “Em nên biết rằng trong một nghìn cái trứng, không bao giờ có hai cái có hình dáng hoàn toàn giống nhau! Cho dù là một cái trứng, chỉ cần ta thay đổi góc nhìn nó lại hiện ra một hình dáng khác Do vậy nếu không cố công luyện tập thì không vẽ đúng được đâu!” Thầy Vê- rô-ki-ô còn nói, vẽ đi vẽ lại cái trứng còn là cách luyện mắt cho tinh, luyện tay cho dẻo Khi nào mắt tinh tay dẻo thì mới vẽ được mọi thứ Học theo cách của thầy quả nhiên về sau Đơ Vanh-xi trở thành hoạ sĩ lớn của thời Phục hưng.

Câu chuyện vẽ trứng của Đơ Vanh-xi cho người ta thấy chỉ ai chịu

khó luyện tập động tác cơ bản thật tốt, thật tinh thì mới có tiền đồ Và

cũng chỉ có những ông thầy lớn mới biết dạy cho học trò những điều cơ bản nhất Người xưa nói, chỉ có thầy giỏi mới đào tạo được trò giỏi, quả không sai.

II Luyện tập:

Đọc văn bản “Học cơ bản mới có thể trở thành tài lớn”

và trả lời các câu hỏi

? Bài văn nêu lên tư tưởng gì ?

? Tư tưởng ấy thể hiện ở những luận điểm nào ?

? Bài văn có bố cục mấy phần ? Hãy cho biết cách lập luận trong bài ?

2 Chuẩn bị bài mới:

Soạn bài: Đưc tính giản dị của Bác

Hồ.