3 Cảnh sắc, không khí mùa xuân ở đất trời và lòng người: Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI 2 Tình cảm của con người đối với mùa xuân: Tôi yêu sông xanh, núi tím; tôi yêu đôi mày ai
Trang 1Người thực hiện: Nguy ễn Đại Hoàng
Trường: THCS Bình TânCHÀO MỪNG QUÍ THẦY CÔ ĐẾN DỰ
Trang 210 KIỂM TRA BÀI CŨ
1/ Văn bản Một thứ quà của lúa non: Cốm thuộc thể loại gì?
Trình bày hiểu biết của em về thể loại đĩ?
2/ Bài văn trên viết về “cốm” ở những phương diện nào?
3/ Độc thuộc lịng câu văn thể hiện chủ đề của bài văn trên?
* Trả lời : “Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cách đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất
cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ”.
* Trả lời : thể loại tuỳ bút Tuỳ bút là một thể văn gần với bút kí,
kí sự nhưng thiên về biểu cảm, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ, tình cảm của tác giả trước các hiện tượng, các vấn đề của cuộc sống, ngơn ngữ thường giàu hình ảnh và chất trữ tình.
Trang 3Quan sát hình ảnh trên, hình ảnh đó gợi cho em biết về mùa nào trong năm ?
Mùa xuân của miền nào trên đất nước ta ?
“Từ thuở mang gươm đi mở cõi
Ngàn năm thương nhớ đất Thăng Long”.
Trang 4Bài 15: Tiết 65: Văn bản:
Vũ Bằng
Trang 510 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
VŨ BẰNG
I/ ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
1) Tác giả
- Vũ Bằng (1913 -1984)
- Sinh tại Hà Nội.
- Sở trường: truyện ngắn, tuỳ bút, bút kí.
2) Tác phẩm
- Xuất xứ:
+ Trích từ thiên tùy bút “Tháng giêng
mơ về trăng non rét ngọt” trong tập
tùy bút - bút kí “Thương nhớ mười
hai”.
+ Sáng tác trong hoàn cảnh đất nước
bị chia cắt, tác giả phải sống xa quê
hương.
Tùy bút
- Thể loại:
Trang 610 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
Lưu ý: Bắc Việt, riêu riêu,
uyên ương, ra ràng, nhuỵ vẫn
còn phong, nồm, điều, ông vải,
hoá vàng (SGK/ tr 176, 177)
Đọc: Giọng chậm rãi,sâu lắng, mềm mại, thấm đẫm niềm thương nỗi nhớ của tác giả
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
4) Phương thức biểu đạt: biểu
cảm xen miêu tả
Trang 710 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
VŨ BẰNG
1) Bố cục:
I/ ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN Bài văn viết về cảnh sắc
và không khí mùa xuân ở đâu? Tâm trạng tác giả khi viết bài này?
- Bài văn viết về cảnh sắc và không khí mùa xuân ở đất Bắc
- Khi mùa xuân đến tác giả bồi hồi nhớ lại mùa xuân Miền Bắc, mùa xuân của Hà Nội trong một tâm trạng náo nức, thiết tha, nồng nàn
- Phần 2 : tiếp “mở hội liên hoan”
Cảnh sắc, không khí mùa xuân
ở đất trời và lòng người.
- Phần 3: còn lại Cảnh sắc riêng
của đất trời mùa xuân từ khoảng
sau ngày rằm tháng giêng ở miền
Bắc.
Trang 810 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
VŨ BẰNG
1) Bố cục:
I/ ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2) Tình cảm của con người đối
với mùa xuân:
Trang 9…Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con; ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.
Điệp ngữ, điệp cấu
trúc, sóng đôi
Việc sử dụng những biện pháp nghệ thuật đó nhằm nhấn mạnh điều gì?
=> Tạo nhịp văn dồn dập nhằm khẳng định tình cảm mê luyến mùa xuân là tình cảm sẵn có của con người yêu mùa xuân, yêu cái đẹp của thiên nhiên cũng là quy luật tự nhiên tất yếu
Trang 1110 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
VŨ BẰNG
1) Bố cục:
I/ ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
Nghệ thuật: điệp từ, điệp
cấu trúc =>Tình yêu mùa
xuân là quy luật tất yếu, tự
nhiên của con người.
2) Tình cảm của con người đối
với mùa xuân:
Trang 123) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
2) Tình cảm của con người đối
với mùa xuân:
Tôi yêu sông xanh, núi tím; tôi yêu đôi mày ai như trăng mới in ngần và tôi cũng xây mộng ước mơ, nhưng yêu nhất mùa xuân không phải là vì thế
Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng
Tại sao tác giả mở đầu đoạn
văn bằng cụm từ “Mùa xuân
của tôi” ?
Vì đó là mùa xuân của
riêng tôi, mùa xuân trong
cảm nhận riêng của tôi và là
mùa xuân rất riêng của tác
giả
Vậy cảnh sắc mùa xuân Hà
Nội và miền Bắc đã được tác
giả nhớ lại và gợi tả như thế
nào?
Trang 133) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
2) Tình cảm của con người đối
với mùa xuân:
Tôi yêu sông xanh, núi tím; tôi yêu đôi mày ai như trăng mới in ngần và tôi cũng xây mộng ước mơ, nhưng yêu nhất mùa xuân không phải là vì thế
Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng
Em có nhận xét gì về
cảnh sắc và không khí
mùa xuân mà tác giả
gợi tả trong đoạn văn
mà ta vừa phân tích?
Trang 143) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng
- Cảnh sắc thiên nhiên riêng biệt,
mang đặc trưng của mùa xuân Hà
Nội, đất Bắc.
Đoạn văn này có sử dụng biện
pháp nghệ thuật nào giống như ở
đoạn 1 trên? Tác dụng của biện
pháp nghệ thuật đó như thế nào
trong việc diễn đạt tình cảm của
tác giả trong đoạn văn này?
- Điệp từ “tôi yêu”, “có” nhấn
mạnh tình cảm đắm say của tác
giả với mùa xuân đất Bắc.
Trang 153) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
áo lông, ngậm một ống điếu mở cửa đi
ra ngoài tự nhiên thấy một cái thú giang hồ êm ái như nhung và không cần uống rượu mạnh cũng như lòng mình say sưa một cái gì đó – có lẽ là sự sống !
Ấy đấy, cái mùa xuân thần thánh của tôi nó làm cho người ra muốn phát điên lên như thế đấy Ngồi yên không chịu được Nhựa sống ở trong ng ườ i
căng lên như máu căng lên trong lộc của loài nai, như mầm non của cây cối, nằm im mãi không chịu được, phải trồi
ra thành những cái lá nhỏ ti ti giơ tay
Mùa xuân đã khơi dậy sức
sống trong thiên nhiên và
con người như thế nào?
Những tình cảm gì đang
trỗi dậy trong lòng tác giả
khi mùa xuân đến?
Trang 163) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
Không khí sinh hoạt gia
đình vào những ngày xuân
được tác giả hồi nhớ lại như
thế nào?
Qua đó em có nhận xét gì về nghi
lễ thờ cúng ông bà và không khí
sinh hoạt gia đình trong những
ngày xuân ở miền Bắc ?
Nét riêng của ngày Tết miền Bắc,
một nét đẹp văn hóa của người
Việt, của không khí đoàn tụ, sum
Trang 173) Cảnh sắc, khụng khớ mựa
xuõn ở đất trời và lũng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TễI
Mựa xuõn như cú sức sống thần kỡ, khơi gợi tỡnh cảm của tỏc giả Đoạn văn đó thể hiện lũng yờu cuộc sống, sự nhạy cảm giao hũa trước thiờn nhiờn và tỡnh yờu quờ hương của nhà văn Vũ Bằng.
-Khơi dậy tỡnh yờu cuộc sống,
cảnh sinh hoạt gia đỡnh đầm
ấm, yờu thương.
-> Lũng yờu cuộc sống, sự
nhạy cảm giao hũa trước thiờn
nhiờn và tỡnh yờu quờ hương
da diết của tỏc giả
-Các hình ảnh so sánh độc đáo mới mẻ, hấp dẫn.
-Giọng điệu: Lúc sôi nổi , lúc êm
ái, tha thiết, câu dài được ngắt thành nhiều dấu phẩy, dấu chấm phẩy.
-Liệt kê 1 loạt các so sánh
Trang 183) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
4) Cảnh sắc riêng của đất trời
mùa xuân từ khoảng sau ngày
rằm tháng giêng ở miền Bắc:
Tìm những từ ngữ, hình ảnh, chi tiết miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống sinh hoạt, cảnh sắc và không khí mùa xuân sau và trước ngày rằm tháng giêng ?
Trang 19Cảnh sắc và hương vị, cuộc
sống, sinh hoạt trước rằm
tháng giêng
Cảnh sắc và hương vị, cuộc sống, sinh hoạt sau rằm tháng giêng
- Đào tươi, nhụy phong ;
- Trời hết nồm, mưa xuân;
- Những vệt xanh tươi trên nền trời…làn sóng hồng…;
- Bữa cơm giản dị có thịt thăn điểm những lá tía tô…;
Trang 20Tết đến
Cỏ xanh mướt
Trời nồm, mưa phùn, nền trời đục,
Bữa cơm giản dị
Bàn thờ treo tấm điều
Đào nở rộ
Cánh màn điều ở bàn thờ đã hạ xuống
Mâm cơm ngày tết: thịt mỡ dưa hành
Lễ hội tưng bừng Các trò chơi kết thúc, cuộc
Tết chưa hết hẳn, đào hơi phai nhưng nhuỵ vẫn còn phong
Trang 213) Cảnh sắc, không khí mùa
xuân ở đất trời và lòng người:
Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
4) Cảnh sắc riêng của đất trời
mùa xuân từ khoảng sau ngày
rằm tháng giêng ở miền Bắc:
Biện pháp nghệ thuật được sử dụng chủ yếu ở đây là gì? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật này?
Nghệ thuật so sánh làm nổi
bật cảnh sắc mùa xuân từ sau
ngày rằm tháng giêng.
=> Cảm nhận tinh tế và nhạy
cảm trước sự thay đổi của đất
trời mùa xuân.
Trang 2210 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
VŨ BẰNG
Qua các ý vừa phân tích trên giúp ta hiểu thêm gì về tình cảm của tác giả đối với thiên nhiên và
quê hương miền Bắc?
Tác giả là người am hiểu thiên nhiên, rất yêu thiên nhiên, biết trân trọng cuộc sống và biết tận hưởng những vẻ đẹp của cuộc sống
Trang 2310 Tiết 65: Văn bản: MÙA XUÂN CỦA TÔI
VŨ BẰNG
Qua bài văn này em cảm nhận được gì đậm nét nhất về cảnh sắc và không khí mùa xuân ở miền Bắc qua ngòi bút tài hoa tinh tế của tác giả?
Đó là cảnh thiên nhiên tươi đẹp và
rạng rỡ mang một vẻ đẹp riêng biệt
của không khí ngày xuân ở Hà Nội và
Miền Bắc trong những ngày giáp Tết
và sau Tết
Trang 244) Cảnh sắc riêng của đất trời mùa
xuân từ khoảng sau ngày rằm
tháng giêng ở miền Bắc:
5) Nghệ thuật:
- Mạch cảm xúc lôi cuốn, say mê.
- Lựa chọn từ, ngữ, câu văn linh
hoạt, biểu cảm, giàu hình ảnh.
- Có nhiều so sánh, liên tưởng phong
phú, độc đáo, giàu chất thơ.
6) Ý nghĩa văn bản:
- Giúp người đọc cảm nhận về vẻ đẹp
của mùa xuân trên quê hương miền Bắc hiện lên trong nỗi nhớ của người con xa quê.
- Thể hiện sự gắn bó máu thịt giữa
con người với quê hương, xứ sở - một biểu hiện cụ thể của tình yêu đất
Trang 254) Cảnh sắc riêng của đất trời mùa
xuân từ khoảng sau ngày rằm
tháng giêng ở miền Bắc:
5) Nghệ thuật:
6) Ý nghĩa văn bản:
III/ GHI NHỚ (SGK/ TRANG 178)
Cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân ở Hà Nội và Miền Bắc được cảm nhận qua nỗi nhớ thương da diết của một người xa quê Bài tùy bút đã biểu lộ chân thực và cụ thể tình quê hương, đất nước, lòng yêu cuộc sống và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, ngòi bút tài hoa của tác giả.
Trang 26Tên thật của tác giả Vũ Bằng
Bài văn thuộc thể loại nào?
Theo tác giả, mưa đặc trưng của mùa
xuân gọi là gì?
Tình cảm chủ đạo của tác giả khi viết
“Mùa xuân của tôi”
Biện pháp nghệ thuật chủ yếu trong bài
Từ dùng để gọi miền Bắc khi đất nước bị
chia cắt làm hai miền
Chơi lại
Vũ
Đăng Bằng
Tuỳ bút
Mưa riêu riêu
Nhớ thư
ơng da diết
So
sán h Bắc Việt
Trang 27Bài 15 – Tiết 65 - Văn bản : Mùa xuân của tôi
( Vũ Bằng )
1 Ghi lại những câu văn mà bản thân cho là hay nhất trong văn bản và phân tích.
2 Nhận xét về việc lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ trong văn
bản Hoàn thiện phần Ghi nhớ vào tập và học thuộc.
3 Tập đọc diễn cảm bài văn Sưu tầm và chép lại một
số đoạn văn, câu thơ hay về mùa xuân.
4 Làm bài tập (câu 3, phần Luyện tập/ SGK, tr 178)
5 Chuẩn bị bài : Sài Gòn tôi yêu (đọc kĩ văn bản, chú
thích *, từ khó, soạn theo hệ thống câu hỏi “Đọc - hiểu văn bản”, SGK)./.
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ